Στις 5 Νοεμβρίου του 2023 τα ελληνικά social media πλημμύρισαν από memes για το Βόρειο Σέλας, το οποίο είχε μόλις κάνει μια guest εμφάνιση στον ουρανό της Μακεδονίας. Κάποιοι έγραφαν χαριτολογώντας ότι ήρθε για να τσεκάρει αν πράγματι σαν την Χαλκιδική δεν έχει, κάποιοι άλλοι σχολίαζαν μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι με τη μεταγραφή του σέλαος ολοκληρώσαμε το τουριστικό μας ρόστερ. Δεν μας λείπει πλέον τίποτα. Η high season θα τεντωθεί μέχρι τα Χριστούγεννα, έλα μωρέ ποιο Ροβανιέμι και τέτοια. 

Όλος ο υπόλοιπος μήνας βγήκε με χαβαλέ και αστειάκια για τα κουνούπια. Και με τη μεγάλη συσκευασία αυτοκόλλητα Cer’8 πρόχειρη στην τσάντα και τόνους Crilen και after nip γιατί, κατά τ’ άλλα, τα κουνούπια δεν αστειεύονταν. 

Δεν έλειψαν βέβαια και αυτοί που ήταν πραγματικά θυμωμένοι με τα αιμοδιψή έντομα. Κυρίως όσοι είχαν φροντίσει από νωρίς να κλείσουν ένα ωραίο τραπεζάκι σε καλό σημείο της πλατείας για να απολαύσουν το negroni τους και τα πόδια τους γίνονταν κόσκινο από τα τσιμπήματα. 

Βόρειο Σέλας ορατό από Σέρρες εξαιτίας μιας σπάνιας γεωμαγνητικής καταιγίδας. Επεισόδιο στο Lost γίναμε

Φωτ. Δημήτρης Καστορής pic.twitter.com/mnuTwz4xHl

— live and let live (@Myriam_K) November 5, 2023

Στις αρχές του Δεκέμβρη, αν κάποιος περνούσε από το Σύνταγμα μια τυχαία εργάσιμη ώρα θα βρισκόταν μπροστά σε ένα παράδοξο θέαμα: ομάδες τουριστών με βερμούδες και σανδάλια φωτογράφιζαν με τα κινητά τους τα συνεργεία του Δήμου Αθηναίων που προετοίμαζαν την πλατεία για τον στολισμό του Χριστουγεννιάτικου δέντρου. 

Τώρα πια έχουμε μπει στο 2024. Τα κουνούπια έχουν φύγει επιτέλους και οι τουρίστες που βρίσκονται ακόμα εδώ φορούν μακρυμάνικα και sneakers, αλλά τα περισσότερα τραπεζάκια παραμένουν στη θέση τους. Σε εξωτερικούς χώρους, δηλαδή. Σε πεζοδρόμια και πλατείες, σε φιλόξενα roof gardens και περιποιημένες αυλές. Με εξαίρεση τις ελάχιστες μέρες στις οποίες αναπτύχθηκαν στη χώρα επικίνδυνα μετεωρολογικά φαινόμενα, ο καιρός στην Αθήνα και σε αρκετές άλλες ελληνικές πόλεις παραμένει ιδανικός για δροσερά κοκτέιλ και φασούλα έξω. 

Κατά τ’ άλλα, βέβαια, ο καιρός αυτός είναι το αντίθετο του ιδανικού. Όπως επιβεβαίωσαν οι τελευταίες επίσημες μετρήσεις, ο Νοέμβριος των κουνουπιών ήταν ο πιο θερμός Νοέμβριος που γνώρισε ο πλανήτης από το 1979, ενώ συνολικά το 2023 ήταν, σε παγκόσμια κλίμακα, το θερμότερο έτος στα χρονικά των επίσημων μετεωρολογικών καταγραφών. 

Η Μεσόγειος φλέγεται 

Η άνοδος της θερμοκρασίας, η οποία πλέον γίνεται αντιληπτή στην καθημερινότητά μας κι αρχίζει να έχει αισθητές επιπτώσεις στον τρόπο ζωής μας, είναι το πιο απτό και το πιο εύκολα μετρήσιμο δείγμα της ταχύτητας με την οποία εκδηλώνεται η κλιματική αλλαγή. Η φετινή ετήσια έκθεση του Copernicus, του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για το κλίμα, περιλαμβάνει κι άλλα ενδεικτικά και πολύ ανησυχητικά στοιχεία, αλλά απ’ ό,τι φαίνεται, η θερμοκρασία είναι αυτή που επηρεάζει πιο άμεσα την Ελλάδα και συνολικά τη δική μας περιοχή. 

“Τον περασμένο Νοέμβριο, για παράδειγμα, δεν καταγράφηκαν απλώς θερμοκρασίες – ρεκόρ. Τα ρεκόρ καταρρίφθηκαν θεαματικά. Έσπασαν μαζί με τα θερμόμετρα.”

Μεσοσταθμικά, ο Νοέμβριος ήταν κατά 0,85°C πιο ζεστός από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 (αυτό είναι το καθιερωμένο μέτρο σύγκρισης και σημείο αναφοράς για τη θερμοκρασία). Το πανευρωπαϊκό ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας, μάλιστα, για τον Νοέμβριο του 2023, σημειώθηκε στο Λασίθι της Κρήτης: το Σάββατο 04/11/23, ο τοπικός μετεωρολογικός σταθμός κατέγραψε 35,1 °C. Για να έχουμε κι ένα πρόσφατο μέτρο σύγκρισης, ο μέχρι πρότινος πιο θερμός Νοέμβρης ήταν αυτός του 2020, με απόκλιση +0,53°C από την τιμή αναφοράς.  

Συνολικά, οι έξι από τους 12 μήνες του 2023 καταγράφηκαν ως οι θερμότεροι στα χρονικά παγκοσμίως, με αποτέλεσμα η χρονιά που αφήσαμε πίσω μας να περάσει στην ιστορία ως το πιο θερμό έτος στην ιστορία των μετρήσεων, με απόκλιση +0,62 από τη μέση τιμή. Ο πλανήτης μας είναι πλέον 1,42 °C πιο ζεστός απ’ όσο ήταν στην προβιομηχανική περίοδο (1851-1900). Πλησιάζουμε, δηλαδή, ολοταχώς το όριο του +1,5 °C, το οποίο είχε τεθεί ως  κόκκινη γραμμή στη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή το 2016. 

Στην Ευρώπη, οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις θερμοκρασίας καταγράφηκαν στα Βαλκάνια και στην Ιβηρική. Στη γειτονιά μας, στη νότια Βαλκανική χερσόνησο, οι θετικές αποκλίσεις της θερμοκρασίας έφτασαν ως και τους 3 °C και συνδυάστηκαν με βροχοπτώσεις άνω του μέσου όρου σε όλη σχεδόν τη χερσόνησο. Η εξαίρεση ως προς της βροχές ήταν η δική μας χώρα και πιο συγκεκριμένα η Θεσσαλία, η Στερεά Ελλάδα και η Κρήτη, όπου πλέον παρατηρείται παρατεταμένη ξηρασία.  

Ειδικά για την Ελλάδα, καταγράφεται εδώ και χρόνια μια διαρκώς αυξητική τάση και στην αισθητή θερμοκρασία. Σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ως αισθητή θερμοκρασία αναφέρεται η θερμοκρασία που εκτιμάται όχι από τη θερμοκρασία του αέρα, αλλά από τους βιοκλιματικούς ή θερμικούς δείκτες και αποτελεί μέτρο της απόκρισης του ανθρώπινου οργανισμού στις μετεωρολογικές συνθήκες. Για τη μέτρησή της λαμβάνονται υπόψη πρόσθετες μετεωρολογικές παράμετροι όπως η υγρασία, η ταχύτητα του ανέμου και η ακτινοβολία, καθώς και η φυσιολογία του ανθρώπινου σώματος. 

Ο θερμικός δείκτης που ταιριάζει περισσότερο στο μεσογειακό κλίμα είναι ο Παγκόσμιος Δείκτης Θερμικού Κλίματος (UTCI), ο οποίος εκτιμά πώς ανταποκρίνεται το ανθρώπινο σώμα στο θερμικό του περιβάλλον και πόσο καταπονείται στην προσπάθεια του να προσαρμοστεί σε αυτό. H θερμοκρασία που υπολογίζεται από τον UTCI μπορεί να αντιστοιχηθεί σε μια κατηγορία κλίμακας εκτίμησης της θερμικής καταπόνησης (στρες) του ανθρώπινου οργανισμού λόγω ζέστης ή κρύου. 

Ο χάρτης του Meteo απεικονίζει την τάση του δείκτη UTCI (°C/έτος) για την περίοδο 1991–2020. Τα κόκκινα χρώματα υποδηλώνουν αυξητική τάση, η οποία βέβαια εμφανίζεται σε όλη την ελληνική επικράτεια. Μεσοσταθμικά, η ετήσια τιμή του δείκτη UTCI στο τέλος του 2020 αυξήθηκε κατά 1,5 °C σε σχέση με το 1991, ενώ ανά περιοχές η αύξηση κυμάνθηκε από 0,6 °C (στη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο) έως 2,7 °C (στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη).  

Τουρισμός στα πρόθυρα κλιματικής κρίσης  

Είναι αυτονόητο ότι η άνοδος της θερμοκρασίας γίνεται πολύ περισσότερο αισθητή και ενοχλητική τους θερινούς μήνες. Το περασμένο καλοκαίρι, ειδικά, η παρατεταμένη ζέστη συνοδεύτηκε από μια πρωτόγνωρη για τη χώρα μας υγρασία και από φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος. Μαζί με τους καύσωνες, ζήσαμε ξανά τη φρίκη των πυρκαγιών (αυτή τη φορά στη Ρόδο και στον Έβρο) και τα πλημμυρικά φαινόμενα σε περιοχές που είχαν καεί τα προηγούμενα καλοκαίρια. 

Στα μισά του καλοκαιριού, τον Ιούλιο του 2023 δημοσιεύθηκε η ετήσια έκθεση της European Travel Commission η οποία συνέδεσε -για πρώτη φορά τόσο άμεσα- την άνοδο της θερμοκρασίας στις χώρες της Νότιας Ευρώπης με αρνητικές επιπτώσεις στον τουρισμό τους. 

Σύμφωνα, μάλιστα, με τους ερευνητές της ETC, η οποία συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα υπουργεία τουρισμού των κρατών-μελών της Ε.Ε. για την προαγωγή και προώθηση του τουρισμού συνολικά στην Ευρώπη, είναι πολύ πιθανό αυτό να λειτουργήσει προς όφελος άλλων ευρωπαϊκών χωρών που αποτελούν ανερχόμενους τουριστικούς προορισμούς. «Η ζήτηση για τους Μεσογειακούς προορισμούς μειώθηκε κατά 10% τον περασμένο χρόνο», συνοψίζει η έκθεση της ETC. «Αντίθετα, χώρες όπως η Τσεχία, η Βουλγαρία, η Ιρλανδία και η Δανία, βλέπουν τη δημοτικότητά τους να ανεβαίνει θεαματικά. Μπορούμε να εκτιμήσουμε με ασφάλεια ότι το ποσοστό αντικατοπτρίζει την επιθυμία κάποιων ταξιδιωτών για προορισμούς με ηπιότερες θερμοκρασίες και μικρότερα πλήθη τουριστών». Στην ανάλυση της ETC υπογραμμίζεται ότι το 7,6% των ερωτηθέντων ταξιδιωτών παραδέχτηκε ότι η κλιματική κρίση και η άνοδος της θερμοκρασίας αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή του μέρους που θα επιλέξουν για ένα ταξίδι ή για τις διακοπές τους». 

[show_proposals ids=”7833″]

Σε σχετικό άρθρο του εκείνη την περίοδο, ο Guardian περιέγραφε (κάπως υπερβολικά, για να είμαστε δίκαιοι), δυστοπικά στιγμιότυπα, με παραθεριστές στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία, οι οποίοι αναζητούσαν απεγνωσμένα λίγη δροσιά και δεν την έβρισκαν ούτε στη θάλασσα, καθώς σε κάποιες ακτές (κυρίως στην Ανατολική Ισπανία και τις Βαλεαρίδες) η θερμοκρασία του νερού άγγιξε τους 30 βαθμούς.

Για την Ισπανία το περασμένο καλοκαίρι ήταν όντως μαρτυρικό. Η ζέστη δεν πύρωσε μόνο τις νότιες περιφέρειες – στη Βαρκελώνη υπήρχαν μέρες που το θερμόμετρο ξεπέρασε τους 36 °C (σε συνδυασμό με την υγρασία της πόλης η συνθήκη που δημιουργήθηκε ήταν αβίωτη), ενώ στη Φιγκέρες, γενέτειρα του Σαλβαδόρ Νταλί που βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της Ισπανίας στα σύνορα με τη Γαλλία, σημειώθηκε ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας για την περιοχή, ύψους 45 °C. Όλα αυτά, βέβαια, δεν εμπόδισαν 85 εκατομμύρια ανθρώπους να ταξιδέψουν στην Ισπανία τον περασμένο χρόνο (περίπου δύο εκατομμύρια περισσότεροι σε σχέση με το 2019, το τελευταίο καλοκαίρι πριν τον Covid), αλλά η Ένωση των Ξενοδόχων της χώρας σημείωσε ότι αρκετοί απ’ αυτούς τους τουρίστες επέλεξαν προορισμούς σε βορειότερες περιοχές της Ισπανίας, στην Αστούριας, την Κανταβρία και τα Πυρηναία. 

Στο άρθρο του Guardian, ο Ζόριτσα Ουρόσεβιτς, εκτελεστικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού δήλωνε απερίφραστα ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη τις τουριστικές ροές στην Ευρώπη. «Οι καύσωνες παίζουν ρόλο στην επιλογή ενός προορισμού διακοπών. Οι ακραίες θερμοκρασίες λειτουργούν αποτρεπτικά για μια μερίδα τουριστών που υπό άλλες συνθήκες θα προτιμούσε ένα ταξίδι στη Μεσόγειο. Η κλιματική αλλαγή ίσως αλλάξει συνολικά την αντίληψή μας για τον τουρισμό». Στην ανάλυσή του, ο Ουρόσεβιτς σημειώνει ότι πολλοί ταξιδιώτες προγραμματίζουν τις διακοπές τους αρκετούς μήνες νωρίτερα προκειμένου να μειώσουν τα κόστη κι έρχονται αντιμέτωποι με ταξιδιωτικά γραφεία που δεν καλύπτουν ασφαλιστικά το ενδεχόμενο ενός καύσωνα ή κάποιου άλλου ακραίου καιρικού φαινομένου. Σε ό,τι αφορά το κόστος αυτό καθαυτό, υπογραμμίζει ότι οι Μεσογειακοί προορισμοί έχουν γίνει σημαντικά πιο ακριβοί τα τελευταία χρόνια, καθώς οι επιχειρηματίες στον κλάδο του τουρισμού προσπαθούν να βγάλουν τα σπασμένα της εποχής του Covid. Κατά την εκτίμησή του, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου πολύ σύντομα θα βρεθούν αντιμέτωπες και με μια νέα κρίση, καθώς η παρατεταμένη ξηρασία θα δημιουργήσει πρόβλημα υδροδότησης σε συγκεκριμένες επαρχίες ή και ολόκληρες περιφέρειες. Κάτι τέτοιο, βέβαια, θα έχει άμεσο αντίκτυπο και στις τουριστικές δομές των περιοχών αυτών (πισίνες, γήπεδα γκολφ κλπ), ειδικά αν χρειαστεί να επιβληθούν περιοριστικά μέτρα στη χρήση του νερού. 

Σε αντίστοιχο δημοσίευμά του, με τον εύγλωττο τίτλο «Ήρθε το τέλος των διακοπών στις ακτές της Μεσογείου;» το βρετανικό BBC εμπλουτίζει το δυστοπικό πανόραμα με σκηνές από τις πυρκαγιές στον Έβρο («κατέκαψαν περισσότερα από 54.000 εκτάρια γης, σχεδόν πέντε φορές περισσότερα από τον ετήσιο μέσο όρο της χώρας και οδήγησαν σε εκκενώσεις οικισμών σε κλίμακα που δεν είχε ξαναβιώσει η Ελλάδα»), ενώ δεν ξεχνά και τις μέδουσες που επισκέφθηκαν μαζικά τις μεσογειακές ακτές και -βέβαια- τα αγαπημένα μας κουνούπια. 

Σχετικά με τις επιπτώσεις που αναμένεται να έχουν αυτά τα φαινόμενα στον τουρισμό των τριών κρατών, της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Ιταλίας, το BBC στέκεται σε ένα επιπλέον στοιχείο της έκθεσης της ETC: το 5% των ερωτηθέντων ταξιδιωτών παραδέχτηκαν ότι στο εξής θα προτιμούν λιγότερο ζεστούς και δημοφιλείς μήνες για τις επισκέψεις τους, όπως ο Οκτώβρης και ο Νοέμβρης. Ήδη, στην Ιταλία, ο αριθμός των ξένων που επισκέφθηκαν τη χώρα από τον Ιανουάριο ως τον Απρίλιο του 2023 ήταν αυξημένος κατά 43% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα το 2022. 

Με δεδομένο, όμως, ότι η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει και οι επιπτώσεις θα γίνονται αισθητές όλο και πιο έντονα, ακόμα κι αυτή η προοπτική, μιας διαφοροποιημένης ημερολογιακά τουριστικής περιόδου δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. «Οι συνθήκες στη Μεσόγειο θα γίνονται χειρότερες κάθε καλοκαίρι», ξεκαθαρίζει ο Μπας Άμελουνγκ, καθηγητής περιβαλλοντικών συστημάτων στο ολλανδικό πανεπιστήμιο Wageningen, που ειδικεύεται στην αξιολόγηση των επιπτώσεων που επιφέρει η κλιματική αλλαγή στον τουρισμό. «Δεν είμαστε ακόμα σε θέση να εκτιμήσουμε τι ακριβώς θα σημάνει αυτό, αλλά νομίζω ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για το χειρότερο». 

Ένα κάποιο τέλος 

Το χειρότερο αποτυπώνεται σε κάποιον βαθμό στην τελευταία έκθεση του Ερευνητικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκεί ξεκαθαρίζεται -ψυχρά και ακαδημαϊκά, χωρίς περιστροφές- ότι αν επιβεβαιωθούν κάποια από τα κακά σενάρια σχετικά με την κλιματική αλλαγή, πιο χαμένος απ’ όλους θα βγει ο ευρωπαϊκός Νότος. Συγκεκριμένα, μια αύξηση της θερμοκρασίας της τάξης των 3 °C ή των 4 °C, θα μεταφραστεί σε μείωση του πλήθους των τουριστών κατά τουλάχιστον 10% τους θερινούς μήνες σε σχέση με την κίνηση του 2019. Ως παράδειγμα, μάλιστα, χρησιμοποιούνται τα νησιά του Ιονίου, τα οποία εκτιμάται ότι θα χάνουν κάθε καλοκαίρι το 9% των επισκεπτών τους. «Για κάποιες περιοχές στη Νότια Ευρώπη είναι αναπόφευκτο: οι συνθήκες θα χειροτερεύουν κάθε καλοκαίρι. Κάποιες ίσως καταλήξουν να γίνουν ακατάλληλες για τουρισμό», προειδοποιούν οι επιστήμονες του Ερευνητικού Κέντρου. 

Ακόμα κι αν καταφέρουμε να αναχαιτίσουμε τη ζέστη και υπερασπιστούμε το σύνορο του +1,5 °C, ο Μεσογειακός τουρισμός θα δεχτεί σοβαρά πλήγματα. Σ’ αυτό το σενάριο, πιο χαμένη απ’ όλες θα είναι η Κύπρος, η οποία εκτιμάται ότι θα δει την τουριστική της κίνηση να συρρικνώνεται κατά 2%. 

Για τους επιστήμονες που διεξάγουν τις έρευνές τους στο πεδίο, η δυσοίωνη εικόνα που σχηματίζουν τα νούμερα και οι εκτιμήσεις ενισχύεται από τις πρακτικές και τις συμπεριφορές που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους. Ο δρ Άμελουνγκ εμφανίστηκε απηυδισμένος στο BBC από την αδιαφορία και τον στρουθοκαμηλισμό των ανθρώπων που ασχολούνται με τον τουρισμό στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. «Κάποιοι αμφισβητούν ακόμα την κλιματική αλλαγή», σχολίασε. «Κάποιοι άλλοι απλώς αδιαφορούν, λένε ότι έχουν πιο επείγοντα ζητήματα να αντιμετωπίσουν». Ο ίδιος, βέβαια, σημειώνει ότι σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, η «βιομηχανία» του τουρισμού έχει ως επίκεντρο μικρές ή και οικογενειακές επιχειρήσεις και ανθρώπους που εστιάζουν τις προσπάθειές τους στο πώς θα επιβιώσουν από τη μία χρονιά στην άλλη και δεν έχουν τον χρόνο ή την εκπαίδευση να σκεφτούν τι θα σημάνουν μακροπρόθεσμα για τον χώρο και τις δουλειές τους αυτές οι αλλαγές.

Εξίσου απογοητευτική και σίγουρα πιο προβληματική είναι η συμπεριφορά των θεσμών στις χώρες αυτές, που σε μεγάλο βαθμό είναι οικονομικά εξαρτημένες από τον τουρισμό. Στις 21 Ιουλίου του 2023, ενώ μέσω του χειρότερου καύσωνα που έχει πλήξει την Ιταλία, η υπουργός τουρισμού της γείτονος, Ντανιέλα Σανταντσέ δήλωνε: «Η ανταγωνιστικότητα και το επίπεδο των υπηρεσιών μας οδηγούν τις ξένες εφημερίδες σε υπερβολικές διογκώσεις του αφηγήματός τους για τον καύσωνα. Οι υψηλές θερμοκρασίες είναι φυσιολογικές αυτήν την εποχή και δεν υπονομεύουν ούτε στο ελάχιστο το τουριστικό προϊόν που προσφέρουμε». Δύο περίπου μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβρη του ‘23, ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, εκτιμούσε σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Bloomberg ότι «η κλιματική αλλαγή αποτελεί μια ευκαιρία για να επεκτείνουμε την τουριστική μας σεζόν». 

Η κλιματική αλλαγή, βέβαια, δεν αποτελεί ευκαιρία για κανέναν και για τίποτα. Και οι καύσωνες που σαρώνουν τις μεσογειακές χώρες κάθε καλοκαίρι δεν είναι ούτε αφήγημα ούτε προάγγελοι καταστροφής. Είναι η καταστροφή που συμβαίνει ήδη και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει και θύματα (στην Ισπανία, στις οκτώ μέρες που διήρκεσε ο καύσωνας του Ιουλίου περίπου 1000 άνθρωποι πέθαναν από θερμοπληξία, ανάμεσά τους και πολλοί τουρίστες). Αντίθετα, αφήγημα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προς το παρόν η επέκταση της τουριστικής περιόδου. Ο κύριος όγκος των επισκεπτών που υποδέχεται η Ελλάδα είναι από την Ευρώπη, όπου τα σχολικά προγράμματα και γενικά αυτό που έχουμε στο μυαλό μας ως «σεζόν» για τους μαθητές, τους υπαλλήλους και τους επαγγελματίες δεν αφήνουν περιθώρια για διακοπές σε νησιά και παραλίες πέραν της θερινής περιόδου. Σίγουρα θα προσελκύσουμε κάποιους συνταξιούχους τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο, αλλά για όλον τον υπόλοιπο πληθυσμό και όλους τους υπόλοιπους μήνες υπάρχουν πολύ πιο δελαστικοί προορισμοί στην ήπειρο. 

Ένα πρώτο δείγμα για το κόστος που θα πληρώσουμε ως τουριστική χώρα ίσως αποτελεί η τοποθέτηση του Σεμπάστιαν Έμπελ. Ο διευθύνων σύμβουλος της TUI (είναι το μεγαλύτερο ταξιδιωτικό πρακτορείο στην Ευρώπη), σε πρόσφατη παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας, τόνισε ότι οι πυρκαγιές στη Νότια Ευρώπη επηρέασαν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων στην περιοχή. Οι φωτιές στη Ρόδο κόστισαν στην TUI περίπου 25 εκ. ευρώ, καθώς 8.000 πελάτες της αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το νησί εν μέσω των διακοπών τους. Όπως σημείωσε ο Έμπελ, στο εξής η εταιρεία του θα επικεντρώσει τις ενέργειές της στην προσθήκη νέων, εναλλακτικών προορισμών, προκειμένου να μετριάσει το ρίσκο της μελλοντικά. 

Οι φωτιές στη Ρόδο και στην Κέρκυρα αποτέλεσαν την αφορμή για ένα δυστοπικό άρθρο που αναρτήθηκε στο Prevention Web, την ιστοσελίδα του Οργανισμού Πρόληψης Καταστροφών του ΟΗΕ. Το ρεπορτάζ ξεκινά με την περιγραφή στιγμιοτύπων φρίκης και τρόμου από τα δύο νησιά: «Χιλιάδες άνθρωποι στην παραλία. Παιδιά που γλιστρούν και πέφτουν από τις σωστικές λέμβους. Πανικός. Άνθρωποι που τρέχουν για να σωθούν κουβαλώντας λίγα ρούχα στην πλάτη τους». Λίγες γραμμές παρακάτω, σημειώνεται ότι η Ακρόπολη παρέμεινε κλειστή κάποιες από τις μέρες του καύσωνα. Σε άλλο σημείο του κειμένου υπάρχει η φράση «οι φωτιές που κατέκαψαν τα ελληνικά νησιά της Ρόδου και της Κέρκυρας μας δείχνουν ότι κάποιοι αγαπημένοι τουριστικοί προορισμοί δεν είναι πλέον ασφαλή μέρη, καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνεται… Πολλοί από εμάς αλλάζουμε γνώμη για τις διακοπές σε ζεστά καλοκαιρινά θέρετρα. Κάποτε τις αποζητούσαμε, τώρα τις φοβόμαστε». 

Evacuated onto the beach at Rhodes, small fishing boats came to shore to pick us up, amazing people, they weren’t ask to do it they just heard we where stuck there with the fire getting closer and closer pic.twitter.com/yeC5EeFLx6

— Barney (@brianmcdonnel16) July 24, 2023

Το άρθρο του Prevention Web δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αναφέρονται σ’ αυτό κι άλλα παραδείγματα χωρών όπου συνέβησαν καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το συμπέρασμα, όμως, για όλες τις χώρες που «πουλάνε» διακοπές κάτω απ’ τον καυτό ήλιο είναι κοινό: Πρέπει ν’ αλλάξουν το τουριστικό τους μοντέλο. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που επιβάλλουν αυτήν την αλλαγή -ο τουρισμός ως μονοκαλλιέργεια είναι βέβαιο ότι σε λίγο δεν θα είναι βιώσιμος- και ίσως έχουμε ήδη καθυστερήσει τη δρομολόγησή τους. Στο κείμενο του Οργανισμού Πρόληψης Καταστροφών του ΟΗΕ, για παράδειγμα, αναφέρεται με σαφήνεια ότι στη Ρόδο υπήρξαν πολλά προβλήματα με τις εκκενώσεις. Οι δομές και οι φορείς δεν ήταν επαρκείς ή δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένοι. 

“Η Μεσόγειος είναι ένα κλιματικό hotspot, που θερμαίνεται 20% πιο γρήγορα από τον πλανητικό μέσο όρο”

UNEP (Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών)

Σε γενικές γραμμές, οι λύσεις που προτείνονται στο άρθρο είναι οι χιλιοειπωμένες: αναχαίτιση του υπερτουρισμού, προώθηση ορεινών και λιγότερο δημοφιλών προορισμών, αλλαγή στον σχεδιασμό του οικονομικού μοντέλου των κρατών προκειμένου να μην υπάρχει εξάρτηση από τον τουρισμό κλπ. Η θλιβερή διαπίστωση, όμως, είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα κι αυτές οι δύσκολες και ριζικές αλλαγές μπορεί να μην αρκούν για τη σωτηρία. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «οι χώρες που σκέφτονται και δρουν προληπτικά θα είναι καλύτερα προετοιμασμένες, αλλά η προετοιμασία και η προσαρμογή μπορούν να λειτουργήσουν μέχρις ενός ορίου. Οι καλοκαιρινές διακοπές στη Μεσόγειο θα γίνονται όλο και λιγότερο δελεαστικές, καθώς η περιοχή είναι ένα κλιματικό hotspot, που θερμαίνεται 20% πιο γρήγορα από τον πλανητικό μέσο όρο. Ο τουρισμός στο μέλλον θα είναι πολύ διαφορετικός απ’ αυτό που ξέρουμε σήμερα».

Το μέλλον, φυσικά, είναι απροσδιόριστο. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πότε θα έρθει και τι θα φέρει. Οι εκτιμήσεις, πάντως, για το δικό μας μέλλον είναι δυσοίωνες. Αν τίποτα δεν πάει καλά, το μεσογειακό καλοκαίρι -και μαζί του το ονειρεμένο ελληνικό καλοκαίρι- θα γνωρίσει έναν άδοξο, παράδοξο και κάπως ποιητικό θάνατο: Θα τελειώσει γιατί δεν θα τελειώνει ποτέ. Οι καύσωνες θα καταστήσουν τους θερινούς μήνες νεκρή, απροσπέλαστη ζώνη και όλοι οι υπόλοιποι μήνες θα μεταλλαχθούν σε ένα πολύ μακρύ και πολύ θερμό καλοκαίρι στο οποίο κανείς δεν θα θέλει να κολυμπήσει, να κάνει ηλιοθεραπεία ή να ζήσει τον μύθο του. 

The post Το άδοξο τέλος του μεσογειακού καλοκαιριού appeared first on 2045.gr.

To Naxos Smart Island, είναι μια πολυδιάστατη πρωτοβουλία που υποστηρίζεται από την AWS και στο πλαίσιο της οποίας πλήθος τεχνολογικών εργαλείων αξιοποιούνται δημιουργικά, αναβαθμίζοντας την εμπειρία και την καθημερινότητα όλων των πολιτών. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η πρωτοποριακή εφαρμογή, Naxos AR, ένα καινοτόμο app που αναπτύσσει η Moptil και ζωντανεύει τον ναό του Απόλλωνα με την περίφημη Πορτάρα στη Νάξο, όπως θα ήταν στην εποχή της δόξας της, επιτρέποντας στους επισκέπτες, αλλά και τους ντόπιους να εξερευνήσουν τον Ναό με ένα νέο, σύγχρονο και διαδραστικό, τρόπο.

Στο Naxos AR αξιοποιούνται τεχνολογίες αιχμής, όπως το AR και η τεχνολογία cloud της AWS για να αναδείξουν την πολιτιστική μας κληρονομιά και την Ιστορία της Νάξου, να ενδυναμώσουν την εμπειρία του επισκέπτη. Δημιουργώντας νέες προοπτικές στη μελέτη της Ιστορίας, όχι μόνο στη Νάξο, αλλά στο σύνολο της χώρας και ανοίγοντας νέα μονοπάτια περιήγησης στους αρχαιολογικούς μας χώρους.

Για να γνωρίσουμε καλύτερα το Naxos AR και τις δυνατότητές του συνομιλούμε με την Αγγελική Ελευθερίου, Head of Marketing & Business Growth της Moptil. Παράλληλα, η κα Ελευθερίου επισημαίνει τη σημασία και τα οφέλη που έχει συνολικά η πρωτοβουλία Naxos Smart Island, αλλά και τις ευκαιρίες που προσφέρει η Ελλάδα ώστε αυτό το καλό παράδειγμα συνεργασίας δημοσίου και ιδιωτικών εταιρειών να βρει μιμητές και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Τα podcasts του 2045 είναι διαθέσιμα στις πλατφόρμες: Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts, Pocket Casts κ.α.

The post Στο Naxos Smart Island η ψηφιακή τεχνολογία συναντάει την πολιτιστική μας κληρονομιά appeared first on 2045.gr.

Είναι περιττό να πούμε ότι ο κλάδος που χτυπήθηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα τους τελευταίους 18 μήνες, είναι ο τουρισμός. Οι υπηρεσίες φιλοξενίας, ψυχαγωγίας και μεταφορών επλήγησαν βαρύτατα κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης, ενώ αλυσιδωτές είναι οι επιπτώσεις στις μεταφορές, στην εστίαση, το εμπόριο και μια σειρά άλλων κλάδων που άμεσα ή έμμεσα σχετίζονται με την τουριστική δραστηριότητα. Δεν υπάρχει ούτε ένας τουριστικός προορισμός διεθνώς που να μην επηρεάστηκε από την πρωτοφανή κρίση, και οι πρώτες ενδείξεις ανάκαμψης οδηγούν πολλούς επιχειρηματίες, εκπροσώπους και συλλογικούς φορείς του τουρισμού στην προσπάθεια να αφήσουν πίσω τους την πανδημία.

Όσο ομόθυμη όμως κι αν είναι η βούληση να επανέλθουμε στην κανονικότητα, ο ιός που μας ταλαιπωρεί δεν τη συμμερίζεται. Μήπως λοιπόν αντί για την πολυπόθητη επάνοδο στην κανονικότητα –όπως τουλάχιστον την εννοούσαμε και την προσλαμβάναμε το 2019–, να προετοιμαζόμαστε για προσαρμογή σε μία νέα κανονικότητα; Η απάντηση στο όχι και τόσο ρητορικό ερώτημα έρχεται απ’ όσα διαδραματίζονται και προλέγονται για τον τουριστικό κλάδο.

“Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για επάνοδο στα προ κρίσης μεγέθη σε ορίζοντα τριετίας, αλλά οι πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις καταλήγουν στο ότι η πλήρης επάνοδος δεν θα έρθει πριν το 2025.“

Τα εμβόλια ως πηγή αισιοδοξίας

Κινητήριος μοχλός της αισιοδοξίας των εκπροσώπων του τουριστικού κλάδου είναι αν μη τι άλλο τα εμβολιαστικά προγράμματα που σε αρκετές περιοχές του πλανήτη προχωρούν και επεκτείνονται. Στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών όμως, ο εμβολιασμός πόρρω απέχει από το να είναι καθολικός. Η χώρα μας, όπως και όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, δέχονται επισκέπτες που είτε έχουν εμβολιαστεί, είτε έχουν υποβληθεί σε διαγνωστικό έλεγχο, είτε έχουν (πιστοποιημένα) νοσήσει από COVID-19. Το ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό αν μη τι άλλο διευκολύνει τις μετακινήσεις, αλλά προφανώς δεν συνεπάγεται ότι απομακρύνει και τις όποιες ανησυχίες.

Όπως επισημαίνουν αρκετοί αναλυτές, η ταξιδιωτική φοβία που συνδέεται άμεσα με τον κορονοϊό θα συνεχίζει να λειτουργεί ανασταλτικά κυρίως για τα διεθνή ταξίδια – ακόμη και στις περιπτώσεις όπου χώρες με μηδενική ή ελάχιστη διάδοση του ιού, σχημάτισαν μεταξύ τους ταξιδιωτικές φούσκες ή διαδρόμους ασφαλούς και γρήγορης διέλευσης. Οι δυνητικοί ταξιδιώτες είναι ακόμη επιφυλακτικοί, ειδικά αν δεν έχουν ακόμη εμβολιαστεί. Αλλά ακόμη και οι εμβολιασμένοι ανησυχούν. Οι παραλλαγές του ιού που επελαύνουν διεθνώς –λόγω και των εκατομμυρίων ταξιδιωτών που τις διαδίδουν– καθιστούν ακόμη πιο δυσεπίλυτο τον γρίφο της ταξιδιωτικής συμπεριφοράς στο εγγύς μέλλον.

Συνακόλουθα, η οικονομική κρίση που συνδέεται και ανατροφοδοτείται από την πανδημία, λειτουργεί ανασταλτικά για τα ταξίδια. Οι πολυάριθμοι άνθρωποι που έχασαν τη δουλειά τους τους τελευταίους μήνες, όσοι υπέστησαν μείωση των εισοδημάτων τους και αυτοί που βιώνουν εργασιακή ανασφάλεια είναι απίθανο να ταξιδέψουν – ειδικά στο εξωτερικό. Η ανεργία που συνδέεται με τον κλάδο του τουρισμού μάλιστα έχει εκτοξευτεί σε πρωτοφανή ύψη: 100 εκατομμύρια εργαζόμενοι έχασαν την εργασία τους πέρυσι, και παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο πόσοι εξ αυτών θα επανέλθουν στην αγορά.

Οι προσωπικές ανάγκες στο επίκεντρο

Οι ειδικοί προβλέπουν ότι η τουριστική βιομηχανία θα αναπροσαρμοστεί ακολουθώντας τις απαιτήσεις των τουριστών. Στο μέλλον, η επιλογή των διακοπών δεν θα γίνεται βάσει του προορισμού ή συγκεκριμένων αξιοθέατων, αλλά θα διαμορφωθεί βάσει των ενδιαφερόντων και των προσωπικών αναγκών των ταξιδιωτών. Εν προκειμένω, βασική απαίτηση θα είναι η υγιεινή, η τήρηση των πρωτοκόλλων και η διαφύλαξη της υγείας όλων των εμπλεκόμενων.

Οι νέες τάσεις θέλουν τις ειδικές και θεματικές μορφές τουρισμού να πρωταγωνιστούν: Τουρισμός υγείας και ευεξίας, αθλητικός και περιπέτειας, θρησκευτικός και πολιτιστικός τουρισμός. Οι ατομικές ανάγκες που στην πλειονότητά τους «καταπιέστηκαν» κατά τη διάρκεια του πανδημικού εγκλεισμού, πιθανότατα θα είναι κομβικές και θα πρέπει να καλυφθούν κατά την επόμενη μέρα.

Το πιθανότερο είναι ότι τα ταξίδια σε μεγάλα γκρουπ θα σημειώσουν επίσης κάμψη, καθώς ολοένα και λιγότεροι θα είναι πρόθυμοι να ταξιδέψουν στοιβαγμένοι με άλλους 50 στο ίδιο πούλμαν. Η συνακόλουθη αύξηση των εξατομικευμένων και οικογενειακών ταξιδιών αναμένεται να είναι καθοριστική για τη βιομηχανία.

Οι προσδοκίες από τα ταξίδια θα είναι αυξημένες, καθώς τα ηλιοβασιλέματα και τα αρχαία μνημεία δεν θα αποτελούν πια μονοσήμαντο πόλο έλξης επισκεπτών. Αντιθέτως, στην εξίσωση θα είναι παρούσες και οι προσφερόμενες υπηρεσίες σε όλα τα στάδια του τουριστικού πακέτου.

Η κομβική αξιοποίηση της τεχνολογίας

Οι τουρίστες θα αναζητούν ολοένα και περισσότερο ολοκληρωμένες ταξιδιωτικές εμπειρίες. Από την αρχική αναζήτηση και επιλογή προορισμού, έως την αναχώρηση και την επιστροφή στο σπίτι. Η τεχνολογία διαδραματίζει ήδη κομβικό ρόλο, ο οποίος αναμένεται να διευρυνθεί στο μέγιστο βαθμό.

Εφαρμογές, πλατφόρμες και ιστοσελίδες όπως το Trip.com αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν στην επόμενη μέρα. Η διευκόλυνση των μετακινήσεων, των κρατήσεων αλλά και όλων των διαδικασιών που σχετίζονται με το ταξίδι, κρίνονται επίσης θεμελιώδεις. Το check-in χωρίς επαφή σε ξενοδοχεία και αεροδρόμια, οι εικονικές περιηγήσεις σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και άλλα σημεία ενδιαφέροντος {Δείτε το άρθρο μας}

Όπως αναφέρει ο Τζέιμς Λιανγκ, πρόεδρος της μητρικής εταιρείας η δυνατότητα να «ζωντανεύουν» οι προορισμοί, τα αξιοθέατα και τα καταλύματα στην οθόνη του δυνητικού ταξιδιώτη θα είναι κομβικά για την ανάκαμψη.  Άξια αναφοράς είναι και η μελέτη που εκπόνησε η Trip σε συνεργασία με την Google, και από την οποία προέκυψε ραγδαία άνοδος των ταξιδιών τελευταίας στιγμής, και σε κάθε περίπτωση σε χρονικά διαστήματα πολύ μικρότερα σε σύγκριση με το παρελθόν: Το 80% των πρόσφατων κρατήσεων πραγματοποιήθηκαν το τελευταίο δεκαπενθήμερο πριν την αναχώρηση, όταν προ της πανδημίας ο μέσος όρος ήταν 36 ημέρες πριν την αναχώρηση. Σημαντικός παράγοντας είναι και η ευελιξία στις ακυρώσεις και τον επαναπρογραμματισμό των ταξιδιών.

Πώς θα μετριαστούν οι ιλιγγιώδεις απώλειες;

“Σύμφωνα με τους αναλυτές της McKinsey, η αθροιστική πτώση των ταξιδιωτικών εισπράξεων έως την επάνοδο στα προπανδημικά επίπεδα, θα κινηθεί μεταξύ 3-8 τρισεκατομμύρια δολάρια.”

Τα ιλιγγιώδη ποσά υπογραμμίζουν το γεγονός ότι η ανάκαμψη θα είναι αργή και βέβαια δεν θα έρθει ταυτόχρονα και οικουμενικά. Γι’ αυτό καλούν τις κυβερνήσεις και τους παράγοντες του κλάδου να προετοιμαστούν επαναπροσδιορίζοντας τις δομές, τις υπηρεσίες και βέβαια το προσφερόμενο προϊόν. Βασικοί άξονες σε αυτή την κατεύθυνση είναι:

• Η αντιμετώπιση των ανησυχιών των ταξιδιωτών. Οι βασικότερες εξ αυτών σχετίζονται με την υγεία: Αφενός την επιδημιολογική κατάσταση των περιοχών, όσο και τις υγειονομικές υποδομές. Σημαντικός άξονας είναι και η ασφαλιστική κάλυψη, και κατά πόσο πχ τα συμβόλαια εγγυώνται την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη κατά το ταξίδι.

• Η προετοιμασία για αργή ανάκαμψη (Κατά το αισιόδοξο σενάριο –που προσώρας δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται η επάνοδος στο 85% των αφίξεων και των εσόδων στα επίπεδα θα σημειωθεί φέτος, ενώ η πλήρης ανάκαμψη θα έρθει έως το τέλος του 2023. Στο απαισιόδοξο σενάριο όμως, φέτος θα φτάσουμε στο 60% των εσόδων του 2019, ενώ η πλήρης ανάπτυξη θα σημειωθεί ακόμη αργότερα).

• Ο εγχώριος τουρισμός πιθανότατα θα ανακάμψει ίσως και ένα έως δύο χρόνια γρηγορότερα από τα ταξίδια στο εξωτερικό.

• Οι ταχύτητες ανάκτησης ποικίλλουν ανάλογα με τις αγορές. Η ισχυρότερη και ταχύτερη ανάπτυξη αναμένεται στις χώρες και τους προορισμούς που διαθέτουν ισχυρό εγχώριο τουρισμού και υψηλής ποιότητας δίκτυα χερσαίων μεταφορών, καθώς πιθανότατα πολλοί ταξιδιώτες θα συνεχίσουν να αποφεύγουν τις αερομεταφορές.

• Η εξάρτηση από τα εγχώρια ταξίδια και τα μη ταξίδια θα καθορίσει πιθανώς την ανάκαμψη

Αλλαγές που θα μείνουν

Τα πρωτόκολλα που έχει εκπονήσει το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού αναμένεται να μείνουν μαζί μας για αρκετό καιρό. Τα ξενοδοχεία, τα αεροπλάνα, τα εστιατόρια, τα μουσεία και κάθε χώρος που δέχεται τουρίστες θα ακολουθεί συγκεκριμένα πρωτόκολλα όσον αφορά τον καθαρισμό, την απολύμανση, τον προστατευτικό εξοπλισμό του προσωπικού, αλλά και τη μείωση του συνωστισμού, τη βελτίωση του εξαερισμού και τη χρήση συμπληρωματικών μέσων όπως θερμικές κάμερες κ.ά.

Αρκετοί βέβαια αναμένουν ότι οι αλλαγές θα είναι πρόσκαιρες, και γρήγορα θα αρθούν. Κρίνοντας όμως από άλλες κομβικές αλλαγές στον κλάδο, οι οποίες επήλθαν πχ μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11^ης Σεπτεμβρίου, άλλοι προβλέπουν ότι ο μετασχηματισμός θα είναι μόνιμος. Ουδείς φανταζόταν, για παράδειγμα, ότι οι αυστηροί έλεγχοι στα αεροδρόμια θα συνεχίζονται 20 χρόνια μετά τις επιθέσεις στις ΗΠΑ. Κι όμως, έχουν ενταχθεί στη «νέα κανονικότητα», τόσο που πλέον οι περισσότεροι τους προσπερνούν. Ενδεχομένως λοιπόν η «νέα νέα κανονικότητα» να λάβει μόνιμο χαρακτήρα κι έπειτα από ένα δύο χρόνια να μη μας απασχολεί ούτε κατ’ ελάχιστο. Στην Ασία για παράδειγμα η χρήση μάσκας και η σχολαστική απολύμανση των χεριών στα μέσα μεταφοράς και κυρίως στα αεροπλάνα έχει καθιερωθεί σε συντριπτικά ποσοστά μετά την πρώτη επιδημία του SARS το 2003, αλλά και ως τακτική για την αντιμετώπιση της εποχικής γρίπης. 

Η πανδημική κρίση ως ευκαιρία

Όπως επισημαίνει η έκθεση του ΟΟΣΑ, η κρίση αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία προκειμένου να κινηθούμε προς «δικαιότερα, πιο βιώσιμα και πιο ανθεκτικά μοντέλα τουριστικής ανάπτυξης». Οι διαρθρωτικές αδυναμίες του κλάδου και η ευπάθειά του σε εξωτερικούς κραδασμούς αποδείχθηκε περίτρανα τους τελευταίους μήνες, αναδεικνύοντας την ανάγκη διαφοροποίησης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας. Σημαίνουσα είναι επίσης η καλύτερη δυνατή προετοιμασία για την αντιμετώπιση αντίστοιχων ή σοβαρότερων καταστάσεων στο μέλλον, η ενθάρρυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού και βέβαια η εγκαθίδρυση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου με έμφαση στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής – ή έστω στη μείωση της αρνητικής επίπτωσης του κλάδου, μέσω της μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, υπερκατανάλωσης νερού και καυσίμων κ.ά.

Θα την αξιοποιήσουμε όμως αυτή την «ευκαιρία»; Ή θα βιαστούμε να επιστρέψουμε στην προπανδημική κανονικότητα με ό,τι αυτή συνεπαγόταν για τον πλανήτη και την υγεία μας;

The post Πώς η COVID άλλαξε οριστικά τα ταξίδια appeared first on 2045.gr.

Γράφει η Δάφνη Τσεβρένη, Co-founder, Clio Muse Tours.

Ως επαγγελματίες στο χώρο του τουρισμού αλλά και ως απλοί ταξιδιώτες, δε φανταζόμασταν ποτέ ότι θα έρθει μια μέρα που θα απαγορεύονται οι μετακινήσεις εντός και εκτός των συνόρων. Έχοντας χτίσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας ως επισκέπτες αλλά και ως οικοδεσπότες της χώρα μας, η πανδημία του Covid-19 έπληξε πολλούς ανθρώπους σε διάφορα επίπεδα.

“730 δισ. δολάρια έχασε ο τομέας του τουρισμού τους πρώτους 8 μήνες του 2020”

Όλοι βιώσαμε πρωτόγνωρες καταστάσεις τις οποίες αναγκαστήκαμε να διαχειριστούμε και στις οποίες ακόμα προσαρμοζόμαστε. Είναι γνωστό ότι οι κλάδοι που επηρεάστηκαν περισσότερο από την πανδημία ήταν του τουρισμού και του πολιτισμού. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι τους οκτώ πρώτους μήνες του 2020 χάθηκαν στον τουριστικό τομέα παγκοσμίως 730 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι συνολικές απώλειες στην Ελλάδα για το 2020 διαμορφώθηκαν στα επίπεδα των 15 δισ. ευρώ, παρόλο που τα σύνορα είχαν ανοίξει τους καλοκαιρινούς μήνες. Δεδομένου ότι η συνολική συμμετοχή του τουριστικού κλάδου στο ΑΕΠ της Ελλάδας είναι 21%, οι απώλειες είναι καταστροφικές.

Παρόλο που η πλήρης ανάκαμψη αναμένεται να έρθει το 2022, εκτιμάται ότι ήδη από το καλοκαίρι του 2021 ο τουρισμός θα αρχίσει να επανέρχεται. Η επόμενη μέρα μετά την πανδημία σίγουρα θα είναι διαφορετική τόσο στο εγχώριο όσο και στο παγκόσμιο σκηνικό.  Προσωπικά πιστεύω ότι όταν ταξιδέψουμε ξανά, θα το κάνουμε καλύτερα.

Το μέλλον της τουριστικής εμπειρίας

Το έχουμε ξαναπεί και θα συνεχίσουμε να το λέμε ότι στην μετά-covid εποχή η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών θα είναι άμεση και αναγκαία. Από την κλιματική αλλαγή εξαιτίας των εκπομπών του αερίου του θερμοκηπίου από τις μεταφορές μέχρι τις επιπτώσεις του τουρισμού στους κατοίκους των προορισμών αλλά και στις ίδιες τις πόλεις, η πανδημία ανέδειξε προβλήματα που ήδη γνωρίζαμε αλλά επιλέγαμε να αγνοήσουμε. 

Πλέον, ο βιώσιμος τουρισμός θα είναι απαίτηση και των ίδιων των ταξιδιωτών. Θα αποτελεί βασικό κριτήριο για την επιλογή του προορισμού, τον τύπου του ταξιδιού αλλά και το μέσο μεταφοράς που θα επιλέγουν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, προβλέπεται -και ελπίζουμε- ότι θα μειωθεί ο μαζικός τουρισμός αποσυμφορίζοντας προορισμούς με μεγάλη ζήτηση. Ευρωπαϊκές μητροπόλεις όπως το Άμστερνταμ και η Βαρκελώνη είχαν ήδη στραφεί στην ενίσχυση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης  και τώρα βλέπουμε ότι θα ακολουθήσουν το παράδειγμά τους και άλλες. Ελπίζουμε ανάμεσά τους και η Ελλάδα.

Επίσης, είναι εμφανές ότι τον τελευταίο χρόνο η τεχνολογία μπήκε άμεσα και γρήγορα στη ζωή μας. Από τους καταλόγους με QR κωδικούς στα εστιατόρια μέχρι τις νέες ψηφιακές εφαρμογές που υιοθετούνται από τα ξενοδοχεία για την ασφαλή παροχή υπηρεσιών στους πελάτες, ο τουρισμός ψηφιοποιείται με ταχείς ρυθμούς.

Οι ταξιδιώτες αναζητούν την ασφάλεια περισσότερο από ποτέ και οι επαγγελματίες στο χώρο του τουρισμού κάνουν τις απαραίτητες ενέργειες για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πελατών τους. Για παράδειγμα, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης επέλεξε την εφαρμογή της Clio Muse Tours για τη δημιουργία ψηφιακών ξεναγήσεων στις μόνιμες εκθέσεις της επειδή είναι μία απόλυτα ασφαλής μέθοδος ψηφιακής ξενάγησης καθώς δεν πραγματοποιείται μέσω συσκευής που μοιράζεται στο κοινό (όπως τα audio guides) αλλά κάθε επισκέπτης την παρακολουθεί από δική του συσκευή.

Παρόλο, λοιπόν, που η Ελλάδα είναι αρκετά πίσω συγκριτικά με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες σε αυτό το κομμάτι, βλέπουμε ότι σιγά σιγά γίνονται σημαντικά βήματα και από τους πολιτιστικούς φορείς της χώρα μας.

Η ψηφιοποίηση στην Ελλάδα

Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι 25 σημεία υψηλού πολιτιστικού και ιστορικού ενδιαφέροντος θα αποκτήσουν δωρεάν WiFi. Μέχρι σήμερα δωρεάν ασύρματες ευρυζωνικές υπηρεσίες είχαν 13 αρχαιολογικοί χώροι σε όλη τη χώρα. Εμείς στην Clio Muse Tours που λειτουργούμε από το 2014 με ακουστικές και ψηφιακές ξεναγήσεις γνωρίζουμε τις ελλείψεις και την τεχνοφοβία ίσως, που χαρακτηρίζει τη χώρα μας. Έχουμε αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες τόσο στο να πείσουμε εγχώριους φορείς για την σημαντικότητα της ψηφιοποίησης όσο και λόγω έλλειψης υποδομών να δημιουργήσουμε περισσότερες ξεναγήσεις για να αναδείξουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Αν μπορούμε να πούμε ότι η πανδημία είχε ένα θετικό, αυτό είναι ότι έκανε εμφανή τα προβλήματα που όλοι γνωρίζαμε και επισπεύδει την επίλυσή τους.  Έχοντας μαγευτικά τοπία και μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, η Ελλάδα ως προορισμός “πουλάει από μόνη της” και γι’ αυτό πολλοί είχαν εφησυχάσει μέχρι που ήρθε η πανδημία και άλλαξε τα δεδομένα. Εδώ και χρόνια γίνονται συζητήσεις από τους ειδικούς του κλάδου για αλλαγές στο τουριστικό προϊόν, στην ανάγκη για υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών και την επιτακτικότητα βελτίωσης των υλικών υποδομών. Ιδιαίτερα στα ελληνικά νησιά που θεωρούνται από τους πιο μαζικούς τουριστικούς προορισμούς.

Πολλοί από τους ομιλητές του online conference Destination Greece | Communication in challenging times που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα από τον ΣΕΤΕ και την Marketing Greece έθιξαν αυτά τα προβλήματα και τόνισαν την άμεση ανάγκη για ενίσχυση και αναδιαμόρφωση του το τουριστικού προϊόντος της Ελλάδας. Αναμένουμε λοιπόν να δούμε πόσα από όλα αυτά θα υλοποιηθούν στο άμεσο μέλλον. 

The post Βιώσιμο και ψηφιακό το μέλλον της τουριστικής εμπειρίας appeared first on 2045.gr.

Το καλοκαίρι του 2019 σε μια περίοδο όπου η χώρα μας  ετοιμαζόταν να «γράψει» ένα ακόμα ρεκόρ αφίξεων ξένων επισκεπτών, το βρετανικό Κοινοβούλιο ξεκίνησε έρευνα για να διαπιστώσει ποιες είναι οι επιπτώσεις του τουρισμού  στο περιβάλλον. «Όταν κλείνουμε μια κρουαζιέρα ή πτήσεις σε έναν δημοφιλή προορισμό είναι εύκολο να ξεχάσουμε τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των διακοπών» δήλωνε, τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, η Mary Creagh,  βουλευτής και πρόεδρος της επιτροπής περιβάλλοντος του βρετανικού Κοινοβουλίου.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που η αλληλεπίδραση τουρισμού και περιβάλλοντος έφτανε στα πρωτοσέλιδα διεθνών μέσων ενημέρωσης. Κατά σύμπτωση, ίσως, η κυβέρνηση της Ταϋλάνδης είχε ανακοινώσει την ίδια περίοδο πως κλείνει επ’ αόριστον την πρόσβαση στην παραλία Maya -που έγινε πασίγνωστη από την ταινία στην οποία πρωταγωνιστούσε ο Λεονάρντο ντι Κάπριο-, η οποία έως τότε δεχόταν 5.000 τουρίστες και 200 πλοιάρια κάθε μεγέθους σε ημερήσια βάση.

«Το οικοσύστημα έχει υποστεί σοβαρές βλάβες» ανέφερε ο διευθυντής των εθνικών πάρκων της χώρας, ενώ το 80% των κοραλλιών της περιοχής έχει υποστεί μεγάλες φθορές. Το σχέδιο της κυβέρνησης προβλέπει πως από την άνοιξη του 2021 θα επιτρέπεται η πρόσβαση σε 350 επισκέπτες ημερησίως. Προκειμένου να προστατευτεί το ευαίσθητο σύστημα των κοραλλιών, τα πλοιάρια δεν θα μπορούν να ρίχνουν άγκυρα κοντά στην ακτή.

Τουρίστες παραπονιούνται για τους τουρίστες

Ο υπερτουρισμός, μία από τις όχι ιδιαίτερα συζητημένες παρενέργειες του τουρισμού, δεν μας είναι ξένος. «Η έλλειψη τουριστικής διακυβέρνησης και στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των τοπικών και των εθνικών αρχών θα μπορούσε να θέσει το μέλλον του προορισμού σε κίνδυνο», αναφέρει έκθεση επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που περιλαμβάνει και την περίπτωση της Σαντορίνης.

Το νησί των 76 τετραγωνικών χιλιομέτρων με τους 15.550 μόνιμους κατοίκους «παράγει» τουριστικά έσοδα 1 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ το 2017 φιλοξένησε 5,5 εκατ. επισκέπτες έναντι 2,2 εκατ. το 2012, επισήμαινε η έκθεση.

Ανέφερε, επίσης, πως τα Ιόνια νησιά και η Πελοπόννησος είναι στην πορτοκαλί ζώνη και κινδυνεύουν να γίνουν και αυτές οι περιοχές θύματα του υπερτουρισμού.

Όπως σημειώνει η έκθεση στο κεφάλαιό της για τη Σαντορίνη, τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η περιβαλλοντική επιβάρυνση του νησιού, η «διάχυση» των επισκεπτών σε κατοικημένες περιοχές,  η κυκλοφοριακή συμφόρηση και το φαινόμενο οι τουρίστες να παραπονούνται για τον μεγάλο αριθμό τουριστών.

Αλλά αυτά είναι η κορυφή του παγόβουνου.

Δειλά δειλά τα τελευταία χρόνια αρχίζει να τίθεται το θέμα της ευρύτερης επιβάρυνσης του τουρισμού στο περιβάλλον. Έχει προηγηθεί μία εκρηκτική περίοδος για την τουριστική βιομηχανία όπου το αεροπορικό ταξίδι δεν είναι πια μια απρόσιτη πολυτέλεια για τους λίγους.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού (UNWTO) οι αφίξεις ξένων επισκεπτών το 1950 διαμορφώθηκαν σε 25 εκατ. σε όλο τον κόσμο.

Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε κατά 56 φορές για να φτάσει το 2018, σχεδόν 70 χρόνια μετά, στο 1,4 δισ. Βεβαίως οι στατιστικές για το 2020 θα καταγράψουν την κατακόρυφη πτώση και τον σχεδόν μηδενισμό της κίνησης σε δημοφιλείς προορισμούς ανά τον κόσμο λόγω της πανδημίας, ωστόσο η φετινή χρονιά θα αποτελεί μάλλον εξαίρεση.

“Μεταξύ του 2009 και του 2013 το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού αντιστοιχούσε στο 8% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου”

Στη δεκαετία του ’50 οι δημοφιλείς προορισμοί ήταν στην Ευρώπη. Έκτοτε αναπτύχθηκαν θέρετρα κυρίως στην Ασία και την αμερικανική ήπειρο όμως ακόμα και σήμερα η Γηραιά Ήπειρος εξακολουθεί να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο υποδεχόμενη το 50% των διεθνών αφίξεων.

Όμως ποιο είναι το αντίτιμο για τον τουρίστα από τις μακρινές χώρες; Μελέτη του 2018, που δημοσιεύθηκε στο Nature Climate Change , αξιολόγησε στοιχεία από 160 χώρες και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μεταξύ του 2009 και του 2013 το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού αντιστοιχεί στο 8% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και καθιστά τον τομέα σημαντικότερο ρυπαντή σε σύγκριση με την κατασκευαστική βιομηχανία. Το 2013 ο τομέας παρήγαγε 4,5 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Η αύξηση στη ζήτηση τουριστικών υπηρεσιών είναι μεγαλύτερη από την «απο-ανθρακοποίηση» του κλάδου, ενώ οι μεγαλύτερες περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις καταγράφονται σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Βεβαίως μπορείς να προσεγγίσεις ένα θέμα από πολλές πλευρές και να καταλήξεις σε διαφορετικό συμπέρασμα. Πολύ καιρό πριν την εκδήλωση της πανδημίας, το 2016, ο UNWTO είχε εκτιμήσει πως στον τουρισμό αντιστοιχεί το 5% των ανθρωπογενών ρύπων και πως θα αυξηθεί στο 5,3% το 2030. Επιπροσθέτως, οι εκπομπές ρύπων από τον τουρισμό αντιστοιχούν στο 22% των συνολικών εκπομπών του κλάδου των μεταφορών. Σύμφωνα με τον οργανισμό, στην περίοδο 1998 – 2016 οι εκπομπές αερίων που χρεώνονται στον τουρισμό αυξήθηκαν κατά 25% και άγγιξαν τους 2 δισ. μετρικούς τόνους διοξειδίου του άνθρακα.

Από τις μετρήσεις δεν λείπουν βέβαια και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Σε ανάλυσή του το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (γνωστότερο ως WWF) σημείωνε πως ο θαλάσσιος τουρισμός έχει δημιουργήσει 200 εκατ. θέσεις σε όλο τον κόσμο. Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η οργάνωση αναφέρει σε σχετική της ανάλυση πως μόνο στην περιοχή της Καραϊβικής τα κρουαζιερόπλοια αφήνουν πίσω τους γύρω στους 70.000 τόννους λυμάτων. Παράλληλα η WWF επισημαίνει πως διαφορετικά μοντέλα έχουν διαφορετικό αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες. Στο μοντέλο του  all-inclusive τουρισμού, που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σημαίνουσα θέση και στη χώρα μας, μόλις το 20% των εσόδων επιστρέφει στις τοπικές κοινότητες. Αντίθετα, σε μοντέλα οικολογικής (ή οικο-κεντρικής) τουριστικής εκμετάλλευσης το αντίστοιχο ποσοστό επιστροφής φτάνει στο 95%.

Μια οξύμωρη κατάσταση

Πολλές χώρες ανέπτυξαν τουριστικό προϊόν τα τελευταία εκατό χρόνια, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, αλλά δεν ακολούθησαν όλοι την ίδια προσέγγιση. Η πολυτέλεια και η χαλάρωση ήταν το ατού των αναπτυγμένων χωρών που φρόντιζαν να προβάλλουν τις υποδομές τους. Η Ελλάδα δεν ήταν όμως μία από αυτές.

Όταν «ανακάλυψε» τον τουρισμό στην περίοδο του Μεσοπολέμου συνειδητοποίησε πως δεν μπορούσε να προβάλει πράγματα που δεν είχε. Έτσι, αντί για ανέσεις πρόταξε το φυσικό της τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά αλλά η δικτατορία Μεταξά, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εμφύλιος προκάλεσαν μια υποχρεωτική 15ετή σιγή.

Τα επίκαιρα του British Pathé, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 καταγράφουν την επιστροφή της Ελλάδας στην υπό διαμόρφωση τουριστική αγορά, όπου και πάλι το φυσικό περιβάλλον και η πολιτιστική κληρονομιά προβάλλονται ιδιαιτέρως έντονα.  Όμως η ανάπτυξη των υποδομών που ήταν αποτέλεσμα της σταδιακής αύξησης της ζήτησης προκαλεί πίεση στο φυσικό περιβάλλον, την οποία εντείνει -όπως δείχνουν η Ταϋλάνδη και η Σαντορίνη- η αύξηση των τουριστών.

Ένα νέο μοντέλο

Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας του 2014 σχετικά με τον τουρισμό και τις προκλήσεις που δέχεται από την κλιματική αλλαγή, ανέφερε πως είναι επιτακτικά αναγκαία η λήψη µέτρων που θα καταστήσουν τον τουρισµό φιλικότερο προς το φυσικό και το δοµηµένο περιβάλλον, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς.

«Προτείνονται οι ειδικές και εναλλακτικές µορφές τουρισµού, ο επαναπροσδιορισµός των µηνών µε ιδιαίτερη ζήτηση του ηλιοτροπικού τουρισµού, ο εµπλουτισµός του προϊόντος, η βελτίωση των παρεχόµενων υπηρεσιών και η έµφαση περισσότερο στην εντατική παρά στην εκτατική ανάπτυξη (π.χ. στην αύξηση της κατά κεφαλήν τουριστικής δαπάνης παρά του συνολικού αριθµού των αφίξεων) µέσα και από την άµβλυνση του φαινοµένου της εποχικότητας ώστε να ξεπεραστεί η παθογένεια του ελληνικού τουριστικού προϊόντος», σημειώνει η έκθεση.

Αυτά, το 2014, μια χρονιά που οι προτεραιότητες στον δημόσιο διάλογο δεν αφορούσαν το μέλλον του τουρισμού. Ωστόσο στην εξαετία που ακολούθησε λίγοι φαίνεται να έχουν αντιληφθεί τη σημασία των παραινέσεων και των έμμεσων προειδοποιήσεων της κεντρικής τράπεζας.

Αριθμοί μιας (υπερ)εκμετάλλευσης

Τα τελευταία χρόνια συνηθίσαμε να ακούμε για τα ρεκόρ των αφίξεων που έσπαγαν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο για να φτάσουν στο επίπεδο των 33,5 εκατ. ευρώ και των 18 δισ. ευρώ σε έσοδα το 2019. Όμως αυτό το θαύμα των επιδόσεων όπως φαίνεται και από το σχετικό διάγραμμα δεν είναι αποτέλεσμα μιας συγκροτημένης διαδικασίας που ξεκίνησε κάποια στιγμή στο παρελθόν και άρχισε να αποφέρει σταδιακά καρπούς.

Μόλις 25 χρόνια πίσω ο ελληνικός τουρισμός πάλευε με το ψυχολογικό όριο των 10 εκατ. αφίξεων, ενώ το 2004 οι προσδοκίες για τουριστικό κύμα λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων διαψεύσθηκαν οικτρά με κάμψη των αφίξεων κατά περίπου 600.000. Η έκρηξη στις αφίξεις καταγράφεται μεσούσης της οικονομικής κρίσης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2019 εμφάνισε σχεδόν διπλάσιο αριθμό αφίξεων σε σχέση με το 2011. Ξανά – Το 2019 ο αριθμός των ξένων τουριστών που ήρθαν στην Ελλάδα είναι διπλάσιος σε σχέση με οκτώ χρόνια πριν.

Για μια χώρα που περιγράφει τον τουρισμό ως ισχυρό πυλώνα της οικονομίας της αυτή η απότομη αύξηση θα έπρεπε να προβληματίζει και να θέτει ένα βασικό ερώτημα: Ποιο είναι το τίμημα της επιτυχίας;

Χτίστε και ξαναχτίστε

Η Σαντορίνη που έχει πέσει θύμα της επιτυχίας της επιδεικνύει μια ανησυχητική επίδοση, όπου το 15% της έκτασής της έχει κτιστεί, όταν στις υπόλοιπες Κυκλάδες το ποσοστό βρίσκεται στο 1%, σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου. Αλλά η εγκατάλειψη άλλων κλάδων της οικονομίας για τα θέλγητρα του τουρισμού δεν είναι, βεβαίως, προνομιακό πεδίο για τους νησιώτες και τους επιχειρηματίες του εν λόγω συμπλέγματος του Αιγαίου.

Σύμφωνα με ανάλυση του ΣΕΤΕ επί στοιχείων του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος στην περίοδο 2000-2013 σημειώθηκε αύξηση 30,21% στον αριθμό των ξενοδοχειακών κλινών σε όλη τη χώρα. Πρωταθλήτρια ανάπτυξης για αυτή την περίοδο αναδεικνύεται η Ήπειρος, η οποία με αύξηση 57,92% έδειξε να μειώνει την απόσταση που τη χωρίζει από άλλες, ήδη ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές της χώρας.

Με βάση τα ίδια στοιχεία, κοιτάζουμε την αύξηση στα 23 χρόνια από το 1990 ως το 2013, όπου η συνολική αύξηση σε προσφορά ξενοδοχειακών κλινών φτάνει το 82,56%. Στη Μακεδονία η αύξηση φτάνει το 149,81%, στις Κυκλάδες το 124,13%, στην Κρήτη το 118,63%, στα Ιόνια το 122,55% και στην Ηπειρο το 123,35%.

Από την οπτική γωνία του ΟΟΣΑ

Το ζήτημα, βεβαίως, δεν είναι μόνο ελληνικό. Από συγκεντρωτική μελέτη του 2018 που έλαβε υπόψιν της 41 περιοχικές αναλύσεις και την οποία επικαλείται ο ΟΟΣΑ σε σχετική του έκθεση προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα πως οι παράκτιες περιοχές, τα νησιά και οι περιοχές μακριά από τα αστικά κέντρα είναι εκείνες που είναι πιο εκτεθειμένες στους κινδύνους του υπερτουρισμού και στις παρενέργειές του.

«Με τις διεθνείς αφίξεις να είναι πιθανό να ξεπεράσουν το 2030 την εκτίμηση για 1,8 δισ. κινήσεις και τις αφίξεις εσωτερικού να είναι ίσως τέσσερις φορές μεγαλύτερες από αυτό τον αριθμό, η ανάγκη για μια μετάβαση σε μια οικονομία χωρίς αποκλεισμούς, με χαμηλούς ρύπους και αποτελεσματική χρήση των πόρων είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ.  Είναι ανάγκη να επανεξεταστεί το πλαίσιο πολιτικών που υποστηρίζουν την τουριστική ανάπτυξη και να απομακρυνθεί από ένα μοντέλο που συχνά θεωρεί ως βασική προτεραιότητα την αύξηση του αριθμού των επισκεπτών…» σημειώνει ο ΟΟΣΑ.

Η νέα γενιά του ελληνικού τουρισμού

Με αυτά τα δεδομένα ζητήσαμε από το «νέο αίμα» του τουριστικού επιχειρείν την άποψή τους σχετικά με τον αντίκτυπο του τουρισμού στο φυσικό περιβάλλον και, κυρίως, για το αν η Ελλάδα είναι σε θέση να προσαρμόσει το τουριστικό της προϊόν με τρόπο που να είναι βιώσιμος περιβαλλοντικά αλλά και οικονομικά.

«Μακροπρόθεσμα σίγουρα πρέπει να στοχεύσουμε στην ποιότητα έναντι της ποσότητας, αλλά δεν είναι ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι η αλλαγή μπορεί να γίνει από τη μία χρονιά στην επόμενη» σημειώνει ο Στέφανος Βασδέκης, συνιδρυτής της TravelMyth. «Πιο ρεαλιστικό είναι βραχυπρόθεσμα να προσπαθήσουμε οι υποδομές που απευθύνονται στο μαζικό τουρισμό να αναβαθμιστούν ενεργειακά και να υιοθετήσουν πρακτικές πιο φιλικές στο περιβάλλον, καθώς και να ενθαρρύνουν περισσότερο τη σύνδεση των επισκεπτών με την τοπική κουλτούρα και τις τοπικές αγορές. Βέβαια, ό,τι και να κάνουμε μετά που θα φτάσει ο επισκέπτης στην Ελλάδα, δεν μπορούμε να περιορίσουμε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των αερομεταφορών που είναι και οι σοβαρότερες. Δυστυχώς, η γεωγραφική μας θέση που είναι μακριά από τις κύριες αγορές μας, δεν μας αφήνει πολλά περιθώρια για να προωθήσουμε εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης, αλλά μπορούμε να συμβάλουμε στην ευαισθητοποίηση των ταξιδιωτών, ώστε για παράδειγμα να αρχίσουν να επιλέγουν να κάνουν λιγότερα ταξίδια με μεγαλύτερη διάρκεια το καθένα».

Η Δώρα Παυλίδου, συνιδρυτής του GuestLikeLocal επισημαίνει πως «η οικονομία του τουρισμού στην Ελλάδα αναπτύχθηκε με ταχύτατους ρυθμούς μέχρι το 2019 και αναπόφευκτα μπήκαν στην αγορά και πολλοί νέοι επιχειρηματίες χωρίς ιδιαίτερη γνώση του αντικειμένου και κυρίως χωρίς ιδιαίτερη αξία και στο παρεχόμενο τουριστικό  προϊόν και στις ιδιαιτερότητες της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας» και υπογραμμίζει τον ρόλο της κατάρτισης αλλά και του ιδιωτικού τομέα. «Χρειάζεται προσπάθεια στον εκπαιδευτικό τομέα και μεγάλες πρωτοβουλίες του ιδιωτικού τομέα για την μετεξέλιξη του τουριστικού μοντέλου σε βιώσιμη μορφή. Προσπάθεια που θα έχει στο επίκεντρο σημαντικά οφέλη στην τοπική οικονομία, πέρα από τον τουρισμό».

«Βλέποντας τεράστια αύξηση σε επισκέπτες τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα καλείται να υιοθετήσει βιώσιμες πρακτικές στον τομέα του τουρισμού περισσότερο από ποτέ», σχολιάζει από την πλευρά της η Δάφνη Τσεβρένη, οικονομική διευθύντρια της ClioMuseTours . «Ο τρόπος για να γίνει αυτό είναι να επεκτείνει την τουριστική της περίοδο, να προωθήσει και τους λιγότερο γνωστούς προορισμούς και την ηπειρωτική χώρα καθώς και να διαφοροποιήσει το τουριστικό της προϊόν πέρα από το παραδοσιακό “ήλιος και θάλασσα” μοτίβο που κυριαρχεί τις τελευταίες δεκαετίες. Ευτυχώς, ωστόσο, κάποιες από αυτές τις πρατικές υιοθετούνται ήδη από όλο και περισσότερες νεοσύστατες εταιρείες που λειτουργούν στο χώρο του τουρισμού. Ως Clio Muse Tours έχουμε δει ότι οι πρακτικές που έχουμε υιοθετήσει για βιώσιμο τουρισμό έχουν βραβευτεί τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα και πλέον αρκετοί οργανισμοί μας επιλέγουν λόγω του επιχειρηματικού μοντέλου που έχουμε αναπτύξει. Οι ξεναγήσεις μας έχουν μεγάλη ανταπόκριση γιατί συνδυάζουν γνωστά αξιοθέατα με λιγότερο γνωστές γειτονιές. Αυτό αποδεικνύει ότι η βιομηχανία του τουρισμού πλέον όχι μόνο αναζητά βιώσιμες πρακτικές αλλά και είναι έτοιμη να τις υλοποιήσει».

Στο ερώτημά μας για το αν είναι δυνατή η προσαρμογή του ελληνικού τουριστικού προϊόντος κατηγορηματικός είναι ο Βασίλης Ζησιμόπουλος, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής του Costa Nostrum. «Απαντώντας μονολεκτικά, ΝΑΙ και χωρίς να αυξήσεις το τελικό κόστος του τουριστικού προϊόντος. Η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν προϋποθέτει και δεν απαιτεί ότι ο τουρισμός θα γίνει ένα “σπορ” για λίγους, προϋποθέτει και απαιτεί όμως σίγουρα, να σεβαστούμε αυτό που έχουμε κληρονομήσει και να το διατηρήσουμε, το περιβάλλον (φυσικό και τεχνητό). Το μεγάλο όμως ερώτημα είναι τελικά, πώς αυτό μπορεί να επιτευχθεί; Δηλαδή, πώς συνυπάρχει η τουριστική ανάπτυξη και η διατήρηση και προστασία του περιβάλλοντος; Αν και αυτό ίσως απαιτεί ανάλυση πολλών σελίδων, ίσως όμως να μπορεί και να περιγράφει σε μια πρόταση: Τη διαρκή εκπαίδευση όλων των φορέων και στελεχών που ασχολούνται με τον τουριστικό κλάδο, για τους τρόπους και τις τεχνικές που η Ελλάδα μπορεί να επιτύχει την βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη προστατεύοντας και διατηρώντας το περιβάλλον (φυσικό και τεχνητό), ώστε να καταφέρουμε να γίνουμε συνώνυμο και παράδειγμα βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Το περιβάλλον το έχουμε, η εκπαίδευση μας λείπει».

The post Τουρισμός: Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και οι ελληνικές προοπτικές appeared first on 2045.gr.