Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν (Γένεσις 1.1)

Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος (Κατά Ιωάννην, 1.1)

Στο όνομα του Αλλάχ του Παντελεήμονα, του Πολυεύσπλαχνου (Κοράνι 1,1)

Πολλά ιερά κείμενα είναι διάσημα ανά τον κόσμο για την εισαγωγή τους και αν χρειάζεται ένα ιερό κείμενο για την τεχνολογία θα πρέπει και αυτό να έχει μία ευφυή εισαγωγή.

Ψέματα.

Με αυτή την λέξη ξεκινάει το κείμενο που δημοσίευσε στις 16 Οκτωβρίου 2023 ο Marc Andreessen.  Για τους παλαιότερους το όνομά του είναι συνδεδεμένο με την Netscape, την εταιρεία που παρουσίασε τον πρώτο Web browser ευρείας χρήσης και η οποία υποχρεώθηκε σε βίαιη συρρίκνωση όταν η Microsoft συνειδητοποίησε τον Δεκέμβριο του 1995 τη σημασία του Internet και επιτέθηκε με τον Internet Explorer. Ο πόλεμος των browsers άφησε στο πεδίο της μάχης το κουφάρι της Netscape αλλά ο Andreessen ανασυντάχθηκε και σήμερα είναι βασικός εταίρος στην Andreessen Horowitz που είναι μία από τις πιο επιδραστικές εταιρείες επενδύσεων στην Silicon Valley.

Με τη λέξη «Ψέματα», λοιπόν, ξεκινάει το Μανιφέστο του Τεχνο-Οπτιμιστή, το οποίο έχει αρκετά σημεία που μοιάζουν πάρα πολύ με θρησκευτικό κείμενο.

«Μας λένε ψέματα.
Μας λένε ότι η τεχνολογία παίρνει τις δουλειές μας, μειώνει τους μισθούς μας, αυξάνει την ανισότητα, απειλεί την υγεία μας, καταστρέφει το περιβάλλον, υποβαθμίζει την κοινωνία μας, διαφθείρει τα παιδιά μας, υποβαθμίζει την ανθρωπιά μας, απειλεί το μέλλον μας και είναι πάντα στα πρόθυρα να καταστρέψει τα πάντα.
Μας λένε να είμαστε θυμωμένοι, πικραμένοι και αγανακτισμένοι με την τεχνολογία.
Μας λένε να είμαστε απαισιόδοξοι.
Ο μύθος του Προμηθέα -σε διάφορες επικαιροποιημένες μορφές όπως ο Φρανκενστάιν, ο Οπενχάιμερ και ο Εξολοθρευτής- στοιχειώνει τους εφιάλτες μας.
Μας λένε να καταγγείλουμε το εκ γενετής δικαίωμά μας – την ευφυία μας, τον έλεγχό μας επί της φύσης, την ικανότητά μας να οικοδομήσουμε έναν καλύτερο κόσμο.
Μας λένε να είμαστε μίζεροι για το μέλλον.»

Και αμέσως μετά (τα σημεία με έντονη γραφή είναι δικές μας επισημάνσεις):

«Αλήθεια
Ο πολιτισμός μας χτίστηκε στην τεχνολογία.
Ο πολιτισμός μας βασίζεται στην τεχνολογία.
Η τεχνολογία είναι η δόξα της ανθρώπινης φιλοδοξίας και των επιτευγμάτων, η αιχμή του δόρατος της προόδου και η υλοποίηση των δυνατοτήτων μας.
Για εκατοντάδες χρόνια, το δοξάσαμε σωστά αυτό – μέχρι πρόσφατα.
Είμαι εδώ για να φέρω τα καλά νέα.
Μπορούμε να προχωρήσουμε σε έναν πολύ ανώτερο τρόπο ζωής και ύπαρξης.
Έχουμε τα εργαλεία, τα συστήματα, τις ιδέες.
Έχουμε τη θέληση.
Ήρθε η ώρα, για άλλη μια φορά, να υψώσουμε τη σημαία της τεχνολογίας.
Ήρθε η ώρα να γίνουμε Τεχνο-Οπτιμιστές».

Ο συντάκτης του μανιφέστου σε ρόλο προφήτη (ή  αγγέλου Κυρίου) θα χρησιμοποιήσει άλλες 4.740 λέξεις στο πρωτότυπο κείμενο για να αναλύσει την κοσμοθεωρία του και η κατακλείδα περιλαμβάνει έναν κατάλογο με ονόματα ανθρώπων που ο Andreessen χαρακτηρίζει ως… πολιούχους αγίους του Τεχνο-Οπτιμισμού. Στον κορμό του κειμένου ο Andreessen χρησιμοποιεί 115 φορές το ρήμα “believe” («πιστεύω») – ίσως ο συντάκτης θέλει να απευθυνθεί περισσότερο στο θυμικό παρά στη λογική, κάτι που δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε σε τεχνολογικού χαρακτήρα κείμενα.

Το μανιφέστο χαρακτηρίζεται από κάποιες αντιφάσεις. Σε κάποιο σημείο αναφέρει ότι κίνητρα που πηγάζουν από μέσα μας, όπως «η ικανοποίηση του να χτίζεις κάτι καινούργιο, η συντροφικότητα της συμμετοχής σε μια ομάδα, το επίτευγμα να γίνεις μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου» έχουν μεγαλύτερη διάρκεια σε σχέση με κίνητρα όπως ο πλούτος, η δόξα ή η εκδίκηση, όταν φτιάχνεις κάτι νέο. Λίγο πιο κάτω όμως απορρίπτει τη συλλογικότητα ως έννοια, την οποία χαρακτηρίζει μάλιστα ως εχθρό, μαζί με τον αυταρχισμό, τον σοσιαλισμό, τα μονοπώλια, τα καρτέλ. Το μανιφέστο υποστηρίζει πως δεν είναι ούτε δεξιό ούτε αριστερό. «Δεν είμαστε απαραιτήτως αριστεροί, αν και κάποιοι από εμάς είναι. Δεν είμαστε απαραιτήτως δεξιοί, αν και κάποιοι από εμάς είναι», λέει και προσθέτει: «Ο εχθρός μας είναι οι θεσμοί που στα πρώτα χρόνια τους ήταν ζωτικοί και ενεργητικοί και αναζητούσαν την αλήθεια, αλλά τώρα είναι συμβιβασμένοι και διαβρωμένοι και καταρρέουν».

Ίσως και σε εσάς να έρχονται στο μυαλό αποσπάσματα του Ευαγγελίου – Για παράδειγμα, «Κρημνίσατε τον ναόν τούτον και εγώ εις τρεις ημέρας θα τον ανοικοδομήσω»…

Αν και το μανιφέστο του Andreessen αναφέρεται στον παγκόσμιο χαρακτήρα της τεχνολογίας, κάνει μία σαφή δυτικοκεντρική επιλογή λίγες γραμμές μετά. «Πιστεύουμε ότι η Αμερική και οι σύμμαχοί της πρέπει να είναι δυνατοί όχι αδύναμοι. Πιστεύουμε ότι η εθνική ισχύς των φιλελεύθερων δημοκρατιών απορρέει από την οικονομική ισχύ (χρηματοοικονομική ισχύς), την πολιτιστική ισχύ (ήπια ισχύς) και τη στρατιωτική ισχύ (σκληρή ισχύς). Η οικονομική, πολιτιστική και στρατιωτική ισχύς απορρέουν από την τεχνολογική ισχύ. Μια τεχνολογικά ισχυρή Αμερική είναι μια δύναμη για το καλό σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Οι τεχνολογικά ισχυρές φιλελεύθερες δημοκρατίες διασφαλίζουν την ελευθερία και την ειρήνη…» προσθέτει.

Το μανιφέστο σαφώς θεοποιεί την τεχνολογία και απορρίπτει κάθε κριτική, κάθε «μα»… Κάθε σκέψη για ρύθμιση απορρίπτεται ως προσπάθεια να φρενάρει το τρένο της τεχνολογικής εξέλιξης και αν η τεχνολογία είναι θρησκεία, θεός είναι οι αγορές. «Πιστεύουμε ότι οι ελεύθερες αγορές είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος οργάνωσης μιας τεχνολογικής οικονομίας. Ο πρόθυμος αγοραστής συναντά τον πρόθυμο πωλητή, η τιμή συμφωνείται, και οι δύο πλευρές επωφελούνται από την ανταλλαγή ή αυτή δεν πραγματοποιείται…» γράφει ο Andreessen, προφανώς μη διεκδικώντας καμία διάκριση για το πρωτότυπο των γραφομένων του, τα οποία μοιάζουν να έχουν βγει αυτούσια από τον Πλούτο των Εθνών του Adam Smith. Ο Andreessen δεν γράφει πουθενά για το αόρατο χέρι της αγοράς, αλλά το μανιφέστο υπαινίσσεται ξεκάθαρα ότι τεχνολογία και αγορά θα μας οδηγήσουν σε ένα λαμπρό μέλλον.

«Πού πάμε;
Τι κόσμο χτίζουμε για τα παιδιά μας και τα παιδιά τους και τα παιδιά τους;
Έναν κόσμο φόβου, ενοχής και μνησικακίας;
Ή έναν κόσμο φιλοδοξίας, αφθονίας και περιπέτειας;
Πιστεύουμε στα λόγια του David Deutsch: “Έχουμε καθήκον να είμαστε αισιόδοξοι. Διότι το μέλλον είναι ανοιχτό, όχι προκαθορισμένο και επομένως δεν μπορεί να γίνει απλώς αποδεκτό: είμαστε όλοι υπεύθυνοι για το τι επιφυλάσσει. Συνεπώς, είναι καθήκον μας να αγωνιστούμε για έναν καλύτερο κόσμο”.
Χρωστάμε στο παρελθόν και στο μέλλον.
Ήρθε η ώρα να γίνουμε τεχνο-αισιόδοξοι.
Ήρθε η ώρα να οικοδομήσουμε.»

Αμήν…

The post Οι θεοί μένουν στην Silicon Valley – Ένα τεχνο-Ευαγγέλιο επειγόντως appeared first on 2045.gr.

Θα αφήνατε να πνιγεί ένα παιδί μπροστά στα μάτια σας επειδή δεν θέλετε να βραχούν τα ρούχα σας; Εφόσον η απάντηση είναι αρνητική, θα έπρεπε να ενεργήσετε για το συμφέρον του παιδιού ανεξαρτήτως αν αυτό βρίσκεται μπροστά σας ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Κατ’ επέκταση, είναι ανήθικο να ξοδεύεις χρήματα και πόρους σε περιττά αγαθά όταν μπορείς να σώσεις άλλους ανθρώπους

Αυτή είναι -σε αδρές γραμμές- η θεωρία που διατύπωσε σε άρθρο του το 1972 ο Peter Singer και που αποτελεί τη βάση μιας σχολής σκέψης με πολλούς (διάσημους και πλούσιους) κατοίκους της Silicon Valley.

Θεός με… KPIs

Καλώς ήρθατε στο κίνημα του αποτελεσματικού αλτρουισμού (effective altruism), που πρεσβεύει ότι οι άνθρωποι οφείλουν να κάνουν το καλό με τον πιο ξεκάθαρο και χωρίς συναισθηματισμούς τρόπο.

Για τους κυνικούς, είναι σαν να κάνεις τον θεό και να αξιολογείσαι για το έργο σου με δείκτες απόδοσης (Key Performance Index, KPIs για τους φίλους).

Οι οπαδοί του αποτελεσματικού αλτρουισμού υποστηρίζουν ότι χρειάζεσαι περίπου 4.000 δολάρια για να σώσεις έναν συνάνθρωπό σου στον Τρίτο Κόσμο. Τον ρόλο του ιεραποστόλου παίζει ο William MacAskill, με σπουδές στο Φιλοσοφίας στο Κέιμπριτζ, ο οποίος από μικρός ασχολήθηκε ενεργά με φιλανθρωπικές ενέργειες. Διαβάζοντας το άρθρο του Singer, o MacAskill άρχισε να υιοθετεί τον τρόπο ζωής του αποτελεσματικού αλτρουισμού, αφού πρώτα είχε έρθει σε επαφή με ομάδες για την κλιματική αλλαγή ή την προώθηση του σοσιαλισμού τις οποίες όμως είχε απορρίψει κρίνοντας ότι ασχολούνται περισσότερο με τη θεωρία και με συμβολικές πράξεις ακτιβισμού και λιγότερο με πράξεις που έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο. Μιλώντας στο New Yorker, o MacAskill αναφέρθηκε και στη γνωριμία του με τον Αυστραλό φιλόσοφο Toby Ord, ο οποίος δέσμευε ένα μέρος των εσόδων του για φιλανθρωπικές δραστηριότητες.

Οι δύο τους ίδρυσαν το 2009 την οργάνωση “Giving What We Can”,  τα μέλη της οποίας δεσμεύτηκαν ότι θα δίνουν το 10% του εισοδήματός τους σε φιλανθρωπικές ενέργειες και δύο χρόνια μετά ιδρύθηκε η “80,000 Hours” με τον MacAskill να λέει σε φοιτητές της Οξφόρδης ότι αν αποφάσιζαν να γίνουν γιατροί σε μία αναπτυσσόμενη χώρα θα μπορούσαν, ίσως, να σώσουν 140 ανθρώπους, αλλά αν ακολουθούσαν τον κλάδο των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, οι εισφορές τους θα μπορούσαν να σώσουν δέκα φορές περισσότερους.  

Το δόγμα είναι ξεκάθαρο: «Χρησιμοποιούμε τη λογική και τα διαθέσιμα στοιχεία ώστε να δούμε πώς μπορούμε να ωφελήσουμε περισσότερο τους άλλους ανθρώπους».

Η ιδέα του να παράγεις πλούτο που δεν αποταμιεύεις για τον εαυτό σου ή τους κληρονόμους σου αλλά τον κατευθύνεις προς εκείνους που πραγματικά έχουν ανάγκη είναι ευγενής. 

Μεγάλο κίνημα, μεγάλοι στόχοι

Καθώς, όμως, το κίνημα μεγάλωνε, άρχισαν να διατυπώνονται διαφορετικές προσεγγίσεις που κατά κάποιον τρόπο αποτελούν ερμηνείες του δόγματος. Ο αποτελεσματικός αλτρουισμός απέκτησε μακροπρόθεσμο χαρακτήρα, όπου τα μέλη του οφείλουν να διασφαλίσουν το μέλλον και την ευημερία της ανθρωπότητας – αυτό, σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, είναι η υπέρτατη πράξη αποτελεσματικού αλτρουισμού.

Ο λόγος που ο αποτελεσματικός αλτρουισμός στρέφεται στα προβλήματα του μέλλοντος έχει να κάνει με μία θεώρηση που λέει ότι έως σήμερα έχει ζήσει μόλις το 0,01% των ανθρώπων που πρόκειται να ζήσουν.

Υπάρχει λογική πίσω από αυτή την  εκτίμηση:

Το είδος μας έχει ήδη διανύσει 200.000 με 300.000 χρόνια στον πλανήτη και υπολογίζεται ότι ο χρόνος παρουσίας ενός θηλαστικού, πριν αυτό εκλείψει, είναι γύρω στο 1 εκατ. χρόνια, άρα μας απομένουν περίπου 800.000 χρόνια, αν στο μεταξύ δεν υπάρξει κάποιο πυρηνικό ολοκαύτωμα ή μία μεγάλης κλίμακας φυσική καταστροφή. Υπό προϋποθέσεις, σε αυτό το 1 εκατ. χρόνια θα μπορεί να έχουν ζήσει 100 τρισ. άνθρωποι, ενώ έως σήμερα έχουν γεννηθεί, ζήσει και πεθάνει 117 δισ. άνθρωποι. Άρα, ένας ευσυνείδητος οπαδός του αποτελεσματικού αλτρουισμού οφείλει να διασφαλίσει το μέλλον και την ευημερία των γενιών που θα έρθουν μετά από εμάς. Άρα το παιδί που πνίγεται στον παρόντα χρόνο -σύμφωνα με τη διήγηση του Singer- δεν έχει πολλές πιθανότητες επιβίωσης.

[show_proposals ids=”14023″]

Το κίνημα αναπτύχθηκε γρήγορα με την προσθήκη προσώπων όπως o Dustin Moskovitz, συνιδρυτής του Facebook και ιδρυτής της Asana,  η προσωπική περιουσία του οποίου σήμερα υπολογίζεται στα 20 δισ. δολάρια. Διασημότερος όμως οπαδός όλων είναι ο Sam Bankman-Fried, δημιουργός της FTX ο οποίος κρίθηκε σε πρώτο βαθμό ένοχος για την κατάρρευση της εταιρείας το 2022 με το δικαστήριο να του επιβάλει ποινή φυλάκισης 110 ετών.

Η απληστία χτυπάει την πόρτα

Η κατάρρευση της FTX και το μάλλον δυσοίωνο μέλλον του ιδρυτή της κατέδειξε το αδύνατο σημείο του αποτελεσματικού αλτρουισμού, τουλάχιστον στην εφαρμογή του. Αν το ζητούμενο είναι να κάνουμε το καλό, κατευθύνοντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός μας σε εκείνους που (θα) έχουν ανάγκη, έχουμε το δικαίωμα να μεγαλώνουμε τον πλούτο μας ανεξέλεγκτα. Αυτό, βεβαίως, αφήνει διάπλατα ανοικτή την πόρτα στην απληστία και σε επικίνδυνα κερδοσκοπικά παιχνίδια που οδηγούν σε μηδενισμό των (ούτως ή άλλως θεωρητικών) αποτιμήσεων και στα σίδερα της φυλακής.

H κριτική του αποτελεσματικού αλτρουισμού λέει ότι η ιδέα ότι ζητήματα ηθικής (όπως το ποιον θα βοηθήσουμε) μπορεί να επιλυθούν με ποσοτικά κριτήρια (πόσους θα βοηθήσουμε ή τι αποτέλεσμα θα έχει η βοήθειά μας) και με τη χρήση μαθηματικών, ενθαρρύνει τον κυνισμό.

Κάτι μας θυμίζει…

Σε ένα βιβλίο του το 2015 ο MacAskill πρότεινε τη χρήση ενός αριθμητικού μοντέλου που είναι γνωστό ως QALY (Quality Adjusted Life Years). Κάποιος που έχει συμπληρώσει ένα έτος ζωής χωρίς προβλήματα υγείας βαθμολογείται με 1, κάποιος που πάσχει από AIDS παίρνει 0,5 και κάποιος που είναι τυφλός παίρνει 0,4.

Αν έχουμε να επιλέξουμε μεταξύ ενός 30χρονου ασθενή με AIDS και ενός 20χρονου τυφλού, είναι πιο αποτελεσματικό να υποστηρίξουμε οικονομικά μία εγχείρηση για τον δεύτερο, αφού το QALY του δεύτερου θα είναι καλύτερο από το QALY του πρώτου, υποστηρίζει ο MacAskill.

Αντιλαμβάνεστε ότι η θεώρηση αυτή έχει και άλλα προβλήματα πέραν της απληστίας, αφού στο τέλος οδηγεί σε τρόπους σκέψης που είδαμε να εφαρμόζονται στην Ευρώπη τις δεκαετίες του 1930 και του 1940.

Ωστόσο, ο αποτελεσματικός αλτρουισμός δεν παύει να έχει οπαδούς όχι μόνο στην Silicon Valley αλλά και στην Wall Street. Το κατά πόσο τον χρειαζόμαστε είναι, βεβαίως, θέμα συζήτησης…

The post Οι θεοί μένουν στην Silicon Valley – Αποτελεσματικός αλτρουισμός appeared first on 2045.gr.

Η Μέκκα της τεχνολογίας, το Άγιο Δισκοπότηρο της τεχνητής νοημοσύνης, η υπόσχεση της ψηφιακής αθανασίας… Δεν χρειάζεται να ταλαιπωρηθούμε και πολύ για να εντοπίσουμε μερικές από τις πιο συνηθισμένες μεταφορές με θρησκευτικό περιεχόμενο που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν τον θαυμαστό κόσμο της Silicon Valley.

Κάτω όμως από τα σχήματα λόγου κρύβεται μία αλήθεια – η ψηφιακή τεχνολογία εξελίσσεται σε θρησκεία με όλα τα χαρακτηριστικά των θρησκειών που γνώρισε η ανθρωπότητα στους προηγούμενους αιώνες.

Υπάρχουν δόγματα. Προφήτες. Οσιομάρτυρες. Διδάσκαλοι. Ιερείς. Πιστοί. Ζηλωτές. Σχίσματα. Αιρέσεις. Υποσχέσεις για μια καλύτερη ζωή, τόσο στον παρόντα χρόνο όσο και στην αιωνιότητα.

Περισσότερο από όλα υπάρχει πάντοτε ο έλεγχος της θρησκείας στους πιστούς. Αλλά ας προσπαθήσουμε να πάρουμε τα πράγματα σε μια σειρά.

Πού μένει ο θεός όταν έρχεται στην Silicon Valley;

H Silicon Valley, δηλαδή η περιοχή νοτίως του Σαν Φρανσίσκο που είναι η έδρα σχεδόν όλων των μεγάλων εταιρειών της ψηφιακής τεχνολογίας και στην οποία ζουν και εργάζονται περίπου 3,5 εκατ. άνθρωποι, δεν έχει την αίγλη των Αγίων Τόπων. Όμως δεν της λείπει η πνευματικότητα. Είναι γεγονός ότι οι εταιρείες της περιοχής προωθούν πρακτικές που μοιάζουν να προέρχονται από τα κείμενα μεγάλων θρησκειών για να ενισχύσουν τους δεσμούς με τους εργαζομένους και να τους δώσουν την αίσθηση ότι βρίσκουν την ολοκλήρωσή τους στο εργασιακό περιβάλλον.  Πρακτικές που έλκουν την καταγωγή τους σε θρησκευτικές παραδόσεις και κινήματα είναι συνηθισμένο να εισάγονται στην εργασιακή καθημερινότητα και όροι όπως για παράδειγμα, η διαφώτιση, γίνονται μέρος του εγχειριδίου με το οποίο λειτουργεί το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού.

Με την αυστηρή έννοια της θρησκείας ωστόσο, η ευρύτερη περιοχή στην οποία ανήκει η Silicon Valley δεν είναι από εκείνες στις ΗΠΑ με έντονο θρησκευτικό στοιχείο. Μία έρευνα του Pew Research έδειξε ότι το 35% των κατοίκων της περιοχής δήλωσαν άθεοι ή αγνωστικιστές, το 48% δήλωσαν Χριστιανοί και το 15% οπαδοί άλλων θρησκειών. Έρευνα του Linkon Network το 2018 στην Silicon Valley ανέβαζε το ποσοστό των μη σχετιζομένων με τη θρησκεία κοντά στο μισό.

Ωστόσο, ένας θεός που τυγχάνει υψηλότατης αποδοχής και εκτίμησης στην Silicon Valley δεν έχει σχέση με κάποια θεϊκή φιγούρα  – είναι η εργασία.  Η εργάσιμη εβδομάδα των 40 ωρών είναι κάτι που δεν φαίνεται να υπάρχει ως έννοια στην περιοχή που είναι υπεύθυνη για ένα μεγάλο μέρος της καινοτομίας που φτάνει στα χέρια μας. Ο Elon Musk εξομολογήθηκε (ή καυχήθηκε) το 2016 ότι έχει έναν υπνόσακο στο γραφείο του στην Tesla για να κοιμάται εκεί όταν δεν προλαβαίνει να πάει σπίτι. 

Διάσημος για τα δεδομένα των social media έγινε ο ύπνος της Esther Crawford σε υπνόσακο στα γραφεία του Twitter, που όμως δεν την προφύλαξε από την απόλυση.

Αν και υποτίθεται ότι οι εταιρείες της περιοχής προτάσσουν την ισορροπία μεταξύ εργασίας και ελεύθερου χρόνου, η πραγματικότητα αποδεικνύεται εντελώς διαφορετική, με εργαζόμενους να μένουν για ως και 14 ώρες στο γραφείο. Σε άρθρο της Nitasha Tiku στο Wired το 2017 διαβάζουμε ότι ο φετιχισμός με τις ώρες παραμονής στο γραφείο δεν είναι κάτι νέο για τους εργαζόμενους στην Silicon Valley. Η αυτοεκτίμηση, προσθέτει η αρθρογράφος, είναι βαθιά συνδεδεμένη με την ιδέα ότι η σκληρή εργασία συνιστά προαπαιτούμενο για την επιτυχία. 

Κάπου εδώ συναντάμε τον Μαξ Βέμπερ που είχε παρατηρήσει -πολλά χρόνια πριν η Silicon Valley μετατραπεί από περιοχή με οπωρώνες σε ομφαλό του τεχνολογικού κόσμου- τη σχέση του προτεσταντισμού με τον καπιταλισμό. Η συστηματική εργασία είναι ηθική στάση άρα η υπερβολή στη συστηματική εργασία είναι τόσο ηθική που θα μπορούσε να τη συγκρίνει κανείς με τον ασκητισμό. Δεν πρόκειται για στάση που εντοπίζουμε μόνο στην Silicon Valley, οι χρηματιστηριακές εταιρείες της Wall Street είχαν (και έχουν) παρόμοια ιδεώδη.

Περισσότερο σε βάθος εξέτασε τη θεοποίηση της εργασίας η συγγραφέας Carolyn Chen που συμπύκνωσε πέντε χρόνια έρευνας στο βιβλίο της “Work Pray Code”. Σε μία συνέντευξή της η συγγραφέας παρατηρεί ότι υπάρχει πτώση τόσο στη σχέση των Αμερικανών με τη θρησκεία όσο και με τη σχέση τους με τη συμμετοχή γενικότερα. «Οι Αμερικανοί αποτραβιούνται όχι μόνο από τις θρησκευτικές κοινότητες, αλλά και από πράγματα όπως ενώσεις γειτονιών, αθλητικές οργανώσεις, πολιτικά κλαμπ και τα λοιπά. Ανάμεσα σε αυτά, οι θρησκευτικές οργανώσεις ήταν ανέκαθεν οι πιο δημοφιλείς. Ως αποτέλεσμα της επέκτασης της εργασίας και της πτώσης της θρησκείας, πολλοί Αμερικανοί επαγγελματίες κοιτούν στον θεσμό της εργασίας για να τους προσφέρει ταυτότητα, την αίσθηση του ανήκειν, σημασία και ολοκλήρωση» λέει η Chen.

Η θεά Εργασία δεν είναι μόνη της.

Ένα αρχή ην τα data

Με την ανάπτυξη των ψηφιακών εργαλείων ευρείας κλίμακας σε όλο τον πλανήτη βλέπουμε τη δημιουργία μιας νέας κίνησης που ο αρθρογράφος των New York Times David Brooks περιέγραψε πριν από μία δεκαετία ως νταταϊσμό (dataism και στην οποία αναφέρεται στο βιβλίο του “Homo Deus” και ο Yuval Noah Hariri).  

Με το θέμα του νταταϊσμού καταπιάνεται σε ένα ντοκιμαντέρ του ο κινηματογραφιστής Hans Busstra, ο οποίος μεγάλωσε σε μία οικογένεια με έντονο πνευματικό στοιχείο –ο πατέρας του ήταν ιερέας- και τώρα αναζητεί την πνευματικότητα μέσα στην τεχνολογία.

Εφόσον όλα γύρω μας είναι ροές δεδομένων και εμείς είμαστε βιοχημικοί αλγόριθμοι. Αν μας δώσουν επαρκή υπολογιστική ισχύ και μεγάλο όγκο δεδομένων μπορούμε ίσως να φτάσουμε σε έναν υπερ-αλγόριθμο που θα μας κατανοήσει με απόλυτη ακρίβεια και θα μας οδηγήσει σε μια ζωή ειρήνης, αφθονίας και αρμονίας.

Μάλλον θα αναγνωρίζετε τις υποσχέσεις των θρησκειών σε αυτά τα λόγια.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η θρησκεία του νταταϊσμού μετράει ήδη εκατομμύρια πιστούς. Κάθε μέρα, μετράμε επίπεδο αποδοχής των σκέψεών κα της εικόνας μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μετράμε βήματα στο κινητό μας τηλέφωνο. Σφυγμούς και επίπεδα οξυγόνωσης του αίματος σε ένα smartwatch μαζί με τα χιλιόμετρα που κάναμε τρέχοντας ή τις υψομετρικές διαφορές των διαδρομών μας. Τα data δεν είναι το νέο πετρέλαιο, όπως λέει ένα αρκετά διαδεδομένο ρητό, αλλά το νέο δόγμα. Βεβαίως ο όγκος των δεδομένων διαρκώς αυξάνεται και δεν προέρχεται μόνο από τις συσκευές ευρείας κατανάλωσης που έχουμε επάνω μας στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας (και δίπλα μας στο μεγαλύτερο μέρος της νύχτας).

Αν μπορείς να συλλέξεις δεδομένα, μπορείς να τα επεξεργαστείς, να τα αναλύσεις και να καταλήξεις σε ασφαλή συμπεράσματα και να προφητέψεις το μέλλον με μηδενικό περιθώριο λάθους. Τι πιο θεϊκό…

Γη της Επαγγελίας τελεία com και οι ζηλωτές

Δεν είναι μόνο η ψηφιακή τεχνολογία που υπόσχεται μία καλύτερη ζωή, αρκεί να αποκτήσεις τη νέα συσκευή, τον πιο πρόσφατο επεξεργαστή, τη νέα ταχύτερη κάρτα γραφικών… Για περίπου 250 χρόνια η τεχνολογία συνολικά υπόσχεται ότι με το νέο της κύμα η ζωή θα γίνει καλύτερη, ωστόσο η Ιστορία διδάσκει ότι αυτή η βελτίωση είναι περισσότερο εγγυημένη για εκείνους που καθοδηγούν την τεχνολογική εξέλιξη και λιγότερο εγγυημένη για τους τελικούς χρήστες. Στον ψηφιακό κόσμο που δομήθηκε σταδιακά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες είναι ευδιάκριτη η υπόσχεση μίας Γης της Επαγγελίας, η οποία εκτός του ότι πολύ ένθερμα περιγράφεται από τους καθοδηγητές της τεχνολογικής εξέλιξης υιοθετείται με ιδιαίτερο ενθουσιασμό από τους καταναλωτές, δηλαδή τους χρήστες, δηλαδή τους πιστούς. Τι νόημα, άλλωστε, έχει μία Γη της Επαγγελίας χωρίς ανθρώπους έτοιμους να την υπερασπιστούν – χωρίς στρατιώτες δηλαδή.

Η πεποίθηση ότι με την επιλογή ενός προϊόντος -εξαιτίας των σχεδιαστικών του λεπτομερειών, της απόδοσής του, των τεχνικών του χαρακτηριστικών, του φινιρίσματός του-, εντάσσεσαι σε μία ελίτ δεν απέχει και πάρα πολύ από την πεποίθηση που χαρακτηρίζει τους ορκισμένους οπαδούς ενός θρησκευτικού – φιλοσοφικού κινήματος. Σε όλο το φάσμα της τεχνολογίας υπάρχουν φανατικοί και φανατικούς βλέπουμε επίσης οπουδήποτε υπάρχουν υποσχέσεις με μεσιανικό χαρακτήρα, ακόμα και στην πιο κλασική (και βαρετή από τεχνολογικής πλευράς) εκδοχή της πολιτικής. Αλλά είναι πάντοτε εντυπωσιακό να βλέπεις τη θρησκευτική προσήλωση σε ένα τεχνολογικό ρεύμα ή σε μία τεχνολογική επιλογή, ίσως διότι περιμένεις τον επιστημονικό ορθολογισμό να κυριαρχήσει.

Κάτι που δεν κυριάρχησε, για παράδειγμα στη Βοστώνη το 1997, στο Macworld το μεγάλο ετήσιο συνέδριο της Apple. Ο Steve Jobs έχει επιστρέψει στην Apple η οποία εκείνη την περίοδο βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Από τη θέση του ομιλητή, ο Jobs ανακοινώνει στους κατάπληκτους συνέδρους ότι η εταιρεία προχώρησε σε μία συνεργασία με τον αιώνιο εχθρό, την Microsoft. Ο Internet Explorer γίνεται ο προεπιλεγμένος browser στους υπολογιστές της Apple και η Microsoft θα επενδύσει 150 εκατ. δολάρια στην εταιρεία.

Το κοινό γιουχάρει, με ένταση που θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί μία παρόμοια αντίδραση από μία σέχτα φανατικών χριστιανών που μόλις μαθαίνουν για την επανένωση της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας.

Ο Jobs, σε αντίθεση με τους κατά τους αιώνες θεωρούμενους ως αιρετικούς, απέφυγε λιθοβολισμούς, κάψιμο στην πυρά και άλλα βασανιστήρια, όχι όμως και την αμφισβήτηση. Βεβαίως, χρόνια πολλά μετά από αυτή την επεισοδιακή στιγμή, θεοποιήθηκε (διπλής).

Αιώνια ζωή κάπου στο νέφος

Ο χριστιανικός παράδεισος χωροθετείται συνήθως εν μέσω νεφών και κατά διαβολική σύμπτωση η τεχνολογία υπόσχεται μία άλλη ζωή στο νέφος. Στο υπολογιστικό νέφος για την ακρίβεια.

Στην εξέλιξή της σε θρησκεία η τεχνολογία δεν θα μπορούσε να μην απαντήσει στο αιώνιο ερώτημα – τι γίνεται μετά τον θάνατο;

Ίσως πριν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα να καθυστερήσουμε τον θάνατο καλό είναι να αναγνωρίσουμε ότι η επιστήμη και η τεχνολογία είναι οι καλοί άγγελοι στην προσπάθεια της ανθρωπότητας να παρατείνει την παρουσία της σε αυτό τον κόσμο. Ένας άνθρωπος που είχε γεννηθεί στο δεύτερο μισό του 18^ου αιώνα, αναμενόταν να ζήσει γύρω στα 34 χρόνια. Σήμερα, προβλέπεται να ζήσει 77 χρόνια και η αύξηση αυτή είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της εξέλιξης της επιστήμης και της τεχνολογίας – τίποτε το θεϊκό εδώ.

Όμως για πολλούς, τα 77 χρόνια ενός Ευρωπαίου είναι λίγα. Η Retro Biosciences είναι μία startup που τον Απρίλιο του 2022 ανακοίνωσε ότι θέλει να προσθέσει μια δεκαετία υγιούς ζωής στον βίο μας και ότι για τον σκοπό αυτό έχει στη διάθεσή της 180 εκατ. δολάρια. Η εταιρεία προσπαθεί να επαναπρογραμματίσει τον μηχανισμό λειτουργίας των κυττάρων και εξετάζει φαινόμενα όπως η αυτοφαγία για να φτάσει στον στόχο της. Το ποσό που της δίνει τη δυνατότητα να πειραματιστεί με τη βιολογία μας, προήλθε από έναν άνθρωπο – τον Sam Altman, διευθύνοντα σύμβουλο της OpenAI.  

Αν τα δέκα χρόνια φαίνονται λίγα, υπάρχει και μία επιλογή αορίστου διαρκείας, στην οποία πάλι βρίσκουμε τον επικεφαλής της OpenAI. Ο Sam Altman  έχει μπει στη λίστα αναμονής της Nectone, η οποία θέλει να «ανεβάσει» τον νου μας στο cloud και να διατηρήσει εκεί ζωντανές (ή, μάλλον, «ζωντανές») τις αναμνήσεις και τη συνείδησή μας. Το κυριότερο πρόβλημα είναι ότι η μέθοδος της Nectone έχει σχεδιαστεί να «σαρώνει» τον εγκέφαλο μετά θάνατον, άρα οι πελάτες της δεν θα είναι σε θέση να αξιολογήσουν την ποιότητα των υπηρεσιών της ή να ζητήσουν τα λεφτά τους πίσω. Ωστόσο η υπόσχεση της ζωής σε μία προσομοίωση, σε ένα data center, φαίνεται ότι συγκινεί αρκετούς και θυμίζει, βέβαια, τις υποσχέσεις των θρησκειών για το τι συμβαίνει στην «άλλη πλευρά».

The post Οι θεοί μένουν στην Silicon Valley appeared first on 2045.gr.

Το παράδειγμα της Apple στον τομέα της τεχνολογίας δεν είναι το μόνο. Ανάλογη αντιμετώπιση τυγχάνει η Tesla και ο Elon Musk και ίσως λιγότερο η Google και οι ιδρυτές της, αλλά και άλλες εταιρίες. Απευθυνθήκαμε λοιπόν στο Μιχάλη Κατσιμίτση για να μας ερμηνεύσει αυτό το φαινόμενο. Ας δούμε τι μας είπε…

Μιχάλης Κατσιμίτσης, Διδάσκων Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ

Μια εταιρία είναι κερδοσκοπικός οργανισμός. Ακόμα κι όταν προβαίνει σε πράξεις κοινωνικής ευθύνης, δηλαδή σε ενέργειες που αφορούν τμήματα της κοινωνίας άσχετα προς το προϊόν της, παραμένει κερδοσκοπική οντότητα και οι πράξεις αυτές αντιμετωπίζονται ως διαφημιστικές τεχνικές – και είναι, άμεσα ή έμμεσα. Διαφορετικά, δεν θα ήταν εταιρία.

Ως εκ τούτου, ξενίζει η διαπίστωση ότι για ορισμένους συγκεκριμένες εταιρίες θεωρούνται κάτι παραπάνω από κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Επίσης προκαλεί εντύπωση το ότι υπάρχουν τεχνολογικοί ηγέτες που αντιμετωπίζονται ως μύστες. Αυτό οφείλεται στο ότι βλέπουμε τη μία όψη του νομίσματος, αυτήν του κέρδους. Αν, όμως, την παραμερίσουμε –εξάλλου με άλλες μορφές (π.χ. όφελος) το κέρδος χαρακτηρίζει κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα καλύπτοντας όλες τις πτυχές του προσώπου (π.χ. συναισθηματικό, ψυχολογικό όφελος)–, τότε διακρίνουμε μιαν άλλη όψη των εταιριών, αυτήν του παράγοντα διαμόρφωσης της κοινωνικής ζωής. Ένα από τα πεδία που εντάσσονται σε αυτή την όψη, φαίνεται παράταιρο, αν όχι εντελώς ξένο, σε σχέση με ό,τι έχουμε συνηθίσει. Πρόκειται για το πεδίο του ιερού και της μαγείας.

Υπάρχει η άποψη ότι στην εποχή μας η θρησκευτικότητα παρουσιάζει κάμψη: η στροφή προς την τεχνολογία ή, γενικότερα, την ύλη απομακρύνει τον άνθρωπο από την πνευματική διάσταση του κόσμου του, όπως αυτή εκφράζεται από μια θρησκεία. Ωστόσο, ακόμα κι αν αυτό συμβαίνει, ακόμα κι αν (θεωρητικά) κάποια στιγμή εξαφανιστούν όλες οι θρησκείες, κάθε άλλο παρά θα χαθεί ο πυρήνας της θρησκευτικότητας, αυτός του ιερού.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του ιερού είναι ότι αποτελεί κάτι ταυτόχρονα οικείο και ανοίκειο. Οικείο, διότι είναι γνωστό και αποδεκτό ως μέρος της ζωής μας, ακόμα και της καθημερινότητάς μας. Ανοίκειο, διότι επεκτείνεται πέρα από τον ορίζοντά μας και μας δίνει πρόσβαση σε επίπεδα ζωής που βρίσκονται έξω από την καθημερινή εμπειρία, οπότε την επηρεάζουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, είτε πραγματικά είτε δυνητικά. Από αυτό προκύπτει και η δύναμη του ιερού.

Το ιερό αντικείμενο, λοιπόν, είναι αυτό που μας ανοίγει ένα νέο επίπεδο πραγματικότητας, το οποίο αδυνατούμε με τα ισχύοντα μέσα να προσεγγίσουμε. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, περνάμε από το ιερό στο μαγικό. Μαγικό είναι το αντικείμενο που υπερβαίνει τις ιδιότητές του ως συνηθισμένου αντικειμένου, π.χ. μια πέτρα, και με την επεξεργασία που έχει λάβει (π.χ., γράψιμο κάποιων λέξεων, σχεδιασμός μιας μορφής κτλ.) έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει μια πραγματικότητα.

Η προσπάθεια για περιορισμό του ιερού στον χώρο της θρησκείας, αλλά και της μαγείας ως περιθωριακής αντίληψης που συνδέεται με βασκανίες (θρησκευτική θεώρηση) ή εξαπάτηση εύπιστων θυμάτων (κοινωνική θεώρηση), καθώς και η εσφαλμένη αντίληψη ότι αυτά δεν συμβαδίζουν με την τεχνολογική εποχή, όπου ζούμε, μας δημιουργούν κενά κατανόησης στον τρόπο αντιμετώπισης των σύγχρονων (κυρίως τεχνολογικών) εταιριών.

Μεταξύ μιας μαγικής επίκλησης, μέσω της οποίας επιδιώκεται ο επηρεασμός της ζωής κάποιου, και μιας ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπέρ ή κατά αυτού του κάποιου, η στάση μας απέναντι στον κόσμο παραμένει η ίδια: υπερβαίνουμε το εδώ και το τώρα, δηλαδή τον χώρο και τον χρόνο, παράγοντες της πραγματικότητάς μας που δεν καθίστανται απλώς σχετικοί αλλά και ακυρώνονται, και επηρεάζουμε ανθρώπους που, υπό κανονικές συνθήκες, θα ήταν αδύνατο να το κάνουμε. Το ότι σήμερα το καταφέρνουμε, ενώ στην αρχαιότητα, για παράδειγμα, προσπαθούσαν με μαγικές επικλήσεις να εξαναγκάσουν κάποια θεότητα να το κάνει είναι μια τεχνική «λεπτομέρεια» ως προς την ουσία του ζητήματος που εξετάζουμε εδώ.

Με αυτό το πολύ απλουστευτικό, αλλά (ελπίζω) κατατοπιστικό παράδειγμα, καθίσταται κατανοητό ότι η στάση μας απέναντι στον κόσμο δεν έχει μεταβληθεί. Συνεχίζουμε να αναζητούμε τρόπους να σταθούμε πάνω από τη φύση και να τη δαμάσουμε προς ίδιον όφελος, ως πρόσωπα ή ως κοινωνία. Έτσι η εταιρία είναι μια σύγχρονη οντότητα που μας δίνει τη δυνατότητα να επιτυγχάνουμε κάποια από αυτά που πάντα ο άνθρωπος επιδίωκε στρεφόμενος προς το ιερό και, συνακόλουθα, το μαγικό. Από τη μεριά του, κάποιο πρόσωπο, όταν ταυτοποιείται ως ο δημιουργός τέτοιων «μαγικών» προϊόντων, τυγχάνει σεβασμού, διότι είναι ο σύγχρονος μάγος. Είναι αυτός που ξέρει ή μπορεί να βρει τον τρόπο της υπέρβασης της καθημερινής μας φύσης. Απλώς, ο σύγχρονος μάγος είναι αποτελεσματικότερος από τους προκατόχους του…

The post Η ιερότητα της εταιρίας τεχνολογίας appeared first on 2045.gr.