Το Twitter είναι ένα μέσο επικοινωνίας που αποτελεί πολιτισμική «αποκάλυψη», μιας και έφερε την κουβέντα του καφενείου, της γειτονιάς, και του μπαλκονιού σε ψηφιακή μορφή. Είναι διαδραστικό, μετράει αντιδράσεις, ξυπνάει “#cancel αισθήματα” και για όλα αυτά θεωρείται το αγαπημένο παιδί των μεγάλων corporations και των ηγετών του κόσμου. Είναι το καθημερινό παρεάκι στο ξύπνημα υπουργών από όλο τον κόσμο, και το «copy-paste» των δημοσιογράφων. Ακόμη και τα δελτία ειδήσεων μεταφέρουν το tweet σαν είδηση.

Ο Ίλον Μασκ πρόσφατα ανακοίνωσε επιθετική εξαγορά στο Twitter με πρόταση 44,5 δισ. δολαρίων! Είναι αστρονομικό ποσό και μάλιστα για ένα προϊόν που δεν έχει ικανή εμπορική (και διαφημιστική) αξία, ώστε να δώσει πίσω αξία στον όποιο επενδυτή. Πώς αγοράζεις τόσο ακριβά, κάτι τόσο μικρής αξίας;

Το Twitter δεν μπόρεσε ποτέ να προσελκύσει σε καθημερινή βάση τους χρήστες που έχουν άλλες πλατφόρμες (Facebook, Instagram, ακόμα και Tik Tok) και δεν κατάφερε ποτέ να γίνει ένα ελκυστικό προϊόν για τους διαφημιστές.

Νο1 θέμα: «είναι πολλά τα λεφτά…»

Οι λεγόμενες “αγορές” είναι (νοητοί) τόποι όπου συναντώνται ταλέντο, χρήμα και ιδέες. Λένε πως οι αγορές (επενδυτές) είναι έξυπνες και καταλαβαίνουν, αλλά τι γίνεται στην περίπτωση που υπάρχουν πρόσωπα που μπορεί να τις χειραγωγούν, μαζί με τις απόψεις μας; Μάθαμε πια πως οι απόψεις μας για την παγκόσμια τραπεζική οικονομική κρίση, τα golden boys, το σκάνδαλο Theranos, τις 250 μεγάλες κρίσεις στα τελευταία 13 χρόνια …επηρεάζονται εύκολα από fake news και δίκτυα επιρροής.

Ένα παράδειγμα; Το 2021 η Archegos Capital Management καταρρέει και οι αμερικανικές αρχές αρχίσουν να ψάχνουν ένα ωραία στημένο χρηματιστηριακό-τραπεζικό κόλπο δισεκατομμυρίων.  Ο Κινέζος ιδρυτής Bill Hwang έμαθε τα «κόλπα» της Δύσης και τώρα αντιμετωπίζει 380 χρόνια φυλάκισης! Το σκάνδαλο κρύβεται σε μία φράση των διεθνών ρεπορτάζ Bloomberg και Wall Street Journal «…έπεισε τις μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου να δανείσουν τεράστια ποσά, χωρίς να μπορεί να καλύψει τις διαφορές αποτίμησης και ο Χουάνγκ απαίτησε από τους επενδυτές του να χειραγωγήσουν άλλες μετοχές ή/και να αγοράσουν μετοχές του αξίας 900 εκατομμυρίων δολαρίων».

Αναρωτιέμαι λοιπόν πως για όλα αυτά τα δισεκατομμύρια δεν υπάρχουν λογική και κανόνες ελέγχου. Πώς ο κ. Μασκ -που δεν έχει όλα τα λεφτά της πρότασης εξαγοράς- ρισκάρει τις επιχειρήσεις του, δηλαδή τα χρήματα άλλων επενδυτών; Πώς οι κύριοι του ΔΣ του Twitter συμφώνησαν πως αν κάτι δεν πάει καλά στην ολοκλήρωση της συμφωνίας, θα πληρώσουν 1 δισ. αποζημίωση; Μια εσωτερική φωνή με προσγειώνει: δες τα τελευταία χρόνια πόσες Ελληνικές «φούσκες» κατασχέθηκαν ή πήγαν στα δικαστήρια και μην ρωτάς.

“Ηθική είναι να ξέρεις τη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που δικαιούσαι να κάνεις και αυτό που είναι σωστό να κάνεις”

Potter Stewart

Νο2 Θέμα: Ποιος είναι ο κύριος Μασκ;

Σε ένα ιδανικό κόσμο ο επιχειρηματίας πρέπει να είναι υπόδειγμα. Πρώτος μεταξύ ίσων, να ευνοεί τις συνεργασίες. Πρότυπο εργοδότη που σέβεται τους ανθρώπους του. Καλός κοινωνικός εταίρος της κοινωνίας, προσφέροντας και δημιουργώντας. Άνθρωπος με Α κεφαλαίο που η γνώμη του δημιουργεί καλή πρακτική και εμπνέει όσο είναι δυνατόν.

Τι βλέπουμε όμως από τον κ. Μασκ; Συμπεριφέρεται σαν ένα κακομαθημένο, υπεροπτικό παιδί. Ένα sui-generis πρόσωπο που δημιουργεί λάθος πρότυπα, εντάσεις και απόψεις που προβοκάρουν. Και αυτός ο άνθρωπος θέλει να διοικήσει μια πλατφόρμα ελευθερίας λόγου και να μας απαλλάξει από τα internet trolls;

Ο κ. Μασκ σε λίγες ημέρες από την πρόταση εξαγοράς του Twitter ακύρωσε στην πράξη το story του περί ελευθερίας λόγου, κρίνοντας δημόσια την αμερικανική πολιτική σκηνή και παίρνοντας θέση πως το κόμμα των Δημοκρατικών αριστερίζει. Θέλεις να είσαι αδέκαστος και ρίχνεις λάδι στη φωτιά του μίσους στην οποία ζουν οι ΗΠΑ; Θέλει να προσελκύσει κοινό-ακροατήριο ή απλά δεν σκέφτεται;

pic.twitter.com/Q9OjlJhi7f

— Elon Musk (@elonmusk) April 28, 2022

Περιπαιχτικά αναφέρθηκε στον πρωθυπουργό του Καναδά και τον παρομοίασε με τον Χίτλερ, ξεσηκώνοντας αντιδράσεις. Δεν σκέφτεται, ή κάνει πλάκα; Ο κ. Μασκ ταυτίστηκε με τους αντι-εμβολιαστές αμφισβητώντας στην αρχή τον Covid-19 και στη συνέχεια την αποτελεσματικότητα της δεύτερης δόση του εμβολίου. Λεφτά επενδυτών μαζεύει για να χτίζει επιχειρήσεις, από πότε έγινε γιατρός;

Το 2021 επιτέθηκε με άσχημα σχόλια για τη γερουσιαστή κυρία Warren, όταν εκείνη υποστήριξε πως έπρεπε να πληρώσει περισσότερους φόρους όπως και άλλοι επιχειρηματίες. Ως εργοδότης μίλησε υποτιμητικά για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους, ενώ μέσα από καταγγελίες πρώην εργαζομένων του απέκτησε τη φήμη του σκληρού εργοδότη. Όλα αυτά είναι αλαζονεία; Άγνοια κινδύνου; Απλά κυνήγι του like; Μήπως είναι το νέο πρότυπο του «τσαμπουκά» εκατομμυριούχου που κάνει ό,τι και όποτε θέλει, χωρίς αρχές και αξίες; Γιατί να τον εμπιστευτούν επενδυτές, κοινό και αρχές για τις προθέσεις του στο Twitter;

Νο3 θέμα: Αν δημιουργείς αμφιβολίες ηθικής, πως να εμπνεύσεις;

Ο κ. Μασκ δεν έχει «κόσμιο λόγο», προκαλεί διαρκώς, δεν δείχνει σεβασμό σε θεσμούς και ηθική αντίληψη του τι είναι σωστό και τι όχι. Είναι χαρακτηριστικό πως στην περίπτωση των δολοφονιών του Μπάφαλο το Μάιο 2022 σιώπησε. Δεν ένιωσε να πει κάτι εκείνος που υποστηρίζει για την ελευθερία του μέσου, όταν σχεδόν όλα τα social media μπλόκαραν livestream από τα βίντεο των δολοφoνιών;

Δεν πήρε θέση ούτε στον άδικο χαμό του Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεσότα. Θα μπορούσε σε αυτά να επιδείξει τη λεγόμενη ανθρωπιά. Κουβέντα! Ο κ. Μασκ ήταν παντελώς απών από οποιαδήποτε μήνυμα συμπαράστασης, συμπόνοιας και ανθρωπιάς.

Στις αποτυχίες του πυραύλου SpaceX ποτέ δεν απολογήθηκε, ή δεν εξήρε τις προσπάθειες των στελεχών του, ή δεν εξήγησε το γιατί. Ποια είναι η νέα ηθική που φέρνει; Έκανε το ακρωτήριο Κανάβεραλ και την εκτόξευση του πυραύλου SpaceX θεατρική σκηνή για τον πρόεδρο Τράμπ (αυτός ο πύραυλος είναι το “Launch America”). Δεν μας είπε ούτε καν γιατί το αφροαμερικανικό στοιχείο υπο-εκπροσωπείται στην εταιρία του. Είναι δυνατόν να οραματίζεσαι το μέλλον μας στον πλανήτη Άρη και να δείχνεις πως «είσαι στον κόσμο σου»; Είναι δυνατόν να υπάρχει ρατσισμός, να σκοτώνονται ενήλικες ή παιδιά και μέσα από το Twitter (που θέλεις να αγοράσεις για να το κάνεις πιο ελεύθερο) να μην κάνεις ένα tweet; Ούτε για 140 χαρακτήρες δεν αξίζουν αυτά τα θέματα;

Είναι δυνατόν επιχειρηματίας που έχει πάρει χρήματα επενδυτών, που γνωρίζει τα προβλήματα των social media, που ξέρει τις αρχές και τους φορείς λειτουργίας των αγορών, να προτείνει πως η μεγάλη στρατηγική του είναι να βγάλει εκτός χρηματιστηρίου την εταιρία Twitter; Ωραία ιδέα! Μια εταιρία που δημόσια έχει αντλήσει χρήματα επενδυτών δεν θα υπόκειται σε κανένα έλεγχο!

“Αν η ηθική είναι μικρή στο επίπεδο της ηγεσίας, τότε αυτή η συμπεριφορά αντιγράφεται σε όλο τον οργανισμό”

Νο4 θέμα: Ο κ. Μασκ θέλει την προσοχή μας;

Όταν φτιάχνεις ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο, όμορφο και ακριβό σαν τα Tesla μπορώ να μην το αγοράσω, έχω επιλογή σαν καταναλωτής. Αλλά όταν θέλεις να διοικήσεις εκτός θεσμών και χρηματιστηρίου (όπως υποστηρίζει) την τρίτη μεγαλύτερη πλατφόρμα διακίνησης επίσημης πληροφορίας την υφήλιο, ναι, με επηρεάζεις ως ένα κανονικό μονοπώλιο. Και έχουμε λόγους να φοβόμαστε από τα δείγματα συμπεριφοράς του κ. Μασκ.

Οι  γνώσεις μου δεν με βοηθούν να καταλάβω πως ο κ. Μασκ προσφέρει ένα δυσθεώρητο ποσό, που δεν το έχει κιόλας, για να εξαγοράσει ένα «προϊόν» με χαμηλή αξία (Twitter); Αλλά οι γνώσεις μου με κάνουν να φοβάμαι τον έλεγχο της πληροφορίας που καταναλώνουμε και μοιράζεται.

Τα κοινωνικά δίκτυα φτιάχτηκαν με πρόθεση την ανθρώπινη ψυχολογία (αυτο)προβολής και ναρκισσισμού. Επειδή είναι τόσο εύκολα προσβάσιμα, έχουν γεμίσει από τον καθρέφτη του χειρότερου ή καλύτερου εαυτού μας. Οι λέξεις-κλειδιά και το user-generated περιεχόμενο δημιουργούνται πανεύκολα σαν μακροχρόνιες καμπάνιες που για οποιοδήποτε θέμα συγκεντρώνουν εκατομμύρια ακολούθους, τους πείθουν και έτσι ευκολότερα τους χειραγωγούν. Καμπάνιες που μοιάζουν στα όρια της ανηθικότητας και της παρανομίας. Θα μου πείτε, αν κάποιος χρησιμοποιήσει μια βαριοπούλα για να σκοτώσει, δεν φταίει η βαριοπούλα… Δεκτό, αλλά πως ο κ. Μασκ θα γίνει ο σωτήρας μας;

Θα ελεγχθούν μας είπε όλοι οι χρήστες για το αν είναι bots / trolls, αμέσως μετά το «μάζεψε». Πως; Δεν λέει! Τι θα γίνει κ. Μασκ με τη βιομηχανία των πολιτικών fake news; Δεν λέει! Ποια είναι η θέση σας για το πως επηρεάζονται εκλογές; Δεν λέει. Επτά χρόνια δήθεν τα πολεμάει ο κ. Ζάκενμπεργκ και απολογείται ανερυθρίαστος στο Κογκρέσο γιατί επηρεάστηκαν οι εκλογές στις ΗΠΑ, ενώ το Facebook μπλοκάρει νομοσχέδια στην Αυστραλία. Κοροϊδευόμαστε;

Ο κ. Μασκ στέλνει μόνο ένα μήνυμα: έχω λεφτά, κάνω αυτό που θέλω. Δηλαδή, ένας επιχειρηματίας που δεν θέλει ελέγχους από το χρηματιστήριο και τις αρχές, που πληρώνει λιγότερους φόρους, θα διοικήσει ένα δίκτυο επικοινωνίας που ευρέως χρησιμοποιείται για κρίσιμες πληροφορίες από δημοσιογράφους, κυβερνήσεις, πανεπιστημιακούς, πολίτες, εθνότητες, θρησκευτικούς ηγέτες, στρατούς, εθνικές υπηρεσίες πληροφοριών και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας;

Νο5 θέμα: Από τι κινδυνεύουμε (πρότυπα, ηθική, συνοχή)

Κινδυνεύουμε από το πρότυπο που εκπροσωπεί ο κ. Μασκ, του αυθάδικου social media icon που δεν εκπαιδεύει την κοινωνία με ηθική. Κινδυνεύουμε όταν κάποιος διακινεί προτάσεις απίστευτων ποσών, αντί να επενδύει έμπρακτα στην εκπαίδευση και τη μείωση των ανισοτήτων, αφήνοντας θετικό αποτύπωμα στο μέλλον. Κινδυνεύουμε όταν κάποιος δεν σέβεται κυβερνήσεις, πολιτικούς, θεσμούς και τη δημόσια υγεία, γιατί το παράδειγμα που δίνει είναι …προς όχλο και κοπάδια. Κινδυνεύουμε όταν κάποιος κλείνει το μάτι, “ε, δεν έγινε τίποτε που σκότωσαν μαύρους”…

Κινδυνεύουμε επίσης από τους «μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς», που μυαλό δεν έβαλαν… και αντί να εφαρμόζουν κριτήρια ηθικής και αποδεδειγμένων στοιχείων, εγκρίνουν προτάσεις δυσθεώρητων ποσών εξαγοράς που είτε δεν υπάρχουν, είτε θα τα δανείσουν από τα λεφτά των πελατών τους (σαν να λειτουργούν ως παρεάκια).

O κ. Μασκ δεν έχει επαρκώς εξηγήσει ποτέ πως θα γίνει η αυτορύθμιση των κοινωνικών δικτύων και θα ελεγχθούν τα fake news, τίποτε για την ασφάλεια προσωπικών δεδομένων, και αν διαφωνεί με τη φορολογία επιχειρήσεων. Ετσι, κινδυνεύουμε όταν ένας επιχειρηματίας, ένα δημόσιο πρόσωπο, ένα brand δεν μας λέει:

1. Ποιος είσαι;
2. Σε τι πιστεύεις; (αξίες)
3. Τι δεν πρόκειται να κάνεις ποτέ; (κόκκινες γραμμές)
4. Ποιο είναι το εμπνευσμένο όνειρο (inspirational dream) που έχεις;
5. Ποια είναι η η μεγάλη διαφορά που φέρνεις; (μοναδικότητα)
6. Ποιος είναι ο σκοπός σου; (δεσμεύσεις και πράξεις)

Δυστυχώς υπάρχουν χιλιάδες επιχειρήσεις και άνθρωποι που δεν απαντούν δημόσια σε αυτές τις κρίσιμες ερωτήσεις, και μάλλον δεν σκέφτονται έτσι. Το πιο λυπηρό είναι να το βλέπεις σε νέους ανθρώπους, σαν τον κ. Μασκ, που υποτίθεται έμαθαν από το κακώς κείμενα του «παλαιού κόσμου».

Για να απαντήσεις σε τέτοιες «μεγάλες» ερωτήσεις, δεν απαιτείται κάποια αφηρημένη έννοια της Ηθικής, αλλά δεσμεύσεις και πράξεις που θα εισφέρουν στο κοινό καλό. Είναι δεσμεύσεις που μας κάνουν όλους να γνωριζόμαστε και να κρινόμαστε με κοινούς κώδικες. Και σε αυτά τα μεγάλα θέματα η κίνηση εξαγοράς του Twitter εκτός από λίγα πρωτοσέλιδα ή καυγάδες-tweets δεν έχει να προσφέρει. Μοιάζει να είναι το ‘power game’ επιβολής, σεβασμού και δημόσιας εικόνας ενός δισεκατομμυριούχου.

Cover Photo: Wikipedia

The post Tο φαινόμενο Ίλον Μασκ και οι προεκτάσεις του appeared first on 2045.gr.

Το ίντερνετ είναι γνωστό ότι έχει στρατιωτικές καταβολές (όπως άλλωστε τα περισσότερα πράγματα γύρω μας). Όταν οι στρατιωτικοί βρήκαν άλλες, καλύτερες, τεχνολογίες, το έδωσαν στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Η ακαδημαϊκή κοινότητα ασχολήθηκε μαζί του για καμιά δεκαπενταριά χρόνια πριν το δώσει στην αγορά, περίπου γύρω στο 1995.

Τότε όμως συνέβη κάτι σημαντικό για την εξέλιξή του: Η «σοβαρή» επιχειρηματική αγορά δεν το πίστεψε. Οι οικονομικοί κολοσσοί της εποχής έμειναν λιγότερο ή περισσότερο αδιάφοροι προς το νέο μέσο. Έτσι, δόθηκε η ευκαιρία σε νέους παίκτες να μπουν στην αγορά. Η πρώτη γενιά «κυρίαρχων» του ίντερνετ εξαφανίστηκε μέσα σε λίγα μόλις χρόνια: Ποιος θυμάται σήμερα την Netscape (παρότι πολλοί διαβάζετε αυτό εδώ το κείμενο σε Firefox) ή την μηχανή αναζήτησης AltaVista; Η Amazon ακόμα τότε πουλούσε μόνο βιβλία, από το γκαράζ του Bezos. Σήμερα ζούμε τη δεύτερη γενιά «κυρίαρχων» του ίντερνετ, που ομολογουμένως τα πηγαίνει πολύ καλύτερα από τους προηγούμενους: Το Facebook είναι ήδη δεκαπέντε ετών, η Google λίγο παραπάνω.

Το «Φαρ Ουέστ» περιβάλλον του Διαδικτύου της δεκαετίας του 1990 δεν μπορούσε παρά να επηρεάσει και τον χαρακτήρα του. Τότε είχαμε την εποχή του ενθουσιασμού, των ατελείωτων νέων δυνατοτήτων. Όπως ακριβώς και στον εποικισμό των δυτικών ΗΠΑ άνθρωποι φιλόδοξοι, ριψοκίνδυνοι και με ταλέντο ρίσκαραν τα πάντα και έσπασαν κάθε κανόνα του «πολιτισμένου κόσμου» που άφησαν πίσω τους προκειμένου να τα καταφέρουν, έτσι και στο Διαδίκτυο εξαιρετικά μορφωμένοι άνθρωποι παράτησαν τα πάντα και ασχολήθηκαν με ένα νέο μέσο που υποσχόταν να αλλάξει την ανθρωπότητα και το οποίο ούτε κυβερνήσεις ούτε πολυεθνικές είχαν ακόμα προσέξει.

“Επομένως, το σπάσιμο των κανόνων και μια, περίεργη, αίσθηση ελευθερίας ήταν εγγενή κατά το διάστημα κοινωνικοποίησης του ίντερνετ.”

Για να καταλάβετε, όλη τη δεκαετία του 1990 ασχολούμασταν με το αν σε αγοραπωλησίες στο ίντερνετ οφείλονται φόροι(!), αν τα εθνικά κράτη δικαιούνται ή όχι να επιβάλλουν κανόνες στο Διαδίκτυο(!), και αν γενικά καθένας είναι ελεύθερος να κάνει ό,τι θέλει σε αυτό.

Γιατί επιτράπηκε αρχικά η ανωνυμία στο Internet;

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται η κουβέντα περί ανωνυμίας στο Διαδίκτυο. Η ανωνυμία ήταν περίπου αναγκαστική τη δεκαετία του 1990, όταν μηνύματα μπορούσες να ανταλλάξεις στο ίντερνετ μόνο με συντομεύσεις του ονόματός σου και μάλιστα μόνο με λατινικούς χαρακτήρες. Αν είναι έτσι, τότε γιατί να μην «πειράξει» κανείς το όνομά του ώστε να μην αναγνωρίζεται καν; Άλλωστε, ακόμα τότε ολόκληρο το ίντερνετ ήταν ένα παιχνίδι, ελάχιστα λεφτά ή ιδέες ανταλλάσσονταν σε αυτό.

Το ίδιο και με τα email accounts. Για πολλά, μα πάρα πολλά χρόνια (και σε κάποιο βαθμό ακόμα και σήμερα) οποιοσδήποτε μπορούσε να δημιουργήσει ένα email account με οποιαδήποτε στοιχεία και στη συνέχεια να αρχίσει να στέλνει μαζικά μηνύματα σε συνανθρώπους του με αυτό. Φαντάζομαι ότι κάποτε στο μέλλον η ανθρωπότητα θα κοιτάξει πίσω της με απορία, γιατί ακριβώς δόθηκε τόση επικοινωνιακή δύναμη σε ψεύτικα accounts, όμως ό,τι έγινε έγινε.

Το ίδιο ακριβώς και με τα social media. Τα social media δεν ήταν μια ανάγκη εγγενής στον άνθρωπο. Μάθαμε ότι μας αρέσουν και ότι τα χρειαζόμαστε, δεν γεννηθήκαμε με αυτά. Προκειμένου να τα μάθουμε και να μας γίνουν απαραίτητα, οι επιχειρηματίες που τα δημιούργησαν έκαναν ένα σωρό εκπτώσεις στην ασφάλεια και σε ό,τι ήταν σωστό ευθύς εξαρχής να γίνει, ώστε να προσελκύσουν πελάτες. (Αυτό δεν ήταν ανήκουστο, στην ουσία αντέγραψαν την Microsoft, η οποία για πάρα πολλά χρόνια διέθετε τα Windows και το Office «ξεκλείδωτα», όταν ακόμα προσπαθούσε να μας μάθει να τα χρησιμοποιούμε.). Έτσι λοιπόν το Facebook και οι υπόλοιποι επέτρεψαν τα ανώνυμα ή τα ψευδώνυμα accounts. Αυτό ήταν αναγκαστικό, αν ήθελαν να επιβιώσουν στην αγορά.

Το «Φαρ Ουέστ» εποικήθηκε, και μας έδωσε την Καλιφόρνια και τα γουέστερν και τελικά άλλαξε την ανθρωπότητα για πάντα (αναμφίβολα προς το καλύτερο!), όμως ταυτόχρονα μας έδωσε και τα λιντσαρίσματα και τους robber Barons. Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να έχει το ένα χωρίς το άλλο. Το μόνο που ίσως μπορεί να κάνει είναι να προσπαθήσει, μέσω νομοθεσίας, να ενισχύσει κάπως τα πρώτα και να περιορίσει κάπως τα δεύτερα.

Έτσι και με το Διαδίκτυο. Το Διαδίκτυο άλλαξε την ανθρωπότητα για πάντα, ξεκάθαρα προς το καλύτερο. Η παγκοσμιοποίηση στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η μια ή η άλλη πλευρά του. Όμως ό,τι κακό αναπόφευκτα έφεραν οι συνθήκες ανάπτυξής του τώρα πια είναι σκόπιμο να αντιμετωπιστεί.

Είναι η ανωνυμία κάτι κακό;

Απάντηση στην ουσία σε αυτό το ερώτημα δεν υπάρχει, μπορούμε να μιλάμε για ώρες ή και για χρόνια εξετάζοντάς το. Οι ψηφοφορίες είναι μυστικές για κάποιο λόγο. Όμως στις επιτροπές που λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις η ψήφος είναι ονομαστική. Το whistleblowing είναι σημαντικό, όμως τελικά υπάρχει νομοθεσία που το ρυθμίζει. Η Δικαιοσύνη δεν αρνείται να εξετάσει ανώνυμες καταγγελίες, όμως δεν τους δίνει φυσικά την ίδια σημασία με αντίστοιχες επώνυμες.

Και στο Διαδίκτυο; Καλή ή κακή η ανωνυμία στο Διαδίκτυο; Κατά τη γνώμη μου το Διαδίκτυο «κανονικοποιείται» σιγά σιγά, αναπαράγοντας τη ζωή όπως ήδη τη γνωρίζαμε. Επομένως, αν και ο κανόνας πρέπει να είναι η αληθινή, «επώνυμη» δραστηριοποίηση σε αυτό, λίγη ανωνυμία δεν βλάπτει.

“Αυτό που βλάπτει είναι η πολλή, η γενικευμένη ανωνυμία. Η με ίσους όρους δραστηριοποίηση ενός ανώνυμου με ένα επώνυμο προφίλ.”

Υπάρχει λόγος που η ανθρωπότητα χρησιμοποιεί ονόματα, αστυνομικές ταυτότητες και υπογραφές – είναι η λογοδοσία, η ατομική ευθύνη. Σε συνθήκες ανωνυμίας η λογοδοσία χάνεται. Αν χαθεί η λογοδοσία καταστρέφεται ο μόνος συνδετικός κρίκος που μας κρατά οργανωμένους σε κοινωνία.

Επομένως, όταν με το καλό το Διαδίκτυο κανονικοποιηθεί πλήρως τότε λίγη ανωνυμία καλό είναι να επιτραπεί. Μέχρι τότε πρέπει να περιοριστεί. Μέχρι να κατανοήσει και ο πιο πρόσφατος χρήστης ότι «στο ίντερνετ κανείς δεν γνωρίζει ότι είσαι σκύλος», επομένως καθένας μπορεί ανεξέλεγκτα να λέει ό,τι θέλει, οφείλουμε αυτή τη δυνατότητα να την περιορίσουμε – ή και να την εξαλείψουμε εντελώς.

Ήδη πάντως είμαι ικανοποιημένος που η γενική κατεύθυνση είναι ακριβώς αυτή, της ταυτοποίησης των χρηστών. Για να φτάσουμε εδώ και πάλι επικράτησε η, αμείλικτη, λογική της αγοράς: Το Facebook και τα λοιπά social media αφενός έχουν πια αρκετούς χρήστες και αφετέρου συνειδητοποίησαν ότι η ζημιά που μπορεί να πάθουν από την ανωνυμία κάποιων από αυτούς είναι μεγαλύτερη από το όφελος που πιθανώς έχουν επιτρέποντάς τους να συνεχίσουν να υπάρχουν. Επομένως, σιγά-σιγά αρχίζει η ταυτοποίηση των χρηστών, έμμεσα, με τον εν τοις πράγμασι εξαναγκασμό να συνδέσουμε στα προφίλ μας και τα κινητά μας τηλέφωνα. (Τα οποία, μην ξεχνάμε, σχεδόν παντού πλέον στον κόσμο είναι ταυτοποιημένα – η εποχή των «ανώνυμων καρτοκινητών» πέρασε, έχοντας διανύσει παράλληλη τροχιά με αυτήν που εξετάζουμε εδώ). Όταν με το καλό ο αριθμός κινητού θα είναι απαραίτητος για να έχει διατηρεί κανείς λογαριασμό στα internet social media, τότε το πρόβλημα θα έχει σε μεγάλο βαθμό λυθεί. Στο μεταξύ όλοι ελπίζουμε ότι μέχρι τότε η ανθρωπότητα θα έχει βρει το επόμενο «Φαρ Ουεστ» για να εκτονώσει τις δημιουργικές της δυνάμεις – για το καλό όλων μας.

The post Ανωνυμία στο Διαδίκτυο: Μια σχέση που (δικαίως) φθίνει appeared first on 2045.gr.

Στο επεισόδιο του Black Mirror, Nosedive, η «απαστράπτουσα» πρωταγωνίστρια ζει σε έναν διαδικτυακά αλληλεπιδραστικό κόσμο, στον οποίο κάθε προσωπική κι επαγγελματική επιτυχία ή αποτυχία, χαίρει αντίστοιχης επιβράβευσης ή κατακραυγής στα κοινωνικά δίκτυα. Τα Like και Dislike μάλιστα, είναι αυτά που καθορίζουν όχι μόνο τις ευκαιρίες που της προσφέρονται αλλά και τα επόμενα βήματα της, αφού η κοινωνική αποδοχή γίνεται αυτοσκοπός, καταπιέζοντας προσωπικές επιθυμίες και φέρνοντας στο προσκήνιο μια πιο ψυχρή κοινωνία – σε ελεύθερη μετάφραση social cooling. Κι αν νομίζετε ότι το παραπάνω αποτελεί απλά την περιγραφή μιας δυστοπικής σειράς επιστημονικής φαντασίας, η άνευ κανόνων χρήση των data και η εξάρτησή μας από αυτά, ίσως σας διαψεύσει.

Η πιο πρόσφατη εικόνα που σχετίζεται με τα data και τα κακώς κείμενα γύρω από αυτά, είναι μάλλον αυτή του Μαρκ Ζάκερμπεργκ να «ψιλοιδρώνει» μπροστά από τα μέλη του Αμερικανικού Κογκρέσου κατά την ακρόαση για το σκάνδαλο της Cambridge Analytica. Ο λόγος που ο CEO του πιο δημοφιλούς κοινωνικού δικτύου βρέθηκε σε αυτή την κατά γενική ομολογία, άβολη θέση, ήταν επειδή η Cambridge Analytica χρησιμοποιώντας προσωπικά δεδομένα των χρηστών, προσπάθησε να επηρεάσει ακόμα και την ψήφο των Αμερικανών.

Η Cambridge Analytica όμως, πέρα από μια βρετανική εταιρεία πολιτικών συμβούλων ήταν και μια εκ των πολλών εταιρειών που φέρουν τον τίτλο Data Broker, επισφραγίζοντας με το επιχειρείν τους τη ρήση «τα δεδομένα είναι ο νέος χρυσός».

Μια εταιρεία δηλαδή που ασχολείτο με την συλλογή, τη διαχείριση και την πώληση δευτερογενών δεδομένων καταναλωτών, τα οποία προκύπτουν από έναν συνδυασμό πληροφοριών διαφόρων πηγών (κοινωνικά δίκτυα και εφαρμογές αυτών, όπως Faceapp, πλοήγηση των χρηστών στο ίντερνετ, παρόχους χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, ανοιχτές βάσεις δεδομένων όπως απογραφές πληθυσμού, δεδομένα αγορών κ.ά.). Και κάπου εδώ έρχεται να προστεθεί και ο όρος του social cooling, ο οποίος μετρά ήδη τέσσερα χρόνια ζωής και μόλις τους τελευταίους μήνες κατάφερε να κεντρίσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης. 

Πόσο cool (κι όχι κουλ) μπορούμε να γίνουμε

Τι είναι όμως social cooling; Σύμφωνα με τον ονοματοδότη του, κ. Tijmens Shep, ο σχετικά πρόσφατος αυτός όρος υπογραμμίζει μια άλλη διάσταση, αλληλένδετη φυσικά αλλά και υποβόσκουσα, που απορρέει από τα data και τον τρόπο που αυτά χρησιμοποιούνται: την μετάβασή μας σε μια πιο ψυχρή κοινωνία. 

“Ζούμε σε μια κοινωνία που τα πάντα βαθμολογούνται με τους data brokers να φτιάχνουν λεπτομερή προσωπικά σκορ για τον καθένα από εμάς” – Tijmens Shep

Kριτικός τεχνολογίας και privacy designer ο Schep παρατηρεί εδώ και καιρό τον τρόπο που λειτουργεί το προαναφερθέν σύστημα και το βασικό συμπέρασμά του είναι ότι «διαβιούμε σε μια κοινωνία που κρινόμαστε, πάρα πολύ» όπως επισημαίνει στο 2045.gr.

«Αν το σκεφτούμε λιγάκι θα συνειδητοποιήσουμε ότι ζούμε σε μια κοινωνία που τα πάντα βαθμολογούνται με τους data brokers να φτιάχνουν λεπτομερή προσωπικά σκορ για τον καθένα από εμάς. Η γνώση και μόνο αυτού του γεγονότος μας οδηγεί, εκούσια ή ακούσια, σε μια συνεχή αυτολογοκρισία, σε μια πιο καθωσπρέπει και λιγότερο ανθρώπινη συμπεριφορά και εν τέλει σε μια κοινωνία που τα μέλη της καταστρατηγούν τις ίδιες τις ελευθερίες τους, με ότι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό για το μέλλον» μας εξηγεί.

«Ως privacy designer έχω παρατηρήσει ότι δεν υπάρχει ιδιαίτερος δημόσιος διάλογος για τους data brokers, ίσως γιατί ο κόσμος δεν γνωρίζει ευρέως ότι για παράδειγμα η ασφαλιστική του εταιρεία μπορεί να αγοράσει δεδομένα από τέτοιου τύπου εταιρείες και τα ασφάλιστρά του να αυξηθούν. Ο κόσμος δεν κατανοεί ότι μπορεί να μην βρει δουλειά εξαιτίας του «διαδικτυακού του αποτυπώματος». Οι επιπτώσεις αυτών των αλλεπάλληλων σκορ δεν είναι ακόμα ευδιάκριτες. Ακόμα και σήμερα, πολλοί είναι εκείνοι που περιορίζονται στο ότι λαμβάνουν δωρεάν μια κάποια υπηρεσία, απλά παρακολουθώντας μια διαφήμιση ή συναινώντας στους όρους χρήσης ενός φορέα, εκχωρώντας την επεξεργασία των δεδομένων τους.

Ο συγκεκριμένος τρόπος σκέψης όμως, είναι κάπως παλιομοδίτικος» μας εξηγεί ο Schep. «Επικεντρωνόμαστε στο Facebook και στο Google , που αποτελούν το δέντρο και χάνουμε το δάσος. Αυτός είναι ο λόγος που αποφάσισα να δώσω τον ορισμό ήδη από το 2016 για να περιγράψω το σύνθετο αυτό πρόβλημα. Η συνειδητοποίησή του άλλωστε, στην οποία συμβάλλει ένας κάποιος ορισμός, αποτελεί κι ένα μεγάλο μέρος της λύσης του». 

Το post Snowden Effect δείχνει τον δρόμο

Παρότι βέβαια ο Schep έδωσε τον ορισμό, δεν είναι ο μόνος που έχει μιλήσει για την επίδραση που έχει στην ανθρώπινη συμπεριφορά η σκέψη και μόνο της παρακολούθησης ή βαθμολόγησής της. Το αυτό επιβεβαιώνει και πλήθος ερευνών που πραγματοποιήθηκαν με αφορμή τις αποκαλύψεις του Edward Snowden. 

Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησαν οι Alex Mathews, CEO της MKO Restore the Fourth και Catherine E. Tucker, καθηγήτρια του MIT, μετά τις αποκαλύψεις του Edward Snowden «λέξεις που χαρακτηρίζονταν ευαίσθητες για την υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ» σταμάτησαν να αναζητούνται τόσο συχνά στο Google. Κι αυτό μάλιστα δεν παρατηρήθηκε αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και σε χώρες που διατηρούσαν ισχυρούς δεσμούς με αυτές, όπως Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Γαλλία, Μεξικό, Ιαπωνία, Βραζιλία. 

Ακόμα μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journalism and Mass Communication Quarterly μελέτησε τις επιδράσεις της αμερικανικής παρακολούθησης στην συμπεριφορά των ανθρώπων, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η πλειονότητα των ερωτηθέντων αυτολογοκρίθηκαν και αντέδρασαν καταπιέζοντας την γνώμη τους όταν αντιλήφθηκαν ότι αποτελεί μειοψηφία, κάτι δηλαδή σαν τη θεωρία spiral of silence (ελικοειδής γραμμή της σιωπής) στην ψηφιακή εκδοχή της.

“28% των συγγραφέων έχει αποκοπεί από τα κοινωνικά δίκτυα, ενώ το 24% αποφεύγει να συζητήσει ακόμα και στο τηλέφωνο θέματα που εικάζει ότι μπορεί να ενδιαφέρουν τις Αρχές”

Στην μετά Snowden εποχή η αυτολογοκρισία φάνηκε να περνά και στους πνευματικούς κύκλους. Σύμφωνα με έρευνα της Pen America, οι συγγραφείς δεν ανησυχούν απλά για την κυβερνητική παρακολούθηση αλλά αυτολογοκρίνονται με αποτέλεσμα να σιωπούν: το 28% έχει αποκοπεί ή αποφεύγει τα κοινωνικά δίκτυα, το 24% αποφεύγει να συζητήσει ακόμα και στο τηλέφωνο θέματα που εικάζει ότι μπορεί να ενδιαφέρουν τις Αρχές, ενώ το 16% αποφεύγει να γράψει ή να μιλήσει δημοσίως για αυτά. 

Πόσο «σκοράρουμε» καθημερινά 

Οι προαναφερθείσες έρευνες καταδεικνύουν αλλαγές στην ανθρώπινη συμπεριφορά με την υπόθεση και μόνο της αρνητικής συνθήκης. Στην περίπτωση μας βέβαια, η υπόθεση της βαθμολόγησης αποτελεί βεβαιότητα και τα παρακάτω παραδείγματα το αποδεικνύουν:

«Εάν είσαι γυναίκα μπορεί να δεις λιγότερες διαφημίσεις για θέσεις με υψηλές αποδοχές», απέδειξε έρευνα του Carnegie Mellon το 2015.

To 70% των αμερικανικών εταιρειών χρησιμοποιούν τα social media για να επιλέξουν εργαζόμενους.

Η εταιρεία TrustingSocial, η οποία διευκρινίζει στο site της ότι αποτελεί τον μεγαλύτερο πάροχο πιστοληπτικών προφίλ της Ασίας (συνεργάζεται με αρκετά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα), διαφημίζει ότι μπορεί να εκτιμήσει «άμεσα την πιστοληπτική ικανότητα των πελατών των τραπεζών με την βοήθεια ενός αλγορίθμου τεχνητής νοημοσύνης και των δεδομένων τους στα social media.

Το «Elo score» του Tinder, η κρυφή βαθμολόγηση της ελκυστικότητας των χρηστών του δηλαδή, βάσει της οποίας τους παρουσίαζε αντιστοίχως ελκυστικά ταίρια, είχε απασχολήσει την κοινή γνώμη ήδη από το 2016. Παρότι μάλιστα η δημοφιλής πλατφόρμα εύρεσης συντρόφων ήδη από πέρυσι ανέφερε ότι η συγκεκριμένη «εσωτερικής κατανάλωσης» βαθμολογία δεν χρησιμοποιείται πλέον, δεν έδωσε και πολλές διευκρινίσεις για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να προβάλλει τους δυνητικούς μας συντρόφους.

Και ο κατάλογος δεν τελειώνει εδώ. Τα προγράμματα πιστότητας (loyalty programs) στα οποία συμμετέχουμε σίγουρα μας προσφέρουν προσωποποιημένες προτάσεις αγορών και προσφορές. Εξίσου σίγουρα όμως κρατούν και πολλά δεδομένα για να μπορέσουν να επιτύχουν την προαναφερθείσα προσωποποίηση. Κάποιες εταιρείες ωστόσο, χρησιμοποιώντας αυτά και άλλα δεδομένα, διατείνονται ότι μπορούν να προβλέψουν την καταναλωτική μας συμπεριφορά. Η Apprissretail υπόσχεται σε λιανέμπορους ότι μπορεί να τους γλιτώσει από το κόστος επιστροφής προϊόντων, αφού θα προϋπολογίζει με την βοήθεια αλγορίθμων αν οι πελάτες φαίνονται αξιόπιστοι και αν όχι θα αυξάνει το κόστος επιστροφής αγορών πριν την παραγγελία.

Την ίδια στιγμή, η στενή συνεργασία των data brokers με τις ασφαλιστικές εταιρείες έχει ως αποτέλεσμα οι τελευταίες να προβλέπουν το κόστος της υγείας σας λαμβάνοντας υπόψη την εθνικότητά σας, την οικογενειακή σας κατάσταση, το πόσες ώρες παρακολουθείτε τηλεόραση, το αν πληρώνετε τους λογαριασμούς σας στην ώρα τους, το αν αγοράζετε ρούχα σε μεγάλα μεγέθη.

Στην προσπάθειά του να οπτικοποιήσει τον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης αποκωδικοποιούν μέχρι και τα χαρακτηριστικά του προσώπου μας, για να μας «βαθμολογήσουν» σε διάφορους τομείς, ο Schep ανέπτυξε το online τεστ «How Normal Am I». To τεστ, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα Sherpa της ΕΕ, κρατά μόνο λίγα λεπτά και σας δίνει μια εξαιρετική εικόνα για το τι πληροφορίες μπορεί να «μαρτυρήσει» απλά και μόνο το πρόσωπό σας – το οποίο ξεκλειδώνει το τελευταίο διάστημα το κινητό σας– για εσάς. 

Παν μέτρον άριστον

Όσο για το τι αλλαγές συντελούνται στην ανθρώπινη συμπεριφορά αλλά και στην κοινωνία αν η υπόθεση γίνει βεβαιότητα, μας τις ανέλυσαν συνοπτικά ο κ. Νίκος Νικολακάκης, ο οποίος ασκεί το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή τα τελευταία 25 χρόνια, είναι αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Αντιμετώπισης αλλά και ψυχολόγος του συνόλου των εργαζομένων της εταιρείας ΠΕΤΡΟΓΚΑΖ και η κυρία Ευαγγελία Τσαπατσάρη, Κοινωνιολόγος-Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας και Πρόεδρος Συλλόγου Ελλήνων Κοινωνιολόγων.

«Οι άνθρωποι για να ζουν ως ελεύθερα και ολοκληρωμένα ανθρώπινα όντα έχουν ανάγκη από χώρους στους οποίους δημοσιεύουν οικειοθελώς πληροφορίες για τον εαυτό μας αλλά κι από χώρους όπου μπορούν να εκφραστούν προστατευμένοι από τα επικριτικά βλέμματα των άλλων. Σε οποιοδήποτε περιβάλλον γνωρίζουμε πως μας παρακολουθούν και μας βαθμολογούν το φάσμα των συμπεριφορών που υιοθετούμε μειώνεται δραματικά και η συμπεριφορά μας γίνεται πολύ πιο συμβατική και πειθήνια, γεγονός που αποδεικνύουν δεκάδες ψυχολογικές μελέτες. Το συναίσθημα της ντροπής και η επιθυμία να την αποφύγουμε μπορεί να γίνει τόσο ισχυρό αντικίνητρο που εν τέλει οι επιλογές μας να διαμορφώνονται όχι μόνο από τις επιθυμίες μας, αλλά από τις προσδοκίες των άλλων και τις επιταγές της κοινωνίας» μας εξηγεί η κα Τσαπατσάρη. 

Κάπως έτσι, όπως προσθέτει, «μεταφερόμαστε σε μια κοινωνία που τρέφει την υποκρισία, την ψεύτικη εικόνα εαυτού, τη συμμόρφωση, την υπακοή και την υποταγή, καθώς επίσης και τον κοινωνικό αποκλεισμό, με τα άτομα να τείνουν σε συμπεριφορές απομόνωσης και θλίψης. Συναινώντας σε μια κοινωνία όπου τα πάντα βαθμολογούνται, συναινούμε στον ζωτικό περιορισμό του πεδίου της ανθρώπινης ελευθερίας, και πολλές φορές χωρίς να το συνειδητοποιούμε καν». 

«Η ανάπτυξη της τεχνολογίας μέσα σε μια δεκαετία δημιούργησε μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα και μια ολόκληρη γενιά ανθρώπων που είναι ιδιαίτερα δραστήριοι στα social media και δεν ενοχλούνται με την συνθήκη του ότι άγνωστοι έχουν πρόσβαση σε χαρακτηριστικά και δεδομένα τους. Την ίδια στιγμή επικρατεί η αντίληψη ότι όλα μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα, άμεσα κι αποτελεσματικά μέσω του πατήματος ενός πλήκτρου, κάτι που αλλοιώνει τη ρεαλιστική βάση των ανθρωπίνων σχέσεων. Κι όλο αυτό την ώρα που το βασικό χαρακτηριστικό της φύσης των ανθρώπων είναι η σχέση τους με τους άλλους. Τo social cooling λοιπόν δεν είναι τίποτα άλλο από την εξέλιξη αυτής της αλλοιωμένης προσέγγισης, ένα επόμενο σκαλοπάτι μιας ήδη υπάρχουσας δύσκολης συνθήκης» αναφέρει από πλευράς του ο κ. Νικολακάκης. 

«Με δεδομένο ότι τα πάντα βαθμολογούνται θα μπορούσαμε να νιώσουμε πίεση. Δεδομένης δε της ανάγκης μας να αρέσουμε ή να ταυτιζόμαστε με το σύνολο, η συμπεριφορά μας θα μπορούσε να αλλοιωθεί, οδηγώντας μας είτε στην υπερέκθεση είτε στην απομόνωση, είτε στην κατάργηση της αυτολογοκρισίας είτε στην υπερδιόγκωσή της. Κατά συνέπεια, η συνεχής βαθμολόγησή μας μπορεί να μας οδηγήσει είτε σε μια πιο κομφορμιστική συμπεριφορά είτε στην αντίπερα όχθη, στο να κάνουμε δηλαδή αντισυμβατικές ακρότητες. Και στις δύο περιπτώσεις χάνεται η έννοια του μέτρου και ο άνθρωπος ωθείται σε μια συνθήκη με ιδιαίτερα ναρκισσιστικό περιεχόμενο που δεν τον βοηθά να αντιληφθεί τις πραγματικές του δεξιότητες. 

Τώρα όλο αυτό θα μπορούσε να σημάνει ένα ζοφερό μέλλον, με μεγάλες ελλείψεις ελευθεριών και δημοκρατικών διαδικασιών, θα μπορούσε όμως κι όχι. Δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε ότι η τεχνολογία είναι κατάκτηση, έχει να μας συστήσει καταπληκτικά επιτεύγματα σε όλους τους τομείς. Πρέπει λοιπόν να αναλογιστούμε απλά πώς θα την χρησιμοποιήσουμε ώστε να μην γίνει και κατάρα μαζί. Πάλι δηλαδή καταλήγουμε στο γνωστό συμπέρασμα ότι τα πάντα είναι θέμα χρήσης. 

Αν τα δεδομένα είναι το νέο πετρέλαιο το social cooling είναι το νέο global warming

Πανομοιότυπο και καθόλου απαισιόδοξο είναι και το σκεπτικό του Schep. Υπό αυτό πρίσμα μάλιστα, όπως μας εξηγεί, αποφάσισε να παρομοιάσει τα δεδομένα όχι με τον χρυσό αλλά με το πετρέλαιο, συγκρίνοντας κατ επέκταση το social cooling με το global warming (υπερθέρμανση του πλανήτη). 

«Υπάρχουν πολλές ομοιότητες μεταξύ των δύο αυτών προβλημάτων. Και τα δύο προκύπτουν από καταστάσεις και προϊόντα που διευκολύνουν την ζωή του ανθρώπου, και άρα είναι δύσκολο να καταργηθούν. Επίσης η επίλυσή τους απαιτεί την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, των πολιτικών, των ρυθμιστικών αρχών, των επιχειρήσεων. Τόσο το ένα όσο και το άλλο είναι προβλήματα που δεν γίνονται άμεσα ορατά – θυμηθείτε το «plastic fantastic» της δεκαετίας του ‘50 που τώρα συνειδητοποιούμε πόσο μας κοστίζει. Τελευταία και βασική ομοιότητα είναι ότι υπάρχει λύση. Επέλεξα αυτή την παραβολή για να μην αντιληφθούμε το πρόβλημα ως μονόδρομο, αλλά να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχουν τρόποι διαφυγής από αυτό, μέσα από την νομοθετική ρύθμιση της ιδιωτικότητάς μας. «Τίποτα δεν είναι αναπόφευκτο, η τεχνολογία είναι τρόπος σκέψης και πρέπει να αποφασίσουμε πώς και πόσο θα μας επηρεάσει».

Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρώτο βήμα έχει ήδη γίνει με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Ωστόσο χρειαζόμαστε πολλά «GDPR» τα επόμενα χρόνια για να φτάσουμε στη λύση του προβλήματος, κάτι που θα γίνει αν όλο και περισσότεροι άνθρωποι ευαισθητοποιηθούν. To θετικό είναι ότι ο διάλογος έχει αυξηθεί. Δημιούργησα το website socialcooling.com το 2016. Μόλις τον προηγούμενο μήνα όμως το thread social cooling έγινε το 37ο πιο πολυσυζητημένο θέμα στο γνωστό φόρουμ της Silicon Valley HackersNews, έχοντας μέχρι στιγμής 1.000 και πλέον σχόλια από αναγνώστες. 

Δυστυχώς βέβαια ο επιχειρηματικός κόσμος είναι ακόμα πίσω όπως επισημαίνει ο Schep. «Πολύ θα ήθελα να πω ότι ο σκληρός επιχειρηματικός πυρήνας έχει ταρακουνηθεί, αλλά δεν είναι αλήθεια. Δεν είναι τόσο προσοδοφόρα αυτή η λογική ακόμα, ωστόσο εκτιμώ ότι η ιδιωτικότητα αποτελεί ένα niche market και θα γίνει μεγάλη αγορά στο μέλλον».

Όσο για το πότε εκτιμά ότι να γίνει αυτό, ο Schep απαντά εμφατικά «όταν οι άνθρωποι ξεκινήσουν να εκτιμούν την ιδιωτικότητά τους». Αν κάνοντας το τεστ του How Normal Am I συναινέσατε στους όρους χρήσης αφού τους διαβάσατε είστε σε καλό δρόμο, όπως μας λέει.

The post Social Cooling: Οδεύουμε άραγε σε μια πιο ψυχρή κι ανελεύθερη κοινωνία; appeared first on 2045.gr.

Τις προάλλες με ρώτησε ο γιός μου για την προπαγάνδα, ώστε να γράψει μια έκθεση. Του είπα με απλό τρόπο τον δικό μου ορισμό: διαρκής βομβαρδισμός μηνυμάτων για ένα θέμα-ψέμα, επιδίωξη ο φανατισμός, γίνεται μόνο προς επιλεγμένη ομάδα ανθρώπων, έμφαση σε όσους έχουν έντονα συναισθηματικά και φοβικά σύνδρομα, δεν γίνεται ποτέ σε μορφή διαλόγου, και χρησιμοποιεί τη μέγιστη τεχνική της δημιουργίας εχθρών.

Έτσι έγινε σε όλες τις ιστορικές περιόδους: Ναζισμός, Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, Brexit, Κορονοιός και εμβόλια, Μετανάστευση, Περιβάλλον. ‘Οπου υπάρχουν εύκολοι εχθροί.

Πόσα χρόνια χρειάζονται για να δημιουργήσεις μίσος;

Λίγα χρόνια προπαγάνδας και διασποράς μίσους είναι αρκετά για να χωρίσουν τους συμπολίτες από φίλους ή γνωστούς σε μισητούς εχθρούς και να οδηγήσουν τις κοινωνίες σε μόνιμη πόλωση.

Αυτό συνέβη στις ΗΠΑ με τον Ντόναλντ Τραμπ. Αξιοποίησε την ανησυχία των Αμερικανών, αποτέλεσμα της κρίσης 2008 και της μεγάλης ανεργίας. Φταίνε οι ξένοι, φταίει η Κίνα, φταίνε οι δημοκρατικοί, φταίνε οι ομοφυλόφιλοι, φταίνε εκείνοι, οι άλλοι… Και φανταστείτε, κατάντια, οι Ρεμπουμπλικανοί είναι το ιστορικό κόμμα του Αβραάμ Λίνκολν, δηλαδή το κόμμα που τερμάτισε τη δουλεία!

Το ίδιο συνέβη στο Brexit, αποτέλεσμα μιας καλοσχεδιασμένης 10ετούς προπαγάνδας που συνέβαινε κάθε βράδυ σε κάθε επαρχιακή παμπ. Στο YouTube βλέπουμε φανατικούς πατριώτες να κατηγορούν τους άλλους μισούς ως προδότες με πρόσχημα τις αναμνήσεις από τον καιρό που ήταν αυτοκρατορία, «σταύρωμα» αλλοεθνών για τα κακά της οικονομίας και στο τέλος η καμπάνια πως «οι Ευρωπαίοι δεν μας σέβονται σαν έθνος».

Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα με όλα τα είδη αγανακτισμένων που έβαλαν στην ίδια εκρηκτική κατσαρόλα εθνικά θέματα, μεταναστευτικό, πτώχευση εθνικής οικονομίας, τους ξένους, και «να καεί» η Βουλή.

Η ίδια συνταγή: άνθρωποι με απωθημένα, κοινωνικά προβλήματα, ή (παρα)μόρφωση που όταν βρουν ένα θέμα, συντάσσονται σε αυτό μανιασμένα. Τότε όμως οι κοινωνίες δεν εξελίσσονται, δεν συζητούν το μέλλον τους διαλεκτικά και συνεκτικά. Μένουν πίσω, βαλτωμένες σε προβλήματα συνεννόησης και μέσα σε ένα ζοφερό κλίμα.

Και πόσο γρήγορα διαδίδονται τα ψέμματα

Τα δωρεάν και εύκολα Twitter, Facebook και λοιπή κομπανία γέμισαν φανατικούς. Το πανεπιστήμιο Kellogg έδειξε πως τα κοινωνικά δίκτυα έχουν αποτύχει να ελέγξουν τη διακίνηση ψευδών πληροφοριών. Οι δυνατοί αλγόριθμοι αποφασίζουν, χωρίς κριτήρια ποιότητας, και αφού «πιάσουν» και ομαδοποήσουν γοργά τις λέξεις-κλειδιά, διαδίδουν γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός το ψέμα, αρκεί να έχει μεγάλο engagement.

Από την άλλη ο μέσος όρος του πληθυσμού δεν μαθαίνει, δεν επιμορφώνεται, δεν αναζητά πηγές. Μόλις το 4% των Ελλήνων ενηλίκων συμμετέχει στη δια βίου μάθηση(!), όπως αποκαλύπτουν τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που οραματίζεται πως για μια αναπτυσσόμενη οικονομία πρέπει να σεβαστούμε όλα τα κοινωνικά δικαιώματα χωρίς αποκλεισμούς.

Στις ΗΠΑ είναι ακόμη χειρότερα τα στατιστικά. Ο έγχρωμος που σπάει βιτρίνες, ο τεξανός που οπλοφορεί στους δρόμους, ο ασιάτης που δεν έχει ασφάλιση ενώ πληρώνει φόρους είναι όλοι στάσιμοι σε γνώση και εξέλιξη – απλά επιβιώνουν ο καθένας στο δικό του «γκέτο».

Σε αυτούς τους ανθρώπους απευθύνονται οι ακραίοι κήρυκες μίσους, που ηθελημένα υποδαυλίζουν το αγαθό της δημοκρατικής εκπροσώπησης, την ισότητα, το δικαίωμα στην αντίθετη άποψη και την ελευθερία λόγου.

“Μερικοί άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για την πηγή ή την αλήθεια των πληροφοριών. Αν ευθυγραμμιστεί με την πολιτική τους άποψη, θα την διαδώσει.” Hatim Rahman

Οταν το Associated Press δημοσιεύει φωτογραφίες οπλισμένων οπαδών του MAGA (Make America Great Again) να κάνουν πορεία, δεν ξέρεις πια τι να σκεφτείς. Έφτασε μια τόσο μεγάλη χώρα, που σε αρκετούς τομείς ήταν μπροστά, να είναι έρμαιο της οπλοκατοχής στους δρόμους;

Πλέον δεν μιλάμε για ιδεολογίες, αλλά για «σέχτες»

Σε Αγγλία, Βραζιλία, ΗΠΑ, Ευρώπη βλέπεις πολλά δείγματα πως επικρατεί ο πολιτικός σεχταρισμός. Η εμμονή στη μοναδική πολιτική αλήθεια που τυφλώνει.

Πολιτικοί ερευνητές του Kellogg Dispute Resolution and Research Center και του Ινστιτούτου Policy research του πανεπιστημίου Northwestern δημοσίευσαν μια ανάλυση των τελευταίων πολλών ετών για τα πολιτικά θέματα των ΗΠΑ. Εκεί προκύπτει, συνοπτικά, πως οι Δημοκρατικοί και οι Ρεπουμπλικάνοι μισούν το αντίπαλο κόμμα, περισσότερο από ότι αγαπούν το δικό τους! Ο πολιτικός σεχταρισμός, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει τρία κύρια συστατικά:

α) «οι άλλοι» είναι εχθροί των απόψεών μας

β) «αποστρεφόμαστε» και δεν εμπιστευόμαστε τους «άλλους»

γ) «ηθικοποιούμε» την άποψή μας και για αυτό θεωρούμε τους πολιτικούς αντιπάλους ακόμη και εγκληματικούς.

Στις ΗΠΑ οι φανατικοί κύριοι Στήβ Μπάνον (σύμβουλος Τραμπ, του απαγορεύτηκε ο λογαριασμός Twitter, κατηγορήθηκε για ξέπλυμα χρήματος δωρεών για το τείχος στα σύνορα με το Μεξικό) και ο Alex Jones έχτισαν ένα δίκτυο ενημερωτικών ραδιοφωνικών, τηλεοπτικών και YouTube καναλιών που φαρμάκωναν το μυαλό του κόσμου με μίσος και ψέμα.

Μνημειώδεις οι θεωρίες τους: δεν έγινε προσελήνωση στη σελήνη, απαγάγουν μικρά παιδιά οι τζιχαντιστές, θα γκρεμίσει ο Joe Biden τα μνημεία της Ουάσινγκτον. Γνωστή προσέγγιση: εναντίον του «Μεγάλου Αδελφού», της «Παγκόσμιας Τάξης πραγμάτων» και του «Συστήματος».

Τι να πιστέψει ο επαρχιώτης Αμερικανός, ή ο κτηνοτρόφος στη Μεγάλη Βρετανία; Η θεωρία συνομωσίας είναι φαντασιακά πιο διεγερτική από την αλήθεια. Ο Covid-19, οι μάσκες, και πως είναι όλα μια διεθνής συνομωσία είναι ένα πρόσφατο παράδειγμα αυτής της πραγματικότητας.

Μόνη απάντηση, η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών

Πολλές φορές οι Πολίτες νιώθουν απογοήτευση από τις παραδοσιακές μορφές διακυβέρνησης και σκέφτονται πως «η πολιτική είναι μακριά από τον κόσμο». Τότε είναι διαθέσιμοι …στην προπαγάνδα.

Στην παγκόσμια σύνοδο κορυφής 2019 στην Οττάβα, η Open Government Partnership (OGP), μια πρωτοβουλία που κινητοποιεί 79 εθνικές κυβερνήσεις, 20 πολιτείες και χιλιάδες οργανώσεις πολιτών, δημοσιεύτηκε η πρώτη εμβληματική έκθεση αξιολόγησης της κατάστασης της ανοιχτής διακυβέρνησης «Δημοκρατία πέρα από την κάλπη». Η έκθεση αναλύει και αξιολογεί τόσο την πρόοδο όσο και τις ελλείψεις για να γίνει παγκοσμίως η διακυβέρνηση πιο διαφανής και υπόλογη στους πολίτες.

Η πλειοψηφία συμφώνησε πως οι τυπικές δημοκρατικές διαδικασίες είναι ελιτίστικες και συχνά χαρακτηρίζονται από απόλυτη έλλειψη διαφάνειας. Ακόμη και σύγχρονοι πολιτικοί θεωρητικοί, όπως ο Jon Elster, επιμένουν ότι η ιδανική διαδικασία διοίκησης, νομοθεσίας και συνταγματικής διαμόρφωσης έχει σχήμα κλεψύδρας, με ευρέως ανοιχτές συμβουλευτικές στιγμές, αλλά μια στενή μέση, που αντιστοιχεί στην αποκλειστική στιγμή της τελικής γραφής από λίγους.

Το πανεπιστήμιο Brookings παρουσίασε 76 τρόπους που αυξάνεται η συμμετοχή των Πολιτών στα κοινά. Αφορά τις ΗΠΑ αλλά είναι καλό ερέθισμα, γιατί περιλαμβάνει εθελοντισμό, ανοιχτή λογοδοσία, τακτική ενημέρωση πολιτών, διαμόρφωση συνθηκών για να λειτουργούν οι μη-κυβερνητικές οργανώσεις σε πολλές θεματικές ενότητες και συνεργασία ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Είναι λογικό. Για να σταματήσεις τα fake news, τους φανατικούς και για να κάνει πιο ριζοσπαστική και διαρκώς εξελισσόμενη την πολιτική, δεν μπορεί να θεωρείς νομιμότητα μόνο τις εκλογές, αλλά τη συνεχή συμμετοχή στις διαδικασίες της δημιουργίας κανόνων και του καθορισμού της ταυτότητας ή του ήθους μιας συγκεκριμένης κοινότητας ή κράτους.

Κάποιοι ήδη ξεκίνησαν, αλλά είναι λίγοι

Έχετε σκεφτεί ποτέ, πως δεν ξέρετε τι συμβαίνει στο Δήμο σας; Το ίδιο σκέφτηκαν οι Ολλανδοί και η κυβέρνησή τους δουλεύει ήδη προς αυτή την κατεύθυνση προτείνοντας τρόπους να γίνεις ενεργός Πολίτης. Κάτοικοι περιοχών ασχολούνται με εθελοντική εργασία, διοργανώνουν εκστρατείες καθαρισμού απορριμμάτων, δημιουργούν συλλογικές ομάδες για την αγορά ηλιακών συλλεκτών ή σχηματίζουν τοπικούς συνεταιρισμούς ηλικιακής και κοινωνικής φροντίδας. Επίσης συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον δημοτικό προϋπολογισμό.

Η Ελληνική Διαύγεια φέρνει διαφάνεια στο κράτος και είναι ένα μεγάλο βήμα, αλλά την κάνουν δύσχρηστη και ακατανόητη το μη-φιλικό interface, οι δαιδαλώδεις νομοθεσίες και οι χιλιάδες φορείς.

Παρακολούθησα από κοντά το 2014 πως οι Κορεάτες ενεργοποίησαν τις mobile διαβουλεύσεις στη Σεούλ. Όπως περπατάς στο δρόμο, σου έρχεται μια μικρή ψηφοφορία. Το budget του Δήμου, μια αλλαγή στις μεταφορές. Άμεσα αποτελέσματα, δημοσιεύσιμα, δημοκρατικά και οι Πολίτες κοντά στην εξέλιξη της δημοκρατίας

Το πρώτο Σύνταγμα που φτιάχτηκε από ψηφιακή διαβούλευση

Το πείραμα της Ισλανδίας (2010-2012), το πρώτο ‘crowdsourced constitution’ είναι υπόδειγμα διαδικασίας. Αναδιατύπωσσαν το σύνταγμα της χώρας με το λαό και τη δύναμη του internet. Είναι εμπνευσμένο παράδειγμα για όσες χώρες θέλουν να ξαναγράψουν το δικό τους κοινωνικό συμβόλαιο. Η ισλανδική συνταγματική διαδικασία περιλάμβανε τρία πρωτότυπα χαρακτηριστικά.

Το πρώτο ήταν το λεγόμενο Εθνικό Φόρουμ, μια ομάδα 950 Πολιτών που ήταν δημογραφικά αντιπροσωπευτική, σχεδόν τυχαία επιλεγμένη, διαβουλεύτηκε το πρώτο σχέδιο. Σε μια μονοήμερη συνάντηση (που αναμεταδιδόταν ζωντανά) οι άνθρωποι αυτοί κατέγραψαν τις αρχές και αξίες που θα ήθελαν να δουν ενσωματωμένες στο ισλανδικό σύνταγμα. Ανέφεραν, μεταξύ άλλων, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία, τη διαφάνεια, την ισότιμη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση, έναν πιο ρυθμιζόμενο χρηματοπιστωτικό τομέα και τη δημόσια ιδιοκτησία των ισλανδικών φυσικών πόρων.

Το δεύτερο στάδιο της διαδικασίας ήταν η επιλογή της συνέλευσης συντακτών, 522 τυχαία επιλεγμένων πολιτών (αγρότης, πάστορας, διευθυντής μουσείου, παρουσιαστής ραδιοφώνου, πρόεδρος συνδικάτου, καταναλωτές, φοιτητές κά). Αυτοί έγραψαν τα πρώτα σημεία του νέου συντάγματος και εξέλεξαν 25 άτομα ανάμεσά τους που θα υλοποιούσαν το τρίτο στάδιο.

Τότε, οι 25 συνταγματικοί συντάκτες χρησιμοποίησαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ανοίξουν τη διαδικασία σε όλους τους Πολίτες της χώρας και μάζευαν σχόλια σε 12 διαδοχικά σχέδια διαβούλευσης. Αυτό το ιδιότυπο crowdsourcing έφερε 3.600 σχόλια σε συνολικά 360 προτάσεις. Ενώ το πλήθος τελικά δεν «έγραψε» το σύνταγμα, συνέβαλε ουσιαστικά. Η πρόταση εδραίωσης συνταγματικού δικαιώματος της χρήσης τους διδικτύου δεν θα ήταν ποτέ αποτέλεσμα «κλασσικής» πολιτικής.

Στελέχωση κυβέρνησης «ανοιχτή στο κοινό»

Η ομάδα Joe Biden έδωσε ένα πρώτο δείγμα γραφής της νέας αυτής εποχής. Δημοσιοποίησαν στο διαδίκτυο τη νέα στελέχωση της κυβέρνησης, έφτιαξαν αγγελίες για κενές θέσεις, και παρουσίαζαν ένα-ένα τα βιογραφικά των νέων κυβερνητικών στελεχών. Όλα αυτά συνέβαιναν στην twitter σελίδα του transition και στην ιστοσελίδα BuildBackBetter.gov που δημοσιοποιούσε την ατζέντα τους, τα πρόσωπα και τις ενέργειες μετάβασης στη νέα κυβέρνηση.

Όσο πιο ενημερωμένος είσαι, κανείς δεν σε ξεγελά

Στα επόμενα χρόνια θα ζούμε συνεχώς αλλαγές και πρέπει οι Πολίτες να μάθουν, να καταλάβουν, να ξέρουν. Και τότε δεν θα επικρατούν τα ψέμματα, ο ρατσισμός, η ημιμάθεια και οι κατασκευασμένοι εχθροί. Για να έχουν οι κοινωνίες μας θετικούς παράγοντες γνώσης, κοινωνικής συνοχής, δημιουργίας και οικονομίας.

Η διαρκής συμμετοχή των πολιτών, η ενημέρωσή τους στα νέα θέματα, τη διοίκηση, τη διαχείριση δημόσιων πόρων και στις αποφάσεις εγγυώνται καλύτερη Παιδεία, δημοκρατική ανεκτικότητα, πολιτισμένη συμπεριφορά.

Από το μέλλον μας δεν πρέπει να απουσιάζει κανείς…

The post Η συμμετοχή των πολιτών στα Κοινά είναι απαραίτητη στην ψηφιακή εποχή appeared first on 2045.gr.

Ο στρατηγός Βαλέρι Βασίλιεβιτς Γερασίμοφ περιγράφει τον πόλεμο ως μία διαρκή κατάσταση και τα λόγια του έχουν συζητηθεί πολλές φορές σε στρατιωτικές ακαδημίες ανά τη Δύση.

«Οι στρατιωτικές συγκρούσεις δεν έχουν ξεπεράσει τα όρια της συμβατικής φύσης του πολέμου. Αποτελούνται από τύπους συγκρούσεων όπως είναι η απευθείας ένοπλη αναμέτρηση, η πολιτική αναμέτρηση, η διπλωματική αναμέτρηση, η αναμέτρηση στο πεδίο της πληροφορίας κ.ο.κ.» είχε πει ο Ρώσος στρατηγός, ο οποίος δεν βλέπει ένα δίπολο πολέμου-ειρήνης αλλά μια διαρκή αναμέτρηση που αλλάζει μορφές, σαν μια αέναη εναλλαγή ψυχρής και θερμής σύγκρουσης.

Ως αρχηγός του Γενικού Επιτελείου ο λόγος του έχει, φυσικά, βαρύνουσα σημασία και δείχνει πως η Ρωσία βλέπει και στο πεδίο του διαδικτύου μία περιοχή όπου φίλιες και εχθρικές δυνάμεις αντιπαρατίθενται.

Η αφύπνιση

Το 2016 ο κόσμος αντιλήφθηκε με έκπληξη (κάποιοι, επίσης, με οδύνη, δυσπιστία και απογοήτευση) πως η προπαγάνδα και αυτό που συνηθίσαμε στα χρόνια που ακολούθησαν να περιγράφουμε ως fake news, είχαν βρει πρόσφορο έδαφος να αναπτυχθούν στο διαδίκτυο.

Η τετραετία που μεσολάβησε μπορεί να περιγραφεί και ως μια περίοδος όπου ακόμη και οι πλέον ρομαντικοί συνειδητοποίησαν πως οι δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στο πεδίο του διαδικτύου έχουν λάβει στρατηγικά επιλεγμένες θέσεις και πως η μάχη είναι σκληρή. Μπορεί να μην έχει χυθεί σταγόνα αίμα αλλά η ένταση είναι πασιφανής σε όποιον έχει βρεθεί στα διασταυρούμενα «πυρά» στα κοινωνικά δίκτυα. Ο Γερασίμοφ δικαιώνεται, τουλάχιστον για την ώρα…

Σε μία εποχή όπως αυτή που ζούμε όπου η τεχνητή νοημοσύνη είναι στα πρώτα της βήματα υπάρχει ανησυχία για τα deepfake videos, τεχνητές παραγωγές όπου κυριολεκτικά μπαίνουν λόγια στο στόμα ανθρώπων. Μια ωριμότερη τεχνητή νοημοσύνη συνοδευόμενη από την εξέλιξη της επαυξημένης πραγματικότητας αποτελεί γοητευτική σκέψη, μέχρι να αναρωτηθούμε πώς θα μπορούσε κανείς να αντιδράσει σε μια οργανωμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης που θα έκανε χρήση αυτών των τεχνολογικών δυνατοτήτων.

Αν η δυτική Δημοκρατία κλυδωνίστηκε την τελευταία πενταετία από έναν στρατό τρολ του ρωσικού Internet Research Agency σε εφαρμογή, ίσως, του δόγματος που περιγράφει ο στρατηγός Γερασίμοφ, ποια θα είναι άραγε η μοίρα της 25 χρόνια μετά;

Η έρευνα για τη δομή και τη διάδοση των fake news είναι σε πρώιμα στάδια αλλά -για να υιοθετήσουμε και την οπτική του Γερασίμοφ- δεν μπορείς να αντιπαρατεθείς τον εχθρό αν πρώτα δεν τον έχεις περιγράψει και αναλύσει για να βρεις τα τρωτά του σημεία.

Μια όχι τόσο νέα ιστορία

Μπορεί ο όρος fake news να εισέβαλε με ορμή στην καθομιλουμένη το 2016 αλλά οι ρίζες του φαινομένου βρίσκονται αρκετά μακριά. Τον Αύγουστο του 1835 η εφημερίδα New York Sun δημοσίευσε μια σειρά ιστοριών σύμφωνα με τις οποίες ένας εξωγήινος πολιτισμός είχε αναπτυχθεί στη Σελήνη.

Οι ιστορίες μιλούσαν για πλάσματα με φτερά  και φαίνεται πως είχαν αποτέλεσμα για την εφημερίδα, καθώς εξασφάλισαν την κερδοφορία της. 

Αλλά οι ρίζες βρίσκονται ακόμα πιο βαθιά στον χρόνο. Το 1755 ένας ισχυρός σεισμός δοκιμάζει τη Λισαβόνα και η εκκλησία αποδίδει την καταστροφή στη θεϊκή οργή. Ταυτόχρονα, φυλλάδια που κυκλοφορούν σε όλη την Πορτογαλία κάνουν λόγο για θαυματουργές διασώσεις εγκλωβισμένων χάρη στην παρέμβαση της Παναγίας. Η πλειονότητα «κατανάλωνε» τις ψευδείς ιστορίες με ικανοποίηση αλλά για τον Βολταίρο ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και έγινε ένθερμος πολέμιος των θρησκευτικών fake news, που όπως φαίνεται έκαναν θραύση εκείνη την εποχή. Περίπου σαράντα χρόνια μετά και στη Βόρεια Αμερική οι ηγέτες της Αμερικανικής Επανάστασης προειδοποιούσαν τους συμπατριώτες τους πως ο Βρετανός βασιλιάς Γεώργιος στέλνει χιλιάδες στρατιώτες προκειμένου να καταπνίξουν την εξέγερση. Ένα ψέμα που ερέθισε τα αντανακλαστικά των Αμερικανών και ήταν αρκετό για να πυκνώσει τις τάξεις των επαναστατικών δυνάμεων. Στις δεκαετίες και τους αιώνες που ακολούθησαν η προπαγάνδα αποτέλεσε ισχυρό εργαλείο διαμόρφωσης συναινέσεων, αλλά η ψηφιακή επανάσταση έδωσε πρωτοφανείς δυνατότητες σε όσους επενδύουν στο πεδίο της παραπληροφόρησης.

Η δύναμη των πολλών

Μία ανάλυση που έλαβε υπόψιν της τη διάδοση των fake news στην προεκλογική περίοδο για την εκλογή Προέδρου στις ΗΠΑ το 2016 έδειξε πως οι 20 δημοφιλέστερες ψευδείς ειδήσεις είχαν 8.711.000 αλληλεπιδράσεις (Share και σχόλια) στο Facebook. Αντίστοιχα, οι κορυφαίες 20 κανονικές ειδήσεις από 19 μεγάλα ειδησεογραφικά sites είχαν 7.367.000 αλληλεπιδράσεις (Craig Silverman, 2016).

Μπορεί η απόσταση να είναι μικρή αλλά υπάρχει μια σημαντική διαφορά στην ταυτότητα των δημιουργών. Τα ειδησεογραφικά sites είναι οργανισμοί με διοίκηση, προσωπικό, εξοπλισμό και πόρους που έχουν κόστος λειτουργίας και ανάπτυξης. Οι δημιουργοί των fake news μπορεί να είναι άνθρωποι της διπλανής πόρτας με το κόστος να περιορίζεται σε έναν υπολογιστή και μια ευρυζωνική σύνδεση. Θα μπορούσε οι 20 κορυφαίες ψεύτικες ειδήσεις να είχαν παραχθεί από έναν άνθρωπο; Θεωρητικά ναι. Δεν ισχύει βεβαίως το ίδιο για τις κανονικές ειδήσεις.

Υπάρχουν περιπτώσεις που τα fake news χρησιμοποιούνται ως οικονομικό όπλο.  Στις 23 Απριλίου 2013 ο λογαριασμός του Associated Press στο Twitter βρέθηκε στον έλεγχο τρίτων και έγραψε πως δύο εκρήξεις σημειώθηκαν στον Λευκό Οίκο με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα. Η αναταραχή στις χρηματαγορές ήταν έντονη και υπολογίζεται πως μέσα σε λίγα λεπτά της ώρας «εξαερώθηκαν» 130 δισ. δολάρια, πριν αποκατασταθεί η ηρεμία.

Ένα hacking και δύο γραμμές κειμένου ήταν αρκετά για να δείξουν τη δυναμική των  fake news. Να ήταν άραγε μια γενική δοκιμή που θα δοκίμαζε τα αντανακλαστικά μιας ευαίσθητης στις ειδήσεις ομάδας ανθρώπων όπως οι traders των χρηματιστηριακών εταιρειών και οι πελάτες τους; Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε.

Τα deepfakes και ο αδύναμος κρίκος

Το 2019 δύο καλλιτέχνες η Francesca Panetta και ο Halsey Burgund θέλησαν να συνδυάσουν το deepfake video με τον deepfake ήχο για να φτιάξουν κάτι που κυριολεκτικά… δεν υπήρχε.

O πρόεδρος Νίξον θα ανακοίνωνε στον αμερικανικό λαό ότι η αποστολή του Απόλλων 11, με στόχο την προσεδάφιση στη Σελήνη, είχε αποτύχει. Η σχετική ομιλία υπήρχε, καθώς το επιτελείο του τότε προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών είχε αναπτύξει δύο σενάρια, ένα για την περίπτωση της αποτυχίας της αποστολής και το άλλο το οποίο γνωρίζουμε όλοι καθώς ο Νιλ Άρμστρονγκ πάτησε τελικά στη Σελήνη.

Οι δύο δημιουργοί συνεργάστηκαν με δύο εταιρείες, την  Canny AI και την Respeecher αλλά τους έλειπε κάτι πολύ σημαντικό – ένας ηθοποιός. Τα καθήκοντά του ήταν πολύ συγκεκριμένα. Θα έπρεπε να υιοθετήσει το στιλ και τον τρόπο ομιλίας του Νίξον και να απευθυνθεί στον αμερικανικό λαό ενημερώνοντάς τον για την καταστροφή που είχε (υποτίθεται) συντελεστεί εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Γη.

Το πείραμα πέτυχε, ενώ την ίδια χρονική περίοδο, ο παραγωγός και σκηνοθέτης Zach Math χρησιμοποιούσε τα deepfakes σε μια εκστρατεία για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Στις δικές του παραγωγές υποτίθεται πως πρωταγωνιστούσαν οι ηγέτες της Βόρεια Κορέας και της Ρωσίας, Κιμ Γιονγκ Ουν και Βλάντιμιρ Πούτιν.

Η ομάδα παραγωγής εργάστηκε με το DeepFaceLab, ένα εργαλείο ελεύθερου λογισμικού και με ηθοποιούς που ταίριαζαν στις ανάγκες των διαφημιστικών.

Οι δύο περιπτώσεις, για τις οποίες υπάρχει αναλυτική περιγραφή στο Technology  Review του MIT αποκαλύπτουν έναν δυνητικά αδύναμο κρίκο που, για την ώρα, υπάρχει στις παραγωγές των deepfakes και ο οποίος δεν είναι άλλος από τους πολλούς ανθρώπους που ανακατεύονται στη διαδικασία.

Ζωή και Τέχνη

Στη μυθοπλασία το πρόβλημα αυτό λύνεται εύκολα. Στην ταινία “Wag the Dog” ο παραγωγός Ντάστιν Χόφμαν ενθουσιάζεται τόσο από τον ψεύτικο πόλεμο, που έχει στήσει -υποτίθεται με την Αλβανία- προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή του κοινού από τις εξωσυζυγικές περιπέτειες του Αμερικανού προέδρου, που θέλει να μιλήσει ανοικτά για αυτό. Το αποτέλεσμα είναι να πεθάνει από «καρδιακό επεισόδιο». Στην ταινία, παραγωγής 1997, ίσως βλέπουμε την πρώτη οργανωμένη προσπάθεια deepfakes, καθώς εκτός από τα «πολεμικά» βίντεο που γυρίζονται σε στούντιο υπάρχει και ένα τραγούδι που ηχογραφείται με τρόπο που να μοιάζει σαν να γράφτηκε στο πρώτο μισό του 20^ου αιώνα.  

Στην πραγματική ζωή όμως;

Ο Γιώργος Μπολάνης είναι στέλεχος της Clipnews και η καθημερινότητά του περιλαμβάνει την ανάλυση δεδομένων από τον ψηφιακό κόσμο -κοινωνικών δικτύων συμπεριλαμβανομένων- για λογαριασμό εταιρικών πελατών. Έχει δει πολλές φορές να δημιουργούνται fake news που στοχεύουν πελάτες και όπως εξηγεί, πολλές φορές η αρχή της παραπληροφόρησης ξεκινά με μια δημοσίευση από έναν δημοφιλή λογαριασμό στα κοινωνικά δίκτυα. Η δημοσίευση αναπαράγεται από τους ακόλουθους και η εμπειρία (όχι μόνο του συνομιλητή μας) δείχνει πως όσο πιο πολύ βασίζεται στο συναίσθημα τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για μια δημοσίευση να γίνει αυτό που λέμε viral.

Βεβαίως η εμπειρία έχει επίσης δείξει πως η δημιουργία ενός στρατού από τεχνητούς χρήστες κοινωνικών δικτύων και η χρήση αυτοματισμών όπως είναι τα bots μπορεί να επηρεάσει δημοψηφίσματα και προεδρικές εκλογές.

Ψηφιακές φούσκες και ανοσία της αγέλης

Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι ακόμα και σήμερα τα fake news περνούν πολλές φορές κάτω από το ραντάρ των ερευνητών. Με εξαίρεση το Twitter όπου η ανίχνευση μιας αμφιλεγόμενης δημοσίευσης και η καταγραφή της διάδοσής της είναι μιας σχετικώς εφικτή διαδικασία, δεν ισχύει το ίδιο σε άλλες δημοφιλείς πλατφόρμες.

Μία κλειστή ομάδα του Facebook που αντιτίθεται στη χρήση μασκών στα σχολεία έχει σήμερα περίπου 70.000 μέλη, αριθμός που προκαλεί εντύπωση. Ωστόσο ο πραγματικός αντίκτυπος δεν είναι ανάλογος. Οι προσπάθειες των διαχειριστών της ομάδας να κινητοποιήσουν τα μέλη και να πραγματοποιηθούν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις είχε φτωχά αποτελέσματα.

Η δε απόπειρα να συγκεντρωθούν χρήματα προκειμένου να κατατεθεί προσφυγή κατά της υπουργικής απόφασης σχετικά με την υποχρεωτική χρήση μάσκας στα σχολεία δεν κατόρθωσε να φτάσει στο απαιτούμενο ποσό, ενώ στο μεταξύ η πλατφόρμα crowdfunding «κατέβασε» τον σχετικό έρανο.

Η καταγραφή των αναφορών για ένα συνέδριο με τη συμμετοχή και ομιλητών από το εξωτερικό και η μετέπειτα ανάλυσή τους έδειξε πως ο μεγαλύτερος θόρυβος έγινε εντός των τειχών του Facebook, όπου διατηρήθηκε για ένα διάστημα περίπου 72 ωρών. Στα υπόλοιπα κοινωνικά δίκτυα αλλά και στις ειδησεογραφικές σελίδες ο αριθμός των αναφορών για το ίδιο συνέδριο ήταν μικρότερος και, βεβαίως, περιλαμβάνει και τα δημοσιεύματα που αντέκρουαν τους (μασκομαχικούς) ισχυρισμούς των συνέδρων.

Κάτω από το ραντάρ

Θα περίμενε κανείς μεγαλύτερο θόρυβο και μεγαλύτερη διάρκεια; Ίσως να υπάρχει μια μεγαλύτερη διάρκεια καθώς λόγω και της νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων τα περισσότερα εργαλεία ανάλυσης δεν μπορούν να φτάσουν σε βάθος στο Facebook. Είναι, δηλαδή, πιθανό από προφίλ σε προφίλ το μήνυμα κατά της μάσκας (στο συγκεκριμένο παράδειγμα) να διαδίδεται και να αποκτά υποστηρικτές χωρίς να γίνεται αντιληπτή αυτή η δυναμική παρά μόνο όταν έρχεται η στιγμή της εκδήλωσής της. Αυτό, δηλαδή, που μπορεί να συμβαίνει είναι στο μέλλον να δούμε σκηνές παρόμοιες με εκείνες που εκδηλώθηκαν στη Γερμανία στα τέλη Αυγούστου και ξύπνησαν μνήμες του παρελθόντος.

Με δεδομένες τις χαμηλές πτήσεις που κάνει η προπαγάνδα ώστε να μη γίνεται αντιληπτή στο ραντάρ και τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας νέας γενιάς fake news με εξελιγμένα deepfakes που θα προκαλούν σύγχυση ακόμα και σε έμπειρους ερευνητές, το ερώτημα είναι απλό: Πώς προφυλασσόμαστε;

Για τον Γ. Μπολάνη η απάντηση είναι η δημιουργία ενός υγιούς διαδικτυακού πληθυσμού που θα έχει ανοσία στην παραπληροφόρηση. «Νομίζω πως αυτή είναι η μόνη λύση, μια ψηφιακή ανοσία της αγέλης που θα αντιδρά και θα απομονώνει τα fake news» σημειώνει…

Διαβάστε

A Survey of Fake News: Fundamental Theories, Detection Methods, and Opportunities

The post O διαρκής πόλεμος των fake news appeared first on 2045.gr.