Ο Αμερικανός R. Buckminster Fuller ήταν διακεκριμένος αρχιτέκτονας, θεωρητικός συστημάτων οργάνωσης, συγγραφέας, εφευρέτης και μελλοντολόγος! Άφησε μαζί με το έργο του τη φράση-αίνιγμα «Η ανθρωπότητα δημιουργεί και αποκτά όλες τις κατάλληλες τεχνολογίες, για τους λάθος λόγους».

Ο Albert Einstein που ενσάρκωσε το πνεύμα καινοτομίας και αδιάκοπης έρευνας, ανάμεσα στα πολλά αποφθέγματα που μας άφησε, μας έκανε να ελπίζουμε …πως «Το ανθρώπινο πνεύμα πρέπει να επιβληθεί επί της τεχνολογίας», αλλά στο τέλος …είπε και αυτός «Είναι πια σαφές πως η τεχνολογία ξεπερνά την ανθρωπότητα».

“This is the whole point of technology: it creates an appetite for immortality on the one hand, but it threatens universal extinction on the other. Technology is lust removed from nature” – Don DeLillo

Κανείς τους δεν θα μπορούσε να περιγράψει αυτό που συνέβη τα τελευταία 12 χρόνια! Θα έμεναν με το στόμα ανοιχτό και ίσως θα τρόμαζαν με την εξέλιξη και τις προκλήσεις που επιφέρει.

Ένα γρήγορο 12ετές ταξίδι στο χρόνο – Καθίστε αναπαυτικά

Από το 2008, αν παρατηρήσετε προσεκτικά, συμβαίνει μια έκρηξη τεχνολογικής εξέλιξης που κανείς δεν μπορεί να προβλέψει καν τον επόμενο σταθμό της, μιας και βασικό της στοιχείο είναι η συνεχής, διασυνοριακή, παγκόσμια συνεργασία κυβερνήσεων, φορέων, επιχειρήσεων και καινοτόμων προσωπικοτήτων. Οι ρυθμοί φοβίζουν και δημιουργούν μεγάλες αλλαγές.

Το κοινό χωρισμένο σε ηλικίες και βαθμό αποδοχής, άλλοτε πανηγυρίζει, άλλοτε φοβάται, και κάποιοι σηκώνουν τα θρησκευτικά τους λάβαρα, για να ξορκίσουν αυτό που δεν γυρίζει πίσω. Από το 2008 παρουσιάστηκαν τεράστιας σημασίας τεχνολογικοί δρόμοι, που σκοπεύουν να βελτιώσουν τη ζωή μας σε όλες τις εκφάνσεις της. Αν είναι όλα ρόδινα; Οχι, απαιτείται μεγάλη ευθύνη, ρυθμιστικά πλαίσια, και νέοι κανόνες. Αρκεί να διαβάσετε το άρθρο 2045 για τη νομική προσωπικότητα των ρομπότ και να αναλογιστείτε.

Νο1: Pervasive computing

Η πρώτη φορά που ακούστηκε ο όρος ήταν το 1993 στο Olivetti Research Laboratory του Cambridge. Τότε παρουσιάστηκε το Active Badge, ένα μικροσκοπικό “clip-on computer” (στο μέγεθος μιας κάρτας εισόδου σε κτίριο) που έβρισκε τη θέση των ανθρώπων μέσα στο κτίριο, αλλά και κάθε αντικειμένου που ήταν συνδεδεμένο κοντά.

Σε αντίθεση με τον κλασικό προγραμματισμό το pervasive computing (ή ubiquitous computing), γίνεται σε οποιαδήποτε συσκευή (laptop, smartphone, wearable device, έξυπνοι αισθητήρες), οποιαδήποτε στιγμή ή σημείο (πχ. ένας άνθρωπος να κινεί το αυτοκίνητό του από μακριά, ή ένα Bluetooth device δίνει εντολές σε άλλη συσκευή, ή το Apple Watch ειδοποιεί και επιτρέπει μια εισερχόμενη κλήση). Εμπλέκονται τεχνολογίες ασύρματης επικοινωνίας και δικτύωσης, κινητές συσκευές, ενσωματωμένα συστήματα, φορητούς υπολογιστές, ετικέτες ραδιοσυχνοτήτων (RFID), λογισμικό, διαδίκτυο, αναγνώριση φωνής και τεχνητή νοημοσύνη (AI).

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Η εισαγωγή και προγραμματισμός μικροεπεξεργαστών σε κάθε συσκευή επιτρέπει να δημιουργούνται δίκτυα που επικοινωνούν, κάνοντας απλότερη και γρηγορότερη τη ζωή μας. Τα δίκτυα είναι ικανά να συλλέγουν, να επεξεργάζονται και να επικοινωνούν δεδομένα, να προσαρμόζονται στη δραστηριότητα των ανθρώπων και στην ουσία, να κατανοούν το περιβάλλον και να βελτιώνουν την ανθρώπινη εμπειρία και ποιότητα ζωής.

Νο2: Cloud

Στο Cloud (υπολογιστικό σύννεφο) αποθηκεύονται πλέον απίστευτοι όγκοι δεδομένων, που είναι κρίσιμοι και προσβάσιμοι σε όλους τους πολίτες που χρησιμοποιούν επικοινωνίες, αλλά και από τις επιχειρήσεις που δίνουν υπηρεσίες κάθε στιγμή, κάθε μέρα, κάθε μήνα (και για αυτό εξαρτώμαστε από τη λειτουργία του internet). Τα ονόματα Azure, Google cloud, Amazon services μπήκαν στη ζωή των επιχειρήσεων και την καθημερινότητα των δεδομένων μας (big data).

Τον Απρίλιο 2020 η Google λάνσαρε το δικό της Cloud Healthcare API ανοιχτό στο παγκόσμιο κοινό, που επιτρέπει την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ εφαρμογών υγείας που χτίζονται στο Google Cloud. ‘Αρα οι οργανισμοί που χρησιμοποιούν το API θα αναλύουν σύνθετα δεδομένα (Dataflow), θα έχουν analytics (BigQuery), θα εφαρμόζουν machine learning (AI Platform), ενώ το API θα προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα με πρωτόκολλα ασφαλείας.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Η χρήση του cloud μειώνει κόστη, αυξάνει παραγωγικότητα, δημιουργεί ποιότητα πρόσβασης και εξυπηρέτησης 24/7, ενώ διεθνοποιεί οτιδήποτε ψηφιακό πολύ πιο εύκολα. Το πιο σημαντικό είναι πως επιτρέπει γρηγορότερη διεθνή διατομεακή συνεργασία. Είναι ο χώρος που τόσο γρήγορα συνδέθηκε και συνεργάστηκε η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα για να αντιμετωπίσει την πανδημία. Είναι ο χώρος που «πηγαίνουμε» όλοι εμείς για τηλεδιασκέψεις, ψυχαγωγία, και οικονομικές συναλλαγές.

Νο3: Wireless mesh networks

Συχνά ακούμε τα ονόματα TP-LINK, Routers, δίκτυο WiFi, Google Nest Wifi και Apple airport. Είναι τα  Wireless Mesh Networks (WMSN) που δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι, δηλαδή κάθε ασύρματο δίκτυο επικοινωνιών που δημιουργούμε στο σπίτι, το γραφείο, στο αεροδρόμιο, ή σε ένα cafe συνδέοντας ραδιοκόμβους σε μορφή πλέγματος.

Σε αυτά τα δίκτυα χρησιμοποιούμε τα laptop, κινητά, routers και άλλες ασύρματες συσκευές και επεκτείνεται η πρόσβασηή μας στα κύρια δίκτυα της χώρας (σταθερά ή ασύρματα). Η Ericsson παρουσίασε το 2013 ένα small cell, το ανανέωσε το 2016 και σήμερα το Ericsson 5G radio Dot, στο μέγεθος μιας παλάμης, επιτρέπει την παράλληλη σύνδεση των θεατών ενός σταδίου ή την κάλυψη ενός ουρανοξύστη, ή αν έχεις 8 τέτοια, την κάλυψη 5.000 τετραγωνικών μέτρων!

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Απελευθέρωσαν την επικοινωνία όλων, παντού και πάντα. Επιτρέπουν emergency services να φτάσουν σε όλους. Επιτρέπει στα νέα παιδιά να χτίζουν την επιχείρησή τους από ένα cafe, ή στην πολυμελή οικογένεια να διαχειριστεί πολλές συσκευές στο σπίτι. Κάνουν τα public WiFi spots βοηθούς για κάθε άνθρωπο. Καλύτερη κάλυψη δικτύου. Μείωση των περιοχών κακής σύνδεσης. Καλύτερη διαχείριση πόρων κινητών συσκευών. Πανεύκολη τοποθέτηση και χρήση. Βέβαια, έχουμε θέματα ταχύτητας, αλλά κανένα δίκτυο δεν είναι ποτέ 100% τέλειο.

Νο4: Βιοτεχνολογία

Κάθε μέρα μια παγκόσμια ανακάλυψη συμβαίνει με τη βοήθεια της βιοτεχνολογίας. Η σύγκλιση επιστημών, ερευνητικών κέντρων και πρωτοποριακών λύσεων σύγχρονης βιοτεχνολογίας φέρνει στον κόσμο πρωτοποριακά προϊόντα και λύσεις για την καταπολέμηση των εξουθενωτικών και σπάνιων ασθενειών, τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, τη δυνατότητα σίτισης φτωχών πληθυσμών, τη χρήση καθαρότερης ενέργειας και την ασφαλέστερη, καθαρότερη βιομηχανική διαδικασία παραγωγής.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Η βιοτεχνολογία είναι πιο σημαντική για την υγεία, την ιατρική, αλλά και στην παραγωγή νέων προϊόντων καλλιέργειας και διατροφής. Μέσω της γενετικής μηχανικής οι επιστήμονες κατάφεραν να δημιουργήσουν νέα φάρμακα, συμπεριλαμβανομένης της ιντερφερόνης για καρκινοπαθείς και της συνθετικής ινσουλίνης, μεταξύ άλλων. Ισως δεν το νιώθουμε στην καθημερινότητά μας, αλλά έρχεται ένας συναρπαστικός κόσμος, εφόσον απαντηθούν χρόνια προβλήματα ασθενειών και καλών παραγωγικών προτύπων.

Νο5: 3D printing

Η πρώτη εκτύπωση 3D έγινε τη δεκαετία του 1980 με ένα μικρό ποτήρι. Σήμερα «τυπώνονται» προσθετικά μέλη σώματος, σπίτια, όπλα, ανταλλακτικά αυτοκινήτων, εργαλεία, αθλητικά παπούτσια, ακόμη και ζύμη μπισκότων! Ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις συνειδητοποιούν τις προοπτικές, ενώ οι άνθρωποι εκτυπώνουν αντικείμενα για διάφορες χρήσεις, από τις κατασκευές και τις ιατρικές συσκευές, μέχρι βαζάκια και αντικείμενα για διασκέδαση.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Αρκεί ένα ευέλικτο design, ένα ψηφιακό αρχείο και ο 3D printer για να παραχθεί οποιοδήποτε αντικείμενο. Ευκολία χρήσης. Προσβάσιμη τεχνολογία από μικρή οικοτεχνία έως τη μεγάλη πολυεθνική. Γρήγορη παραγωγή πρότυπων και πατεντών. Τυπώνεις ό,τι και όσο χρειάζεται. Σκληρά και μαλακά αντικείμενα. Απίστευτη ταχύτητα. Μείωση κόστους παραγωγής. Περίπου 80% μείωση απορριμμάτων και βιομηχανικών χημικών με θετικό αποτύπωμα στο Περιβάλλον.

Νο6: Machine learning

Το Machine learning είναι ένα μεγάλο concept και πεδίο τεχνητής νοημοσύνης (AI), όπου ένα πρόγραμμα υπολογιστή μπορεί να μαθαίνει από την επανάληψη μιας δράσης και να προσαρμόζεται σε νέα δεδομένα χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Χρησιμοποιείται από τις μηχανές αναζήτησης στο Διαδίκτυο, στα φίλτρα email για το σταμάτημα ανεπιθύμητων μηνυμάτων, στο τραπεζικό λογισμικό για τον εντοπισμό ασυνήθιστων συναλλαγών και πάρα πολλές εφαρμογές στα τηλέφωνά μας, όπως η αναγνώριση φωνής (βλ. Amazon Alexa).

Τα έξυπνα συστήματα που βασίζονται σε αλγόριθμους μηχανικής μάθησης έχουν τη δυνατότητα να μάθουν από προηγούμενη εμπειρία ή τα ιστορικά δεδομένα. Τα δεδομένα καταγράφονται, «διαβάζονται» και χρησιμοποιούνται την επόμενη φορά με αναρίθμητα παραδείγματα, στην ιατρική διάγνωση, την επεξεργασία εικόνας, στην πρόβλεψη καιρού, στην ταξινόμηση μεγάλων δεδομένων.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Εκεί που χρειαζόμασταν χιλιάδες φύλλα ανάλυσης και διχογνωμία ανθρώπων με μεγάλες καθυστερήσεις, τώρα συμβαίνει αυτοματοποιημένα μια διαρκής βελτίωση στην εξυπηρέτηση παγκόσμιων κοινών επιχειρήσεων και κρατικών οργανισμών. Οι μηχανές μαθαίνουν από εμάς και επαναλαμβάνουν τις διαδικασίες και προτιμήσεις μας. Καταγράφονται τάσεις συμπεριφοράς μας και ενεργοποιούν υπηρεσίες σε μία ατελείωτη σειρά συσκευών που μας εξυπηρετούν. Μειώνονται χρόνοι, καλυτερεύει η εξυπηρέτηση και έχουμε περισσότερες και γρηγορότερες λύσεις στο χέρι μας.

Νο7: Ρομποτική

Η ρομποτική είναι ένα διεπιστημονικό πεδίο που ενσωματώνει την επιστήμη των υπολογιστών και τη μηχανική και περιλαμβάνει το σχεδιασμό, την κατασκευή, τη λειτουργία και χρήση ρομπότ σε παραγωγικές και βιομηχανικές διαδικασίες. Τα πρώτα ρομπότ (σαν μηχανικά χέρια) έκαναν την εμφάνισή τους στην αυτοκινητοβιομηχανία αυξάνοντας τη ταχύτητα και την ποιότητα των γραμμών παραγωγής.

Η Ευρώπη ξεκινά από μια ισχυρή θέση στη ρομποτική, έχοντας το 32% της παγκόσμιας χρήσης της  βιομηχανικής ρομποτικής, ενώ στα ρομπότ επαγγελματικών υπηρεσιών οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές παράγουν το 63% των μη-στρατιωτικών ρομπότ.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Η τεχνολογία ρομποτικής έχει τη δυνατότητα να μεταμορφώσει θετικά εργασιακές και παραγωγικές πρακτικές, να αυξήσει την απόδοση και τα επίπεδα ασφάλειας και να προσφέρει βελτιωμένα επίπεδα υπηρεσιών. Από τον τομέα των βιομηχανικών ρομπότ -που ήταν και εξακολουθεί να είναι η ραχοκοκαλιά της αυτοματοποίησης- έως τα ρομπότ επαγγελματικής εξυπηρέτησης στη γεωργία, την εφοδιαστική αλυσίδα, βελτιώνονται η παραγωγικότητα, η δημόσια ασφάλεια και η υγεία. Στη μετάβαση αυτή δημιουργείται ένα σοβαρό κοινωνικό ζήτημα ανεργίας σε θέσεις και είδη εργασίας χαμηλής εξειδίκευσης, που οι κυβερνήσεις προσπαθούν κάπως να αντιμετωπίσουν με προγράμματα μετακίνησης και μετεκπαίδευσης.

Νο8: 5G και Ιnternet of Things (IoT)

Στο 2045 έχουμε αναλύσει τα οφέλη του 5G στην Ελλάδα. H τεχνολογία 5G θα διαδραματίζει βασικό ρόλο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στη μείωση των επιπτώσεών της σε όλες τις βιομηχανίες και την κοινωνία. Οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι και οι προμηθευτές τους θα μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως και 10 φορές. Η GSM Association με το report The Enablement Effect βάζει δεσμευτικές αρχές, ώστε να μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση και απόδοση. Και αυτή η δέσμευση αφορά 750 τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, που είναι μέλη GSMA, και 400 εταιρίες που είναι associate members μιας και η ενεργειακή αποδοτικότητα και οι στρατηγικές ψηφιοποίησης απαιτούν αυξημένη διατομεακή συνεργασία.

Ας μην πούμε ξανά για την ταχύτητα και την εμπειρία. Το πιο σημαντικό είναι όμως πως το 5G θα απελευθερώσει πολλά μικρά δίκτυα επικοινωνίας και θα διασυνδέσει εκατομμύρια συσκευές (Internet of Things), που σήμερα δεν μπορούν να λειτουργήσουν σωστά στα υπάρχοντα δίκτυα. Δίκτυα που θα σώζουν ζωές στους δρόμους, ηλεκτρικά δίκτυα που έξυπνα θα ρυθμίζουν την ποσότητα κατανάλωσης, και έξυπνες λειτουργίες πόλεων.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Αφορά τον αγρότη, τον παραγωγό, τον επιχειρηματία, τη βιομηχανία. 5G και IoT μαζί θα αυξήσουν τους αυτοματισμούς και την αδιάκοπη επικοινωνία μεταξύ συσκευών, έξυπνων αισθητήρων και μικρών δικτύων (επίσης γνωστή ως M2M – μηχανή προς μηχανή). Ο γεωργός θα ξέρει πότε να ποτίσει, ο οινοπαραγωγός τι συμβαίνει στο κτήμα του, ο δημόσιος υπάλληλος ποια λακκούβα δρόμου κλείνει και ο γιατρός πως να κάνει απομακρυσμένη εγχείρηση.

Νο9: Ηλεκτροκίνηση

Μιλώντας σε μια πρόσφατη παγκόσμια ψηφιακή διάσκεψη της Financial Times, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Volvo Håkan Samuelsson τόνισε, ότι η ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα θα είναι ισχυρότερη από ποτέ μετά την πανδημία. Η εταιρία Volvo σκοπεύει να κυκλοφορήσει ένα πλήρως ηλεκτρικό αυτοκίνητο κάθε χρόνο έως το 2025 για να επιτύχει το στόχο της να έρχεται το 50% των παγκόσμιων πωλήσεων της από ηλεκτρικά οχήματα. Ηδη, το Volvo XC40 Recharge είναι στους δρόμους.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Η ηλεκτροκίνηση θα βελτιώσει τον τομέα των μεταφορών, θα μειώσει τις εκπομπές CO2 και θα επιτρέψει στα ηλεκτρικά οχήματα να χρησιμοποιούν διαφορετικούς τύπους πηγών ενέργειας (ηλιακή και αιολική). Το σημαντικό για τα κράτη είναι πως θα μειώσουν οριστικά την οικονομική τους εξάρτηση από τα ακριβά ορυκτά καύσιμα και για τους πολίτες πως θα μπορούν να απολαύσουν ένα καθαρότερο περιβάλλον.

Νο10: Drones

Τα drones ήρθαν για να μας βοηθήσουν, όχι μόνο να ψυχαγωγηθούμε και να βγάζουμε ωραίες φωτογραφίες από ψηλά, αλλά για τη δημόσια ασφάλεια, την επιτήρηση απομακρυσμένων περιοχών, την εύρεση βομβών, την παροχή ιατρικής βοήθειας, τη διευκόλυνση σωστικών συνεργείων αλλά και των εμπορικών μεταφορών. Είναι σαν να αποκτούμε ένα ακόμη μέσο μεταφοράς και ασφαλούς επιτήρησης. Ε, και θα μπορούμε κάποια στιγμή να λαμβάνουμε και την αγαπημένη μας pizza.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Δίνουν μια επιπλέον βοήθεια σε δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς για την προσέγγιση και εξυπηρέτηση ανθρώπων. Μπορούν να οργανωθούν για απομακρυσμένες περιοχές. Είναι πλέον οικονομικά στην απόκτησή τους και πολύ εύκολα στη χρήση. Επιτηρούν και εγγυώνται δημόσια ασφάλεια. Μπορούν να χρησιμοποιούνται εκτός από τη δημόσια ασφάλεια, στην εθνική άμυνα, στη γεωργία, στις έκτακτες ιατρικές και σωστικές υπηρεσίες, και στο δίκτυο μεταφορών. Μπορούν να χειριστούν («διαβάσουν») τρισδιάτατους χάρτες και να φτάσουν εκεί που δεν μπορεί να έχει πρόσβαση άνθρωπος ή όχημα.

Νο11: Νανοτεχνολογία

Η νανοτεχνολογία ορίζεται ως η μελέτη και η χρήση δομών μεταξύ 1 νανομέτρου και 100 νανομέτρων σε μέγεθος για υλικά, τρόφιμα, φάρμακα. Ισως ο καλύτερος πρεσβευτής της νανοτεχνολογίας είναι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας Τρόφίμων (EFSA) και θα το διαπιστώσετε στο πιο κάτω βίντεο.

Αν και η νανοτεχνολογία είναι μια σχετικά πρόσφατη εξέλιξη στην επιστημονική έρευνα, η εμφάνιση της προκλήθηκε στη δεκαετία του 1980 από την εφεύρεση του μικροσκοπίου σάρωσης. Το επιστημονικό πεδίο εντάθηκε στις αρχές του 2000, με την αρχή των εμπορικών εφαρμογών της νανοτεχνολογίας ιδιαίτερα στα μεταποιούμενα προϊόντα.

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Η νανοτεχνολογία χρησιμοποιείται σήμερα στις αναπτυσσόμενες χώρες για τη θεραπεία ασθενειών και την πρόληψη προβλημάτων υγείας (νανοϊατρική). Εφαρμόζεται επίσης σε μια ποικιλία βιομηχανικών διαδικασιών και διαδικασιών καθαρισμού στις ανεπτυγμένες χώρες και επενδύονται δισεκατομμύρια για την καλύτερη παραγωγή και διάθεση προϊόντων.

Νο12: Τα «έξυπνα» κινητά

Το αφήσαμε τελευταίο ως θέμα, αν και με το πρώτο έξυπνο κινητό, το Apple iPhone που παρουσιάστηκε το 2007 από τον Steve Jobs, είχε ολόκληρος ο κόσμος το θετικό καταλύτη και επιταχυντή που χρειαζόταν για τις περισσότερες τεχνολογίες που διαβάσατε πιο πάνω. 

Γιατί είναι σημαντική εξέλιξη; Γιατί έφεραν τη δύναμη, την επιλογή, και τη διαχείριση του χρόνου και των υπηρεσιών στην παλάμη του χεριού μας. Τα δάχτυλά μας έγιναν εργαλείο αποφασιστικό για το επιχειρείν, την επικοινωνία, τις υπηρεσίες και τις αγορές μας. Ανοιξαν χώροι και κλάδοι που τους λέγαμε «κλειστούς». Απόκτησαν πρόσβαση και δικαίωμα δισεκατομμύρια καταναλωτές και πολίτες σε πιο απλές, εύκολες, και ποιοτικές διαδικασίες, υπηρεσίες και συναλλαγές. Δεν ξέρουμε πόσο θα αλλάξουν τα «έξυπνα» κινητά στο μέλλον, αλλά η βασική αρχή, πως το χέρι και το μυαλό μας δίνουν άμεσα την εντολή, θα συνεχίσει να ισχύει.

Ανθρώπινες δημιουργίες

Δώδεκα μεγάλες τεχνολογίες μέσα σε 12 χρόνια. Εχουν διαρκή εξέλιξη, και φέρνουν πολλές προκλήσεις και αλλαγές για τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και κάθε άνθρωπο. Είναι χώροι που όσο ερευνούν και αναπτύσσονται, τόσο συγκεντρώνουν γύρω τους νέα επιχειρηματικά μοντέλα, ιδέες και προϊόντα-υπηρεσίες. Είναι χώροι που δεν κοιτούν μόνο την οικονομική και αειφόρο ανάπτυξη, αλλά αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα της ανθρωπότητας.

Ο Σερ Άρθουρ Τσαρλς Κλαρκ ήταν Άγγλος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας και το 1968 έγινε ο βασικός σεναριογράφος της ιστορικής ταινίας «2001: Η Οδύσσεια του διαστήματος». Εως το 2008 που απεβίωσε, είχε ήδη μιλήσει για την τεχνητή νοημοσύνη ως ένα μεγάλο όνειρο, και 50 χρόνια πριν είχε περιγράψει το μέλλον της απομακρυσμένης και ευέλικτης εργασίας.

Ολες αυτές οι τεχνολογίες είναι δημιουργήματα ανθρώπινης έμπνευσης και δημιουργικότητας. Προϊόν της διεθνούς συνεργασίας μικρών και μεγάλων οργανισμών και επιχειρήσεων. Είναι ένα κύμα εξέλιξης από το οποίο δεν πρέπει η κοινωνία να μείνει πίσω.

Ολες αυτές οι τεχνολογίες χρειάζονται χρόνο, ιδέες, δίκτυα συνεργασιών, νέο περιεχόμενο στην εκπαίδευση αλλά και υπομονή και διαρκή μάθηση από όλους εμάς, τους τελικούς χρήστες των υπηρεσιών που μας δίνονται.

The post Τεχνολογίες που θα αλλάζουν συνεχώς τον κόσμο μας appeared first on 2045.gr.

Τον Φεβρουάριο του 2018 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Cisco Live στη Βαρκελώνη, ο -τότε- αντιπρόεδρος της Cisco, Rowan Trollope ανεβαίνει στη σκηνή για να δηλώσει βέβαιος ότι «το 2025 τα smartphones θα αρχίσουν να εξαφανίζονται». Αναμενόμενα, το ακροατήριο αντιδρά με αρκετή δυσπιστία, όμως τρία χρόνια μετά η τότε απίθανη πρόβλεψη του κ. Trollope συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες για να βγει αληθινή.

Αυτό που υποστήριζε εν έτει 2018 ο κ. Trollope ήταν ότι οι εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας (augmented reality – AR) θα λειτουργήσουν ως υποκατάστατο της οθόνης του smartphone. Το -τότε- στέλεχος της Cisco είχε εντυπωσιαστεί από μία επίσκεψη του στα γραφεία της Magic Leap και τις εφαρμογές που ανέπτυσσε, οι οποίες υποκαθιστούσαν το smartphone. Τρία χρόνια μετά η Magic Leap δεν έχει καταφέρει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες και παράλληλα o ρυθμός διείσδυσης του AR είναι μικρότερος από αυτόν που προσδοκούσαν οι υποστηρικτές της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η άποψη του είναι λανθασμένη.

«Στα μέσα της τρέχουσας δεκαετίας, θα αρχίσουμε να βλέπουμε συσκευές όπως είναι τα γυαλιά που θα αξιοποιούν το AR και τις δυνατότητες του 5G» επισημαίνει ο Αντώνης Μπαρούνας, ανώτερος αντιπρόεδρος της HTC αλλά και ένας άνθρωπος που έχει περάσει από υψηλόβαθμες θέσεις σε κατασκευαστές όπως η Sony Mobile και η Motorola.

Μία άποψη με την οποία δείχνει να συμφωνεί και ο Άρης Παρασκευόπουλος, επικεφαλής του τμήματος συσκευών κινητής τηλεφωνίας της Samsung Electronics Hellas. «Το AR έχει μεγάλο μέλλον και η εξέλιξη των συσκευών τα επόμενα χρόνια θα μας φθάσει στο σημείο εκείνο όπου μέσα από AR γυαλιά θα έχεις πρόσβαση στα πάντα» σημειώνει ο κ. Παρασκευόπουλος, προσθέτοντας ότι «πλέον οι καταναλωτές ενδιαφέρονται περισσότερο για τις εμπειρίες που έχουν και όχι για την ίδια τη συσκευή».

Το smartphone στο άμεσο μέλλον

Το AR θα μας απασχολήσει αρκετά στο προσεχές μέλλον, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα εγκαταλείψουμε άμεσα το smartphone. «Το smartphone θα παραμείνει μαζί για αρκετό καιρό» σημειώνει ο Μιχάλης Μπλέτσας, ερευνητής και διευθυντής πληροφορικής στο MIT Media Lab. Σύμφωνα με τον Έλληνα καθηγητή, το smartphone είναι πλέον ο wearable υπολογιστής τον οποίο οραματίζονταν από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 στο  ΜΙΤ Media Lab ότι θα είχαμε διαρκώς πάνω μας.

Από την άλλη πλευρά, όπως επισημαίνει ο κ. Μπαρούνας, «δεν θα είναι μία συσκευή όπως είναι τώρα» και μέσα στα επόμενα 5 χρόνια, το form factor των smartphones αναμένεται να αλλάξει ριζικά.

«Καταρχάς, θα είναι εξαιρετικά λεπτό με πολλαπλά αναδιπλούμενες οθόνες» σημειώνει o κ. Παρασκευόπουλος. Οι πολλαπλά αναδιπλούμενες οθόνες είναι ενδεχομένως μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια καθώς δεν μιλάμε απλά για μία συσκευή όπου η οθόνη απλά διπλώνεται στα δύο, όπως συμβαίνει με τα υπάρχοντα foldable smartphones, τα οποία αναμένεται να γίνουν εξαιρετικά προσιτά τα επόμενα 2 χρόνια. Αλλά για συσκευές με οθόνες που θα μπορούν να «επεκτείνονται» από τις 6 έως ακόμα και τις 10 ίντσες. «Μέχρι το 2025 είναι πολύ πιθανό η τεχνολογία των stretchable οθονών να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάποιο smartphone» επισημαίνει ο κ. Μπαρούνας. Όπως προσθέτει, η τάση που υπάρχει για την πλήρη εξάλειψη των περιθωρίων (bezels) στην οθόνη θα συνεχιστεί, ενώ η selfie κάμερα αναμένεται να ενσωματωθεί στην εμπρόσθια οθόνη. Επιπρόσθετα, σχετικά με το κύριο -στην πίσω πλευρά- σύστημα κάμερας, η τεχνολογική εξέλιξη είναι προς την περαιτέρω αύξηση της ανάλυσης προκειμένου να φθάσει ακόμη και στα 250 megapixel!

Η κατάργηση των θυρών

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό που οδεύει προς κατάργηση είναι οι κάθε λογής θύρες που συναντάμε σε ένα smartphone: για τη φόρτιση, τα ακουστικά ή και για τη SIM κάρτα.

«Όλα θα είναι ασύρματα» σημειώνει ο κ. Μπαρούνας, επισημαίνοντας ότι η φόρτιση μπορεί πλέον να γίνεται ασύρματα με τη χρήση της επαγωγικής τεχνολογίας, το αποκαλούμενο wireless charging, ενώ και στον τομέα του ήχου η τάση είναι πλέον εμφανώς προς τη χρήση ασύρματων ακουστικών. Προς κατάργηση οδεύει και η κάρτα SIM και η αντικατάσταση της από την eSIM ή την iSIM (Integrated SIM), όπως προτιμά να την αποκαλεί ο κ. Παρασκευόπουλος. Αυτό σημαίνει ότι η συσκευή θα συνδέεται στο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας μέσω κάποιου ειδικού κωδικού ή κάποιας αντίστοιχης μεθόδου. Αυτό έχει ως επιπλέον πλεονέκτημα ότι στο μέλλον όλες οι συσκευές θα έρχονται έτοιμες για σύνδεση στο δίκτυο κινητής με τον χρήστη απλά να συνδέεται με τη χρήση κάποιου κωδικού ή ενδεχομένως βιομετρικών χαρακτηριστικών. «Από τη στιγμή που θα σταματήσει η χρήση των καρτών SIM, αυτό σημαίνει ότι θα καταργηθεί και αυτή η θύρα, κάτι που επιθυμούν οι κατασκευαστές» σημειώνει το στέλεχος της Samsung.

Οθόνες και αισθητήρες

Οι παραπάνω εξελίξεις είναι προφανές πως θα επιφέρουν σημαντικές αλλαγές και στο κομμάτι του λογισμικού και των εφαρμογών. Όπως και στον τομέα του user interface. Ο κ. Μπαρούνας προβλέπει ότι εδώ είναι που θα δούμε τους ψηφιακούς φωνητικούς βοηθούς (voice assistants) να κάνουν πλέον ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία τους.

“Πλέον συζητάμε για ένα Internet των Ανθρώπων, που μας προσφέρει πολλές επιπλέον δυνατότητες”

Ταυτόχρονα, βλέπουμε την αυξημένη χρήση αισθητήρων (sensors), όπως σημειώνει ο κ. Παρασκευόπουλος. Ειδικά αυτών που σχετίζονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με την παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας μας. Ο κ. Παρασκευόπουλος επισημαίνει πως το 2019 η αγορά των medical sensors έφθασε στα 11,9 δισ. δολάρια και εκτιμάται πως το 2027 θα έχει ανέλθει στα 20,87 δισ. δολάρια.

«Γενικότερα, βελτιώνονται διαρκώς οι αισθητήρες που βάζουμε πάνω μας και σταδιακά η συνδεσιμότητα με το cloud γίνεται όλο και μεγαλύτερη» σημειώνει ο κ. Μπλέτσας. «Πλέον συζητάμε για ένα «Internet των Ανθρώπων» που μας προσφέρει πολλές επιπλέον δυνατότητες» επισημαίνει ο Έλληνας καθηγητής.

Ουσιαστικά, αυτό το «Internet των Ανθρώπων» είναι ένα προσωπικό οικοσύστημα (personal ecosystem) που έχουν ήση αρχίσει να δημιουργούν πολλοί καταναλωτές, χρησιμοποιώντας μία σειρά από ασύρματες περιφερειακές συσκευές που συνδέονται με το smartphone. Το τελευταίο, σύμφωνα με τον κ. Παρασκευόπουλο, λειτουργεί -και θα συνεχίσει να το κάνει- ως ο «εγκέφαλος» γι’ αυτό το οικοσύστημα.

Αλληλεπιδρώντας με τις οθόνες γύρω μας

Αυτό το νέο «οικοσύστημα» αποτελεί ήδη μία βασική τάση και πλέον ετοιμαζόμαστε να περάσουμε στο επόμενο στάδιο της εξέλιξης του συγκεκριμένου οικοσυστήματος, όπου ένα βασικό δομικό στοιχείο θα είναι οι… οθόνες. «Μία σημαντική εξέλιξη θα είναι πως μέσα στην τρέχουσα δεκαετία θα έχουμε πολλές οθόνες μέσα στο σπίτι μας και θα αλληλεπιδρούμε με αυτές» επισημαίνει ο κ. Μπλέτσας.

Μοιάζει λίγο με σκηνή από το The Expanse ή το Iron Man η εικόνα αυτή αλλά είναι χαρακτηριστική της διαδικασίας περιορισμού της «εξάρτησης» μας μόνο από την οθόνη του smartphone.

Η επανάσταση του AR

Η πραγματικά μεγάλη αλλαγή, πάντως, δεν αναμένεται πριν τα μέσα της τρέχουσας δεκαετίας. «Η επανάσταση θα είναι οι αυτόνομες συσκευές» επισημαίνει ο κ. Μπαρούνας, αναφερόμενος ουσιαστικά σε συσκευές όπως τα γυαλιά με ενσωματωμένες δυνατότητες AR. Γυαλιά που θα αξιοποιούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, θα είναι συνδεδεμένα διαρκώς στο cloud μέσω δικτύων 5G.

Από εκεί και πέρα, το AR θα χρησιμοποιείται και σε άλλες συσκευές ή μηχανές που θα χρειάζονται πρόσβαση σε εφαρμογές, δεδομένα και υπηρεσίες. Όπως, για παράδειγμα, τα αυτοκίνητα μας, τα οποία όλα δείχνουν ότι αρκετά σύντομα θα είναι εξοπλισμένα με προσωποποιημένες head up displays.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η υπολογιστική ισχύ θα βρίσκεται στο cloud, όπου θα είναι αποθηκευμένα και όλα τα δεδομένα. Ρόλο-κλειδί για να λειτουργήσει το συγκεκριμένο σενάριο θα παίξει το 5G και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του: η χαμηλή απόκριση, οι πολύ υψηλές ταχύτητες, η δυνατότητα για ταυτόχρονη λειτουργία χιλιάδων συσκευών στην ίδια περιοχή. Αυτό είναι και το σενάριο πάνω στο οποίο εκτιμάται ότι εργάζονται αυτή τη στιγμή κολοσσοί όπως είναι η Google, η Microsoft και το Facebook και δεν είναι τυχαίο ότι έχουν ήδη προχωρήσει σε τεράστιες επενδύσεις για το AR, περιμένοντας ότι η εμφάνιση των 6G δικτύων προς το τέλος της δεκαετίας θα λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής προκειμένου αυτό το μοντέλο να κυριαρχήσει.

“Το smartphone θα λειτουργεί ως ένα είδος κλειδοθήκης, θα είναι δηλαδή η συσκευή που θα χρησιμοποιούμε για να έχουμε πρόσβαση στις υπόλοιπες συσκευές”

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και η άποψη που θέλει το smartphone να συνεχίσει να έχει ρόλο και σε αυτό το μοντέλο. Σύμφωνα με τον κ. Μπλέτσα, το smartphone θα λειτουργεί ως ένα είδος «κλειδοθήκης», θα είναι δηλαδή η συσκευή που θα χρησιμοποιούμε για να έχουμε πρόσβαση στις υπόλοιπες συσκευές αλλά και μια συσκευή προσωπικής επικοινωνίας με όλες τις υπόλοιπες λειτουργίες να είναι στο cloud.

Υπάρχει, βέβαια, και η περίπτωση που αναφέρει ο κ. Παρασκευόπουλος, σύμφωνα με την οποία, το smartphone θα λειτουργεί ως το μέσο αποθήκευσης των δεδομένων αλλά και το σημείο όπου θα «τρέχουν» οι ΑΙ εφαρμογές που θα χρησιμοποιεί ο χρήστης.

Δεκαετία εξελίξεων

Σε κάθε περίπτωση, τα επόμενα 10 χρόνια αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά την εξέλιξη του smartphone. Ή μάλλον πιο σωστά της συσκευής που θα έχουμε διαρκώς μαζί μας και θα χρησιμοποιούμε τόσο ως συσκευή επικοινωνίας όσο και ως υπολογιστική συσκευή. Το AR αναμένεται να αλλάξει δραματικά τον τρόπο αλληλεπίδρασης μας με αυτή την συσκευή και θα δούμε τα γυαλιά να αποτελούν το βασικό μέσο πρόσβασης σε πληροφορίες και δεδομένα. Ενδεχομένως λοιπόν να μην απέχουμε πολύ από την εποχή που τα gadgets του Tony Stark στο Marvel Cinematic Universe να μην είναι μόνο «παιχνιδάκια» που δημιούργησε ένας πανέξυπνος, πολυμήχανος μεγιστάνας της τεχνολογίας.

The post Μπορεί το AR να αντικαταστήσει το smartphone; appeared first on 2045.gr.

Οι κοινωνίες γίνονται ολοένα και πιο τεχνολογικές. Αυτή είναι μια τάση που ήδη παρατηρούμε και με την έλευση των νέων βιομηχανικών καινοτομιών και των κοινωνικών αλλαγών που επιτελούνται (ψηφιοποίηση, νέα μοντέλα εργασίας κλπ.), οι ανάγκες για υψηλής τεχνολογίας τεχνολογικά προϊόντα και συσκευές θα εξακολουθούν να αυξάνονται. Όμως, με το υφιστάμενο μοντέλο παραγωγής πρώτων υλών (αναζήτηση φυσικών πόρων, εξόρυξη, βιομηχανική κατεργασία και μεταποίηση) οι ανάγκες των κοινωνιών δεν μπορούν να καλυφθούν επαρκώς.

Σε αυτό το άρθρο θα εξερευνήσουμε μαζί, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα την πιο κοινή ηλεκτρονική συσκευή, το smartphone μας, την ανεπάρκεια του παραδοσιακού μοντέλου και την αναγκαιότητα μιας νέας στρατηγικής παραγωγής πρώτων υλών, στην οποία κεντρικό ρόλο διαδραματίζει το Αστικό Μεταλλείο.

Ένα γνώριμο σενάριο

Εκπτώσεις, περίοδος προσφορών ή Χριστουγέννων, η ευκαιρία να αποκτήσετε το ολοκαίνουργιο, φανταχτερό, τελευταίας τεχνολογίας smartphone! Και, ναι, θα τη γραπώσετε από τα μαλλιά! Άλλωστε, με την καραντίνα του κορονοϊού οι ώρες που δαπανάτε στα social media είναι περισσότερες, οι ανάγκες για video conferencing εκθετικά αυξανόμενες και το Netflix τελευταία έχει αρχίσει και κολλάει στο μόλις προ διετίας αγορασμένο smartphone σας. Σωστά;

Σαν χρήστες και καταναλωτές ηλεκτρονικών συσκευών, είστε εξοικειωμένοι με ένα είδος λεξιλογίου, το λεξιλόγιο του marketing. Αυτό είναι ένα λεξιλόγιο που σκοπό έχει  να σας πείσει να αγοράσετε: χρηστικότητα, αυξημένη απόδοση, ανώτερη εμπειρία πλοήγησης, ζωντανότερα χρώματα, μεγαλύτερος χρόνος διάρκειας μπαταρίας κλπ. Για έναν σχεδιαστή όμως ή ένα μηχανικό, η ίδια συσκευή σημαίνει κάτι ολότελα διαφορετικό. Για εκείνον, το τελικό προϊόν είναι ένα μαύρο κουτί, γεμάτο επιλογές, δύσκολους συμβιβασμούς και κοπιώδεις καινοτομίες.

Επιλογές, συμβιβασμοί, καινοτομίες είναι τρεις έννοιες συνώνυμες με μια λέξη: κόστος. Και όχι, εδώ δε θα αναφερθούμε μόνο για το οικονομικό κόστος που βαραίνει την αγορά της συσκευής σας. Αλλά κυρίως για το κόστος που επιφέρουμε όλοι μας, στους πόρους και το περιβάλλον καθώς επιδιδόμαστε σε ολοένα και πιο συχνές αγορές προϊόντων τεχνολογίας.

Ανατομία ενός smartphone

Ως οδηγό στην αναζήτηση μας θα συνεχίσουμε να χρησιμοποιούμε το smartphone σας. Κρατήστε το στο χέρι σας (αν δεν το κάνετε ήδη) και παρατηρήστε το. Είναι συμπαγές, αναπτυγμένο κυρίως κατά μια επιφάνεια και με μικρό πάχος. Δύο περιοχές κυριαρχούν. Από μπροστά η οθόνη (screen) και πίσω μια επιφάνεια, που μπορούμε να την ονομάσουμε θήκη ή περίβλημα (casing). Η θήκη αγκαλιάζει το smartphone σας και είναι, υπό μια έννοια, το δέρμα του. Όπως το ανθρώπινο δέρμα προστατεύει τα εσωτερικά όργανα από του κινδύνους του περιβάλλοντος, έτσι και η θήκη προστατεύει το εσωτερικό του smartphone σας, όπου κρύβονται το μυαλό και η καρδιά του, δηλαδή τα ηλεκτρονικά συστατικά και η μπαταρία του. Οθόνη, θήκη, ηλεκτρονικά, μπαταρία –  αυτά τα στοιχεία εναρμονίζονται για να δημιουργήσουν το πλέον απαραίτητο επικοινωνιακό εργαλείο.

Τα παραπάνω στοιχεία ενός smartphone κατασκευάζονται από διαφορετικά τεχνολογικά υλικά (engineering materials) – κάτι που εύκολα γίνεται αντιληπτό με μια απλή οπτική παρατήρηση. Και όπως θα έχετε μαντέψει, τα συστατικά αυτά δεν είναι άλλα από τα διάφορα χημικά στοιχεία. Τα περισσότερα από αυτά είναι μέταλλα, όπως το ασήμι (silver) και το αλουμίνιο (aluminium). Όμως υπάρχουν κι άλλα.

Δείξε μου από τι είσαι φτιαγμένο

Η προσπάθεια να εντοπίσει κανείς το πλήθος των στοιχείων που εισέρχονται στη κατασκευή κάθε smartphone είναι ένας άθλος από μόνος του, μιας και τα περισσότερα τεχνολογικά στοιχεία σχεδιασμού προστατεύονται από ευρεσιτεχνίες. Όμως, με λίγη διάθεση και τη βοήθεια ενός ειδικού, μπορεί κάποιος να αναδείξει τα κύρια. Αυτό κάνουμε στο επόμενο infographic που δανειζόμαστε με την ευγενική παραχώρηση του Compound Interest.

Χωρίς υπερβολή, για την κατασκευή ενός κοινού smartphone χρησιμοποιούνται συστηματικά περισσότερα από 30 διαφορετικά χημικά στοιχεία! Κάποιες συσκευές, ανάλογα με τα επιπλέον λειτουργικά πλεονεκτήματα τους μπορεί να περιέχουν ακόμη περισσότερα. Το επόμενο ερώτημα που εύλογα γεννάται είναι, σε τι ποσότητες συναντάμε όλα αυτά τα μέταλλα;

Εδώ ξανά ανακύπτει το πρόβλημα εύρεσης στοιχείων που σκοντάφτει πάνω στη βιομηχανική μυστικοπάθεια. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε η Umicore το 2008 για κινητά τηλέφωνα (όταν η αγορά των smartphones ήταν σε νηπιακό στάδιο), η περιεκτικότητα ανά συσκευή σε διάφορα μέταλλα ήταν η ακόλουθη:

• Χρυσός: 0.030 γραμμάρια
• Άργυρος: 0,305 γραμμάρια
• Παλλάδιο: 0,011 γραμμάρια
• Κοβάλτιο: 6,3 γραμμάρια
• Σπάνιες Γαίες: 0,060 γραμμάρια

Κάποιες διαφοροποιήσεις είναι αναμενόμενες, όμως οι παραπάνω περιεκτικότητες στα σύγχρονα smartphones παραμένουν κατ’ εκτίμηση ίδιες για τα πολύτιμα μέταλλα (Precious Metals). Και μπορεί στα μάτια του αναγνώστη να φαίνονται μικρές, όμως στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου. Για να έχετε μια κλίμακα μεγέθους, αρκεί να σκεφτείτε ότι, για το παλλάδιο, η συγκεκριμένη περιεκτικότητα είναι περίπου 100 φορές μεγαλύτερη από την περιεκτικότητα του στα ορυκτά από τα οποία εξάγεται! Για τις σπάνιες γαίες (rare earths) έως και 1000 φορές μεγαλύτερη.

Το κόστος της επιτυχίας

Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία, το 2020 βρίσκονται σε χρήση περισσότερες από 14 δισεκατομμύρια φορητές συσκευές. Ένα νούμερο που πρόκειται να αγγίξει τα 17 δισεκατομμύρια την επόμενη τετραετία.

Σε αυτό τα αστρονομικά νούμερα ας προσθέσουμε και την κληρονομία περισσότερων από 70 δισεκατομμυρίων smartphones που πωλήθηκαν από το 2007 έως το 2019, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων βρίσκεται στο τέλος του κύκλου ζωής τους και δεν χρησιμοποιούνται πλέον.

Μια πρόχειρη εκτίμηση με βάση τα στοιχεία που δώσαμε στην προηγούμενη ενότητα, αποδεικνύει ότι μόνο για τα smartphones που βρίσκονται σε χρήση σήμερα, έχουν χρησιμοποιηθεί περίπου 420.000 τόνοι χρυσού. Για κάθε ένα δισεκατομμύριο smartphones που θα προστίθενται στην αγορά απαιτούνται 30.000 τόνοι χρυσού. Όμως, η αντίστοιχη ποσότητα νέου χρυσού που παράχθηκε το 2019 σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα ήταν κάτι περισσότερο από 3.100 τόνοι. Ενώ και στα επόμενα έτη η πρωτογενής παραγωγή χρυσού από μεταλλεύματα δεν πρόκειται να διαφοροποιηθεί σημαντικά, όπως αποδεικνύει και το παρακάτω γράφημα της Standard & Poor’s. Με άλλα λόγια η παγκόσμια παραγωγή πρωτογενούς χρυσού αντιστοιχεί μόλις στο 10% των απαιτήσεων για παραγωγή των smartphones του επόμενου έτους.

Η παραπάνω συλλογιστική για το χρυσό μπορεί να επεκταθεί με την ίδια αφοπλιστική δεινότητα για όλα τα μέταλλα των σύγχρονων ηλεκτρονικών συσκευών μας, από smartphones και tablets μέχρι τους προσωπικούς υπολογιστές, τις smart τηλεοράσεις αλλά και τα ιατρικά μηχανήματα, τις βιομηχανικές διατάξεις, την αεροναυπηγική και διαστημική τεχνολογία. Ζούμε ήδη σε μια νέα πραγματικότητα όπου:

• Οι σύγχρονες συσκευές τεχνολογίας απαιτούν ολοένα και αυξανόμενες ποσότητες από πρώτες ύλες (raw materials), οι οποίες ούτε βρίσκονται σε αφθονία στη φύση, ούτε μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα και οικονομικά από άλλες με μεγαλύτερη αφθονία.

Αυτό το ζήτημα είναι σχεδόν αυταπόδεικτο μιας και η χρήση, για παράδειγμα, των πολύτιμων μετάλλων στα ηλεκτρικά κυκλώματα προτιμάται εξαιτίας της ικανότητας τους να μην προσβάλλονται από το οξυγόνο και τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας. Αυτή η ιδιότητα τους είναι έμφυτη και δεν μπορούμε να την προσδώσουμε σε άλλα μέταλλα με τρόπους που να είναι οικονομικοί και να μπορούν άμεσα να στηρίξουν τις γιγαντιαίες ανάγκες των κοινωνιών σε αυτά.

• Ο κύκλος ζωής των συσκευών είναι εξαιρετικά μικρός παρότι φαίνεται να αυξάνεται σταδιακά.

Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου η αγορά των smartphones φαίνεται ότι άγγιξε το μέγιστο της και υπάρχουν ενδείξεις κορεσμού. Μια πρόσφατη ανάλυση της IDC επισημαίνει ακριβώς την ίδια τάση, παρουσιάζοντας προβλέψεις για μικρά ποσοστά αύξησης της αγοράς.

Αυτές συνδυάζονται και σε μια αύξηση του κύκλου ζωής των συσκευών. Από την άλλη πλευρά, όπως είδαμε και νωρίτερα, ακόμη και μια κορεσμένη αγορά έχει αυξημένες ανάγκες στις δυσεύρετες πρώτες ύλες.

Όλα τα παραπάνω απαιτούν τη διαμόρφωση ενός νέου μοντέλου για την παραγωγή των πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την υποστήριξη του τεχνολογικού μοντέλου ανάπτυξης των σύγχρονων κοινωνιών.

Σκουπίδια; Όχι πια!

Μετά το πέρας του κύκλου ζωής τους οι ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές μας συσκευές συνεχίζουν να έχουν αξία. Το παράδειγμα αυτού του άρθρου με τα smartphones αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Υπολογίσαμε ότι αυτή τη στιγμή στα smartphones που βρίσκονται σε κυκλοφορία υπάρχουν περί τους 420.000 τόνους χρυσού. Με τη μέση τιμή 60 ημερών του χρυσού να κυμαίνεται αυτό το διάστημα περίπου στις 52.000€ το κιλό, η αξία του χρυσού που βρίσκεται δεσμευμένη στις συσκευές μας παγκοσμίως εκτιμάται στα 21,8 τρις εκατομμύρια ευρώ! Ίδιοι συλλογισμοί μπορούν να γίνουν για τα περισσότερα σπάνια μέταλλα που υπάρχουν στις συσκευές μας.

Αυτές οι εκτιμήσεις οδηγούν σε μια νέα αντιμετώπιση των ηλεκτρονικών συσκευών μετά το πέρας του κύκλου ζωής τους (end of life products). Όταν πια δεν έχουν χρηστική αξία για τον καταναλωτή, αυτά τα προϊόντα γίνονται οι νέες πρώτες ύλες, που μέσω διαδικασιών ανακύκλωσης (recycling), θα μας επιτρέψουν να ανακτήσουμε και να επαναχρησιμοποιήσουμε τα πολύτιμα συστατικά τους.

Η αρχή της επαναχρησιμοποίησης των πρώτων υλών αποτελεί τη βάση του μοντέλου της κυκλικής οικονομίας (circular economy) και είναι παράγοντας αειφόρου ανάπτυξης (sustainable development), ενώ οι χώροι απόθεσης των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών αποβλήτων (Waste Electric and Electronic Equipment ή WEEE ή e-waste) δεν είναι πλέον οι γνωστές σε όλους μας χωματερές, αλλά περιοχές που ονομάζονται Αστικά Μεταλλεία (Urban Mines).

Σε αυτό το νέο μοντέλο θα εστιάσουμε και στα επόμενα άρθρα μας και θα εξερευνήσουμε τις πολυσύνθετες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες του για τις κοινωνίες του μέλλοντος.

The post Η ανάγκη για ένα νέο μοντέλο παραγωγής πρώτων υλών appeared first on 2045.gr.