Ο (χρηματο)οικονομικός αλφαβητισμός είναι μία κρίσιμη δεξιότητα στη σύγχρονη κοινωνία, ιδιαίτερα σε μια εποχή, που λόγω και των ηλεκτρονικών συναλλαγών, απομακρυνόμαστε όλο και περισσότερο από το φυσικό χρήμα.

Η κατανόηση οικονομικών εννοιών αναπόφευκτα ενισχύει και την ικανότητά μας να λαμβάνουμε σωστές και αποτελεσματικές αποφάσεις στην καθημερινότητά μας. Όμως, παρά τη σημασία του, τα επίπεδα του οικονομικού αλφαβητισμού στην Ελλάδα (και όχι μόνο) είναι μάλλον απογοητευτικά, γεγονός που έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στη διαχείριση των οικονομικών μας, αλλά και της ευημερίας μας συνολικά.

Αυτό είναι και το θέμα του podcast του 2045, στο οποίο επιχειρούμε να κάνουμε μια πρώτη προσέγγιση στο πρόβλημα, στην έντασή του, αλλά και σε πιθανές λύσεις. Μαζί μας δύο εκλεκτοί προσκεκλημένοι: ο Θοδωρής Παπασταθόπουλος, Υπεύθυνος Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της ΜΚΟ ERGO.Academy και ο Δαμιανός Χαραλαμπίδης, Μη Εκτελεστικό Μέλος ΔΣ, Aegean Baltic Bank.

Ας τους ακούσουμε…

Λίγα λόγια για την ERGO.Academy

Η ERGO.Academy είναι ένας φορέας που καινοτομεί στην εκπαίδευση και την ευημερία. Σκοπός της είναι η ενδυνάμωση παιδιών, εφήβων και ενηλίκων, επιδιώκοντας τον επαναπροσδιορισμό του τρόπου εκπαίδευσής τους και την καλλιέργεια των ψυχοσυναισθηματικών, κοινωνικών και γνωστικών τους δεξιοτήτων. Μέχρι σήμερα έχουν υλοποιήσει πληθώρα εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε διάφορες θεματικές, μία από τις οποίες είναι και ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός, μετρώντας ήδη 2 εγκεκριμένα προγράμματα από το Υπουργείο Παιδείας στο συγκεκριμένο γνωστικό πεδίο.

Τα podcasts του 2045 είναι διαθέσιμα στις πλατφόρμες: Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts, Pocket Casts κ.α.

The post Οικονομικός αναλφαβητισμός: μια πρώτη προσέγγιση στο πρόβλημα (podcast) appeared first on 2045.gr.

Τα τελευταία χρόνια το ηλεκτρονικό χρήμα κερδίζει συνεχώς έδαφος. Είτε λόγω ευκολίας, είτε λόγω εκτάκτων αναγκών ο κόσμος στρέφεται όλο και περισσότερο προς τις άυλες συναλλαγές, αντικαθιστώντας όλο και περισσότερο τη χρήση των μετρητών.

Όμως, πόσο εφικτό είναι να φθάσουμε σε μία «κοινωνία χωρίς μετρητά»; Είναι πιθανό να εξαφανιστούν τα μετρητά στα επόμενα χρόνια και να χρησιμοποιούμε αποκλειστικά άυλο χρήμα; Ποια είναι τα οφέλη, οι πιθανοί κίνδυνοι, οι επιπτώσεις συνολικά, από ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

Όλα τα παραπάνω ερωτήματα αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες της ενδιαφέρουσας συζήτησής που είχαμε με το Δαμιανό Χαραλαμπίδη, μέλος του ΔΣ της Παγκρήτιας Τράπεζας και στελέχους με πολύχρονη εμπειρία στον τραπεζικό κλάδο. Μαζί του στο μικρόφωνο οι Νίκος Μουμούρης και Φανούρης Δρακάκης.

Τα podcasts του 2045 είναι διαθέσιμα στις πλατφόρμες: Spotify, Apple Podcasts, Google Podcasts, Pocket Casts κ.α.

The post Podcast: To μέλλον του χρήματος – Κοινωνία χωρίς μετρητά appeared first on 2045.gr.

Το καλοκαίρι του 2015 σηματοδότησε για την Ελλάδα την απότομη -ορισμένοι μπορεί να τη χαρακτήριζαν ακόμα και βίαιη- μετάβαση στις συναλλαγές με τη χρήση καρτών. Ο πληθυσμός μιας χώρας που παραδοσιακά δόξαζε το μετρητό με κάθε δυνατό τρόπο, βρέθηκε, θέλοντας και μη, να αναζητεί καταστήματα που δέχονταν κάρτες για τις συναλλαγές τους. Η αλλαγή ήταν δραστική, όπως καταγράφηκε από σχετικές έρευνες. Έως την επιβολή των ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων, στα τέλη Ιουνίου 2015, μόλις το 5% των συναλλαγών στο λιανεμπόριο πραγματοποιείτο με τη χρήση καρτών. Στα σουπερμάρκετ ήταν ελαφρώς αυξημένο, στην περιοχή του 7% με 8%, όμως στα μικρά καταστήματα η χρήση μετρητών ήταν μονόδρομος. «Εκτιμάται ότι το ποσοστό χρήσης πιστωτικών καρτών αυξήθηκε εξαιτίας των ελέγχων κεφαλαίων μεσοσταθμικά από 4.5% σε 19.5%, με αύξηση για τις αλυσίδες σουπερμάρκετ από 7.5% σε 30% και για τα μικρότερα σημεία πώλησης από 1% σε 7.5%», αναφέρει το ΙΕΛΚΑ σε σχετική μελέτη του Νοεμβρίου του 2015.

Για του λόγου το αληθές, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα το 2014 μόλις το 20% των Ελλήνων είχε πραγματοποιήσει μια συναλλαγή σε κατάστημα λιανικής με τη χρήση ψηφιακών μέσων, ενώ το ποσοστό αυτό έφτασε στο 75% το 2021. Κατ’ επέκταση η χρήση των μετρητών μειώθηκε. Σύμφωνα με στοιχεία που διατηρεί η Statista, η χρήση των μετρητών στα σημεία λιανικών πωλήσεων έχει μειωθεί δραστικά την τελευταία δεκαετία και από 98,4% το 2013  υποχώρησε στο 62,2% το 2021.

Αυτή η εν πολλοίς υποχρεωτική στροφή για τους Έλληνες επαναλήφθηκε σε πολύ πιο μεγάλη κλίμακα το 2020 ευρύτερα στην Ευρώπη με την πανδημία του κορονοϊού. Τα περιοριστικά μέτρα ώθησαν επιχειρήσεις και καταναλωτές τόσο στο ηλεκτρονικό εμπόριο όσο και στις ψηφιακές συναλλαγές. Τα στοιχεία της ΕΚΤ καταγράφουν με σαφήνεια αυτή τη στροφή.

Το 2021 καταγράφηκαν 114,2 δισ. συναλλαγές με οποιοδήποτε μέσο πλην μετρητών, αριθμός αυξημένος κατά 12,5% σε σχέση με το 2021, ενώ η αξία των συγκεκριμένων συναλλαγών αυξήθηκε κατά 18,6% σε ετήσια βάση και έφτασε τα 197 τρισ. ευρώ. Το 49% των εν λόγω συναλλαγών πραγματοποιήθηκε με τη χρήση καρτών, αναφέρει η ΕΚΤ.

Το 2016 μόλις το 19% των συναλλαγών στην ευρωζώνη είχε πραγματοποιηθεί με τη χρήση καρτών. Το 2019 το ποσοστό αυτό είχε ανεβεί στο 25% και το 2022, μετά τη διετή εμπειρία της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων, οι κάρτες είχαν φτάσει να διεκπεραιώνουν το ένα τρίτο των συναλλαγών.

Στο σημείο αυτό θα μπορούσαμε να κηρύξουμε τον επικείμενο θάνατο των μετρητών και να αναζητήσουμε άλλα θέματα.

Όμως…

Το 24% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων προτιμούν τα μετρητά

Σύμφωνα με την ΕΚΤ, μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στην ευρωζώνη δείχνει σαφή προτίμηση στις συναλλαγές με μετρητά, το 20% προτιμά συναλλαγές με ανέπαφες κάρτες, το 17% τις χρεωστικές κάρτες με χρήση PIN και το 16% τις πιστωτικές με την ίδια μέθοδο επιβεβαίωσης της συναλλαγής.

Η χώρα όπου οι επιχειρήσεις προτιμούν περισσότερο τα μετρητά από κάθε άλλη μορφή συναλλαγής είναι η Σλοβακία, ενώ στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Γερμανία, ακολουθούμενη από την Κύπρο και την Ιταλία. Η Ελλάδα βρίσκεται στην έκτη θέση της κατάταξης με το ποσοστό των επιχειρήσεων που προτιμούν τα μετρητά και σε ποσοστό 26%, κοντά στον μέσο όρο της ευρωζώνης (24%). Το 94% των επιχειρήσεων που δέχονται σήμερα μετρητά δηλώνει ότι θα εξακολουθήσουν να το πράττουν και στο μέλλον.

«Τα χαρτονομίσματα αποτελούν μέρος της οικονομίας, της ταυτότητας και του πολιτισμού μας – εμείς στην ΕΚΤ έχουμε τεράστια ευθύνη να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες διατηρούν την εμπιστοσύνη τους σε αυτά.»

Κριστίν Λαγκάρντ, πρόεδρος ΕΚΤ

Οι συναλλαγές με μετρητά αναγνωρίζονται ως πιο αργές σε σχέση με τις συναλλαγές με χρήση καρτών και λιγότερο ασφαλείς εξαιτίας των κινδύνων παραχάραξης και ασφαλείας (δηλαδή ληστείας), όμως απέχουν αρκετά από το να πεθάνουν.

Ο λόγος είναι ότι οι συναλλαγές με χρήση νομισμάτων και χαρτονομισμάτων υπερτερούν έναντι των ηλεκτρονικών στην άμεση διαθεσιμότητα. Η συναλλαγή με μετρητά πραγματοποιείται χωρίς κάποιον ενδιάμεσο όπως είναι μια τράπεζα ή μία εταιρεία διαχείρισης ηλεκτρονικών συναλλαγών. Δεν απαιτείται πρόσθετη υποδομή και δεν χρειάζονται… ρεύμα για να πραγματοποιηθούν. Αυτή η διάσταση αναδεικνύεται ακόμα και σε χώρες όπου η χρήση των ψηφιακών μέσων πληρωμής είναι σχεδόν καθολική, όπως για παράδειγμα η Σουηδία. Η τεχνολογία στη Σουηδία είναι πολύ κοντά στο να κάνει τα μετρητά στοιχείο του παρελθόντος, διαβάζουμε στον επίσημο ιστότοπο της σκανδιναβικής χώρας, sweden.se. Η χώρα εγκατέστησε το πρώτο ΑΤΜ το 1967, μία εβδομάδα μετά τη λειτουργία της πρώτης συσκευής αυτόματων συναλλαγών στο Λονδίνο και είναι στην πρωτοπορία της χρήσης κάθε εναλλακτικού μέσου πληρωμής. Το ποσοστό των Σουηδών που χρησιμοποιεί μετρητά υποχώρησε από 39% το 2010 σε 9% το 2020, σύμφωνα με την Riksbank, την κεντρική τράπεζα της χώρας.

Άρα ξεμπερδέψαμε με τα μετρητά.

Όχι…

Οι Σουηδοί διατηρούν μετρητά στο “μαξιλάρι”

Η ίδια η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας σχολιάζει ότι σε περιόδους κρίσης η διαφοροποίηση των τρόπων πληρωμής είναι μία ενδεδειγμένη συμπεριφορά. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, καταγράφηκε αύξηση 28% στις αναλήψεις μετρητών από τα ΑΤΜ της Σουηδίας, ενώ ανάλογη συμπεριφορά επέδειξαν οι πολίτες σε χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία, όπως η Πολωνία και η Λιθουανία. Ο λόγος δεν ήταν ένα ξαφνικό έλλειμμα εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα αλλά η παραδοχή πως το παλιό σύστημα των μετρητών έχει μεν προβλήματα, αλλά παρουσιάζει υψηλή διαθεσιμότητα σε σχέση με τα ψηφιακά συστήματα όπου μία κυβερνοεπίθεση μπορεί να τα παραλύσει. Ακολουθώντας τις οδηγίες της υπηρεσίας πολιτικής προστασίας της χώρας τους, οι Σουηδοί διατηρούν μετρητά στο σπίτι ως ένα έσχατο μέσο συναλλαγών στην περίπτωση που όλα τα υπόλοιπα δεν είναι διαθέσιμα.  

Παρά την ανάπτυξη των ψηφιακών συστημάτων η πλήρης κατάργηση των μετρητών δεν εμφανίζεται ως επιθυμητή εξέλιξη. «Δεν προσβλέπουμε προς μία κοινωνία απαλλαγμένη από μετρητά», είχε αναφέρει στο παρελθόν ο κεντρικός τραπεζίτης της Αυστρίας Ewald Nowotny, διαβάζουμε σε μελέτη του 2019. Γενικά η πλήρης ψηφιοποίηση των συναλλαγών αντιμετωπίζει δυσκολίες και ενέχει τον κίνδυνο αποκλεισμού μέρους του πληθυσμού. Βεβαίως κάποια οφέλη είναι ιδιαιτέρως δελεαστικά. Μια κοινωνία χωρίς μετρητά είναι μια κοινωνία χωρίς μαύρη οικονομία και αδήλωτα εισοδήματα, ενώ οι ληστείες θα περιορίζονταν σημαντικά, όμως στον αντίποδα δεν είναι λίγοι εκείνοι που προειδοποιούν πως ένα τέτοιο περιβάλλον μπορεί να εξελιχθεί σε δυστοπία με τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις να ασκούν ασφυκτικό έλεγχο στις συναλλαγές.

Κάποιοι θα πουν επίσης ότι την ώθηση προς τις ψηφιακές συναλλαγές υποστηρίζουν και οι τράπεζες. Ωστόσο στελέχη με πολυετή εμπειρία στον τραπεζικό τομέα σχολιάζουν στο 2045.gr ότι η διαχείριση αυτών των συναλλαγών μάλλον μπελάς είναι για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Δεν είναι τυχαίο που οι τράπεζες έχουν μεταβιβάσει σε τρίτους τις σχετικές δραστηριότητες διαχείρισης και εκκαθάρισης συναλλαγών,  προσθέτουν.

Άρα τα μετρητά είναι εδώ για να μείνουν.

Ναι και όχι…

Μετρητά σε ψηφιακή μορφή;

Μπορείτε να φανταστείτε ένα μέλλον που θα έχει μεν μετρητά αλλά σε ψηφιακή μορφή; Ακούγεται μπερδεμένο και η αλήθεια είναι φαίνεται για τέτοιο αν παρακολουθήσετε την επιχειρηματολογία των κεντρικών τραπεζών. «Συνεργαζόμαστε με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ για να εξετάσουμε το ενδεχόμενο εισαγωγής ψηφιακού ευρώ. Αυτό θα ήταν ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας που θα αντιστοιχούσε στα μετρητά και θα είχε ηλεκτρονική μορφή. Επιπλέον, θα λειτουργούσε συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα, αποτελώντας μια πρόσθετη επιλογή πληρωμής», αναφέρει η ΕΚΤ. Η κεντρική τράπεζα ξεκίνησε να διερευνά το τοπίο τον Οκτώβριο του 2021 και αυτή η διαδικασία (της διερεύνησης) θα ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο του 2023. Στη συνέχεια η ΕΚΤ θα αποφασίσει αν θα ξεκινήσει η διαδικασία υλοποίησης. Τραπεζικοί παράγοντες σχολιάζουν πως η ιδέα του ψηφιακού ευρώ  παραμένει ασαφής και ότι από τη στιγμή που υπάρχουν φυσικές και άυλες πιστωτικές ή χρεωστικές κάρτες και από τη στιγμή που στο παιχνίδι της διεκπεραίωσης συναλλαγών έχουν μπει οι κατασκευαστές λογισμικού (βλ. Apple και Google), ποιος ο λόγος μιας άυλης μορφής του ευρώ;

Η ΕΚΤ φαίνεται να θεωρεί ότι το ψηφιακό ευρώ είναι μια απάντηση απέναντι στα κρυπτονομίσματα και τα cryptoassets. Ωστόσο, από τον κόσμο των κρυπτονομισμάτων η ΕΚΤ δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να «δανειστεί» την τεχνολογία blockchain. «Σε έναν κόσμο όπου οι πολίτες κάνουν ολοένα και περισσότερες πληρωμές ηλεκτρονικά και η αγορά ψηφιακών πληρωμών συνεχίζει να αναπτύσσεται, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελούσε για όλους – νοικοκυριά, μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις – μια επιπλέον επιλογή για τη διενέργεια πληρωμών με χρήμα κεντρικής τράπεζας», αναφέρει η κεντρική τράπεζα.

Προσθέτει ότι δεν υπάρχει ενδιαφέρον από την ίδια για τη συλλογή προσωπικών δεδομένων και ότι «οι χρήστες θα χρειαζόταν πιθανώς να ταυτοποιηθούν την πρώτη φορά που θα αποκτούσαν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψηφιακού ευρώ, αλλά θα μπορούσαν να διατηρούνται διαφορετικοί βαθμοί προστασίας της ιδιωτικής ζωής όσον αφορά τις πληρωμές τους».Δημιουργική ασάφεια, θα έλεγε κάποιος…

Η συζήτηση ωστόσο για την ενδεχόμενη εισαγωγή ψηφιακών εκδοχών των συμβατικών νομισμάτων δεν περιορίζεται στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Το ζήτημα εξετάζεται και από άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες, όπως είναι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και η Τράπεζα της Αγγλίας. Πιο πολλά βήματα φαίνεται ότι έχει κάνει η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας, η οποία δρομολογεί ένα πιλοτικό πείραμα ψηφιακού γιεν για τον Απρίλιο του 2023.

The post Το χρώμα και το μέλλον των μετρητών appeared first on 2045.gr.

Ένα χρόνο πριν η τιμή του bitcoin, του πιο γνωστού από όλα τα κρυπτονομίσματα, ξεπερνούσε τα 56.000 ευρώ ($69.000), που αποτελεί και το peak στη μέχρι τώρα πορεία του. To ίδιο και το Ethereum (πάνω από τα 4.000 ευρώ), όπως και η πλειοψηφία των κρυπτονομισμάτων. Ανάλογα και τα κέρδη σε χρήμα και φήμη και των εταιρειών ή των μεγάλων πρεσβευτών του κλάδου. Η μετοχή της Coinbase (ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων) επίσης σε επίπεδα ρεκόρ, πάνω από τα 340 δολάρια. Η αγορά των NFTs μεγάλωνε με εκρηκτικούς ρυθμούς. Η FTX (επίσης ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων) προχωρούσε σε μια χορηγία 19 ετών για τη χορηγία της έδρας των Miami Heat, μιας από τις πιο γνωστές ομάδες στο NBA.

H αγορά των κρυπτονομισμάτων ήταν σε πλήρη άνθηση και το δήλωνε με κάθε τρόπο. Στα κέρδη όσων είχαν επενδύσει, στο Χρηματιστήριο, στα ποσά που δαπανούσε για ανάγκες marketing. Θα έλεγε κανείς ότι είχαμε φθάσει στην κορύφωση μιας ανάπτυξης ή φούσκας (αναλόγως από ποια πλευρά μπαίνει κάποιος στη συζήτηση) που ξεκίνησε στα μέσα του 2017.

Ένα χρόνο μετά, η τιμή του bitcoin και των υπολοίπων κρυπτονομισμάτων έχει επιστρέψει στα χαμηλότερα επίπεδα των δύο τελευταίων ετών. Η αγορά των κρυπτονομισμάτων έχει χάσει περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα στο 2022. Η FTX κατέθεσε αίτηση υπαγωγής στον πτωχευτικό κώδικα των ΗΠΑ, ζητώντας προστασία από τους πιστωτές. Είχαν προηγηθεί το καλοκαίρι οι Celsius και Three Arrows Capital που δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Αν και οι παραπάνω αναταραχές δεν είναι αποκομμένες από το γενικότερο οικονομικό κλίμα επαναφέρουν τη συζήτηση για τα κρυπτονομίσματα και την επόμενη μέρα τους. 

Η αιτία της νέας αναταραχής

Για πολλούς που δραστηριοποιούνται στο χώρο των κρυπτονομισμάτων είτε ερασιτεχνικά είτε επαγγελματικά, η βασική αιτία της νέας «κρίσης» έγκειται στον ρόλο των ανταλλακτηρίων ή των DeFi πλατφορμών. «Τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων έχουν πάψει εδώ και κάποια χρόνια να είναι αποκλειστικά ανταλλακτήρια. Από ένα entry point, όπως θα έπρεπε να είναι, εξελίχθηκαν σε συστημικούς οργανισμούς που παρέχουν χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπως επιτόκια, δάνεια κ.α.» σημειώνει ο Στράτος Ζέρβας, CEO του Business Cloud στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε μαζί του. «Πώς προκύπτει όμως επιτόκιο από νομίσματα όπως το Bitcoin που δεν διαθέτουν μηχανισμό staking;» διερωτάται, καταλήγοντας ότι δεν ήταν οι καθαρόαιμες λειτουργίες ως ανταλλακτηρίου η πηγή του κακού, αλλά όλες οι υπόλοιπες.

Ο Μάνος Μακρομάλλης, CEO της Excelon, μας δίνει μια διαφορετική πτυχή του προβλήματος. «Αυτό που συνέβη στην FTX, ή και σε άλλες πλατφόρμες το έχουμε δει να συμβαίνει και στην παραδοσιακή οικονομία. Έχουμε δει τράπεζες να καταρρέουν ή να στήνονται μηχανισμοί διάσωσης τους. Άρα δεν είναι κάτι που αφορά αποκλειστικά τον κόσμο των ψηφιακών νομισμάτων. Στα ανταλλακτήρια ένα σημαντικό ζήτημα εντοπίζεται στην ρευστότητα τους, και κατ’ επέκταση στα περιουσιακά στοιχεία τους. Εκεί λογίζονται ψηφιακά στοιχεία (digital assets), χωρίς όμως να παρέχονται λεπτομέρειες στους χρήστες του ανταλλακτηρίου για το ποια είναι ή πως μοχλεύονται» σημειώνει ο κ. Μακρομάλλης. «Αυτό καταλήγει να δημιουργεί ζήτημα ειδικά σε σημαντικές μεταβολές των αγορών, όπου μεταβάλλεται αντίστοιχα η αξία των περιουσιακών στοιχείων που διατηρεί ένα ανταλλακτήριο. Η ανακοίνωση των πραγματικών αποθεματικών τους (proof of reserves) σε μια τακτική βάση, κατ΄ αντιστοιχία  με τις διαδικασίες που έχουν οι επιχειρήσεις στις δημόσιες αγορές αποτελεί μια απαραίτητη προσθήκη στη λειτουργία τους. Προφανώς θα δημιουργήσει επιπρόσθετα λειτουργικά έξοδα στις εταιρείες, όμως με τέτοιες προσθήκες  όχι μόνο θα επανέλθει η εμπιστοσύνη των επενδυτών και του κοινού, αλλά επιπλέον θα προστατευθούμε και οι υπόλοιπες εταιρείες που δραστηριοποιούμαστε στην αγορά αυτή από ανάλογα μελλοντικά περιστατικά. Άλλωστε η κατάρρευση του FTX αυτό που καταδεικνύει είναι ότι η απουσία αυστηρών εταιρικών δομών και ελέγχων, καθώς και η υπερμόχλευση των περιουσιακών στοιχείων της δεν είχε αίσιο τέλος» προσθέτει.

Ήδη η Binance, το μεγαλύτερο ανταλλακτήριο στον κόσμο, που εκτιμάται ότι ελέγχει το 40% των συναλλαγών, ανακοίνωσε ότι θα κινηθεί προς στη συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Φαινόμενα, όπως αυτό της FTX, της Celsius και της Three Arrows Capital, αποδίδονται στην φάση ωρίμανσης ή ανωριμότητας (για άλλους) της αγοράς, αλλά και του κοινού. «Ο κόσμος έλκεται από τα γρήγορα κέρδη» σημειώνει ο κ. Ζέρβας στην κουβέντα μας, κάτι που ίσως να εξηγεί ότι από τα περίπου 320 εκατομμύρια χρήστες κρυπτονομισμάτων, σχεδόν το 1/3 «μπήκαν» τα τελευταία δύο χρόνια, ξεκινώντας δηλαδή από το Φθινόπωρο του 2020, όταν και είχαμε ένα ακόμα ράλι αύξησης της τιμής τους. Από την άλλη πλευρά, ο κ. Μακρομάλλης θεωρεί ότι η αναπόφευκτη ωρίμανση της αγοράς, θα δημιουργήσει μηχανισμούς που θα επιφέρουν και μείωση των αντίστοιχων φαινομένων, όπως τα παραπάνω.

Είναι η αυστηρότερη ρύθμιση μια λύση;

Αν υιοθετηθεί το proof of reserves ως υποχρέωση των ανταλλακτηρίων από τις εποπτικές αρχές των κρατών μια τέτοια εξέλιξη οδηγεί αναπόφευκτα στην αυστηρότερη ρύθμιση της αγοράς των κρυπτονομισμάτων. Και ειδικότερα στη λειτουργία των ανταλλακτηρίων.

Η αλήθεια είναι ότι στο παρελθόν αν επιχειρούσες να βάλεις τη λέξη ρύθμιση δίπλα στα κρυπτονομίσματα δημιουργούσες αντιδράσεις. Για τις Τράπεζες δεν το συζητάμε, ήταν a priori αντίθετες με την ιδέα των crypto, μέχρι τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας. Ωστόσο, αρκετά κράτη έσπευσαν να θεσπίσουν κανόνες, έστω κι αν περιορίζονταν (και τότε) στη λειτουργία των ανταλλακτηρίων, ενώ από το 2019 και έπειτα και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα άρχισαν να αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζαν τα κρυπτονομίσματα.

Πρωταγωνιστικό ρόλο στις ρυθμιστικές κινήσεις είχε (στην Ευρώπη τουλάχιστον) η Εσθονία που δημιούργησε κανόνες για τη φιλοξενία ανταλλακτηρίων με φυσική έδρα στην επικράτειά της, οι οποίοι αυστηροποιήθηκαν στην πορεία του χρόνου. Ανάλογο περιβάλλον έχει και η Κύπρος, ενώ στη χώρα μας η επίβλεψη της αγοράς των κρυπτονομισμάτων είναι ανατεθειμένη στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η οποία διατηρεί ένα μητρώο παρόχων,. Ωστόσο η θέσπιση κανόνων δεν σταμάτησε την εμφάνιση φαινομένων και παραβατικών συμπεριφορών, όπως αυτό της FTX.

Ο κ.Μακρομάλλης εκτιμά ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο θα γίνει αυστηρότερο, ειδικά μετά από περιστατικά όπως αυτό της FTX. Ήδη η ψήφιση της ευρωπαϊκής οδηγίας MiCA, η επιδίωξη ύπαρξης μόνο KYC’ed πορτοφολιών στα ανταλλακτήρια, οι έλεγχοι AML που διενεργούνται στις συναλλαγές είναι βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση για την ομαλή λειτουργία της αγοράς.

Όλα αυτά αποτελούν ίσως μια τολμηρή προοπτική, που σε μερικά σημεία μοιάζει να είναι αντίθετη με την ανωνυμία και το αποκεντροποιημένο περιβάλλον (decentralized) που πρέσβευε η ιδέα της δημιουργίας των κρυπτονομισμάτων και του blockchain.

Ποια είναι η επόμενη μέρα;

Για τον Στράτο Ζέρβα η κατάρρευση της FTX απέδειξε ότι και στα κρυπτονομίσματα δεν έχει βάση το ρητό «too big to fail». Ένας ακόμα λόγος για τον οποίο χαρακτηρίζεται η περίπτωση της FTX ως “η Lehman Brothers των cryptos”. Το κοινό για τον κ. Ζέρβα συνειδητοποιεί ότι η ανεξέλεγκτη ισχυροποίηση των ανταλλακτηρίων και η εμπλοκή τους σε άλλες υπηρεσίες είναι η αιτία της αναταραχής. Γεγονός που εξηγεί μια μαζική εκροή κρυπτονομισμάτων από τα ανταλλακτήρια σε προσωπικά και hard wallets. “Επιτέλους ο κόσμος ωριμάζει, καταλαβαίνει ότι άλλο bitcoin, άλλο cryptos, καθώς και την ανάγκη αποκέντρωσης, την έννοια του self-custody με χρήση hard wallets, και αυτό σηματοδοτεί την επόμενη μέρα” σημειώνει. 

Αν και δεν είναι αντίθετος με μια τέτοια πρακτική, ο κ.Μακρομάλλης επισημαίνει τους πιθανούς κινδύνους της. «Η μεταφορά κρυπτονομισμάτων σε ένα προσωπικό πορτοφόλι στο laptop ή σε ένα άλλο hard wallet ενέχει τον κίνδυνο ότι σε περίπτωση απώλειας του υλικού και της μη γνώσης των pass keys ο χρήστης μπορεί να χάσει τα περιουσιακά του στοιχεία» προειδοποιεί, παραλληλίζοντας ένα τέτοιο ενδεχόμενο με την απώλεια μετρητών, που κάποιος φέρει πάνω του.

Για τον ίδιο η επόμενη ημέρα των κρυπτονομισμάτων συνδέεται με την αποδοχή τους για την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών. Η αλήθεια είναι ότι στα σχεδόν 13 χρόνια της ύπαρξής τους τα κρυπτονομίσματα κατάφεραν να γίνουν ένα επενδυτικό προϊόν, έστω και (πολύ) υψηλού ρίσκου. Σίγουρα σήκωσαν θόρυβο γύρω τους και ανάγκασαν και τις ρυθμιστικές αρχές να ασχοληθούν μαζί τους, αλλά και οργανισμούς που ήταν για αρκετά χρόνια απέναντί τους. Όμως αυτό που δεν κατάφεραν για την ώρα είναι να αποκτήσουν το βασικό χαρακτηριστικό ενός κοινού νομίσματος: να αποτελέσουν ένα μέσο συναλλαγών, ένα τρόπο πληρωμής για την απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών.

Η Excelon, η fintech εταιρεία στην οποία είναι επικεφαλής ο κ. Μακρομάλλης, προσφέρει κατ΄αντιστοιχία με άλλους διεθνείς παίκτες μια λύση σε ενδιάμεσο στάδιο. Τη δυνατότητα πληρωμών με την Excelon Mastercard, η οποία κατά τη διάρκεια της συναλλαγής δύναται να ρευστοποιεί αυτόματα το απαραίτητο ποσό από τα κρυπτονομίσματα που έχει στην κατοχή του ο χρήστης, σύμφωνα με τη τρέχουσα τιμή του ανταλλακτηρίου.

Όμως, ακόμα και αυτή η λύση απέχει πολύ από τον τελικό στόχο. Την αποδοχή από εμπόρους και από ένα ολόκληρο χρηματοοικονομικό σύστημα του Bitcoin, του Ethereum και άλλων, ως μέσων πληρωμών. Ο κ. Μακρομάλλης είναι αισιόδοξος για την τελική κατάληξη και την ενσωμάτωση λύσεων όπως της Excelon στην καθημερινότητα μας, βάζοντας στην εξίσωση και το νεανικό κοινό. «Ένας σημαντικός παράγοντας που θα βοηθήσει στην ενσωμάτωση τέτοιων λύσεων στην καθημερινή ζωή είναι το φαινόμενο της αλλαγής των γενεών (generation shifting). Η γενιά -Generation Z- που ήδη έρχεται στο προσκήνιο και εντάσσεται στην παραγωγική διαδικασία είναι πιο καταρτισμένη, και αποδέχεται  περισσότερο τα κρυπτονομίσματα. Στο εξωτερικό έρευνες δείχνουν ότι υπάρχουν άνθρωποι που ζητούν ακόμα και μέρος της μισθοδοσίας τους να το λαμβάνουν σε κρυπτονόμισματα» σημειώνει.

Μπορεί όμως ένα επενδυτικό προϊόν υψηλού ρίσκου να είναι ταυτόχρονα και μέσο πληρωμών; Είναι εφικτό να αποδέχονται έμποροι και εταιρείες κρυπτονομίσματα, όταν τα τελευταία έχουν τόσο μεγάλες διακυμάνσεις ακόμα και στη διάρκεια μιας ημέρας; Μήπως για να πετύχουν τον τελικό τους στόχο τα κρυπτονομίσματα πρέπει πρώτα να απωλέσουν το μανδύα του επενδυτικού προϊόντος, τουλάχιστον όπως αυτός έχει διαμορφωθεί από την εμφάνισή τους μέχρι και σήμερα;

The post H ώρα της αλήθειας για τα κρυπτονομίσματα appeared first on 2045.gr.

Το καλοκαίρι του 2019 σε μια περίοδο όπου η χώρα μας  ετοιμαζόταν να «γράψει» ένα ακόμα ρεκόρ αφίξεων ξένων επισκεπτών, το βρετανικό Κοινοβούλιο ξεκίνησε έρευνα για να διαπιστώσει ποιες είναι οι επιπτώσεις του τουρισμού  στο περιβάλλον. «Όταν κλείνουμε μια κρουαζιέρα ή πτήσεις σε έναν δημοφιλή προορισμό είναι εύκολο να ξεχάσουμε τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των διακοπών» δήλωνε, τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς, η Mary Creagh,  βουλευτής και πρόεδρος της επιτροπής περιβάλλοντος του βρετανικού Κοινοβουλίου.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που η αλληλεπίδραση τουρισμού και περιβάλλοντος έφτανε στα πρωτοσέλιδα διεθνών μέσων ενημέρωσης. Κατά σύμπτωση, ίσως, η κυβέρνηση της Ταϋλάνδης είχε ανακοινώσει την ίδια περίοδο πως κλείνει επ’ αόριστον την πρόσβαση στην παραλία Maya -που έγινε πασίγνωστη από την ταινία στην οποία πρωταγωνιστούσε ο Λεονάρντο ντι Κάπριο-, η οποία έως τότε δεχόταν 5.000 τουρίστες και 200 πλοιάρια κάθε μεγέθους σε ημερήσια βάση.

«Το οικοσύστημα έχει υποστεί σοβαρές βλάβες» ανέφερε ο διευθυντής των εθνικών πάρκων της χώρας, ενώ το 80% των κοραλλιών της περιοχής έχει υποστεί μεγάλες φθορές. Το σχέδιο της κυβέρνησης προβλέπει πως από την άνοιξη του 2021 θα επιτρέπεται η πρόσβαση σε 350 επισκέπτες ημερησίως. Προκειμένου να προστατευτεί το ευαίσθητο σύστημα των κοραλλιών, τα πλοιάρια δεν θα μπορούν να ρίχνουν άγκυρα κοντά στην ακτή.

Τουρίστες παραπονιούνται για τους τουρίστες

Ο υπερτουρισμός, μία από τις όχι ιδιαίτερα συζητημένες παρενέργειες του τουρισμού, δεν μας είναι ξένος. «Η έλλειψη τουριστικής διακυβέρνησης και στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ των τοπικών και των εθνικών αρχών θα μπορούσε να θέσει το μέλλον του προορισμού σε κίνδυνο», αναφέρει έκθεση επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που περιλαμβάνει και την περίπτωση της Σαντορίνης.

Το νησί των 76 τετραγωνικών χιλιομέτρων με τους 15.550 μόνιμους κατοίκους «παράγει» τουριστικά έσοδα 1 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ το 2017 φιλοξένησε 5,5 εκατ. επισκέπτες έναντι 2,2 εκατ. το 2012, επισήμαινε η έκθεση.

Ανέφερε, επίσης, πως τα Ιόνια νησιά και η Πελοπόννησος είναι στην πορτοκαλί ζώνη και κινδυνεύουν να γίνουν και αυτές οι περιοχές θύματα του υπερτουρισμού.

Όπως σημειώνει η έκθεση στο κεφάλαιό της για τη Σαντορίνη, τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η περιβαλλοντική επιβάρυνση του νησιού, η «διάχυση» των επισκεπτών σε κατοικημένες περιοχές,  η κυκλοφοριακή συμφόρηση και το φαινόμενο οι τουρίστες να παραπονούνται για τον μεγάλο αριθμό τουριστών.

Αλλά αυτά είναι η κορυφή του παγόβουνου.

Δειλά δειλά τα τελευταία χρόνια αρχίζει να τίθεται το θέμα της ευρύτερης επιβάρυνσης του τουρισμού στο περιβάλλον. Έχει προηγηθεί μία εκρηκτική περίοδος για την τουριστική βιομηχανία όπου το αεροπορικό ταξίδι δεν είναι πια μια απρόσιτη πολυτέλεια για τους λίγους.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού (UNWTO) οι αφίξεις ξένων επισκεπτών το 1950 διαμορφώθηκαν σε 25 εκατ. σε όλο τον κόσμο.

Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε κατά 56 φορές για να φτάσει το 2018, σχεδόν 70 χρόνια μετά, στο 1,4 δισ. Βεβαίως οι στατιστικές για το 2020 θα καταγράψουν την κατακόρυφη πτώση και τον σχεδόν μηδενισμό της κίνησης σε δημοφιλείς προορισμούς ανά τον κόσμο λόγω της πανδημίας, ωστόσο η φετινή χρονιά θα αποτελεί μάλλον εξαίρεση.

“Μεταξύ του 2009 και του 2013 το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού αντιστοιχούσε στο 8% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου”

Στη δεκαετία του ’50 οι δημοφιλείς προορισμοί ήταν στην Ευρώπη. Έκτοτε αναπτύχθηκαν θέρετρα κυρίως στην Ασία και την αμερικανική ήπειρο όμως ακόμα και σήμερα η Γηραιά Ήπειρος εξακολουθεί να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο υποδεχόμενη το 50% των διεθνών αφίξεων.

Όμως ποιο είναι το αντίτιμο για τον τουρίστα από τις μακρινές χώρες; Μελέτη του 2018, που δημοσιεύθηκε στο Nature Climate Change , αξιολόγησε στοιχεία από 160 χώρες και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μεταξύ του 2009 και του 2013 το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού αντιστοιχεί στο 8% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και καθιστά τον τομέα σημαντικότερο ρυπαντή σε σύγκριση με την κατασκευαστική βιομηχανία. Το 2013 ο τομέας παρήγαγε 4,5 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Η αύξηση στη ζήτηση τουριστικών υπηρεσιών είναι μεγαλύτερη από την «απο-ανθρακοποίηση» του κλάδου, ενώ οι μεγαλύτερες περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις καταγράφονται σε χώρες υψηλού εισοδήματος.

Βεβαίως μπορείς να προσεγγίσεις ένα θέμα από πολλές πλευρές και να καταλήξεις σε διαφορετικό συμπέρασμα. Πολύ καιρό πριν την εκδήλωση της πανδημίας, το 2016, ο UNWTO είχε εκτιμήσει πως στον τουρισμό αντιστοιχεί το 5% των ανθρωπογενών ρύπων και πως θα αυξηθεί στο 5,3% το 2030. Επιπροσθέτως, οι εκπομπές ρύπων από τον τουρισμό αντιστοιχούν στο 22% των συνολικών εκπομπών του κλάδου των μεταφορών. Σύμφωνα με τον οργανισμό, στην περίοδο 1998 – 2016 οι εκπομπές αερίων που χρεώνονται στον τουρισμό αυξήθηκαν κατά 25% και άγγιξαν τους 2 δισ. μετρικούς τόνους διοξειδίου του άνθρακα.

Από τις μετρήσεις δεν λείπουν βέβαια και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Σε ανάλυσή του το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (γνωστότερο ως WWF) σημείωνε πως ο θαλάσσιος τουρισμός έχει δημιουργήσει 200 εκατ. θέσεις σε όλο τον κόσμο. Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Η οργάνωση αναφέρει σε σχετική της ανάλυση πως μόνο στην περιοχή της Καραϊβικής τα κρουαζιερόπλοια αφήνουν πίσω τους γύρω στους 70.000 τόννους λυμάτων. Παράλληλα η WWF επισημαίνει πως διαφορετικά μοντέλα έχουν διαφορετικό αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες. Στο μοντέλο του  all-inclusive τουρισμού, που τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει σημαίνουσα θέση και στη χώρα μας, μόλις το 20% των εσόδων επιστρέφει στις τοπικές κοινότητες. Αντίθετα, σε μοντέλα οικολογικής (ή οικο-κεντρικής) τουριστικής εκμετάλλευσης το αντίστοιχο ποσοστό επιστροφής φτάνει στο 95%.

Μια οξύμωρη κατάσταση

Πολλές χώρες ανέπτυξαν τουριστικό προϊόν τα τελευταία εκατό χρόνια, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, αλλά δεν ακολούθησαν όλοι την ίδια προσέγγιση. Η πολυτέλεια και η χαλάρωση ήταν το ατού των αναπτυγμένων χωρών που φρόντιζαν να προβάλλουν τις υποδομές τους. Η Ελλάδα δεν ήταν όμως μία από αυτές.

Όταν «ανακάλυψε» τον τουρισμό στην περίοδο του Μεσοπολέμου συνειδητοποίησε πως δεν μπορούσε να προβάλει πράγματα που δεν είχε. Έτσι, αντί για ανέσεις πρόταξε το φυσικό της τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά αλλά η δικτατορία Μεταξά, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εμφύλιος προκάλεσαν μια υποχρεωτική 15ετή σιγή.

Τα επίκαιρα του British Pathé, στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 καταγράφουν την επιστροφή της Ελλάδας στην υπό διαμόρφωση τουριστική αγορά, όπου και πάλι το φυσικό περιβάλλον και η πολιτιστική κληρονομιά προβάλλονται ιδιαιτέρως έντονα.  Όμως η ανάπτυξη των υποδομών που ήταν αποτέλεσμα της σταδιακής αύξησης της ζήτησης προκαλεί πίεση στο φυσικό περιβάλλον, την οποία εντείνει -όπως δείχνουν η Ταϋλάνδη και η Σαντορίνη- η αύξηση των τουριστών.

Ένα νέο μοντέλο

Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας του 2014 σχετικά με τον τουρισμό και τις προκλήσεις που δέχεται από την κλιματική αλλαγή, ανέφερε πως είναι επιτακτικά αναγκαία η λήψη µέτρων που θα καταστήσουν τον τουρισµό φιλικότερο προς το φυσικό και το δοµηµένο περιβάλλον, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς.

«Προτείνονται οι ειδικές και εναλλακτικές µορφές τουρισµού, ο επαναπροσδιορισµός των µηνών µε ιδιαίτερη ζήτηση του ηλιοτροπικού τουρισµού, ο εµπλουτισµός του προϊόντος, η βελτίωση των παρεχόµενων υπηρεσιών και η έµφαση περισσότερο στην εντατική παρά στην εκτατική ανάπτυξη (π.χ. στην αύξηση της κατά κεφαλήν τουριστικής δαπάνης παρά του συνολικού αριθµού των αφίξεων) µέσα και από την άµβλυνση του φαινοµένου της εποχικότητας ώστε να ξεπεραστεί η παθογένεια του ελληνικού τουριστικού προϊόντος», σημειώνει η έκθεση.

Αυτά, το 2014, μια χρονιά που οι προτεραιότητες στον δημόσιο διάλογο δεν αφορούσαν το μέλλον του τουρισμού. Ωστόσο στην εξαετία που ακολούθησε λίγοι φαίνεται να έχουν αντιληφθεί τη σημασία των παραινέσεων και των έμμεσων προειδοποιήσεων της κεντρικής τράπεζας.

Αριθμοί μιας (υπερ)εκμετάλλευσης

Τα τελευταία χρόνια συνηθίσαμε να ακούμε για τα ρεκόρ των αφίξεων που έσπαγαν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο για να φτάσουν στο επίπεδο των 33,5 εκατ. ευρώ και των 18 δισ. ευρώ σε έσοδα το 2019. Όμως αυτό το θαύμα των επιδόσεων όπως φαίνεται και από το σχετικό διάγραμμα δεν είναι αποτέλεσμα μιας συγκροτημένης διαδικασίας που ξεκίνησε κάποια στιγμή στο παρελθόν και άρχισε να αποφέρει σταδιακά καρπούς.

Μόλις 25 χρόνια πίσω ο ελληνικός τουρισμός πάλευε με το ψυχολογικό όριο των 10 εκατ. αφίξεων, ενώ το 2004 οι προσδοκίες για τουριστικό κύμα λόγω των Ολυμπιακών Αγώνων διαψεύσθηκαν οικτρά με κάμψη των αφίξεων κατά περίπου 600.000. Η έκρηξη στις αφίξεις καταγράφεται μεσούσης της οικονομικής κρίσης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2019 εμφάνισε σχεδόν διπλάσιο αριθμό αφίξεων σε σχέση με το 2011. Ξανά – Το 2019 ο αριθμός των ξένων τουριστών που ήρθαν στην Ελλάδα είναι διπλάσιος σε σχέση με οκτώ χρόνια πριν.

Για μια χώρα που περιγράφει τον τουρισμό ως ισχυρό πυλώνα της οικονομίας της αυτή η απότομη αύξηση θα έπρεπε να προβληματίζει και να θέτει ένα βασικό ερώτημα: Ποιο είναι το τίμημα της επιτυχίας;

Χτίστε και ξαναχτίστε

Η Σαντορίνη που έχει πέσει θύμα της επιτυχίας της επιδεικνύει μια ανησυχητική επίδοση, όπου το 15% της έκτασής της έχει κτιστεί, όταν στις υπόλοιπες Κυκλάδες το ποσοστό βρίσκεται στο 1%, σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου. Αλλά η εγκατάλειψη άλλων κλάδων της οικονομίας για τα θέλγητρα του τουρισμού δεν είναι, βεβαίως, προνομιακό πεδίο για τους νησιώτες και τους επιχειρηματίες του εν λόγω συμπλέγματος του Αιγαίου.

Σύμφωνα με ανάλυση του ΣΕΤΕ επί στοιχείων του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος στην περίοδο 2000-2013 σημειώθηκε αύξηση 30,21% στον αριθμό των ξενοδοχειακών κλινών σε όλη τη χώρα. Πρωταθλήτρια ανάπτυξης για αυτή την περίοδο αναδεικνύεται η Ήπειρος, η οποία με αύξηση 57,92% έδειξε να μειώνει την απόσταση που τη χωρίζει από άλλες, ήδη ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές της χώρας.

Με βάση τα ίδια στοιχεία, κοιτάζουμε την αύξηση στα 23 χρόνια από το 1990 ως το 2013, όπου η συνολική αύξηση σε προσφορά ξενοδοχειακών κλινών φτάνει το 82,56%. Στη Μακεδονία η αύξηση φτάνει το 149,81%, στις Κυκλάδες το 124,13%, στην Κρήτη το 118,63%, στα Ιόνια το 122,55% και στην Ηπειρο το 123,35%.

Από την οπτική γωνία του ΟΟΣΑ

Το ζήτημα, βεβαίως, δεν είναι μόνο ελληνικό. Από συγκεντρωτική μελέτη του 2018 που έλαβε υπόψιν της 41 περιοχικές αναλύσεις και την οποία επικαλείται ο ΟΟΣΑ σε σχετική του έκθεση προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα πως οι παράκτιες περιοχές, τα νησιά και οι περιοχές μακριά από τα αστικά κέντρα είναι εκείνες που είναι πιο εκτεθειμένες στους κινδύνους του υπερτουρισμού και στις παρενέργειές του.

«Με τις διεθνείς αφίξεις να είναι πιθανό να ξεπεράσουν το 2030 την εκτίμηση για 1,8 δισ. κινήσεις και τις αφίξεις εσωτερικού να είναι ίσως τέσσερις φορές μεγαλύτερες από αυτό τον αριθμό, η ανάγκη για μια μετάβαση σε μια οικονομία χωρίς αποκλεισμούς, με χαμηλούς ρύπους και αποτελεσματική χρήση των πόρων είναι περισσότερο επιτακτική από ποτέ.  Είναι ανάγκη να επανεξεταστεί το πλαίσιο πολιτικών που υποστηρίζουν την τουριστική ανάπτυξη και να απομακρυνθεί από ένα μοντέλο που συχνά θεωρεί ως βασική προτεραιότητα την αύξηση του αριθμού των επισκεπτών…» σημειώνει ο ΟΟΣΑ.

Η νέα γενιά του ελληνικού τουρισμού

Με αυτά τα δεδομένα ζητήσαμε από το «νέο αίμα» του τουριστικού επιχειρείν την άποψή τους σχετικά με τον αντίκτυπο του τουρισμού στο φυσικό περιβάλλον και, κυρίως, για το αν η Ελλάδα είναι σε θέση να προσαρμόσει το τουριστικό της προϊόν με τρόπο που να είναι βιώσιμος περιβαλλοντικά αλλά και οικονομικά.

«Μακροπρόθεσμα σίγουρα πρέπει να στοχεύσουμε στην ποιότητα έναντι της ποσότητας, αλλά δεν είναι ρεαλιστικό να πιστεύουμε ότι η αλλαγή μπορεί να γίνει από τη μία χρονιά στην επόμενη» σημειώνει ο Στέφανος Βασδέκης, συνιδρυτής της TravelMyth. «Πιο ρεαλιστικό είναι βραχυπρόθεσμα να προσπαθήσουμε οι υποδομές που απευθύνονται στο μαζικό τουρισμό να αναβαθμιστούν ενεργειακά και να υιοθετήσουν πρακτικές πιο φιλικές στο περιβάλλον, καθώς και να ενθαρρύνουν περισσότερο τη σύνδεση των επισκεπτών με την τοπική κουλτούρα και τις τοπικές αγορές. Βέβαια, ό,τι και να κάνουμε μετά που θα φτάσει ο επισκέπτης στην Ελλάδα, δεν μπορούμε να περιορίσουμε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των αερομεταφορών που είναι και οι σοβαρότερες. Δυστυχώς, η γεωγραφική μας θέση που είναι μακριά από τις κύριες αγορές μας, δεν μας αφήνει πολλά περιθώρια για να προωθήσουμε εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης, αλλά μπορούμε να συμβάλουμε στην ευαισθητοποίηση των ταξιδιωτών, ώστε για παράδειγμα να αρχίσουν να επιλέγουν να κάνουν λιγότερα ταξίδια με μεγαλύτερη διάρκεια το καθένα».

Η Δώρα Παυλίδου, συνιδρυτής του GuestLikeLocal επισημαίνει πως «η οικονομία του τουρισμού στην Ελλάδα αναπτύχθηκε με ταχύτατους ρυθμούς μέχρι το 2019 και αναπόφευκτα μπήκαν στην αγορά και πολλοί νέοι επιχειρηματίες χωρίς ιδιαίτερη γνώση του αντικειμένου και κυρίως χωρίς ιδιαίτερη αξία και στο παρεχόμενο τουριστικό  προϊόν και στις ιδιαιτερότητες της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας» και υπογραμμίζει τον ρόλο της κατάρτισης αλλά και του ιδιωτικού τομέα. «Χρειάζεται προσπάθεια στον εκπαιδευτικό τομέα και μεγάλες πρωτοβουλίες του ιδιωτικού τομέα για την μετεξέλιξη του τουριστικού μοντέλου σε βιώσιμη μορφή. Προσπάθεια που θα έχει στο επίκεντρο σημαντικά οφέλη στην τοπική οικονομία, πέρα από τον τουρισμό».

«Βλέποντας τεράστια αύξηση σε επισκέπτες τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα καλείται να υιοθετήσει βιώσιμες πρακτικές στον τομέα του τουρισμού περισσότερο από ποτέ», σχολιάζει από την πλευρά της η Δάφνη Τσεβρένη, οικονομική διευθύντρια της ClioMuseTours . «Ο τρόπος για να γίνει αυτό είναι να επεκτείνει την τουριστική της περίοδο, να προωθήσει και τους λιγότερο γνωστούς προορισμούς και την ηπειρωτική χώρα καθώς και να διαφοροποιήσει το τουριστικό της προϊόν πέρα από το παραδοσιακό “ήλιος και θάλασσα” μοτίβο που κυριαρχεί τις τελευταίες δεκαετίες. Ευτυχώς, ωστόσο, κάποιες από αυτές τις πρατικές υιοθετούνται ήδη από όλο και περισσότερες νεοσύστατες εταιρείες που λειτουργούν στο χώρο του τουρισμού. Ως Clio Muse Tours έχουμε δει ότι οι πρακτικές που έχουμε υιοθετήσει για βιώσιμο τουρισμό έχουν βραβευτεί τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα και πλέον αρκετοί οργανισμοί μας επιλέγουν λόγω του επιχειρηματικού μοντέλου που έχουμε αναπτύξει. Οι ξεναγήσεις μας έχουν μεγάλη ανταπόκριση γιατί συνδυάζουν γνωστά αξιοθέατα με λιγότερο γνωστές γειτονιές. Αυτό αποδεικνύει ότι η βιομηχανία του τουρισμού πλέον όχι μόνο αναζητά βιώσιμες πρακτικές αλλά και είναι έτοιμη να τις υλοποιήσει».

Στο ερώτημά μας για το αν είναι δυνατή η προσαρμογή του ελληνικού τουριστικού προϊόντος κατηγορηματικός είναι ο Βασίλης Ζησιμόπουλος, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής του Costa Nostrum. «Απαντώντας μονολεκτικά, ΝΑΙ και χωρίς να αυξήσεις το τελικό κόστος του τουριστικού προϊόντος. Η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν προϋποθέτει και δεν απαιτεί ότι ο τουρισμός θα γίνει ένα “σπορ” για λίγους, προϋποθέτει και απαιτεί όμως σίγουρα, να σεβαστούμε αυτό που έχουμε κληρονομήσει και να το διατηρήσουμε, το περιβάλλον (φυσικό και τεχνητό). Το μεγάλο όμως ερώτημα είναι τελικά, πώς αυτό μπορεί να επιτευχθεί; Δηλαδή, πώς συνυπάρχει η τουριστική ανάπτυξη και η διατήρηση και προστασία του περιβάλλοντος; Αν και αυτό ίσως απαιτεί ανάλυση πολλών σελίδων, ίσως όμως να μπορεί και να περιγράφει σε μια πρόταση: Τη διαρκή εκπαίδευση όλων των φορέων και στελεχών που ασχολούνται με τον τουριστικό κλάδο, για τους τρόπους και τις τεχνικές που η Ελλάδα μπορεί να επιτύχει την βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη προστατεύοντας και διατηρώντας το περιβάλλον (φυσικό και τεχνητό), ώστε να καταφέρουμε να γίνουμε συνώνυμο και παράδειγμα βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Το περιβάλλον το έχουμε, η εκπαίδευση μας λείπει».

The post Τουρισμός: Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και οι ελληνικές προοπτικές appeared first on 2045.gr.