Πριν λίγες μέρες για τις ανάγκες μιας ακαδημαϊκής παρουσίασης σχετικά με «παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων» (personal data breaches) θυμήθηκα εκείνη τη διαρροή δεδομένων των αεροπορικών εταιρειών που «άγγιξε» και την Ελλάδα, αφού σχετικές ενημερώσεις πήραμε και όσοι χρησιμοποιούμε συχνά την Aegean. Ψάχνοντας λίγο περισσότερο είδα ότι την παραβίαση στην ουσία την υπέστη η εταιρεία Sita, η οποία από ό,τι φαίνεται επεξεργάζεται όλα τα δεδομένα των ευρωπαίων που ταξιδεύουμε με αεροπλάνο, αφού εξυπηρετεί εκατοντάδες αεροπορικές εταιρείες μεταξύ των οποίων και όσες ανήκουν στη Star (Lufthansa group) αλλά και στην One World (British Airways group) alliance.

Τι εθνικότητας είναι η Sita; Κανείς δεν μπορεί να ξέρει, επειδή το κρύβει επιμελώς (έβαλε άλλωστε και τον Guardian να κάνει διόρθωση σχετικά). Τυπικά έχει έδρα στην Ελβετία (Γενεύη), ουσιαστικά ίσως στην Αμερική (Ατλάντα), όμως κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος. Σε κάθε περίπτωση πάντως, αν κάτι γι αυτήν είναι σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται για ευρωπαϊκή εταιρεία.

Όλα τα δεδομένα, επομένως, από οποιαδήποτε πτήση κάθε Έλληνα πολίτη τηρούνται, άμεσα ή έμμεσα, στην Αμερική (ή, τέλοσπάντων, η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτά).

Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για όλα τα οικονομικά δεδομένα κάθε Έλληνα πολίτη: Η Visa και η Mastercard είναι αμερικανικές εταιρείες.

Τι άλλο κάνει ένας άνθρωπος μέσα στην ημέρα του εκτός από το να καταναλώνει και ίσως να ταξιδεύει; Εργάζεται. Η Microsoft, η Google και η Apple είναι αμερικανικές εταιρείες. Θυμίζω επίσης ότι ενώ στο παρελθόν τα εργαλεία software τα αγόραζε κανείς «από το ράφι», τα εγκαθιστούσε στο εσωτερικό του δίκτυο και τα δεδομένα του τηρούνταν τοπικά, σήμερα όλα τα παραπάνω προϊόντα λειτουργούν στο cloud.

Φυσικά, δεν υπάρχει κανένας νομίζω λόγος να θυμίσω ότι και η διασκέδαση του μέσου Έλληνα παρέχεται απευθείας από αμερικανικές εταιρείες, από τα social media μέχρι το Netflix και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια-πλατφόρμες.

Σταματώ εδώ, όχι τόσο για λόγους οικονομίας κειμένου όσο γιατί εδώ σταματούν οι γνώσεις μου. Δεν γνωρίζω τι συμβαίνει με τα δεδομένα των οπλικών συστημάτων, ούτε με τις τεχνολογικές υποδομές πίσω από τα κρατικά δεδομένα ασφαλείας, ούτε καν τις τεχνολογικές υποδομές πίσω από τα απλά δεδομένα των Ελλήνων πολιτών που τηρεί η ελληνική κυβέρνηση. Φαντάζομαι ότι μέτρα ασφαλείας τήρησης των δεδομένων θα έχουν ληφθεί τόσο σε ελληνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αν και μάλλον θα έπρεπε κανείς να είναι αφελής για να πιστέψει ότι οι, Αμερικανοί κατασκευαστές τους δεν έχουν λάβει και εκείνοι τα δικά τους μέτρα πρόσβασης και σε αυτά τα δεδομένα αν χρειαστεί. Άλλωστε, αυτή ακριβώς η υποψία δεν βρίσκεται πίσω από την αμερικανική εναντίωση να χρησιμοποιούμε κινεζικά προϊόντα για τις αντίστοιχες χρήσεις;

Συνεπώς σήμερα όλα τα δεδομένα μας ή και του ελληνικού κράτους οποιαδήποτε ώρα και στιγμή μιας οποιασδήποτε ημέρας τα επεξεργάζονται αμερικανικές εταιρείες, οι οποίες μάλιστα πιθανότατα, πολύ βολικά, παρέχουν και υπηρεσίες αποθήκευσης και τήρησής τους. Αντίστοιχα, ό,τι ισχύει για την Ελλάδα υποθέτω ότι ισχύει λιγότερο ή περισσότερο και για τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη.

Πως φτάσαμε ως εδώ;

Πριν 20-30 χρόνια αυτή δεν ήταν καθόλου αυτονόητη κατάσταση ούτε για τα κράτη ούτε για τους πολίτες. Το λογισμικό βέβαια ήταν σημαντικό στην Ευρώπη και ήδη χρησιμοποιούνταν από τη δεκαετία του 1970 από τη δημόσια διοίκηση και του 1980 από τον ιδιωτικό τομέα. Όμως, αφενός μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 1990 τα αρχεία ήταν ακόμα κυρίως σε χαρτί και αφετέρου το λογισμικό ήταν προορισμένο να εγκατασταθεί και να λειτουργήσει τοπικά. Αυτό το δεύτερο έχει, κυρίως, σημασία: Μέχρι και τις αρχές του 2000 κάθε κράτος, κάθε επιχείρηση και κάθε πολίτης αγόραζε πακέτα λογισμικού «από το ράφι», τα εγκαθιστούσε τοπικά μόνος του σε υπολογιστές που ελάχιστα συνδεδεμένοι ήταν μεταξύ τους, και τηρούσε τα δεδομένα του «δίπλα του». Οι ενημερώσεις λογισμικού γίνονταν «με το χέρι». Η τεχνική υποστήριξη παρεχόταν τοπικά, αναγκαστικά με «δια ζώσης» παρουσία τεχνικού.

Το internet, το cloud αλλά και οι επιθετικές συνδρομητικές πολιτικές των (αμερικανικών) εταιρειών ανέτρεψαν για πάντα αυτό το μοντέλο. Οι υπολογιστές, τα smartphones ή τα tablets συνδέονται πλέον ήδη από το άνοιγμα του κουτιού τους με τον κατασκευαστή τους για διαρκή παροχή ενημερώσεων λογισμικού. Οι εφαρμογές μας εγκαθίστανται με download και όχι μέσω cd ή άλλων drives (που πια έχουν εξαφανιστεί). Η τεχνική υποστήριξη παρέχεται αποκλειστικά online, μέσω απομακρυσμένης πρόσβασης.

Έτσι, κατά τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια μπορεί οι τεχνολογικές λύσεις να έγιναν φθηνότερες, ταχύτερες και αποτελεσματικότερες όμως αυτό το πέτυχαν μέσω της αναγκαστικής διαρκούς μετάδοσης των δεδομένων στον (Αμερικανό) κατασκευαστή τους.

“Στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη ανταλλάξαμε, δηλαδή, εθνική κυριαρχία με οικονομικά οφέλη. Δώσαμε έλεγχο, και πήραμε παραγωγικότητα.”

Αυτό περίπου είναι, όπως το βλέπω εγώ, το κοινωνικό, ιστορικό και τεχνολογικό πλαίσιο πάνω στο οποίο διεξάγεται σήμερα ο νομικός διάλογος για data sovereignty, data residency και data localisation. (Τους όρους τους αφήνω επίτηδες αμετάφραστους, όχι μόνο επειδή δεν υπάρχει γενικά αποδεκτή ελληνική απόδοση αλλά και προκειμένου να δώσω τη δυνατότητα σε όποιον ενδιαφέρεται να το ψάξει περισσότερο.) Όμως, όπως είπα, αυτή είναι η δική μου θεώρηση των πραγμάτων (για την οποία έχω ήδη γράψει στο 2045.gr και εδώ). Μια διαφορετική προσέγγιση των ίδιων ακριβώς γεγονότων και της ίδιας πραγματικότητας θα υποστήριζε ίσως ότι η ψηφιακή τεχνολογία έδωσε στην ανθρωπότητα πρωτοφανείς δυνατότητες να επεξεργαστεί δεδομένα φθηνά και γρήγορα και προς όφελος όλων μας. Και ότι δεν πειράζει που στη διαδικασία αυτή τα δεδομένα όλων μας τα τηρεί ένα και μόνο κράτος, επειδή το σύστημα των data centers είναι τόσο διάσπαρτο που κανείς στην ουσία δεν ξέρει που ακριβώς βρίσκεται τι.

Αυτές οι δύο διαμετρικά αντίθετες απόψεις (η σημερινή κατάσταση είναι ή δεν είναι πρόβλημα για τα κράτη και τους πολίτες τους) συγκρούονται σε παγκόσμιο ρυθμιστικό επίπεδο, σε έναν παγκόσμιο νομικό πόλεμο. Η Αμερική, εύλογα, επιθυμεί τη διατήρηση της παρούσας κατάστασης, ιδεολογικά μέσω της ελευθερίας των αγορών και του «ανοίγματος» της ψηφιακής οικονομίας και, πρακτικά, μέσω της συνεχιζόμενης ανοχής στον γιγαντισμό των ψηφιακών εταιρειών της, παρότι δημιουργούν πλέον και στο εσωτερικό της οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει κάπως τον έλεγχο, όμως γνωρίζει ότι για να το πετύχει αυτό διαθέτει μόνο νομικά εργαλεία: Ο GDPR, η νομοθεσία για την κυβερνοασφάλεια και τώρα ίσως και η νομοθεσία για την Τεχνητή Νοημοσύνη βάζουν έμμεσα κανόνες στο που και πως τηρούνται τα δεδομένα. Δεν διαθέτει όμως ακόμα τις τεχνολογικές λύσεις για να υποστηρίξει τα θέλω της. Η Κίνα λειτουργεί το εντελώς δικό της σύστημα, μακριά από την Αμερικανική παντοδυναμία: Δικές της τεχνολογίες, δικές της πιστωτικές κάρτες, δικά της data centers, δικά της social media. H Ρωσία λιγότερο ή περισσότερο ακολουθεί το παράδειγμά της.

Στον παραπάνω νομικό και τεχνολογικό πόλεμο κερδίζονται και χάνονται πολλές μάχες. Για παράδειγμα, ο GDPR ήταν μια κερδισμένη, παγκόσμια μάχη για την Ευρώπη. Η Αυστραλία έχασε από το Facebook. Η Microsoft και η Apple προσπάθησαν, καθεμία με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας, να αντισταθούν σε αιτήματα πρόσβασης από τις αμερικανικές αρχές. Η, κινεζική, Huawei «ταλαιπωρήθηκε» από τις αμερικανικές αρχές. Το TikTok το ίδιο.

Και για το μέλλον; Αν με ρωτάτε, είμαι εντελώς πεπεισμένος ότι τα δεδομένα των Ελλήνων πολιτών και του ελληνικού κράτους πρέπει να παραμένουν στην Ελλάδα, προστατευμένα κατά το δυνατό από οποιαδήποτε πρόσβαση τρίτου. Αντιλαμβάνομαι όμως ότι κάτι τέτοιο είναι εντελώς ανέφικτο, αφού οι τεχνολογικές ανάγκες για να συμβεί κάτι τέτοιο μας ξεπερνούν κατά πολύ.

Η Ευρώπη, επομένως, είναι η μόνη λύση. Η αναγκαστική επεξεργασία και τήρηση των δεδομένων σε ευρωπαϊκό έδαφος από ευρωπαϊκές εταιρείες είναι για εμένα μονόδρομος. Localisation, συνεπώς – το sovereignty ή το residency δεν αρκούν. Όπως θα σας πει οποιοσδήποτε νομικός, είναι πρακτικά αδύνατο να επιβάλεις δικό σου νόμο στο εσωτερικό τρίτου κράτους όταν στο κράτος αυτό δεν αρέσει ο νόμος σου. Αυτή όμως είναι η ουσία της εθνικής κυριαρχίας ακόμα και στην ψηφιακή εποχή, ο βασικός ρόλος του κράτους: Η προστασία των πολιτών του σύμφωνα με τους νόμους που οι ίδιοι ψήφισαν. Παλιά αυτό γινόταν εύκολα, με φυσικό τρόπο, εντός εθνικών συνόρων. Αν ψηφιακά σύνορα ίσως σήμερα δεν υπάρχουν (αν και οι Κινέζοι και οι Ρώσοι θα διαφωνούσαν με αυτό), είναι νομίζω καιρός σήμερα να τα δημιουργήσουμε.

The post Εθνική κυριαρχία στην ψηφιακή εποχή appeared first on 2045.gr.

Νομίζω ότι η πιο χρήσιμη ιστορία για να καταλάβει κανείς κατά που βαδίζει το Ίντερνετ αυτή την περίοδο είναι εκείνη των αυτοκινητοβιομηχανιών της δεκαετίας του ’60 και του ’70: Οι Ευρωπαίοι ήθελαν να αγοράζουν «ξένα», μη-ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, τα οποία κατασκευάζονταν στην Ιαπωνία ή αλλού και έφταναν με πλοία στην Ευρώπη. Το αποτέλεσμα; Όταν οι πωλήσεις τους ξεπέρασαν εκείνες των ευρωπαϊκών, ευρωπαϊκές βιομηχανίες έκλεισαν και δουλειές χάθηκαν. Οι πολίτες παραπονιούνταν, η οικονομία υπέφερε. Τότε το κράτος επενέβη: Ανάγκασε τις «ξένες» αυτοκινητοβιομηχανίες να φτιάξουν εργοστάσια στην Ευρώπη και να πωλούν τα αυτοκίνητά τους μέσω τοπικών αντιπροσωπειών σε κάθε χώρα. Η ισορροπία αποκαταστάθηκε, η κανονικότητα επανήλθε.

Το Ίντερνετ είναι γνωστό σε όλους εδώ και χρόνια ότι απειλεί την ισορροπία κοινωνιών και κρατών. Μπορεί ως εργαλείο οικονομικής και προσωπικής εξέλιξης να είναι καταπληκτικό και να προσφέρει ανήκουστες πριν λίγο καιρό δυνατότητες στον απλό άνθρωπο (να μην ξεχνάμε ότι με τον όρο «παγκοσμιοποίηση» εννοούμε το Ίντερνετ και τίποτα άλλο), όμως αμφισβητεί την, κατά τα τελευταία διακόσια χρόνια τουλάχιστον, κανονικότητα: Δηλαδή, τον κανόνα της εθνικής κυριαρχίας εντός των εθνικών συνόρων.

H απειλή της εθνικής κυριαρχίας

Πως το κάνει αυτό; Με την εξ αποστάσεως παροχή των υπηρεσιών. Το Microsoft Office, το Google Mail, το YouTube, το Facebook, το LinkedIn, το Dropbox πωλούν online απευθείας σε κάθε πολίτη ή επιχείρηση του κόσμου από μακριά, χωρίς την ανάγκη ούτε τοπικών εργοστασίων, ούτε αντιπροσώπων, ούτε γραφείων, ούτε προσωπικού. Ακόμα και η Amazon, εκμεταλλεύεται ένα παγκόσμιο δίκτυο εταιρειών και μεταφορών για να μειώσει τα τοπικά της κόστη – στην ουσία, δηλαδή, να εξαφανίσει την ανάγκη να διατηρεί κατάστημα σε κάθε μια χώρα που διαθέτει τα προϊόντα της.

Με απλά λόγια, μπορεί η Google και η Microsoft να έχουν γραφεία στην Αθήνα, όμως τα τιμολόγιά τους για το YouTube και το Office εκδίδονται προς ελληνικές επιχειρήσεις όχι από αυτά τα γραφεία αλλά από την Ιρλανδία.

Είναι τόσο τραγικό αυτό; Δεν είναι άραγε αυτή η νέα κατάσταση που πρέπει να αποδεχτούμε όλοι;

Για καμιά δεκαριά χρόνια πράγματι εδώ στην Ευρώπη πιστεύαμε ότι αυτό δεν ήταν και τόσο μεγάλο πρόβλημα, ότι αυτή είναι η νέα κατάσταση της παγκοσμιοποίησης (πιθανότατα σε αυτό βοήθησε και η Αμερικανική πειθώ, αφού, μην ξεχνάμε, όλες οι παραπάνω εταιρείες είναι Αμερικανικές). Μάλιστα, το ιρλανδικό μοντέλο της χαριστικής φορολόγησης ώστε να εγκατασταθούν εκεί τα ευρωπαϊκά παραρτήματα των Big Tech εταιρειών σε βάρος όλων των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών, αντί για αντι-παράδειγμα έγινε υπόδειγμα προς όλους.

Μετά άρχισαν τα προβλήματα. Όπως αποδείχτηκε, οι οικονομολόγοι, με τη συνήθη τους νεοφιλελεύθερη έπαρση των τελευταίων δεκαετιών, ξέχασαν ότι η οικονομική λύση του ενός είναι το κοινωνικό πρόβλημα του άλλου.

Όταν η υπηρεσία ή η πλατφόρμα παρέχεται από μακριά δεν είναι το τιμολόγιο το μόνο πρόβλημα. Ή, αν προτιμάτε, το τιμολόγιο είναι μόνο η αρχή των προβλημάτων. Μετά λίγο καιρό έρχονται τα πραγματικά δύσκολα προβλήματα: Που αποθηκεύονται τα δεδομένα; Ποιος έχει ευθύνη για ό,τι συμβεί πάνω σε ιντερνετικές πλατφόρμες; Πως αποδίδεται δικαιοσύνη στο ίντερνετ;

Ο ρόλος των εθνικών κρατών

Στον πραγματικό κόσμο και οι τρεις παραπάνω ερωτήσεις έχουν την ίδια απάντηση: Τα εθνικά κράτη. Τα εθνικά κράτη φροντίζουν για τα κρίσιμα δεδομένα των πολιτών τους. Τα εθνικά κράτη εκδίδουν νόμους που αποδίδουν ευθύνες. Τα εθνικά κράτη αποδίδουν δικαιοσύνη, μέσω ενός εθνικού συστήματος δικαστηρίων.

Το Ίντερνετ απείλησε να ανατρέψει όλα τα παραπάνω: Δεδομένα Ελλήνων πολιτών βρίσκονται αποθηκευμένα κάπου στο, παγκόσμιο, σύννεφο (κατά τη βασική επιχειρηματολογία των Big Tech, ούτε οι ίδιοι δεν ξέρουν που ακριβώς). Έλληνες βρίζουν, απειλούν ή και κλέβουν άλλους Έλληνες σε ιντερνετικές πλατφόρμες με έδρα στην Καλιφόρνια. Τα ελληνικά δικαστήρια αδυνατούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τον πολίτη.

“Το κράτος αντάλλαξε εθνική κυριαρχία και δέχτηκε μείωση του επιπέδου προστασίας των πολιτών του έναντι innovation centers, data centers και άλλων, αντισταθμιστικών, ωφελημάτων”

Τα εθνικά κράτη για καμιά δεκαριά χρόνια (μην ξεχνάμε ότι το Facebook μόλις έκλεισε τα δεκαπέντε του) παρατηρούσαν αποσβολωμένα αυτή την πρωτοφανή, αφανή αφαίρεση εθνικής κυριαρχίας από το Ίντερνετ. Καθένα τους αντέδρασε σπασμωδικά και σύμφωνα με τις ιδιαίτερες συνθήκες του. Κάποια, όπως η Ιρλανδία, προσπάθησαν συγκυριακά να επωφεληθούν, άλλα (μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) νόμιζαν ότι έλυσαν το πρόβλημα μέσω «ειδικών συμφωνιών» με την Big Tech, για άνοιγμα πλούσιων γραφείων στην επικράτειά τους (πχ. η Google στο Παρίσι) ή άνοιγμα τοπικών data centers ή οτιδήποτε άλλο.

Καταλήξαμε έτσι να μπερδέψουμε στο Ίντερνετ τους ρόλους του κράτους και της βιομηχανίας. Το κράτος αντάλλαξε εθνική κυριαρχία και δέχτηκε μείωση του επιπέδου προστασίας των πολιτών του έναντι innovation centers, data centers και άλλων, αντισταθμιστικών, ωφελημάτων.

Όπως όμως όλα τα πάρτι της αγοράς, έτσι και αυτό έχει κοντινή ημερομηνία λήξεως. Όπως ακριβώς συνέβη με τις μη-ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες πριν εξήντα χρόνια, έτσι συμβαίνει και τώρα με το Ίντερνετ: το κράτος παίρνει σιγά-σιγά πίσω το ρόλο του και η κανονικότητα επανέρχεται.

Ομολογουμένως ο τρόπος που αυτό συμβαίνει είναι ανορθόδοξος: Αντί να επέμβουν οι φορολογικές και οι οικονομικές κρατικές αρχές, επεμβαίνουν οι αρχές προστασίας του πολίτη. Δεν γνωρίζω ακριβώς γιατί συμβαίνει αυτό – ή, μάλλον, προτιμώ να μην πω δυνατά τι φαντάζομαι.

Δύο είναι σήμερα οι δρόμοι εθνικής κανονικοποίησης του Ίντερνετ. Ο πρώτος αφορά την κυβερνο-ασφάλεια. Ο δεύτερος τα δικαιώματα του πολίτη, ειδικά το δικαίωμα στα προσωπικά του δεδομένα.

Σύμφωνα με την αρχή που πλέον διαμορφώνεται στην κυβερνο-ασφάλεια, τα «κρίσιμα» δεδομένα (όχι όλα) πρέπει να αποθηκεύονται τοπικά, εντός της εδαφικής επικράτειας ενός κράτους (ή, της Ευρώπης, για όλους εμάς). Αυτό μπορεί σε κάποιον τρίτο να ακούγεται αυτονόητο, όμως τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Ακόμα και σήμερα η Big Tech προσπαθεί να μας πείσει ότι το data localisation και το data sovereignty είναι κάτι κακό που πρέπει να αποφεύγεται. Όσοι το υποστηρίζουν χαρακτηρίζονται λουδίτες, αντι-φιλελεύθεροι, σκοταδιστές, όλα τα κακά. Όμως σιγά-σιγά η λογική επανέρχεται: Είναι αδιανόητο κρίσιμα δεδομένα πολιτών και υποδομών για τη βασική λειτουργία μιας χώρας και για τη ζωή των πολιτών της να αποθηκεύονται εκτός συνόρων ή, έστω, εκτός Ευρώπης – εκτός δηλαδή του τοπικού ελέγχου του κράτους στο οποίο ανήκουν, ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά.

“Η κανονικοποίηση του Ίντερνετ είναι ένα ευρύτερο φαινόμενο, που περιλαμβάνει την επιστροφή σιγά-σιγά στα παλιά, off-line μοντέλα που η ανθρωπότητα ήδη γνώριζε”

Ομοίως και με τα προσωπικά δεδομένα. Ο, γνωστός σε όλους μας, GDPR (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) δεν κάνει αποδεκτό το υπερ-τοπικό επιχείρημα του Ίντερνετ: Σύμφωνα με βασικό κανόνα του όλες οι επεξεργασίες προσωπικών δεδομένων που επηρεάζουν με οποιονδήποτε τρόπο Ευρωπαίους πολίτες υπόκεινται στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία, ανεξαρτήτως που γίνονται. Η Big Tech οφείλει να συμμορφωθεί – και συμμορφώνεται.

Η κανονικοποίηση του Ίντερνετ για εμένα είναι ένα ευρύτερο φαινόμενο, που περιλαμβάνει την επιστροφή σιγά-σιγά στα παλιά, off-line μοντέλα που η ανθρωπότητα ήδη γνώριζε: Μουσική μπορεί να μην ακούμε πια από CD, πληρώνουμε όμως ένα περίπου CD το μήνα στο Spotify. Ταινίες μπορεί να μην νοικιάζουμε πια από το video club, πληρώνουμε όμως τέσσερις ταινίες το μήνα στο Netflix. Δωρεάν εγκυκλοπαίδεια παρέχει ιντερνετικά η Wikipedia, όμως η Britannica είναι προσβάσιμη μόνο με συνδρομή. Επόμενη στάση οι εφημερίδες και τα περιοδικά, όπου η καθημερινή αγορά από το περίπτερο θα αντικατασταθεί από ηλεκτρονική συνδρομή. Τελικά δηλαδή το Ίντερνετ θα έχει καταφέρει (το τιτάνιο έργο) να φέρει την ανθρωπότητα πιο κοντά – δεν θα έχει αλλάξει όμως τον τρόπο που είχαμε μάθει να πληρώνουμε για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που καταναλώνουμε.

Το ίδιο και με τα εθνικά κράτη. Στην δεκαετία του ’90 το Ίντερνετ χαιρετίστηκε από hippies, cyberpunks και άλλους ακραίους ως το τέλος του εθνικού κράτους, ως ένα νέο πεδίο απόλυτης ελευθερίας, ασυδοσίας και δεν ξέρω τι άλλο. Για λίγο καιρό φάνηκε ότι θα κέρδιζαν, ανεξαρτήτως αν τους βοήθησαν οι αντίπαλοί τους, δηλαδή η αμερικανική κυβέρνηση και η αμερικανική βιομηχανία (δεν είναι άλλωστε καθόλου ασυνήθιστο τα άκρα να βοηθούν το ένα το άλλο). Τελικά η λογική επικράτησε: Το Ίντερνετ είναι ένα (χρησιμότατο, ανεπανάληπτο) μέσο επικοινωνίας. Τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο. Μπορεί να άλλαξε την ανθρωπότητα για πάντα, όμως οι αλλαγές που επέφερε αφορούν ακριβώς αυτό, την ανθρώπινη επικοινωνία – όχι την ανθρώπινη συγκρότηση.

The post Ίντερνετ – εθνικά κράτη, σημειώσατε 2 appeared first on 2045.gr.