Η περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας με επίκεντρο τον άξονα Κοζάνη, Πτολεμαΐδα, Φλώρινα έχει πληρώσει ακριβό τίμημα για τον εξηλεκτρισμό και την εκβιομηχάνιση της χώρας, ίσως το ακριβότερο στη χώρα. Το περιβαλλοντικό κόστος είναι προφανές αν αναλογιστούμε την έκταση της γης που έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε ένα ανοικτό πεδίο εξόρυξης λιγνίτη και το επίσης προφανές αλλά λιγότερο γνωστό είναι το τίμημα που καταβάλουν εργαζόμενοι και κάτοικοι με την επιβάρυνση της υγείας τους. Ένα κατατοπιστικό ρεπορτάζ του Guardian από το όχι και πολύ μακρινό 2018 περιγράφει με ακρίβεια την κατάσταση.

Η μετατροπή της περιοχής σε κέντρο παραγωγής ενέργειας με ανανεώσιμες πηγές μετά από πολλές ανακοινώσεις διαχρονικά από τις κυβερνήσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ΔΕΗ λειτουργεί ήδη οκτώ εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 400 MW στην Πτολεμαΐδα. Όλες οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) της εταιρίας, τόσο στη Δυτ. Μακεδονία όσο και στην υπόλοιπη χώρα, κάλυψαν το 30% της συνολικής ενέργειας που παρήγαγε η ΔΕΗ το 2023 και η οποία ανήλθε σε 21 TWh (21 τεραβατώρες, δηλαδή 21 δισ. κιλοβατώρες). Άρα υπάρχει μια κάποια πρόοδος…

Ωστόσο, τα φωτοβολταϊκά (όπως και τα αιολικά πάρκα) βρίσκονται στο στόχαστρο μίας κριτικής που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε να εκτυλίσσεται στο προνομιακό πεδίο των κοινωνικών δικτύων. Φωτογραφία που εμφανίζει μέρος των φωτοβολταϊκών στα πρώην πεδία εξόρυξης λιγνίτη αναδημοσιεύεται στο Facebook με σχόλια ότι δεσμεύεται καλλιεργήσιμη γη και ότι στο τέλος «θα τρώμε φωτοβολταϊκά» αφού «θα πέσει πείνα».

Η αλήθεια είναι ότι οι διατάξεις που ισχύουν σήμερα, προβλέπουν ότι για τα αγροτεμάχια που έχουν χαρακτηριστεί ως υψηλής παραγωγικότητας επιτρέπεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων ισχύος έως και ενός MW με την προϋπόθεση ότι δεν καλύπτεται άνω του 0,8% της συνολικής έκτασης.

Άνθρωποι που εργάζονται στον χώρο της ενέργειας σημειώνουν ότι αν αποφασίζαμε να καλύψουμε το σύνολο των ενεργειακών αναγκών της χώρας με φωτοβολταϊκά συστήματα (σ.σ. και είχαμε και τις απαιτούμενες δομές αποθήκευσης για τις νυχτερινές ώρες), θα δεσμεύαμε περίπου το 2% της συνολικής επικράτειας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η μετατροπή του 1% της διαθέσιμης έκτασης σε φωτοβολταϊκά πάρκα θα κάλυπτε τις ανάγκες της Ε.Ε. σε ηλεκτρική ενέργεια σύμφωνα με μελέτη του 2019.

Ωστόσο, σε πολλές περιοχές υπάρχει το φαινόμενο εκτάσεις (που προφανώς δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των νόμων και των υπουργικών αποφάσεων για τη γη υψηλής παραγωγικότητα) να «αφαιρούνται» από τον πρωτογενή τομέα και να δεσμεύονται για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων. Με τα πολλαπλά προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλοί παραγωγοί ή/και ιδιοκτήτες γης, δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε πόσο εύκολα θα νοικιάσουν τη γη τους σε έναν παραγωγό ενέργειας. Το αποτέλεσμα είναι να εκδηλώνονται τριβές σε τοπικό επίπεδο και επειδή ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται, ένα μέρος των αντιδράσεων φαίνεται να το αξιοποιούν κέντρα που προωθούν την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας (και της Ευρώπης συνολικά) από τρίτους.

Υπάρχει μια πιο… ειρηνική λύση που να ικανοποιεί και τους αγρότες και την ανάγκη για παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές;

Δεν υπάρχει δίλημμα «τρακτέρ ή πάνελ»

Ο όρος «αγροβολταϊκά συστήματα» δεν υποδηλώνει κάποια  νέα εξωτική τεχνολογία που χρησιμοποιεί τον πρωτογενή τομέα για την παραγωγή ενέργειας, αλλά μιλάει για τη σύγκλιση δύο διαφορετικών -και για κάποιους, απολύτως ξένων μεταξύ τους- κόσμων. 

Αντί να δεσμεύεται η γη αποκλειστικά για τη μία ή την άλλη δραστηριότητα γιατί να μη χρησιμοποιείται και για τις δύο; Μοιάζει με σολομώντεια λύση, έχει όμως αποτέλεσμα;

Ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με τη συνεγκατάσταση των καλλιεργειών με την παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα. Η πρόταση δεν περιορίζεται σε θεωρητικά σχήματα αλλά έχει να επιδείξει ήδη εφαρμογές καθώς  και μελέτες που καταγράφουν τα οφέλη. Η συμβίωση της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας και της γεωργικής παραγωγής μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη υψηλότερων αποδόσεων των καλλιεργειών μέσω της προστασίας τους από τη ζέστη  ή την ξηρασία, στην αποδοτικότερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της ψύξης των φωτοβολταϊκών πλαισίων  και στη βελτίωση του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, αναφέρει σχετικό ενημερωτικό φυλλάδιο της επιστημονικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Πάμε για λίγο στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού όπου τα πράγματα έχουν προχωρήσει λίγο.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες στις ΗΠΑ έχουν καταγράψει 567 αγροβολταϊκές εγκαταστάσεις με εγκατεστημένη ισχύ 10 GW. Σε 35 από αυτές, η γη χρησιμοποιείται ταυτόχρονα και για καλλιέργειες, όμως σαφώς περισσότερες (418 για την ακρίβεια) είναι οι εγκαταστάσεις όπου μαζί με τα φωτοβολταϊκά φιλοξενούν κυψέλες (μελισσών).  Θα χρειαζόταν μόλις το 0,3% της γης των Ηνωμένων Πολιτειών για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για την παραγωγή 1 TW ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως παραδέχεται όμως το υπουργείο Ενέργειας της χώρας υπάρχει μία σύγκρουση μεταξύ φωτοβολταϊκών συστημάτων και αγροτικού τομέα «επειδή τα ίδια χαρακτηριστικά που καθιστούν τη γη κατάλληλη για την ηλιακή ενέργεια (άφθονος ήλιος, επίπεδη γη) είναι επίσης ελκυστικά για τη γεωργία». Άρα, τα αγροβολταϊκά συστήματα μπορούν να οδηγήσουν στην άμβλυνση των συγκρούσεων, καταργώντας στην πράξη το δίλημμα που θα κωδικοποιούσαμε με τη φράση «ή τρακτέρ ή πάνελ».

Επιστρέφουμε στην Ευρώπη που επιταχύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ σε μια προσπάθεια να μειώσει την εξάρτησή της τόσο από τα ορυκτά καύσιμα όσο και από τρίτες χώρες όπως είναι, για παράδειγμα, η Ρωσία. Η ΕΕ διαθέτει περίπου 170 εκατ. εκτάρια γεωργικής γης (σ.σ. ένα εκτάριο ισούται με 10 στρέμματα), εκ των οποίων τα 94 εκατ. εκτάρια είναι καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Οι αγροβολταϊκές εγκαταστάσεις στο 1% των καλλιεργήσιμων εκτάσεων της Ε.Ε. θα μπορούσαν να συνεισφέρουν 944 GW ηλεκτρικής ενέργειας καταλαμβάνοντας 950.000 εκτάρια (9,5 εκατ. στρέμματα) και να ενισχύσουν τις πιθανότητες επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί για την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ στην Ένωση. Ωστόσο, η διαδρομή που πρέπει να καλυφθεί είναι τεράστια, καθώς οι ανωτέρω αριθμοί είναι θεωρητικοί. Στην πράξη δεν έχουν γίνει και πάρα πολλά.

Οι εξελίξεις στην Ευρώπη

«Οι Ευρωπαίοι ανησυχούν για την επισιτιστική και ενεργειακή τους ασφάλεια. Ανησυχούν όμως και για τις πιθανές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Τα αγροβολταϊκά συστήματα μπορούν να μετριάσουν αυτές τις ανησυχίες. Βοηθούν στην προστασία των καλλιεργειών και στη σταθεροποίηση ή ακόμη και στην αύξηση των αποδόσεων. Η γεωργική δραστηριότητα αποτελεί πηγή φυσικής ψύξης που βελτιώνει την απόδοση των πάνελ. Έτσι, είναι όλοι κερδισμένοι!» δήλωσε η επίτροπος Ενέργειας Kadri Simson το 2022 κατά τα εγκαίνια μίας αγροβολταϊκής εγκατάστασης στο Brouchy στη βόρεια Γαλλία.

Η απόσταση από τα 10 GW που παράγεται ήδη στις αγροβολταϊκές εγκαταστάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει μεγάλη, ωστόσο κάποιες χώρες φαίνεται ότι αντιλαμβάνονται τη δυναμική των αγροβολταϊκών συστημάτων. Το 2023 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε  ένα ιταλικό πρόγραμμα ύψους 1,7 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη αγροβολταϊκών συστημάτων στη γειτονική μας χώρα. Το πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτείται εν μέρει από το Ταμείο Ανάκαμψης  και Ανθεκτικότητας, υποστηρίζει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων ισχύος 1,04 GW και με δυνατότητα παραγωγής τουλάχιστον 1.300 GWh ετησίως.  Η Ιταλία προκάλεσε κάποια ρίγη ανησυχίας στον κλάδο των φωτοβολταϊκών όταν τον περασμένο Μάιο απαγόρευσε την εγκατάσταση συστημάτων σε γη υψηλής παραγωγικότητας, ωστόσο εξαιρέθηκαν ρητά από το πεδίο των απαγορεύσεων οι αγροβολταϊκές εγκαταστάσεις που λαμβάνουν χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Καθώς η Ελλάδα αφήνει πίσω της το «βρώμικο μυστικό» του λιγνίτη, όπως ευφυώς έγραφε ο Guardian το 2018, είναι ίσως περισσότερο λογικό να αναζητηθούν λύσεις που αντί να ενισχύουν τις εντάσεις -που ρίχνουν νερό στον μύλο της ενεργειακής εξάρτησης από τρίτες χώρες- δημιουργούν πεδίο συνεργασίας. Λίγο δύσκολο ίσως σε μία χώρα που στον δημόσιο διάλογο τα τελευταία (αρκετά ) χρόνια κάνει ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία της η λογική του «ή μαζί μας ή εναντίον μας» αλλά προτάσεις όπως τα αγροβολταϊκά συστήματα δείχνουν τον δρόμο σε μια άλλη προσέγγιση. Το θέμα είναι, φυσικά, αν θέλουμε αυτή την προσέγγιση…

The post Αγροβολταϊκά συστήματα ή όταν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συνάντησαν τη γεωργία appeared first on 2045.gr.

Πώς η τεχνολογία μεταμορφώνει τη γεωργία; Ποια είναι τα οφέλη που προκύπτουν από την υιοθέτησή της; Είναι βιώσιμη για κάθε μέγεθος αγροτικής ιδιοκτησίας; Μπορούν τα τεχνολογικά εργαλεία να απαντήσουν στην απειλή της κλιματικής αλλαγής και της πιθανής απώλειας της παραγωγής; Οι Έλληνες παραγωγοί είναι πρόθυμοι να ενσωματώσουν τεχνολογικά εργαλεία στη διαδικασία παραγωγής; Τι αλλάζει στο παραγωγικό μοντέλο των γεωργών; Μήπως ξεφεύγουμε από το μοντέλο των επιδοτήσεων; Αυτά και αρκετά ακόμη θέματα συζητήσαμε με την κα Μάχη Συμεωνίδου, co-founder και managing director της AgroApps.

Για την κα Συμεωνίδου η σχέση της με τη γεωργία είναι μια σχέση ζωής, από τα παιδικά της χρόνια, ως παιδί αγροτικής οικογένειας, αργότερα στις σπουδές και εν συνεχεία στην επαγγελματική της πορεία, μέχρι και το 2015 όταν με μια ομάδα έμπειρων γεωπόνων και ειδικών στο χώρο της πληροφορικής θα ιδρύσουν την AgroApps.

Για την κα Συμεωνίδου δεν υπάρχει αμφιβολία: το μέλλον της γεωργίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την τεχνολογία. «Αυτό που ζούμε τώρα είναι μια επανάσταση σε όλους τους τομείς. Ήταν αδύνατο η γεωργία να μείνει πίσω και να μείνει εκτός ρεύματος», αναφέρει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια μικρή μεν αλλά γρήγορη υιοθέτηση τεχνολογικών εργαλείων από τους Έλληνες παραγωγούς.

Εξίσου βέβαιη εμφανίζεται και για τη βιωσιμότητά της, ανεξάρτητα από το είδος της παραγωγής ή το μέγεθος της αγροτικής ιδιοκτησίας. «Και για το μικρό χωράφι και για το μεγάλο, υπάρχουν λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες του» σημειώνει.

Στο νέο γεωργικό περιβάλλον, όπως αυτό διαμορφώνεται, το βάρος της αλλαγής δεν πέφτει μόνο στους παραγωγούς. Αντιθέτως, όπως σημειώνει η α Συμεωνίδου, θα πρέπει και οι τεχνολογικοί πάροχοι να είναι σε θέση να απαντήσουν με πολλή αξιοπιστία στο πιο απλό αλλά ουσιαστικό ερώτημα των παραγωγών: τι θα πάρω πίσω αν υιοθετήσω το ένα ή το άλλο εργαλείο. «Δεν έχει λόγο ο γεωργός να αρνηθεί κάτι από το οποίο θα κερδίσει», αναφέρει χαρακτηριστικά. Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των κρατικών φορέων για την υιοθέτηση πολιτικών που θα προωθούν την υιοθέτηση των τεχνολογιών.

The post Η τεχνολογία στη γεωργία έχει νόημα για κάθε παραγωγό, μικρό ή μεγάλο (vid) appeared first on 2045.gr.

Μάιος 2020. Η Ευρώπη μαστίζεται από το πρώτο κύμα της εξάπλωσης της πανδημίας. Στο ίδιο διάστημα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει τη νέα στρατηγική της «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», ένα πρόγραμμα αλλαγών και μεταρρυθμίσεων στον τομέα της καλλιέργειας στο πλαίσιο του χάρτη «Μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία». 

Η πορεία «προς ένα πιο υγιές και βιώσιμο ευρωπαϊκό σύστημα τροφίμων» περνάει από ένα φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα επίτευξης στόχων και επιμέρους στρατηγικών που μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν: 

• μείωση κατά 50 % στη χρήση και το κίνδυνο των χημικών φυτοφαρμάκων έως το 2030.
• μείωση κατά 50 % στη χρήση των πιο επικίνδυνων φυτοφαρμάκων έως το 2030.
• μείωση στις απώλειες θρεπτικών ουσιών κατά τουλάχιστον 50 %, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν υποβαθμίζεται η γονιμότητα του εδάφους.
• μείωση στη χρήση λιπασμάτων κατά τουλάχιστον 20 % έως το 2030

Στον πυρήνα αυτής της μεγάλης μετάβασης που επιχειρεί και επίσημα η Ευρώπη σημαντικό ρόλο παίζει η τεχνολογία. Διαβάζοντας το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης παίρνουμε μια ακόμα καλύτερη ιδέα. H πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει μία δαπάνη 10 δισ. ευρώ που θα κατευθυνθεί μεταξύ άλλων στην έρευνα και καινοτομία, τη σύνδεση όλων των γεωργών και αγροτικών περιοχών με γρήγορο και αξιόπιστο Internet, την ενσωμάτωση της γεωργίας ακριβείας, τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και την αξιοποίηση της δορυφορικής τεχνολογίας.

Όμως για να φθάσουμε σε αυτό το σημείο θα πρέπει να δούμε που βρισκόμαστε. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου το έδαφος που έχουμε να καλύψουμε είναι μάλλον μεγαλύτερο. 

Η γεωργία ακριβείας

H σχέση γεωργίας και τεχνολογίας δεν είναι καινούρια. Οι δύο κλάδοι έρχονται όλο και πιο κοντά τα τελευταία χρόνια, κάτω από την ομπρέλα της «γεωργίας ακριβείας». Με τον συγκεκριμένο όρο νοείται το σύστημα διαχείρισης ενός αγροτεμαχίου, το οποίο συνδέει εδαφικά, καλλιεργητικά και κλιματικά δεδομένα, με στόχο την αύξηση της παραγωγής και βελτίωση της ποιότητας, όπως επίσης και στην μείωση αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον.

Βασίζεται σε τεχνολογίες και μέσα ικανά να καταγράψουν με ακρίβεια την κατάσταση στον αγρό, ανά πάσα στιγμή, στη συνέχεια να διαχειριστούν τη συγκεντρωμένη πληροφορία και τα δεδομένα και τέλος να ορίσουν τις ανάγκες εισροών σε νερό, λιπάσματα κ.α. σε κάθε σημείο του αγρού και χρονική στιγμή ξεχωριστά, αποφεύγοντας την υπερλίπανση και προστατεύοντας το περιβάλλον.

Στην πράξη η γεωργία ακριβείας ήρθε να αντικαταστήσει τη διαχείριση του αγροτεμαχίου από τη λογική του μέσου όρου: της παραγωγής, των ιδιοτήτων του εδάφους και των χαρακτηριστικών της καλλιέργειας. Τώρα το αγροτεμάχιο είναι ένα “μωσαϊκό” από κομμάτια εδάφους μεταβαλλόμενης γονιμότητας και διαθεσιμότητας νερού, που έχουν διαφορετικές απαιτήσεις σε άρδευση και λίπασμα.

“Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η γεωργία ακριβείας εφαρμόζεται μόλις από το 1% των Ελλήνων παραγωγών”

Δυστυχώς στην ελληνική αγορά τέτοιου είδους καλλιεργητικά μοντέλα είναι η εξαίρεση και όχι ο κανόνας, με τον κύριο αποτρεπτικό παράγοντα για τη χρήση τέτοιων πρακτικών να εντοπίζεται όχι μόνο στην άγνοια των γεωργών στη χρήση και εκμετάλλευση αυτών των εργαλείων αλλά και στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, όπως το μέγεθος των αγροτικών εκτάσεων ή το ίδιο το παραγόμενο αγροτικό προϊόν. 

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η εφαρμογή γεωργίας ακριβείας από τους Έλληνες παραγωγούς περιορίζεται σε πολύ μικρό μονοψήφιο ποσοστό (μόλις από το 1% σύμφωνα με κάποιες φωνές). Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ιταλία σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη δείχνει να ξεπερνάει το 28%. Στην ίδια μελέτη βλέπουμε ότι το μέσο μέγεθος της αγροτικής ιδιοκτησίας των Ιταλών παραγωγών που υιοθετούν τέτοιες λύσεις είναι 1430 στρέμματα. Στην Ελλάδα η μέση αγροτική ιδιοκτησία εκτιμάται σε μερικές δεκάδες στρέμματα, οπότε είναι εμφανής ένας πρώτος σκόπελος (το μέγεθος στην ιδιοκτησία) στην υιοθέτηση τέτοιων λύσεων.

Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένοι παραγωγικοί κλάδοι, όπου υπάρχει ευρεία χρήση μεθόδων γεωργίας ακριβείας. Ένας τέτοιος κλάδος είναι εκείνος της αμπελουργίας, ιδιαίτερα όταν το αμπέλι προορίζεται για εμφιαλωμένο κρασί.

“Με την εφαρμογή λύσεων αμπελουργίας ακριβείας η επόμενη χρονιά είναι πάντα καλύτερη για την παραγωγή μας” – Άγγελος Ιατρίδης, Κτήμα Άλφα

Μία τέτοια περίπτωση παραγωγού είναι και το Κτήμα Άλφα, το οποίο εφαρμόζει σύγχρονες μεθόδους αμπελουργίας εδώ και επτά χρόνια, όπως μας ενημέρωσε στην επικοινωνία μας ο Άγγελος Ιατρίδης, οινοποιός και διευθύνων σύμβουλος στη συγκεκριμένη επιχείρηση.

Στα εργαλεία που χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να εφαρμόσει αμπελουργία ακριβείας συμπεριλαμβάνονται δορυφορικές αποτυπώσεις, πολυφασματικές κάμερες, φωτοσυνθετικές αναλύσεις και προβλέψεις από μετεωρολογικούς σταθμούς, που επιτρέπουν στους ανθρώπους του κτήματος να προβλέπουν αποτελεσματικά και στοχευμένα ασθένειες που πιθανώς να προκύψουν και να επεμβαίνουν με λύσεις εγκαίρως πριν προσβληθεί το κλήμα. 

Τα τελευταία χρόνια, η επιχείρηση χρησιμοποιεί πολυφασματικές κάμερες πάνω στους γεωργικούς ανελκυστήρες, που αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τον καρπό και το φύλλωμα.

Όλες οι παραπάνω λύσεις, σύμφωνα με τον κ. Ιατρίδη, επιτρέπουν στο Κτήμα Άλφα να παρακολουθεί πιο αποτελεσματικά την ανάπτυξη του αμπελώνα και τελικά να μεγιστοποιεί την απόδοση και την ποιότητα της καλλιέργειάς του. «Με την εφαρμογή τέτοιων λύσεων παρατηρούμε βελτίωση της παραγωγής μας χρόνο με το χρόνο» ανέφερε στη συζήτησή μας, προσθέτοντας χαρακτηριστικά ότι για «το Κτήμα Άλφα η επόμενη χρονιά είναι πάντα η καλύτερη». 

Αλλάζει το προφίλ του παραγωγού 

Όμως η αλλαγή στο μοντέλο της παραγωγικής διαδικασίας σηματοδοτεί πρώτα και κύρια την αλλαγή στο προφίλ του παραγωγού. Σύμφωνα με τον Χρήστο Βασιλικιώτη, καθηγητή της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής ο νέος παραγωγός πρέπει να διαθέτει μια ολιστική εκπαίδευση, προκειμένου να είναι σε θέση να αξιολογήσει και να υιοθετήσει τους νέους τρόπους καλλιέργειας.

Ταυτόχρονα με τον παραγωγό ο κ. Βασιλικιώτης ευελπιστεί ότι θα αλλάξει στη χώρα μας και ο ρόλος του γεωπόνου, ο οποίος μέχρι στιγμής παραμένει κατά κανόνα υποτιμημένος. “Οι αλλαγές που συμβαίνουν θα φέρουν στο προσκήνιο τον πραγματικό ρόλο του γεωπόνου ως συμβούλου και όχι ως εμπόρου φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων”, αναφέρει χαρακτηριστικά. 

Μία άποψη με την οποία συμφωνεί και ο Γιώργος Βαρβαρέλης, (συν)ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Augmenta. Η Augmenta είναι μια ιδιαίτερα δυναμική startup στον αγροτικό κλάδο, με έντονη δραστηριότητα σε χώρες του εξωτερικού (Ευρώπη, Τουρκία, Αυστραλία κ.α.). Η λύση της στον τομέα της γεωργίας ακριβείας, που περιλαμβάνει hardware και software εργαλεία προσφέρει τη δυνατότητα ανάλυσης των δεδομένων και δράσης σε πραγματικό χρόνο.

Η πλατφόρμα της αναλύει real time την κατάσταση θρέψης των φυλλωμάτων από τις εικόνες που λαμβάνει από τις πολυφασματικές κάμερες των τρακτέρ και επίσης σε πραγματικό χρόνο δίνει εντολή για τη λίπανση μιας συγκεκριμένης περιοχής του αγρού, εφόσον υπάρχει ανάγκη. 

Σύμφωνα με τον κ. Βαρβαρέλη η ελληνική αγορά βρίσκεται αρκετά πίσω στην υιοθέτηση σύγχρονων ψηφιακών λύσεων, όχι μόνο από τις μεγάλες αγορές του εξωτερικού αλλά και από αγορές όπως η Σερβία, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά. Ο ίδιος βέβαια αναγνωρίζει ότι τέτοιου είδους λύσεις αυξάνουν την αξία τους για τον παραγωγό ανάλογα με το μέγεθος της φάρμας και το προϊόν. Ωστόσο, όπως σπεύδει να προσθέσει θα μπορούσαν να υιοθετηθούν συλλογικά π.χ. από συνεταιρισμούς, επιμερίζοντας και κατεβάζοντας το κόστος για τον παραγωγό.

Έχοντας μια ευρεία εικόνα από τις αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η Augmenta ο κ. Βαρβαρέλης θέτει μία ακόμα παράμετρο για την υστέρηση αυτών των λύσεων στη χώρα μας. Όπως σημειώνει, ο τρόπος καλλιέργειας στην Ελλάδα κατευθύνεται πολύ έντονα από τα προγράμματα επιδότησης των ευρωπαϊκών οργάνων. Μία κουλτούρα που είναι διάχυτη στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου και μειώνεται όσο ανεβαίνουμε προς τις χώρες του ευρωπαϊκού βορρά. 

Το παράδειγμα των αμυγδαλεώνων στην Καλιφόρνια 
Όπως αναφέραμε νωρίτερα η στρατηγική της Ευρώπης για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων δεν περνάει μόνο μέσα από τη μείωση των φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων στην καλλιέργεια αλλά και από τη μείωση στην κατανάλωση των φυσικών πόρων, όπως το νερό.
Συζητώντας με τον κ. Βασιλικιώτη μας έφερε το παράδειγμα των τεράστιων αμυγδαλεώνων στην Καλιφόρνια που επισκέφθηκε σε ένα πρόσφατο ταξίδι (απαραίτητη σημείωση ότι η συγκεκριμένη Πολιτεία είναι υπεύθυνη για το 80% της παγκόσμιας παραγωγής αμυγδάλων). Η καλλιέργεια αμυγδάλου είναι ιδιαίτερα απαιτητική σε νερό (5 λίτρα για ένα αμύγδαλο είναι η αναλογία), με αποτέλεσμα να υπάρξει την τελευταία δεκαετία μια τεράστια αντίδραση από κατοίκους της Καλιφόρνια, μίας Πολιτείας που πλήττεται από φαινόμενα ξηρασίας.
Όπως μας περιέγραψε ο καθηγητής, στο πλαίσιο της συμμόρφωσής τους οι παραγωγοί υιοθέτησαν σύγχρονα συστήματα παρακολούθησης της καλλιέργειας με αισθητήρες που ελέγχουν όχι μόνο το επίπεδο της υγρασίας του χώματος (έτσι ώστε να αποφεύγεται η υπεράρδευση) αλλά και τις πιθανές διαρροές ανά σημείο των συστημάτων άρδευσης. Τα δεδομένα που λαμβάνουν οι ίδιοι οι παραγωγοί τα λαμβάνει και η κεντρική Πολιτεία, προκειμένου να επεμβαίνει, αν παραστεί η ανάγκη.
Για τον κ. Βασιλικιώτη αυτό το παράδειγμα συνεργασίας παραγωγών και Πολιτείας θα μπορούσε να αποτελέσει και ένα μοντέλο για το πως θα μπορούσαν να συνεργαστούν οι Έλληνες παραγωγοί με το κράτος, με στόχο τη διαφύλαξη των φυσικών πόρων. Ακόμα και αν χρειαστεί η επιδότηση σε ένα βαθμό των απαραίτητων επενδύσεων στις οποίες θα πρέπει να προβούν οι παραγωγοί.

Ανάγκη προσαρμογής λόγω της κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική αλλαγή είναι ένας ακόμα παράγοντας που επιτάσσει την υιοθέτηση σύγχρονων λύσεων από τους Έλληνες παραγωγούς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 30% της έκτασης της Ελλάδας απειλείται από ερημοποίηση (υποβάθμιση των εδαφών σε τέτοιο βαθμό, ώστε χάνουν τη γονιμότητά τους). Κατά συνέπεια είναι επιτακτική η μετάβαση σε ένα βιώσιμο σύστημα παραγωγής τροφίμων, η αλλαγή του τρόπου καλλιέργειας και η εφαρμογή νέων πρακτικών.

The post To ευρωπαϊκό green deal στη γεωργία περνάει από την τεχνολογία appeared first on 2045.gr.