Το ίντερνετ είναι γνωστό ότι έχει στρατιωτικές καταβολές (όπως άλλωστε τα περισσότερα πράγματα γύρω μας). Όταν οι στρατιωτικοί βρήκαν άλλες, καλύτερες, τεχνολογίες, το έδωσαν στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Η ακαδημαϊκή κοινότητα ασχολήθηκε μαζί του για καμιά δεκαπενταριά χρόνια πριν το δώσει στην αγορά, περίπου γύρω στο 1995.

Τότε όμως συνέβη κάτι σημαντικό για την εξέλιξή του: Η «σοβαρή» επιχειρηματική αγορά δεν το πίστεψε. Οι οικονομικοί κολοσσοί της εποχής έμειναν λιγότερο ή περισσότερο αδιάφοροι προς το νέο μέσο. Έτσι, δόθηκε η ευκαιρία σε νέους παίκτες να μπουν στην αγορά. Η πρώτη γενιά «κυρίαρχων» του ίντερνετ εξαφανίστηκε μέσα σε λίγα μόλις χρόνια: Ποιος θυμάται σήμερα την Netscape (παρότι πολλοί διαβάζετε αυτό εδώ το κείμενο σε Firefox) ή την μηχανή αναζήτησης AltaVista; Η Amazon ακόμα τότε πουλούσε μόνο βιβλία, από το γκαράζ του Bezos. Σήμερα ζούμε τη δεύτερη γενιά «κυρίαρχων» του ίντερνετ, που ομολογουμένως τα πηγαίνει πολύ καλύτερα από τους προηγούμενους: Το Facebook είναι ήδη δεκαπέντε ετών, η Google λίγο παραπάνω.

Το «Φαρ Ουέστ» περιβάλλον του Διαδικτύου της δεκαετίας του 1990 δεν μπορούσε παρά να επηρεάσει και τον χαρακτήρα του. Τότε είχαμε την εποχή του ενθουσιασμού, των ατελείωτων νέων δυνατοτήτων. Όπως ακριβώς και στον εποικισμό των δυτικών ΗΠΑ άνθρωποι φιλόδοξοι, ριψοκίνδυνοι και με ταλέντο ρίσκαραν τα πάντα και έσπασαν κάθε κανόνα του «πολιτισμένου κόσμου» που άφησαν πίσω τους προκειμένου να τα καταφέρουν, έτσι και στο Διαδίκτυο εξαιρετικά μορφωμένοι άνθρωποι παράτησαν τα πάντα και ασχολήθηκαν με ένα νέο μέσο που υποσχόταν να αλλάξει την ανθρωπότητα και το οποίο ούτε κυβερνήσεις ούτε πολυεθνικές είχαν ακόμα προσέξει.

“Επομένως, το σπάσιμο των κανόνων και μια, περίεργη, αίσθηση ελευθερίας ήταν εγγενή κατά το διάστημα κοινωνικοποίησης του ίντερνετ.”

Για να καταλάβετε, όλη τη δεκαετία του 1990 ασχολούμασταν με το αν σε αγοραπωλησίες στο ίντερνετ οφείλονται φόροι(!), αν τα εθνικά κράτη δικαιούνται ή όχι να επιβάλλουν κανόνες στο Διαδίκτυο(!), και αν γενικά καθένας είναι ελεύθερος να κάνει ό,τι θέλει σε αυτό.

Γιατί επιτράπηκε αρχικά η ανωνυμία στο Internet;

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται η κουβέντα περί ανωνυμίας στο Διαδίκτυο. Η ανωνυμία ήταν περίπου αναγκαστική τη δεκαετία του 1990, όταν μηνύματα μπορούσες να ανταλλάξεις στο ίντερνετ μόνο με συντομεύσεις του ονόματός σου και μάλιστα μόνο με λατινικούς χαρακτήρες. Αν είναι έτσι, τότε γιατί να μην «πειράξει» κανείς το όνομά του ώστε να μην αναγνωρίζεται καν; Άλλωστε, ακόμα τότε ολόκληρο το ίντερνετ ήταν ένα παιχνίδι, ελάχιστα λεφτά ή ιδέες ανταλλάσσονταν σε αυτό.

Το ίδιο και με τα email accounts. Για πολλά, μα πάρα πολλά χρόνια (και σε κάποιο βαθμό ακόμα και σήμερα) οποιοσδήποτε μπορούσε να δημιουργήσει ένα email account με οποιαδήποτε στοιχεία και στη συνέχεια να αρχίσει να στέλνει μαζικά μηνύματα σε συνανθρώπους του με αυτό. Φαντάζομαι ότι κάποτε στο μέλλον η ανθρωπότητα θα κοιτάξει πίσω της με απορία, γιατί ακριβώς δόθηκε τόση επικοινωνιακή δύναμη σε ψεύτικα accounts, όμως ό,τι έγινε έγινε.

Το ίδιο ακριβώς και με τα social media. Τα social media δεν ήταν μια ανάγκη εγγενής στον άνθρωπο. Μάθαμε ότι μας αρέσουν και ότι τα χρειαζόμαστε, δεν γεννηθήκαμε με αυτά. Προκειμένου να τα μάθουμε και να μας γίνουν απαραίτητα, οι επιχειρηματίες που τα δημιούργησαν έκαναν ένα σωρό εκπτώσεις στην ασφάλεια και σε ό,τι ήταν σωστό ευθύς εξαρχής να γίνει, ώστε να προσελκύσουν πελάτες. (Αυτό δεν ήταν ανήκουστο, στην ουσία αντέγραψαν την Microsoft, η οποία για πάρα πολλά χρόνια διέθετε τα Windows και το Office «ξεκλείδωτα», όταν ακόμα προσπαθούσε να μας μάθει να τα χρησιμοποιούμε.). Έτσι λοιπόν το Facebook και οι υπόλοιποι επέτρεψαν τα ανώνυμα ή τα ψευδώνυμα accounts. Αυτό ήταν αναγκαστικό, αν ήθελαν να επιβιώσουν στην αγορά.

Το «Φαρ Ουέστ» εποικήθηκε, και μας έδωσε την Καλιφόρνια και τα γουέστερν και τελικά άλλαξε την ανθρωπότητα για πάντα (αναμφίβολα προς το καλύτερο!), όμως ταυτόχρονα μας έδωσε και τα λιντσαρίσματα και τους robber Barons. Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να έχει το ένα χωρίς το άλλο. Το μόνο που ίσως μπορεί να κάνει είναι να προσπαθήσει, μέσω νομοθεσίας, να ενισχύσει κάπως τα πρώτα και να περιορίσει κάπως τα δεύτερα.

Έτσι και με το Διαδίκτυο. Το Διαδίκτυο άλλαξε την ανθρωπότητα για πάντα, ξεκάθαρα προς το καλύτερο. Η παγκοσμιοποίηση στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η μια ή η άλλη πλευρά του. Όμως ό,τι κακό αναπόφευκτα έφεραν οι συνθήκες ανάπτυξής του τώρα πια είναι σκόπιμο να αντιμετωπιστεί.

Είναι η ανωνυμία κάτι κακό;

Απάντηση στην ουσία σε αυτό το ερώτημα δεν υπάρχει, μπορούμε να μιλάμε για ώρες ή και για χρόνια εξετάζοντάς το. Οι ψηφοφορίες είναι μυστικές για κάποιο λόγο. Όμως στις επιτροπές που λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις η ψήφος είναι ονομαστική. Το whistleblowing είναι σημαντικό, όμως τελικά υπάρχει νομοθεσία που το ρυθμίζει. Η Δικαιοσύνη δεν αρνείται να εξετάσει ανώνυμες καταγγελίες, όμως δεν τους δίνει φυσικά την ίδια σημασία με αντίστοιχες επώνυμες.

Και στο Διαδίκτυο; Καλή ή κακή η ανωνυμία στο Διαδίκτυο; Κατά τη γνώμη μου το Διαδίκτυο «κανονικοποιείται» σιγά σιγά, αναπαράγοντας τη ζωή όπως ήδη τη γνωρίζαμε. Επομένως, αν και ο κανόνας πρέπει να είναι η αληθινή, «επώνυμη» δραστηριοποίηση σε αυτό, λίγη ανωνυμία δεν βλάπτει.

“Αυτό που βλάπτει είναι η πολλή, η γενικευμένη ανωνυμία. Η με ίσους όρους δραστηριοποίηση ενός ανώνυμου με ένα επώνυμο προφίλ.”

Υπάρχει λόγος που η ανθρωπότητα χρησιμοποιεί ονόματα, αστυνομικές ταυτότητες και υπογραφές – είναι η λογοδοσία, η ατομική ευθύνη. Σε συνθήκες ανωνυμίας η λογοδοσία χάνεται. Αν χαθεί η λογοδοσία καταστρέφεται ο μόνος συνδετικός κρίκος που μας κρατά οργανωμένους σε κοινωνία.

Επομένως, όταν με το καλό το Διαδίκτυο κανονικοποιηθεί πλήρως τότε λίγη ανωνυμία καλό είναι να επιτραπεί. Μέχρι τότε πρέπει να περιοριστεί. Μέχρι να κατανοήσει και ο πιο πρόσφατος χρήστης ότι «στο ίντερνετ κανείς δεν γνωρίζει ότι είσαι σκύλος», επομένως καθένας μπορεί ανεξέλεγκτα να λέει ό,τι θέλει, οφείλουμε αυτή τη δυνατότητα να την περιορίσουμε – ή και να την εξαλείψουμε εντελώς.

Ήδη πάντως είμαι ικανοποιημένος που η γενική κατεύθυνση είναι ακριβώς αυτή, της ταυτοποίησης των χρηστών. Για να φτάσουμε εδώ και πάλι επικράτησε η, αμείλικτη, λογική της αγοράς: Το Facebook και τα λοιπά social media αφενός έχουν πια αρκετούς χρήστες και αφετέρου συνειδητοποίησαν ότι η ζημιά που μπορεί να πάθουν από την ανωνυμία κάποιων από αυτούς είναι μεγαλύτερη από το όφελος που πιθανώς έχουν επιτρέποντάς τους να συνεχίσουν να υπάρχουν. Επομένως, σιγά-σιγά αρχίζει η ταυτοποίηση των χρηστών, έμμεσα, με τον εν τοις πράγμασι εξαναγκασμό να συνδέσουμε στα προφίλ μας και τα κινητά μας τηλέφωνα. (Τα οποία, μην ξεχνάμε, σχεδόν παντού πλέον στον κόσμο είναι ταυτοποιημένα – η εποχή των «ανώνυμων καρτοκινητών» πέρασε, έχοντας διανύσει παράλληλη τροχιά με αυτήν που εξετάζουμε εδώ). Όταν με το καλό ο αριθμός κινητού θα είναι απαραίτητος για να έχει διατηρεί κανείς λογαριασμό στα internet social media, τότε το πρόβλημα θα έχει σε μεγάλο βαθμό λυθεί. Στο μεταξύ όλοι ελπίζουμε ότι μέχρι τότε η ανθρωπότητα θα έχει βρει το επόμενο «Φαρ Ουεστ» για να εκτονώσει τις δημιουργικές της δυνάμεις – για το καλό όλων μας.

The post Ανωνυμία στο Διαδίκτυο: Μια σχέση που (δικαίως) φθίνει appeared first on 2045.gr.

«Κυβερνήσεις του Βιομηχανικού Κόσμου, εσείς οι κουρασμένοι γίγαντες από σάρκα και ατσάλι, έρχομαι από τον Κυβερνοχώρο, τη νέα κατοικία του Νου. Εκ μέρους του μέλλοντος, ζητώ από εσάς του παρελθόντος να μας αφήσετε ήσυχους. Δεν είστε καλοδεχούμενοι ανάμεσά μας. Δεν έχετε κυριαρχία εκεί που εμείς μαζευόμαστε»

Με αυτά τα λόγια ξεκινούσε η Διακήρυξη για την Ανεξαρτησία του Κυβερνοχώρου, δια χειρός και στόματος Τζον Πέρι Μπάρλοου που την κοινοποίησε στις 8 Φεβρουάριο 1996 στο Νταβός. Εκεί δηλαδή που συγκεντρώνεται κάθε χειμώνα η ελίτ του Βιομηχανικού Κόσμου.

Ο Μπάρλοου είχε δίκιο όταν έλεγε πως οι κυβερνήσεις αντλούν την εξουσία τους από τη συναίνεση εκείνων που κυβερνώνται. Ωστόσο μέσα στον ενθουσιασμό του νέου γενναίου και ψηφιακού κόσμου ο Μπάρλοου ξέχασε πως μια επανάσταση δεν χρειάζεται μόνο την απροθυμία της βάσης να συμμορφωθεί με τις αποφάσεις των κυβερνώντων αλλά και την αδυναμία της ηγεσίας να ασκήσει εξουσία.

Όμως ο Βιομηχανικός Κόσμος δεν είχε καμία διάθεση να συναινέσει σε μια επανάσταση. Σε μια εξέλιξη με έντονο το στοιχείο της ειρωνείας, όσο το ψηφιακό περιβάλλον δημιουργούσε διαταραχές στη συμβατική παλιά οικονομία τόσο περισσότερο ο Βιομηχανικός Κόσμος αποκτούσε δικαιώματα ελέγχου και άσκησης εξουσίας στον Κυβερνοχώρο.

Η ψηφιακή αναρχική ουτοπία που πρέσβευε ο Μπάρλοου έδωσε γρήγορα τη θέση της σε ένα πλήρως εμπορευματοποιημένο περιβάλλον και αν αυτό εξελίχθηκε προς απογοήτευση των ντιτζεράτι, τα χειρότερα δεν είχαν έρθει ακόμα.

“Η διάσπαση του διαδικτύου δεν είναι πια νυχτερινός εφιάλτης που ταράζει τον ύπνο ενός ψηφιακού πιονέρου αλλά πραγματικότητα που απειλεί τη συνοχή του ψηφιακού κόσμου”

Η μεγάλη αλλαγή ξεκινά όχι από έναν χαρακτηριστικό εκπρόσωπο του Βιομηχανικού Κόσμου αλλά από ένα νέο μέλος του – την Κίνα. Το διαδικτυακό Σινικό Τείχος με το οποίο μη αρεστές στο Πεκίνο διαδικτυακές υπηρεσίες δεν είναι διαθέσιμες στους κατοίκους της χώρας, δημιουργεί την πρώτη βαθιά ρωγμή στο «σώμα» του Κυβερνοχώρου.

Η διάσπαση του διαδικτύου δεν είναι πια νυχτερινός εφιάλτης που ταράζει τον ύπνο ενός ψηφιακού πιονέρου αλλά πραγματικότητα που απειλεί τη συνοχή του ψηφιακού κόσμου τόσο σε επίπεδο υποδομής όσο και σε επίπεδο υπηρεσιών.

Όταν το GDPR κλείνει πόρτες

Μια μικρή γεύση αυτής της διάσπασης λαμβάνουμε οι Ευρωπαίοι μετά την εφαρμογή των κανόνων της Γενικής Οδηγίας για την Προστασία Δεδομένων (GDPR). Μετά την ενεργοποίηση των διατάξεων της οδηγίας την άνοιξη του 2018, σχεδόν το 30% των μεγάλων αμερικανικών εφημερίδων έκλεισαν την πόρτα στους Ευρωπαίους αναγνώστες μέχρι να ξεκαθαρίσει το νομικό τοπίο. Σε πολλές περιπτώσεις η αδυναμία πρόσβασης ανεστάλη αλλά σε άλλες εξακολουθεί να παραμένει εν ισχύ. Εκδότες που έχουν περιορισμένη επισκεψιμότητα από την Ευρώπη έκριναν πως δεν υπήρχε λόγος να συμμορφωθούν και εξακολουθούν να αρνούνται πρόσβαση στις σελίδες τους για όσους προέρχονται από την Ε.Ε.

Το «δικαίωμα στη λήθη» είναι ένα ακόμα παράδειγμα των διαφορετικών ταχυτήτων στις οποίες λειτουργεί πια το διαδίκτυο. Οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να ζητήσουν από τις μηχανές αναζήτησης να αποκρύψουν ορισμένα αποτελέσματα εφόσον έχουν νομικούς λόγους.

Αυτά βεβαίως είναι παρωνυχίδα. Η Κίνα δεν επιτρέπει στους πολίτες της την πρόσβαση στις υπηρεσίες της Google, το YouTube, το Facebook, το BBC, τους New York Times και δεκάδες ακόμα υπηρεσίες επικοινωνίας, ψυχαγωγίας και περιεχομένου.

Το ζήτημα δεν έχει προκύψει τώρα και έχει απασχολήσει μερικές σημαίνουσες προσωπικότητες της ψηφιακής πρωτοπορίας. Το 2016 το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ παρουσίασε μια μελέτη για τον κατακερματισμό του διαδικτύου την οποία συνυπογράφει ο Βίντον Σερφ.  Η έκθεση ήταν αποτέλεσμα του προβληματισμού που είχαν εκφράσει ορισμένοι ειδικοί από το 2014 σχετικά με τον κίνδυνο το διαδίκτυο να μετασχηματιστεί σε «νησίδες» που θα διασυνδέονται με σχετικώς χαλαρό τρόπο μεταξύ τους.

Οι συντάκτες της μελέτης διέβλεπαν τον κατακερματισμό να αναπτύσσεται σε διαφορετικά επίπεδα – τεχνικά, εμπορικά και κυβερνητικά, ενώ κατέγραφαν επίσης τους κινδύνους από τους «περίκλειστους κήπους», δηλαδή πλατφόρμες που λειτουργούν με δικούς τους κανόνες (βλ. Facebook) αλλά και τις προκλήσεις του «ψηφιακού προστατευτισμού».

Η μελέτη αυτή είχε βγει δέκα μήνες πριν την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ που λίγο αργότερα πυροδότησε έναν εμπορικό πόλεμο με την Κίνα με προεκτάσεις και στον ψηφιακό κόσμο, στοχεύοντας συγκεκριμένους κατασκευαστές εξοπλισμού.

Από το 2016 στο 2020…

Τέσσερα χρόνια μετά και με την πανδημία του κορονοϊού να γίνεται σιγά σιγά αντιληπτή το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ επανήλθε στο θέμα. «Η σημερινή απουσία μιας παγκόσμιας τεχνολογικής διακυβέρνησης και η παρουσίαση των τυφλών σημείων στην κυβερνοασφάλεια αυξάνει τον κίνδυνο ενός κατακερματισμένου κυβερνοχώρου…» αναφέρει το Φόρουμ σε σχετική του αξιολόγηση.

Το Φόρουμ σημειώνει πως «πολλές πρωτοβουλίες φέρνουν μαζί επιχειρήσεις και κυβερνήσεις στο να χτιστεί εμπιστοσύνη, να προωθηθεί η ασφάλεια στον κυβερνοχώρου, να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος των κυβερνοεπιθέσεων και να παρέχεται βοήθεια στα θύματα.

Πολυμερείς προσπάθειες όπως η Συνθήκη της Βουδαπέστης του Συμβουλίου της Ευρώπης επιχειρούν να προσδιορίσουν την υπεύθυνη συμπεριφορά στον κυβερνοχώρο και να εναρμονίσουν το πολύπλοκο πεδίο που δημιουργούν οι σημερινοί νόμοι και κανονισμοί».

Αυτό που περιγράφεται από το Φόρουμ είναι ένα ρυθμιστικό χάος που αν δεν αντιμετωπιστεί με κάποιο τρόπο θα απειλήσει τη συνοχή του διαδικτύου.  Το ότι η έκθεση του Φόρουμ έχει τον τίτλο “Wild Wide Web” σε ένα λογοπαίγνιο του “World Wide Web” είναι δηλωτικό των ανησυχιών για τη συνοχή του ψηφιακού κόσμου.

Η προφητεία του «πατέρα» του Web

Δέκα χρόνια πριν, σε άρθρο του στο έγκριτο Scientific American ο δημιουργός του Web, ο σερ Τιμ Μπέρνερ Λι είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο της κατάτμησης του διαδικτύου. Πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook και το LinkedIn αποτελούν μία από τις πολλές απειλές, διότι δεν επιτρέπουν την αλληλεπίδραση με το υπόλοιπο διαδίκτυο. Ένας μεγάλος όγκος πληροφορίας παράγεται μέσα στους περίκλειστους κήπους των κοινωνικών δικτύων, χωρίς να είναι πάντοτε δυνατή η πρόσβαση σε αυτή από όσους βρίσκονται εκτός του «τείχους».

Η διαδικτυακή ουδετερότητα που αποτέλεσε ακρογωνιαίο λίθο στην ανάπτυξη του διαδικτύου βρίσκεται επίσης σε κατάσταση άμυνας. Η αρχή σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει διάκριση υπέρ ενός ή άλλου τύπου δεδομένων ανετράπη στις ΗΠΑ από την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών, γεγονός που προκάλεσε δικαστική εμπλοκή με ένα μάλλον σολομώντειο αποτέλεσμα, ενώ τεχνικές όπως το throttling χρησιμοποιούνται εκτενώς από τηλεπικοινωνιακούς παρόχους σε όλο τον κόσμο, δημιουργώντας πελάτες διαφορετικών ταχυτήτων.

Η σύγκλιση του ψηφιακού και του πραγματικού κόσμου δεν έφερε μόνο προβλήματα που προέρχονται από την εμπορευματοποίηση της επικοινωνίας ή από νομικές παρενέργειες.

Φοβού την Κίνα…

Μεσούσης της καραντίνας η Κίνα, συνεπικουρούμενη από τηλεπικοινωνιακές εταιρείες της χώρας και την Huawei κατέθεσαν στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών μία πρόταση για αναθεώρηση του βασικού πρωτοκόλλου επικοινωνίας του διαδικτύου. Το “New IP” που προτείνει το Πεκίνο υπόσχεται -όπως αναφέρουν οι Financial Times [συνδρομητική πρόσβαση]- να βελτιώσει σε τεχνικό επίπεδο αλλά εμπεριέχει λειτουργίες που προκάλεσαν αίσθηση. Το κυριότερο είναι η ενσωμάτωση ενός μηχανισμού που θα επιτρέπει την απομόνωση ενός τμήματος του διαδικτύου – μία λειτουργία που θα ήθελε κάθε δικτάτορας σε αυτό τον πλανήτη.

Βεβαίως η Κίνα προσπαθεί να βρει υποστηρικτές, ώστε η πρότασή της να τυποποιηθεί και να αποτελέσει μέρος του νέου διαδικτύου. Το πολύπλοκο γεωπολιτικό παιχνίδι που έχει στηθεί και στον ψηφιακό κόσμο θα κρατήσει πολύ καιρό και όπως διαμορφώνεται το περιβάλλον είναι περισσότερο πιθανό να δούμε στα επόμενα χρόνια δύο, τρία ή περισσότερα διαδίκτυα. Ένα πλήρως ανοικτό στη Βόρεια Αμερική, ένα εντόνως ρυθμιζόμενο στην Ευρώπη και ένα σαφώς πιο περιορισμένο και ελεγχόμενο σε χώρες όπου η κεντρική εξουσία δεν ανέχεται με ευκολία την ελευθερία έκφρασης.

The post Ένα, δύο, τρία, πολλά διαδίκτυα appeared first on 2045.gr.