Αντιμέτωπες με μια άβολη αλήθεια δείχνουν να βρίσκονται οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι ο δρόμος για την υπερ-ευφυία δεν είναι τόσο καλοστρωμένος όσο θα ήθελαν.

Για αρκετά χρόνια επικρατούσε η εκτίμηση ότι τα γλωσσικά μοντέλα θα γίνονται αποτελεσματικότερα όσο μεγαλώνουν σε μέγεθος. Αυτή η κλιμάκωση, ωστόσο, δεν δείχνει να έχει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Κάποιοι λένε ότι η εξέλιξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης έχει συναντήσει ένα επίμονο σημείο αντίστασης, έναν τοίχο. Κατ’ αναλογία μοιάζει με το 30ο χιλιόμετρο ενός μαραθωνίου, όπου πολλοί δρομείς εγκαταλείπουν την προσπάθεια.

Εργαζόμενοι της OpenAI αφήνουν να εννοηθεί ότι βλέπουν τη δική τους εκδοχή του 30ου χιλιομέτρου στο γλωσσικό μοντέλο Orion που αναπτύσσουν αυτή την περίοδο. Υποστηρίζουν ότι το Orion δεν θα αποτελέσει τόσο μεγάλη εξέλιξη σε σχέση με το GPT-4 και δεν θα είναι τόσο εντυπωσιακό όσο είναι το GPT-4 σε σύγκριση με το GPT-3. Ο Sam Altman, διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, αρνείται ότι υπάρχει τοίχος, ενώ σε κάθε ευκαιρία επαναλαμβάνει ότι όσο μεγαλύτερα τα γλωσσικά μοντέλα τόσο μεγαλύτερη η αποτελεσματικότητά τους.

Όσο μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ και όσο περισσότερα δεδομένα έχουμε διαθέσιμα, τόσο καλύτερο γίνονται τα γλωσσικά μοντέλα, υποστήριξε ο Altman σε ένα κείμενο-μανιφέστο που έγραψε πριν από λίγους μήνες.

«Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης θα λειτουργήσουν σύντομα ως αυτόνομοι προσωπικοί βοηθοί που θα εκτελούν συγκεκριμένα καθήκοντα για λογαριασμό μας», έγραψε προσθέτοντας ότι από κάποιο σημείο και μετά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα βοηθούν για «να φτιάξουμε καλύτερα συστήματα επόμενης γενιάς και να σημειώσουμε επιστημονική πρόοδο σε όλους τους τομείς». Ο Altman υποστηρίζει, δηλαδή, ότι από ένα σημείο και μετά, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα βοηθούν στην παραγωγή συστημάτων νέας γενιάς. Επεκτείνοντας τη σκέψη του μπορεί, υποθετικά, να φτάσουμε σε πλήρως αυτονομημένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που θα εξελίσσονται μόνα τους.

Κάτι θυμίζει αυτό, όμως για να φτάσουμε ως εκεί χρειάζονται δεδομένα που θα αποτελέσουν τη διδακτέα ύλη για την εκπαίδευση των γλωσσικών μοντέλων. Εδώ έγκειται ένα σοβαρό πρόβλημα που εμποδίζει την κλιμάκωση, την εξέλιξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

OpenAI, Google, Meta, Anthropic και λοιπές δυνάμεις έχουν «σκουπίσει» το διαδίκτυο και έχουν συγκεντρώσει  κάθε δεδομένο που έχουν βρει στο διάβα τους. Έχουν αντιγράψει κείμενα από εφημερίδες περιοδικά και βιβλιοθήκες -με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν και νομικά προβλήματα-, έχουν σαρώσει πλατφόρμες βίντεο μετατρέποντας τους διαλόγους σε κείμενο και έχουν επιστρατεύσει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους από κάθε επιστημονικό πεδίο και κάθε κοινωνικό υπόβαθρο για να εκπαιδεύσουν τα μοντέλα τους.

Τα ανθρωπογενή δεδομένα αποτελούν σήμερα τη διδακτική ύλη των γλωσσικών μοντέλων. Η χρήση συνθετικών δεδομένων, δηλαδή δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί από τα ίδια τα συστήματα τεχνητής  νοημοσύνης μοιάζει να είναι λύση, αφού δεν εμπεριέχουν προσωπικά δεδομένα και είναι δομημένα με τρόπο που μια μηχανή μπορεί να τα «αντιληφθεί» καλύτερα. Όμως πολλές φορές είναι αποτέλεσμα «παραίσθησης», του φαινομένου δηλαδή όπου ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης παράγει αναληθή δεδομένα. Υπάρχει μεν μια κάποια πρόοδος στην ποιότητα των συνθετικών δεδομένων  όπως φαίνεται και από σχετικές μελέτες, όμως αδυνατούν να περιγράψουν τον πραγματικό κόσμο με την ακρίβεια (και τον ανοργάνωτο, από την οπτική γωνία της μηχανής) τρόπο των ανθρώπων.

Αντίθετα με τον Altman, o Ilya Sutskever, ο οποίος παραιτήθηκε από την OpenAI για να φτιάξει την Safe Superintelligence, υποστηρίζει ότι η κλιμάκωση, δηλαδή η περαιτέρω ανάπτυξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης έχει φτάσει στο όριό της. «Βρισκόμαστε πάλι στην περίοδο όπου ο καθένας εξερευνά το επόμενο στάδιο. Η κλιμάκωση του σωστού πράγματος έχει τώρα μεγαλύτερη σημασία από ποτέ», δήλωσε ο Sutskever στο Reuters.

Τις δυσκολίες που παραδέχονται στελέχη της OpenAI -και αρνείται ο Altman- αντιμετωπίζουν και άλλες εταιρείες. Οι επόμενες εκδόσεις του Gemini της Google και του Claude της Anthropic συναντούν παρόμοια προβλήματα με αυτά που βλέπουν οι άνθρωποι της OpenAI στο Orion –  υπάρχει ανάπτυξη αλλά ο ρυθμός είναι χαμηλότερος του προηγουμένου.

Η κατάσταση θυμίζει λίγο την ανάπτυξη των παιδιών, που στα πρώτα χρόνια της ζωής τους είναι εκρηκτική και σταδιακά επιβραδύνει για να σταματήσει σταδιακά με το πέρασμα στην ενηλικίωση. Μόνο που οι προσδοκίες που έχουν καλλιεργηθεί για τα γλωσσικά μοντέλα ξεπερνούν κατά πολύ αυτές που έχουν -συνήθως- οι γονείς για τα παιδιά τους, ενώ γύρω από τις εταιρείες του κλάδου έχει στηθεί ένας χορός εκατοντάδων δισεκατομμυρίων.

Είναι πολλά τα λεφτά… Πάρα πολλά…

Ενδεχομένως -και υιοθετώντας μια άλλη συμπεριφορά που χαρακτηρίζει τους γονείς- οι εταιρείες να ζητούν από τα γλωσσικά τους μοντέλα περισσότερα από όσα εκείνα είναι σε θέση να προσφέρουν.

Για την ώρα, οι υπηρεσίες που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας μπορούν να μας δώσουν δημιουργικές ιδέες για μια εικονογράφηση, μια ιστορία ή ένα πρόγραμμα. Μπορούν να δημιουργήσουν μια αληθοφανή ή διασκεδαστική παραγωγή βίντεο. Μπορούν να μας βοηθήσουν να οργανώσουμε ένα ταξίδι και να συνθέσουν περιλήψεις λαμβάνοντας υπόψιν διαφορετικές πηγές.  Είναι, δηλαδή, σε θέση να κάνουν αρκετή πνευματική χαμαλοδουλειά κατ’ αναλογία με τα μηχανικά ρομπότ που κάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις σε μια γραμμή παραγωγής.

Στερούνται όμως της δυνατότητας να αντιληφθούν (χωρίς εισαγωγικά) τη σχέση αιτίας – αποτελέσματος. Η επιβράδυνση στην εξέλιξη των γλωσσικών μοντέλων ίσως να δείχνει ότι πράγματι χρειάζεται κάτι άλλο που θα βοηθήσει στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και στη δημιουργία του φουτουριστικού περιβάλλοντος για το οποίο μιλούν οι θιασώτες της.

Βεβαίως, όσοι φοβούνται ότι μια ώριμη και αυτάρκης τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει την τελευταία (και κακή) ιδέα της ανθρωπότητας δεν έχουν παρά να νιώσουν ανακούφιση διαβάζοντας ότι οι εταιρείες έχουν κολλήσει στο 30ό χιλιόμετρο του μαραθωνίου τους.

Όπως όμως συμβαίνει και στους αγώνες δρόμου, δεν εγκαταλείπουν όλοι την κούρσα…

The post Σκοντάφτει η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης appeared first on 2045.gr.

Μία άβολη πραγματικότητα παραδέχθηκε τον Σεπτέμβριο ο διευθύνων σύμβουλος της Google, λέγοντας ότι η εταιρεία δεν θα πετύχει τους στόχους της για περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Google δεν είναι η μόνη που βλέπει ότι τα «πράσινα» σχέδιά της εκτροχιάζονται. Στον απολογισμό βιωσιμότητας  για το 2023 η Microsoft αποκάλυψε ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αυξήθηκαν κατά 29% σε σχέση με το 2020 που αποτελεί το έτος αναφοράς της εταιρείας.

Εταιρείες όπως η Google, η Microsoft, η Meta και η Amazon αντιλαμβάνονται ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θέλει μόνο κεφάλαια αλλά και υποδομές. Κυρίως data centers. H Microsoft, για παράδειγμα, έχει ένα πρόγραμμα στο οποίο οι εγκαταστάσεις που πρόκειται να κατασκευαστούν στην Αττική αποτελούν λεπτομέρεια σε ένα μεγάλο παζλ.  Εκτός από κεφάλαια (που φαίνεται ότι… λεφτά υπάρχουν), όλες αυτές οι υποδομές χρειάζονται και κάτι άλλο – ενέργεια.

Ακριβό μου AI chatbot

Οι υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί το ευρύ κοινό αποδεικνύονται ιδιαίτερα κοστοβόρες σε σχέση με άλλες online υπηρεσίες. Κάθε φορά που το ChatGPT επεξεργάζεται μία εντολή, χρειάζεται τουλάχιστον 10 φορές περισσότερη ενέργεια από εκείνη που θα ξόδευε μία μηχανή αναζήτησης. Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2023 στο περιοδικό Joule εκτίμησε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα χρειαστούν το 2027 την ενέργεια που καταναλώνει σε ένα έτος η Ολλανδία και ίσως η εκτίμηση αυτή να αποδειχθεί συντηρητική. Υπηρεσίες όπως το ChatGPT, το Gemini, το Claude ή το Mistral λειτουργούν με περιορισμούς στις δωρεάν εντολές που μπορούν να δεχθούν από έναν χρήστη και διαθέτουν επίσης συνδρομητική υπηρεσία για πιο απαιτητικούς χρήστες, ωστόσο η ζήτηση διαρκώς μεγαλώνει. Μία πρόταση που έχει διατυπωθεί προβλέπει την πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης αποκλειστικά με συνδρομή. Κάτι τέτοιο αφενός θα έκανε τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν με μεγαλύτερη φειδώ τις συγκεκριμένες υπηρεσίες και επίσης θα εξαφάνιζε ή έστω θα μείωνε τα ποσοστά ερωτήσεων της μορφής «πόσα δάχτυλα έχει το χταπόδι» ή «πόσα λάμδα έχει η λέξη ιππόκαμπος». Αλλά το ενεργειακό πρόβλημα δεν δημιουργήθηκε με το ChatGPT ή το Midjourney, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω είναι διαθέσιμο σχεδόν από την αρχή μόνο επί πληρωμή για να αποφύγει την κατάχρηση (και τη χαζομάρα).

Πριν από την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, όμως, συζητούσαμε για τις ενεργειακές απαιτήσεις των συστημάτων «εξόρυξης» κρυπτονομισμάτων. Η υπηρεσία Energy Star είχε υπολογίσει ότι το κόστος αυτής της «εξόρυξης» ισοδυναμεί με την ενέργεια που παράγουν 19 μονάδες λιγνίτη, ενώ σύμφωνα με μία μελέτη για το 2022, η κατανάλωση ενέργειας  μόνο για το Bitcoin ξεπέρασε εκείνη της Φινλανδίας.

Γενικότερα, οι προοπτικές από πλευράς ζήτησης δεν είναι ευοίωνες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Goldman Sachs, η τεχνητή νοημοσύνη θα αυξήσει κατά 160% τις ενεργειακές απαιτήσεις των data centers. Αυτή η ενέργεια από κάπου πρέπει να έρθει. Ακόμα και αν δεχθούμε ότι χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορέσουμε να βρούμε απαντήσεις στους περιορισμούς των πιο πράσινων τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας, δεν παύει η ίδια τεχνητή νοημοσύνη να χρειάζεται ρεύμα για να λειτουργήσει…

Τον περασμένο Ιούνιο στο Λας Βέγκας, στελέχη της Google και της Microsoft συναντήθηκαν με εκπροσώπους εταιρειών που λειτουργούν πυρηνικά εργοστάσια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εταιρείες που πρωταγωνιστούν στην ψηφιακή μας ζωή κατέστησαν σαφές ότι δεν θα αγοράσουν ένα πυρηνικό εργοστάσιο ούτε θα κατασκευάσουν κάποιο, αλλά δεν θα είχαν πρόβλημα να αγοράσουν ρεύμα από  μια τέτοια μονάδα.

Το Three Mile Island παίρνει μπροστά

Το πυρηνικό εργοστάσιο του Three Mile Island έγινε διάσημο για παρόμοιους λάθος λόγους που έκαναν γνωστά τα εργοστάσια της Φουκουσίμα και του Τσερνομπίλ. Το ατύχημα στη συγκεκριμένη μονάδα το 1979 ήταν το χειρότερο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, αν και χωρίς (άμεσα) θύματα.  Η λειτουργία του ανεστάλη πλήρως το 2019 όμως σήμερα πέντε χρόνια μετά, ετοιμάζεται να ξαναμπεί στην πρίζα με μόνο έναν πελάτη – την Microsoft.

Η εταιρεία θα απορροφήσει όλη την ενέργεια που θα παράγει το πυρηνικό εργοστάσιο για τα επόμενα 20 χρόνια πληρώνοντας 100 – 110 δολάρια τη μεγαβατώρα (δηλαδή 10 με 11 σεντς την κιλοβατώρα). Η αναγέννηση του διάσημου (για τους λάθους λόγους) εργοστασίου στην Πολιτεία της Πενσιλβάνια οφείλεται αφενός στις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες της Microsoft και αφετέρου στις νομοθετικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης Μπάιντεν που ανοίγουν την πόρτα της χρηματοδότησης σε τεχνολογίες που δεν θεωρούνται κατ’ ανάγκη πράσινες.

Φαίνεται ότι η συνάντηση στο Λας Βέγκας τον περασμένο Ιούνιο δεν ήταν τυχαία. Μόλις τρεις μήνες νωρίτερα, Google και Microsoft -που μοιράζονται κοινές ανησυχίες πάνω στα ενεργειακά θέματα- ανακοίνωσαν τη συνεργασία τους με την χαλυβουργική εταιρεία Nucor. Οι τρεις εταιρείες «θα συνεργαστούν σε όλο το οικοσύστημα ηλεκτρικής ενέργειας για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων και τη συγκέντρωση της ζήτησής τους για προηγμένες τεχνολογίες καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της προηγμένης πυρηνικής ενέργειας», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη σχετική ανακοίνωση.

Αυτά όμως ίσως να είναι μόνο η αρχή μιας σειράς αλλαγών στον τρόπο που οι εταιρείες αντιμετωπίζουν το θέμα της ενέργειας. Χωρίς αντίρρηση, οι ανανεώσιμες πηγές έχουν σοβαρά πλεονεκτήματα, αλλά δεν είναι πάντοτε διαθέσιμες και στην εξίσωση θα πρέπει να λάβει κανείς υπόψιν και το θέμα της αποθήκευσης. Αναντίρρητα χώρες με ισχυρό δυναμικό έχουν πολλά να συνεισφέρουν στο θέμα της παραγωγής πράσινης ενέργειας αλλά με δεδομένη την ακόρεστη πείνα (ή δίψα) των σύγχρονων εταιρειών για ηλεκτρικό ρεύμα, η πυρηνική ενέργεια έχει την ευκαιρία να δηλώσει παρών.

Startups, επενδυτές, συμβόλαια

Το ζήτημα δεν είναι (πια) ταμπού. Ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI Sam Altman είναι επενδυτής στην Oklo και την Helion Energy, εταιρείες που ασχολούνται με την πυρηνική τεχνολογία. Πελάτης της Helion θα είναι από το 2028 -εκτός απροόπτου βέβαια- η Microsoft, που ταυτόχρονα είναι από τους μεγάλους επενδυτές στην OpenAI.

Αν βλέπετε διαρκώς τα ίδια ονόματα δεν είναι η ιδέα σας…

Στο μεταξύ, στην ιδιοκτησία της Amazon Web Services πέρασε την περασμένη Άνοιξη ένα data center 48 MW, το οποίο καλύπτει τις ενεργειακές του ανάγκες από ένα πυρηνικό εργοστάσιο δυναμικότητας 2.5 GW στην Πενσιλβάνια. Από την πλευρά της, η Google επενδύει στην TAE, μία startup που δραστηριοποιείται στην πυρηνική τεχνολογία νέας γενιάς και που έχει συγκεντρώσει 1,2 δισ. δολάρια από διάφορους επενδυτές.

Η επανεμφάνιση της πυρηνικής ενέργειας στο προσκήνιο συμπίπτει χρονικά με τη διαπίστωση ότι ένα σημαντικό μέρος του κοινού δεν δείχνει να συμμερίζεται με ιδιαίτερη θέρμη το σλόγκαν «Πυρηνική ενέργεια; Όχι ευχαριστώ» που έγινε διάσημο στις δεκαετίες του ’70 και του ’80.

Σχετική έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι το 56% είναι υπέρ της πυρηνικής ενέργειας με τους Ρεπουμπλικάνους να είναι περισσότερο θετικοί σε σχέση με τους Δημοκρατικούς.

Στην Ευρώπη πρέπει να ανατρέξουμε σχετικά πίσω στον χρόνο για να δούμε τις απόψεις της κοινής γνώμης. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου το 2010, το 59% των Ευρωπαίων πιστεύει ότι τα πυρηνικά εργοστάσια μπορούν να λειτουργούν με ασφάλεια, αν και πολλοί εκφράζουν επιφυλάξεις για θέματα ασφαλείας και προστασίας των εγκαταστάσεων από τρομοκρατικές ενέργειες. Στη συγκεκριμένη έρευνα, οι Έλληνες εμφανίζονται από τους πιο αρνητικούς (ή επιφυλακτικούς) απέναντι στη συγκεκριμένη τεχνολογία, μαζί με τους Πορτογάλους, τους Ιρλανδούς και τους Αυστριακούς. Η έρευνα είχε γίνει έναν μόλις χρόνο πριν την καταστροφή στη Φουκουσίμα που είχε ως αποτέλεσμα πολλές χώρες να αναθεωρήσουν τα σχέδια λειτουργίας των πυρηνικών τους μονάδων. Ωστόσο, έκτοτε φαίνεται να υπάρχει μια σταδιακή αύξηση στην παραγωγή ενέργειας , με ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Γαλλία να έχουν την πρωτοκαθεδρία. Στην ευρωπαϊκή ήπειρο σήμερα λειτουργούν 167 μονάδες συνολικής δυναμικότητας 148 GW, από τις οποίες οι 56 βρίσκονται στη Γαλλία. Προσεχώς, άλλες δέκα μονάδες θα προστεθούν στο δίκτυο, ενώ η απόφαση της Γερμανίας να κλείσει τις δικές της μονάδες που χαρακτηρίστηκε ως νίκη του αντι-πυρηνικού κινήματος, περιγράφεται σήμερα ως «ιστορικό λάθος» από τον επικεφαλής της Παγκόσμιας Επιτροπής Ενέργειας. Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα ίσως, αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης…

Στη χώρα μας και σε πολιτικό επίπεδο, ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε πει από το βήμα συνεδρίου του Economist ότι «δεν υπάρχει τρόπος να φτάσουμε στο ουδέτερο ισοζύγιο εκπομπών χωρίς την πυρηνική ενέργεια», ωστόσο μάλλον δεν θα δούμε πυρηνικό εργοστάσιο στη χώρα στο ορατό μέλλον. Οι λόγοι είναι γνωστοί και δεν χρειάζεται να αναλυθούν.

Ανεξαρτήτως όμως του τι δεν θα κάνει η Ελλάδα, οι ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η πιεστική ανάγκη για την ταχύτερη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα έχουν ξαναφέρει στο τραπέζι των επιλογών την πυρηνική ενέργεια όπως έχει εξελιχθεί και αυτή όλες τις προηγούμενες δεκαετίες.  Και φαίνεται ότι δεν πρόκειται να σηκωθεί από το τραπέζι πολύ σύντομα…

The post Τεχνητή νοημοσύνη και πυρηνική ενέργεια appeared first on 2045.gr.

Δυο φαντάσματα πλανιούνται πάνω από την Ευρώπη

Το ένα είναι πολιτικό…

Η ανησυχία για τα απρόοπτα που μπορεί να εμφανιστούν στην πορεία προς τις ευρωεκλογές, αλλά και για το αποτέλεσμα που θα βγάλουν οι κάλπες στα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι έκδηλη αν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι στην αναμέτρηση για τις 705 θέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν υπάρχουν αμφιβολίες και αγωνίες για την πρωτιά. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ, η ευρωπαϊκή Κεντροδεξιά) αναμένεται να κόψει το νήμα και να ακολουθήσουν από απόσταση οι Σοσιαλδημοκράτες. Μαζί με το φιλελεύθερο κόμμα Renew μπορούν να σχηματίσουν μια άτυπη συμμαχία και να ορίσουν μια φιλοδυτική κατεύθυνση που θα λάβει τα επόμενα χρόνια το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακόμα και αν επαληθευτεί το χειρότερο δημοσκοπικά σενάριο.

Ωραία ως εδώ, προς τι η ανησυχία…

Πρώτον, τα κόμματα στο δεξιότερο άκρο του πολιτικού φάσματος -δεξιότερα του ΕΛΚ- κερδίζουν έδαφος έναντι πιο αδύναμων κεντρώων σχηματισμών και μπορεί στο τέλος να αναδειχθούν τρίτη δύναμη, προσπερνώντας το Renew. Κόμματα που πολλές φορές κατηγορούνται για την υιοθέτηση λαϊκιστικών προσεγγίσεων ή για δεσμούς με τη Ρωσία, έχουν κερδίσει έδαφος τα τελευταία χρόνια στο εκλογικό σώμα σε όλη την Ευρώπη. Οι λόγοι είναι πολλοί και αναλύονται εξαντλητικά από αρθρογράφους και σχολιαστές ανά τον κόσμο.

Την ίδια στιγμή το ενδιαφέρον των πολιτών για τις ευρωεκλογές είναι μάλλον μειωμένο. Η πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου έδειξε μεν ότι το 60% των πολιτών δηλώνει ότι ενδιαφέρεται σε κάποιο βαθμό για τις εκλογές, αλλά δεν είναι ποσοστό για το οποίο θα έπρεπε να πανηγυρίζει κανείς, ασχέτως που η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα υιοθετεί μια αισιόδοξη ανάγνωση λέγοντας ότι οι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται ποιο είναι το διακύβευμα.

Αν οι πολίτες επιλέξουν τα πάρκα ή τις παραλίες αντί του εκλογικού τμήματος, το αποτέλεσμα της κάλπης θα αποτελέσει δυσάρεστη έκπληξη για τις ισχυρότερες των πολιτικών δυνάμεων, έστω και αν δεν διακινδυνεύεται ο πρωταγωνιστικός τους ρόλος στα ευρωπαϊκά πράγματα.

Το δεύτερο φάντασμα

Κάπου εδώ εμφανίζεται ο αστάθμητος παράγοντας, το δεύτερο φάντασμα που πλανάται πάνω από την Ευρώπη: Η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2016 έδειξαν πώς η παιδική χαρά του Facebook μπορούσε να αποτελέσει πεδίο δόξης λαμπρό για επιχειρήσεις παραπληροφόρησης και για οργανωμένες εκστρατείες προπαγάνδας. Η ρωσική ανάμειξη στις προεδρικές εκλογές και, κυριότερα, ο τρόπος με τον οποίο αυτή εκδηλώθηκε, αναστάτωσε ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Ακολούθησε η πανδημία του κορωνοϊού όπου εκδηλώθηκαν εκστρατείες παραπληροφόρησης που έκαναν διάσημους ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες δεν θα γίνονταν. Η Ευρώπη εκδήλωσε την αντίδρασή της νομοθετώντας. Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) παρουσιάστηκε ως μοντέλο για τη ρύθμιση του online περιβάλλοντος, αλλά όπως θα δούμε, άλλο πράγμα είναι να νομοθετήσεις και άλλο να εφαρμόσεις τη νομοθεσία.

Ο (όχι και τόσο ανομολόγητος) φόβος των αξιωματούχων είναι ότι οι διοργανωτές των εκστρατειών παραπληροφόρησης μπορούν να χρησιμοποιήσουν ισχυρά εργαλεία γενικής και δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης που είναι διαθέσιμα για ελάχιστα δολάρια ή ευρώ (αν δεν είναι διαθέσιμα δωρεάν).

Δεν κάνουν λάθος…

Το πλαστό αρχείο που (ίσως) έβγαλε πρωθυπουργό

Το περασμένο φθινόπωρο, δύο 24ωρα πριν ανοίξουν οι κάλπες για τις εθνικές εκλογές στη Σλοβακία και με τα ΜΜΕ σε υποχρεωτική αποχή από κάθε αναφορά σε σχετικά πολιτικά θέματα, κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο ένα ηχητικό απόσπασμα. Σε αυτό, ο επικεφαλής της φιλοευρωπαϊκής αντιπολίτευσης Μίκαλ Σιμέτσκα ακουγόταν να συνομιλεί με τη δημοσιογράφο Μόνικα Τόντοβα σχετικά με το πώς μπορούν να επηρεάσουν την εκλογική διαδικασία, δωροδοκώντας μέλη της κοινότητας των Ρομά. Η υπηρεσία επαλήθευσης του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων πολύ γρήγορα επιβεβαίωσε ότι το αρχείο ήταν πλαστό, ήταν ένα ηχητικό deepfake. Αυτό δεν είχε τόσο μεγάλη σημασία όμως, αφενός λόγω της 48ωρης σιγής των σλοβακικών μέσων και αφετέρου λόγω του ότι το ηχητικό αρχείο μπορούσε να «ταξιδεύει» ελεύθερα στις σελίδες του Facebook ή άλλων κοινωνικών δικτύων. Οι κανονισμοί της Meta, της μητρικής εταιρείας του Facebook, ορίζουν την άμεση απομάκρυνση πλαστών βίντεο, όχι όμως και αρχείων ήχου. Βεβαίως οι διατάξεις της DSA περιλαμβάνουν πρόνοια για την αντιμετώπιση ενεργειών που στοχεύουν στην αθέμιτη επιρροή του εκλογικού σώματος αλλά η ζημιά (φαίνεται ότι) είχε γίνει.

Tο περιστατικό θορύβησε αλλά δεν αιφνιδίασε. Η επίτροπος Βέρα Γιούροβα είχε εγκαίρως προειδοποιήσει ότι οι εκλογές στη Σλοβακία θα έδειχναν αν οι εκλογές στην Ευρώπη είναι ευάλωτες στους μηχανισμούς χειραγώγησης που χρησιμοποιεί η Μόσχα.

Δύο ημέρες μετά η κάλπη στη Σλοβακία είχε δώσει την ετυμηγορία της. Το κόμμα του Ρόμπερτ Φίτσο, ο οποίος τάσσεται κατά της στήριξης της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία, κέρδισε τις εκλογές με 23,37%. Το κόμμα του Σιμέτσκα συγκέντρωσε 18%. O Φίτσο κατόρθωσε να σχηματίσει κυβέρνηση με τη συμμετοχή δύο μικρότερων κομμάτων της αντιπολίτευσης. Δεν είναι σαφές αν το παραποιημένο αρχείο έπαιξε κάποιο ρόλο στην εκλογή (και, αν έπαιξε, σε ποιο βαθμό), όμως προκάλεσε μία ευρύτερη ανησυχία. «Όσοι λένε ότι ρατσιστικά, λαϊκιστικά και φιλορωσικά κόμματα δεν μπορούν να αναλάβουν θέσεις εξουσίας καλό θα είναι να κοιτάξουν προς την Μπρατισλάβα», είχε δηλώσει η ευρωβουλευτής Ναταλι Λουασό, μέλος του κόμματος του Εμανουέλ Μακρόν και επικεφαλής της προεκλογικής του εκστρατείας το 2019.

Θύμα της εκστρατείας δεν ήταν μόνο η φιλοδυτική αντιπολίτευση της Σλοβακίας. Η δημοσιογράφος της οποίας η (τεχνητή) φωνή ακουγόταν στο επίμαχο αρχείο, η Μόνικα Τόντοβα, έχει βρεθεί κατ’ επανάληψη στο παρελθόν στο στόχαστρο επιχειρήσεων δυσφήμησης. Το Women Press Freedom επισήμανε ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά όπου ένας δημοσιογράφος στην Ε.Ε. έγινε στόχος μιας τόσο προηγμένης από τεχνολογικής πλευράς επιχείρησης.

Μάλλον δεν θα είναι η τελευταία και το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι το μόνο.

«Σας ομιλεί ο Πρόεδρος των ΗΠΑ»

Τον περασμένο Ιανουάριο, πολίτες στην Πολιτεία του Νιου Χαμσάιρ απάντησαν σε μια τηλεφωνική κλήση που δέχθηκαν και άκουσαν (έκπληκτοι, φυσικά) τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν να τους προτρέπει να μην συμμετάσχουν στις προκριματικές εκλογές, ενόψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου. Γρήγορα αποκαλύφθηκε ότι η φωνή είχε παραχθεί με κάποιο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης και (φυσικά) δεν ανήκε στον Αμερικανό πρόεδρο.

Λίγες εβδομάδες πριν, στα κοινωνικά δίκτυα εμφανίστηκαν φωτογραφίες με τον πρώην πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ περιτριγυρισμένο από έφηβες στο αεροπλάνο του Τζέφρεϊ Επστάιν. Πολλοί έσπευσαν να αναδημοσιεύσουν τις φωτογραφίες, ανάμεσά τους και ο ηθοποιός Μαρκ Ράφαλο που μετά την αποκάλυψη της πλαστογραφίας έσπευσε να ζητήσει συγγνώμη.

Τσουνάμι παραπληροφόρησης

Τον Μάρτιο του 2023 και στη διάρκεια μίας προεκλογικής συγκέντρωσης στην Κωνσταντινούπολη, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έπαιξε ένα βίντεο που εμφάνιζε ένα κορυφαίο στέλεχος του -εκτός νόμου στην Τουρκία- PKK να τραγουδάει το τραγούδι του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης. «Θα ψηφίσουν αυτούς οι συμπολίτες μου;» διερωτήθηκε από μικροφώνου ο Ερντογάν. Ο Ερντογάν δεν είπε ποτέ στους συγκεντρωμένους ότι το βίντεο ήταν ένα deepfake, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο βασικός του αντίπαλος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, συνεργάζεται με τους Κούρδους.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İstanbul Mitingi'nde Kemal Kılıçdaroğlu'nun "Haydi" reklam filmine PKK'lı Murat Karayılan’ın videosunu montajlayıp PKK'lılar CHP'nin şarkısını söylüyorlar gibi izlettirdi. pic.twitter.com/BgJy5O1Wot

— 23 DERECE (@yirmiucderece) May 7, 2023

Το καλοκαίρι του 2023 κινεζικές υπηρεσίες (ή άνθρωποι που εργάζονται για λογαριασμό των κινεζικών υπηρεσιών) διοχέτευσαν στα κοινωνικά δίκτυα αναρτήσεις με τον ισχυρισμό ότι οι καταστροφικές πυρκαγιές στη Χαβάη είχαν προκληθεί από κάποιο «μετεωρολογικό όπλο» που είχαν αναπτύξει οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η εκστρατεία παραπληροφόρησης δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία από πλευράς δημοτικότητας, ωστόσο οι ερευνητές που την αποκάλυψαν, σχολίασαν ότι πιθανώς η  Κίνα δημιουργούσε ένα δίκτυο λογαριασμών που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένων των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ. Αυτό είναι το μοτίβο που έθεσε η Ρωσία κατά το έτος περίπου που προηγήθηκε των εκλογών του 2016.

Τον περασμένο Μάρτιο, ένα δίκτυο από websites άρχισε να δημοσιεύει άρθρα στα αγγλικά και τα γαλλικά με κατηγορίες κατά του Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου, με θέματα σχετικά με το μεταναστευτικό στις ΗΠΑ και με θεωρίες περί Πολωνών μισθοφόρων που πολεμούν στο πλευρό των Ουκρανών. Παρόμοια δίκτυα διανομής αρθρογραφίας αμφισβητούμενης αξιοπιστίας είχαν εντοπιστεί και στο παρελθόν. Το συγκεκριμένο όμως, πρωτοτύπησε, καθώς χρησιμοποίησε ως πρώτη ύλη δημοσιεύματα από αξιόπιστους ειδησεογραφικούς οργανισμούς και τα αλλοίωσε με τη βοήθεια γλωσσικών μοντέλων. Η εταιρεία Recorded Future, που εντόπισε το δίκτυο, επισήμανε ότι σε κάποιες περιπτώσεις είχε δημοσιευτεί και η εντολή που είχε δοθεί στο γλωσσικό μοντέλο. «Ξαναγράψε αυτό το άρθρο με μια συντηρητική στάση απέναντι στις φιλελεύθερες απόψεις του Μακρόν» ήταν η φράση που εντοπίστηκε σε 90 κείμενα γραμμένα στα γαλλικά. Η Recorded Future υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο δίκτυο -που φιλοξενούσε 19.000 άρθρα σε 11 γλώσσες- είχε διασυνδέσεις με το dc Weekly, μία πλατφόρμα παραπληροφόρησης την οποία λειτουργούσε ένας Αμερικανός που το 2016 διέφυγε στη Ρωσία.

Πριν από μερικούς μήνες, διαπιστώθηκε ότι σε μία κάπως πιο παλιομοδίτικη επιχείρηση, ρωσικές επιχειρήσεις με διασυνδέσεις στο Κρεμλίνο είχαν προσλάβει αρθρογράφους σε χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής για να παράγουν κείμενα τα οποία ακολούθως διοχετεύονταν με επιθετικό ρυθμό στα κοινωνικά δίκτυα, με τη χρήση AI chatbots. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, η επιχείρηση έχει ως στόχο την ανάπτυξη σχέσεων με ΜΜΕ της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής για την άσκηση επιρροής και την προώθηση των ρωσικών συμφερόντων.

Λίγες ημέρες πριν την Πρωτοχρονιά του 2024, ένα deepfake βίντεο που κυκλοφόρησε στο Telegram εμφάνιζε την πρόεδρο της Μολδαβίας Μάια Σάντου να μιλάει ειρωνικά για τους πολίτες της χώρας της και για την ποιότητα ζωής στη χώρα. Η προεδρία της χώρας έκανε λόγο για ενέργεια που είναι μέρος του υβριδικού πολέμου που διεξάγεται σε βάρος της δημοκρατικής ηγεσίας της Μολδαβίας.

Ενόψει των προεδρικών εκλογών οι αμερικανικές υπηρεσίες αναζητούν τρόπους αντίδρασης. Ο διοικητής του FBI Κρίστοφερ Ρέι σχολίασε τον περασμένο Φεβρουάριο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αντιμετωπίσει και στο παρελθόν κακοήθεις ενέργειες που προέρχονται από το εξωτερικό «όμως σε αυτόν τον εκλογικό κύκλο οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν περισσότερους αντιπάλους που κινούνται με ταχύτητα με τη βοήθεια νέων τεχνολογιών».

«Δεσμευόμαστε να…»

Μπροστά σε αυτή την ανησυχία οι μεγάλες εταιρείες στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης δηλώνουν ότι θα είναι σε εγρήγορση ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου και των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ του Νοεμβρίου.  Στην ετήσια Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, 20 εταιρείες τεχνολογίες, ανάμεσά τους οι Google, Microsoft, Meta, OpenAI, Adobe, TikTok και ElevenLabs, το εργαλείο της οποίας χρησιμοποιήθηκε στην εκστρατεία παραπληροφόρησης στη Σλοβακία, υπέγραψαν μία συμφωνία για την καταπολέμηση της παραπλανητικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης στις επερχόμενες εκλογές. Οι εταιρείες δεσμεύονται να αναπτύξουν τεχνολογίες που θα αντιμετωπίζουν το επιβλαβές περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και αποσκοπεί στην εξαπάτηση των ψηφοφόρων. Όμως υπάρχουν πολλοί που έχουν στη διάθεσή τους εργαλεία γενικής ή δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης που δεν έχουν υπογράψει τη συμφωνία. Άλλωστε, η τεχνολογία δεν είναι μόνο υπόθεση των εταιρειών.

Τι κάνει ο κόσμος

Θα δυσκολευτούν άραγε; Αν κριτήριο αποτελούν οι αριθμοί των αντιδράσεων σε μία ανάρτηση στο Facebook, η απάντηση είναι όχι.

Μια ανάρτηση με μία φωτογραφία που… σαντορινίζει, συγκεντρώνει 94.000 αλληλεπιδράσεις και περισσότερα από 3.000 σχόλια με πολλούς να ζητούν πληροφορίες για το μέρος που εμφανίζεται στο κάδρο. Ακόμα χειρότερα ίσως, 5.100 άνθρωποι επιλέγουν να αναδημοσιεύσουν τη συγκεκριμένη δημιουργία ενός προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης, κάποιοι επειδή τους φάνηκε ωραία και (μάλλον) κάποιοι επειδή τους φάνηκε ότι απεικονίζει ένα φανταστικό (με την έννοια του μοναδικού) μέρος.

Επιστρέφοντας στο πολιτικό πεδίο, έχουμε δει σατιρικά deepfakes με «πρωταγωνιστές» τους Κυριάκο Μητσοτάκη και Στέφανο Κασσελάκη.

Δεν είναι καθόλου δύσκολο να δούμε διαφορετικού περιεχομένου deepfakes με έναν πολιτικό αρχηγό να εμφανίζεται να λέει πράγματα που δεν θα περιμέναμε. Βεβαίως, η νομοθεσία που προστατεύει από κακόβουλες ενέργειες και εκστρατείες παραπληροφόρησης με τη χρήση (και) της τεχνητής νοημοσύνης υπάρχει.  Τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεπέρασαν κάθε προσδοκία κατορθώνοντας να συμφωνήσουν για το κείμενο της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, μέσα σε διάστημα περίπου δύο ετών. Μεταξύ άλλων, στο τελικό κείμενο διαβάζουμε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης  (ΤΝ) «που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για να επηρεάσουν το αποτέλεσμα εκλογών ή δημοψηφισμάτων ή τη συμπεριφορά των φυσικών προσώπων κατά την άσκηση της ψήφου τους σε εκλογές ή δημοψηφίσματα θα πρέπει να ταξινομούνται ως συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου, με εξαίρεση τα συστήματα ΤΝ στα στοιχεία εξόδου των οποίων δεν εκτίθενται άμεσα τα φυσικά πρόσωπα, όπως εργαλεία που χρησιμοποιούνται για την οργάνωση, τη βελτιστοποίηση και τη διάρθρωση πολιτικών εκστρατειών από διοικητική και υλικοτεχνική άποψη». Η Πράξη ορίζει επίσης πρόστιμα που φτάνουν τα 15 και 30 εκατ. ευρώ για τους παραβάτες, αλλά όταν το τρόπαιο είναι μια θέση εκτελεστικής εξουσίας ή μερικές θέσεις σε ένα κοινοβούλιο, δεν είναι βέβαιο ότι μια τέτοια απειλή κύρωσης θα αποθάρρυνε τους δράστες, ιδίως αν αυτοί συνδέονται με μια ξένη δύναμη. Άλλωστε, αν στόχος σου είναι να ελέγξεις τις αποφάσεις μιας κυβέρνησης ή ενός υπερεθνικού οργανισμού, η απειλή ενός προστίμου δεν θα σε πτοήσει…

Μια καίρια πολιτική κίνηση

Με αυτά υπόψιν και καθώς οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινούνται σε ρυθμούς εκλογών, ζητήσαμε από τη νομικό Νιόβη Χριστοπούλου, υποψήφια ευρωβουλευτή με τη Νέα Δημοκρατία, να μας αναπτύξει τις σκέψεις της. Η Ν. Χριστοπούλου έχει εργαστεί στο παρελθόν ως νομική σύμβουλος στην Amazon και σήμερα εργάζεται ως σύμβουλος σε εταιρείες fintech και τεχνητής νοημοσύνης, οπότε γνωρίζει αρκετά από όσα συμβαίνουν στο παρασκήνιο.

– Τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν πρόσφατα σε συμφωνία για έναν νόμο σχετικά με τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης. Πολύ κακό για το τίποτα, κάλλιο αργά παρά ποτέ ή too litle too late;

Θεωρώ ότι η ψήφιση του EU AI Act ήταν μια καίρια πολιτική κίνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αποκτήσει μια θέση στο τραπέζι των παγκόσμιων πολιτικών για την Τεχνητή Νοημοσύνη και να προστατεύσει τα δικαιώματα των Ευρωπαίων πολιτών παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ προηγούνται με μεγάλη διαφορά στις επενδύσεις και την ανάπτυξη τεχνολογιών για την τεχνητή νοημοσύνη. Η πρόκληση τώρα για την ΕΕ είναι να εξασφαλίσει την απαραίτητη μόχλευση κεφαλαίων για να γίνει πιο ανταγωνιστική στην τεχνολογία της ΤΝ αλλά και να εφαρμόσει μηχανισμούς εφαρμογής των ρυθμίσεων της AI Act που θα ελαχιστοποιούν την γραφειοκρατία και θα πριμοδοτούν την Ευρωπαϊκή καινοτομία.

Η νομοθετική πρωτοβουλία της ΕΕ άλλωστε συμπαρέσυρε και τις ΗΠΑ στην θεώρηση κάποιου νομοθετικού πλαισίου για την ΤΝ.  Γενικότερα, η ΕΕ και οι ΗΠΑ έχουν πλέον αναπτύξει μια δυναμική ανταγωνισμού αλλά και στενής συνεργασίας σε θέματα νομοθετικών ρυθμίσεων της ψηφιακής τεχνολογίας γενικότερα, εξ’ ου και ή ίδρυση του US-EU Trade and Technology Council. Οι δυο υπερδυνάμεις δεν μπορούν πλέον να αγνοήσουν την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας και τις ψηφιακές απολυταρχικές της αξίες και είναι περισσότερο από ποτέ συντονισμένες σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό και τεχνολογικό πλαίσιο. Θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα κρίσιμη στην παρούσα συγκυρία η συνεργασία ΗΠΑ και ΕΕ σε θέματα ψηφιακών τεχνολογιών, Τ.Ν. αλλά και κυβερνοασφάλειας.

– Με αφορμή το σκάνδαλο με την Cambridge Analytica είδαμε τα τελευταία χρόνια να γίνονται επενδύσεις στον τομέα του fact-checking, τόσο από μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς όσο και από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο οι εκστρατείες παραπληροφόρησης συνεχίζουν με την ίδια ένταση, κάποιοι θα πουν και με την ίδια αποτελεσματικότητα. Εκτιμάτε ότι θα δούμε κάποια στιγμή μία πιο αυστηρή νομοθεσία για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και αν ναι, τι αντίκτυπο μπορεί να έχει μια τέτοια κίνηση στον σημερινό τρόπο λειτουργίας του διαδικτύου; 

Στις 26 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε οδηγίες για την χρήση online platforms και μηχανών αναζήτησης έτσι ώστε να μην θέσουν σε κίνδυνο τις δημοκρατικές διαδικασίες στις επερχόμενες Ευρωεκλογές. Προτεινόμενα μέτρα συμπεριλαμβάνουν την ταυτοποίηση πολιτικών διαφημίσεων καi deep fakes, υποχρέωση προώθησης διαφορετικού πολιτικού περιεχομένου και την ύπαρξη ομάδων εργασίας μέσα στις εταιρίες που ορίζονται από την Ευρωπαϊκή νομοθεσία ως very large online platforms για να παρακολουθούν τις σχετικές πρακτικές και να εντοπίζουν έγκαιρα κινδύνους παραπληροφόρησης.

Παράλληλα 7 πολιτείες των ΗΠΑ περάσανε νομοσχέδια για την χρήση παραπλανητικών ή συνθετικών μέσων στις εκλογές και τις προεκλογικές επικοινωνίες. 

Γνωρίζουμε όλοι ότι το TikTok χρησιμοποιείται ευρέως στις προεκλογικές καμπάνιες. Ήδη φαίνεται να υπάρχει μία άτυπη διατλαντική συνεργασία σε θέματα τεχνολογίας που απειλούν την ασφάλεια των κρατών και των πολιτών των ΗΠΑ και της ΕΕ- στις ΗΠΑ απειλείται η απαγόρευση του TikTok αν δεν πωληθεί από την ιδιοκτήτρια εταιρία ByteDance ενώ σε πρόσφατες δηλώσεις της η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής von der Leyen δεν απέκλεισε την απαγόρευση του στην ΕΕ υπενθυμίζοντας ότι ήδη απαγορεύεται η χρήση του στα εταιρικά κινητά όσων εργάζονται στην Επιτροπή. Στα τέλη Απριλίου η TikTok ανακοίνωσε την παύση προϊόντος της που κρίθηκε από την Επιτροπή ως πιθανώς εθιστικό για τη νεολαία υπό τις προβλέψεις του Digital Services Act.

Επιπλέον, στις 24 Απριλίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ολοκλήρωσε το πρώτο στάδιο των stress tests για την ετοιμότητα των ενδιαφερομένων μερών να αποτρέψουν παραπλάνηση της κοινής γνώμης στις Ευρωεκλογές με την διάδοση ψευδούς περιεχομένου. Συγκεκριμένα τα stress tests εντόπισαν κενά στην λειτουργία των very large online platforms kαι πώς αυτά μπορούν να αντιμετωπισθούν καίρια στο πλαίσιο της Digital Services Act. Με το συγκεκριμένο νομοθέτημα, η ΕΕ στοχεύει στο να αποτρέψει ρίσκα που θα διακινδύνευαν τις Ευρωεκλογές του 2024. Παράλληλα, η Επιτροπή άρχισε έρευνα για να εκτιμήσει την συμμόρφωση της Meta με τις επιταγές του Digital Services Act και εγκαινίασε στις 30 Απριλίου ένα μηχανισμό για συγκέντρωση πληροφοριών σε ανώνυμη βάση σχετικά με παραβιάσεις των Digital Services Act Digital Markets Act δείχνοντας έτσι τις προθέσεις της για την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων.

* Η Νιόβη Παναγιώτα Χριστοπούλου είναι δικηγόρος Νέας Υόρκης, Ουάσιγκτον και Αθηνών και υποψήφια Ευρωβουλευτής με το κόμμα της ΝΔ. 

Έχει εργαστεί σε διεθνή δικηγορικά γραφεία στη Νέα Υόρκη στον τομέα συγχωνεύσεων και εξαγορών εταιριών, ενώ σταδιοδρόμησε ως νομική σύμβουλος στην Amazon στον τομέα των παγκόσμιων συστημάτων πληρωμών. Σήμερα εργάζεται ως νομική σύμβουλος μεγάλων εταιρειών στους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, τεχνητής νοημοσύνης και της καινοτομίας. Συμμετέχει, επίσης, ως venture partner σε εταιρείες μόχλευσης κεφαλαίων σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

The post Ευρωεκλογές, παραπληροφόρηση και τεχνητή νοημοσύνη appeared first on 2045.gr.

«Η δημιουργικότητα των ανθρώπων πάσχει από δυσκοιλιότητα και εμείς θα τη βοηθήσουμε να χέσει ουράνια τόξα»…

Δεν είναι μια κουβέντα που περιμένεις να ακούσεις από μικροφώνου σε μια γιορτή.

Ειδικά όταν η γιορτή γίνεται με την αφορμή της συγκέντρωσης 101 εκατ. δολαρίων και με μερικούς από τους πιο διάσημους δισεκατομμυριούχους τεχνολόγους και επενδυτές του πλανήτη στο ακροατήριο.

Όχι πως θα κοκκίνιζαν από ντροπή.

Ίσως όμως να ένιωθαν κάποιον φόβο πως αυτή τη φορά κάποιος έρχεται να αμφισβητήσει με αξιώσεις το status quo.

Αλλά ένα πράγμα τη φορά…

Στη διάρκεια του 2022, η σκληρή πραγματικότητα πληθωρισμών και επιτοκίων εξελίσσεται σε ισχυρό τεστ αντοχής για το NFT και τα κρυπτονομίσματα. Το Metaverse της Meta απολαμβάνει ίσως δυσανάλογα μερίδια στην ειδησεογραφία επειδή τα avatars των χρηστών απέκτησαν πόδια και μπορούν να χρησιμοποιούν λογιστικά φύλλα στον εικονικό κόσμο, σαν να μην έφτανε η γερά εγκατεστημένη τυραννία του συγκεκριμένου λογισμικού στον κλασικό ψηφιακό κόσμο. Σε αυτό το περιβάλλον, η τεχνητή νοημοσύνη της δημιουργίας και της παραγωγικότητας –Generative AI για τους φίλους-  γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό από δημιουργούς, γίνεται αντικείμενο μεγάλων επενδυτικών στοιχημάτων και, αυτό ίσως είναι το πιο ενδιαφέρον, γίνεται κτήμα όλων μας.

H Open AI ταράζει τα νερά…

Τους τελευταίους μήνες ίσως έχετε παρατηρήσει πως στις σελίδες σας στα κοινωνικά δίκτυα παρελαύνουν δημιουργίες από εργαλεία όπως το DALL-E 2. Η ιδέα είναι να περιγράψεις μία εικόνα και το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης να το μετατρέψει σε εικόνα. Η συγκεκριμένη πλατφόρμα ανήκει στην Open AI, στην οποία το 2019 η Microsoft επένδυσε ένα δισ. δολάρια. Σήμερα, η εταιρεία των Windows, του Azure και του X-Box μελετά σοβαρά το ενδεχόμενο να ενισχύσει περαιτέρω την επένδυσή της, με στόχο να ενσωματώσει τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης στα προϊόντα της. Το πώς ίσως να μην το γνωρίζει ούτε η ίδια, όμως ήδη 1,5 εκατ. άνθρωποι χρησιμοποιούν την πλατφόρμα της Open AI για να φτιάξουν πράγματα όπως, για παράδειγμα, ένα ρομπότ που διαβάζει εφημερίδα στο καφέ ενός αεροδρομίου.

Βεβαίως υπάρχει και η δυνατότητα της πιο αφηρημένης διατύπωσης. Χρησιμοποιώντας για παράδειγμα έναν στίχο των Doors…

H Open AI και το DALL-E δεν απολαμβάνουν τη μοναξιά τους. Το Midjourney.com είναι αποτέλεσμα ενός ανεξάρτητου εργαστηρίου που αλληλεπιδρά με τους χρήστες μέσω ενός Discord server. Η περιγραφή δίνεται σε μια γραμμή που υποχρεωτικά ξεκινά με την εντολή “/imagine”, ενώ ο κάθε χρήστης μπορεί να δημιουργήσει συγκεκριμένο αριθμό εικόνων πριν «οδηγηθεί» προς το συνδρομητικό μοντέλο. Εδώ, το Midjourney παρουσιάζει τη Βενετία (ή μία πόλη που θα μπορούσε να είναι η Βενετία) από την οπτική γωνία ενός γλάρου που πετά ψηλά.

… και η Stability AI φέρνει φουρτούνα

Στην ερώτηση αν το Generative AI μπορεί να γίνει κτήμα των πολλών η απάντηση φαίνεται πως είναι, παραδόξως, καταφατική. Βεβαίως δεν μπορεί ο καθένας να εγκαταστήσει συστοιχίες χιλιάδων επεξεργαστών που θα «εκπαιδευτούν» σε μοντέλα εικόνας και σε χρήση φυσικής γλώσσας αλλά για αυτό υπάρχει η κοινότητα του ελεύθερου λογισμικού.

Η Stability AI είναι, λοιπόν, η εταιρεία που «σήκωσε» 101 εκατ. δολάρια και το γιόρτασε με ένα πάρτι στο οποίο παρευρέθηκε πλήθος κόσμου όπως θα έλεγαν ίσως οι κοσμικές στήλες αθηναϊκών εφημερίδων. Σε αυτό το πλήθος οι δημοσιογράφοι των New York Times ξεχώρισαν τον συνιδρυτή της Google Sergey Brin, τον ιδρυτή της Angelist Naval Ravikant και τον επενδυτή Ron Conway, που άκουσαν τον επικεφαλής της Stability AI, τον Emad Mostaque, να διατυπώνει αυτή την τόσο γλαφυρή πρόταση που σύνδεσε τη δυσκοιλιότητα με τα ουράνια τόξα.

Λίγες ημέρες αργότερα και μιλώντας σε ένα podcast της αμερικανικής εφημερίδας ο Mostaque παρατήρησε πως η τεχνολογία που παραμένει σήμερα «κλειδωμένη» στις πλατφόρμες των κοινωνικών δικτύων και των άλλων υπηρεσιών που χαρακτηρίζουν την καθημερινότητά μας, καλλιεργούν μια κουλτούρα κατανάλωσης και όχι δημιουργίας. Στις επανειλημμένες ερωτήσεις που δέχθηκε σχετικά με το πώς διασφαλίζεται η μη χρήση του Generative AI για σκοπούς όπως η πορνογραφία ή ο εγκωμιασμός της βίας, ανέφερε πως η απάντηση θα μπορούσε να είναι ίδια με εκείνη που θα έδιναν οι δημιουργοί του Photoshop. Για να το πούμε αλλιώς, κανείς δεν σκέφτηκε να επιβάλει κάποιου είδους ρύθμιση στις κάμερες παρ’ όλο που οι κάμερες χρησιμοποιούνται στην πορνογραφία ή στην απαθανάτιση βίαιων πράξεων.

H Stability AI, που μετά τη χρηματοδότηση των 101 εκατ. δολαρίων φτάνει σε αποτίμηση το ένα δισ. δολάρια, μιλάει για μια τεχνητή νοημοσύνη από ανθρώπους για ανθρώπους και έχει διαθέσει τη «μηχανή» της, τη Stability Diffusion ως ελεύθερο λογισμικό που μπορεί ο καθένας να κατεβάσει, να «πειράξει» και να επαναδιανείμει.

Στο κλασικό ερώτημα «πώς θα βγάλετε λεφτά» δεν χρειάζονται και πολλές θεωρίες αν δει κανείς την αγορά που έχουν δημιουργήσει open source έργα όπως το Linux ή το WordPress. Τα στούντιο που συνεργάζονται με την Stability AI και χρησιμοποιούν την Stability Diffusion για τις δημιουργίες τους συνάπτουν, βεβαίως, συμφωνίες που προβλέπουν, επίσης βεβαίως, κάποιο οικονομικό αντάλλαγμα.

Άρα δεν υπάρχει ανησυχία στο αν υπάρχουν λεφτά. Λεφτά, σε αυτή την περίπτωση, υπάρχουν, όπως και ιδέες.

Στο Stable Diffusion βασίζονται αρκετές πλατφόρμες που δημιουργούν εικόνες λαμβάνοντας οδηγίες σε μορφή κειμένου. Ένα από αυτά, το Nightcafe, έχει μια ξενύχτικη διάθεση, σύμφωνα τουλάχιστον με όσα μαρτυρά το όνομά του. να τι παράγει αν του ζητήσεις μια «Αθήνα μετά την Αποκάλυψη».

Σε μια ίσως περισσότερο αισιόδοξη και απλούστερη εφαρμογή, ζητήσαμε από το Nightcafe να βασιστεί σε μια υφιστάμενη εικόνα και να δημιουργήσει μια εικόνα «πειραγμένη» με το στιλ του Πικάσο. Χωρίς να το γνωρίζει (σ.σ. κανένα κατοικίδιο δεν υπέστη οποιαδήποτε κακομεταχείριση για τις ανάγκες αυτού του δημοσιεύματος), ρόλο μοντέλου, έπαιξε ο σκύλος Μπότι. Βεβαίως οι έμπειροι χρήστες του Instagram, του Snapseed και των δεκάδων άλλων εφαρμογών με φίλτρα μπορεί να προσπεράσετε αδιάφορα. Αλλά το σκεπτικό μας ήταν να δούμε το εύρος των δυνατοτήτων.

Η εύκολη πρόσβαση σε τέτοιες τεχνολογίες λύνει τα χέρια σε πολλούς. Όπως έλεγε ο Mostaque, από όσους φτιάχνουν (ή είναι αναγκασμένοι να φτιάχνουν) παρουσιάσεις σε Powerpoint, μόλις το 10% έχει καλές δημιουργικές ικανότητες, ένα 30% το παλεύει ή νομίζει πως έχει κάποιες σχετικές δεξιότητες και ένα 60% πελαγοδρομεί μεταξύ κειμένων, επικεφαλίδων και χρωμάτων. To Stable Diffusion (προφανώς και οι άλλες τεχνολογίες που κινούνται στον ίδιο χώρο) μπορεί να βοηθήσει τους απελπισμένους επαγγελματίες και να τους βοηθήσει στην… παραγωγή ουράνιων τόξων που λέγαμε πιο πριν.

Με όλα αυτά κατά νου, στραφήκαμε στον Κώστα Περήφανο, ο οποίος ασχολείται με τις τεχνολογίες του machine learning και της τεχνητής νοημοσύνης προτού αυτές φτάσουν στα πρωτοσέλιδα εφημερίδων και sites και σήμερα εργάζεται στη βρετανική Codec.ai.  «Η Open AI είναι η κινητήριος δύναμη, μιας και όλα τα μοντέλα που βλέπουμε βασίζονται στην open source εκδοχή του CLIP που έχει αναπτύξει η ίδια» λέει και προσθέτει, σχολιάζοντας την επικαιρότητα και τις εξελίξεις με αφορμή την Stability AI αλλά και το ενδιαφέρον του κοινού. «Είναι πολύ ενδιαφέρον, καθώς αυτή τη στιγμή βλέπουμε πολλούς “παίκτες” να ανοίγουν μοντέλα. Βλέπουμε φερ’ ειπείν το AlphaFold, γίνεται μεγάλη πρόοδος στο Protein Discovery, το Facebook κάνει πρόοδο με το No Language Left Behind για μετάφραση από οποιαδήποτε γλώσσα σε οποιαδήποτε γλώσσα δίνοντας βάρος και σε γλώσσες που δεν έχουν μεγάλο “βάθος” σε πηγές και πόρους, το Google Brain κ.τ.λ. Αυτό λοιπόν σημαίνει πως υπάρχουν δυνάμεις που ωθούν συγκεκριμένες τεχνολογίες να γίνονται ανοικτές και προσβάσιμες. Νομίζω λοιπόν πως το πιο κλειστό μοντέλο της Open AI με την Microsoft θα αναθεωρηθεί».

Δεν παραβλέπει πως αν «το έχεις» με τους υπολογιστές έχεις κάποια πλεονεκτήματα. «Αυτή τη στιγμή, το Generative AI έχει δώσει… ωραίους τίτλους αλλά και εργαλεία όπως το Craiyon. Αν  ασχοληθείς λίγο περισσότερο και έχεις μια βασική ιδέα από  Python μπορείς να δημιουργήσεις ωραία πράγματα.

Είμαστε βέβαια στην αρχή. Αλλά αν έλεγες το 2012 πως θα είχαμε μηχανές που μπορούν να δημιουργήσουν τόσο καλή τέχνη θα σου έλεγα πως υπερβάλεις».

Αλλά υπάρχουν ακόμα πράγματα που χρήζουν αντιμετώπισης. «Υπάρχουν ακόμα θέματα που πρέπει να λυθούν και που δεν είναι από αυτά που θα έλεγε κανείς πως είναι εύκολα με όρους τεχνητής νοημοσύνης. Για παράδειγμα, υπάρχει το θέμα της χωροθέτησης, τα μοντέλα μπερδεύουν οδηγίες που έχουν σχέση με τον τρισδιάστατο χώρο, τι είναι πάνω, τι είναι κάτω, τι είναι μπροστά, και ίσως το πιο σημαντικό από όλα, τους φυσικούς νόμους που είναι μάλλον αδύνατο μια μηχανή να τους μάθει από κείμενα και φωτογραφίες… Tο να μπορείς όμως να δημιουργήσεις πρωτότυπα έργα σε 60 δευτερόλεπτα ή και λιγότερο είναι τουλάχιστον εντυπωσιακό και ένα τεράστιο εργαλείο για τους digital artists», προσθέτει.

Φαίνεται πως η δημιουργική πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης έχει εξαιρετικό μέλλον για τον απλούστατο λόγο ότι το κοινό αντιλαμβάνεται τις δυνατότητές της. Αυτό τουλάχιστον δείχνει ο μεγάλος αριθμός ανθρώπων που δοκιμάζουν τις δυνατότητες του DALL-E, του Stable Diffusion, του Midjourney και των άλλων συστημάτων που, εξοπλισμένα με τη δύναμη χιλιάδων επεξεργαστών, υπόσχονται να μας βοηθήσουν να… φτιάξουμε τα δικά μας ουράνια τόξα…

The post Οι μεγάλες προοπτικές της Δημιουργικής Τεχνητής Νοημοσύνης appeared first on 2045.gr.