Σε μία εμβληματική επένδυση για την παρουσία της στην Ελλάδα προχωράει η Amazon, η οποία ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα πρωτοβουλία της για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στη χώρα. Μία επένδυση που αφορά σε τρία, νέα αιολικά πάρκα μεγάλης κλίμακας στη Δυτική και Κεντρική Μακεδονία, όπως και στην Πελοπόννησο και τα οποία  θα βοηθήσουν στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της Amazon στην περιοχή, παρέχοντας καθαρή ενέργεια και υποστηρίζοντας, παράλληλα, την επίτευξη του στόχου μετάβασης της Ελλάδας σε χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. «Πρόκειται για μια επένδυση που μας δίνει την προοπτική της ενεργειακής ανεξαρτησίας» ανέφερε μεταξύ άλλων ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Θόδωρος Σκυλακάκης, στο πλαίσιο των σχετικών ανακοινώσεων. «Είναι μια σημαντική ημέρα για εμάς και δείχνει τη δέσμευσή μας στη χώρα και την ελληνική οικονομία. Διευκολύνουμε την πρόσβαση των ελληνικών επιχειρήσεων στην αιολική ενέργεια», ανέφερε από την πλευρά ο Θανάσης Πατσακάς, Country Manager Greece, Cyprus, Malta για την Amazon Web Services.

Επένδυση άνω του 1 δισ. δολαρίων

Το ύψος της συνολικής επένδυσης στα τρία αιολικά πάρκα εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 δισ. δολάρια και θα συγχρηματοδοτηθεί από την Εθνική Τράπεζα, καθώς επίσης από κεφάλαια από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το συγκεκριμένο έργο να είναι αναπόσπαστο κομμάτι της διεθνής στρατηγικής της Amazon, η οποία έχει αναπτύξει ένα μεγάλο χαρτοφυλάκιο ενεργειακών επενδύσεων παγκοσμίως. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Θανάσης Πατσακάς «η Amazon αποτελεί το μεγαλύτερο αγοραστή πράσινης ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο». Η στρατηγική τοποθέτηση της Amazon προς τις ΑΠΕ φέρνει και σημαντικά ανταποδοτικά οφέλη στις περιοχές που η εταιρεία παραγματοποιεί τις σχετικές επενδύσεις. Ενδεικτικά, μέσα στο χρονικό διάστημα  2014 – 2022, οι επενδύσεις της Amazon σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας σε όλη την Ευρώπη απέφεραν περίπου 2,4 δισ. ευρώ στην περιφερειακή οικονομία και συνέβαλαν με περισσότερα από 723 εκατ. ευρώ στο ΑΕΠ της Ευρώπης, δημιουργώντας παράλληλα περισσότερες από 3.900 θέσεις πλήρους απασχόλησης, μόνο το 2022.

Στην Ελλάδα έχουν, ήδη, υπογραφεί τέσσερις συμφωνίες προμήθειας ενέργειας (Power Purchase Agreements), οι οποίες αφορούν σε τρία έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Ειδικότερα, δύο εξ’ αυτών των συμφωνιών αφορούν στο αιολικό πάρκο στο Βέρμιο (βόρειος και νότιος αιολικός σταθμός Βερμίου) στη Δυτική και Κεντρική Μακεδονία, ενώ ακόμη δύο στα αιολικά πάρκα στις περιοχές Μεσοκόρφη και Κούκουρας στην Πελοπόννησο.

Η κατασκευή των υποδομών έχει, ήδη, ξεκινήσει, και το 2026 τα νέα, αιολικά πάρκα αναμένεται να είναι πλήρως λειτουργικά. Συνολικά, ως αποτέλεσμα των έργων, εκτιμάται ότι θα παραχθεί καθαρή ενέργεια, που αντιστοιχεί στην ηλεκτροδότηση 200.000 ελληνικών νοικοκυριών, ετησίως. Όπως σημείωσε ο κ. Πατσακάς, η παραγόμενη ενέργεια από τα νέα έργα θα περνάει κατευθείαν στο κεντρικό δίκτυο, καλύπτοντας τόσο τις λειτουργικές ανάγκες της Amazon όσο και τις ανάγκες τοπικών επιχειρήσεων, δημόσιων φορέων και νοικοκυριών.

Έως 300 θέσεις εργασίας

Η λειτουργία των αιολικών πάρκων αναμένεται να δημιουργήσει, μακροπρόθεσμα, σημαντικά οικονομικά οφέλη για την Ελλάδα. Ήδη, για το αιολικό πάρκο στο Βέρμιο έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 100 νέες θέσεις εργασίας, ενώ κατά την πλήρη λειτουργία των σταθμών οι νέες θέσεις εργασίας αναμένεται να φτάσουν τις 300, σύμφωνα με στοιχεία της Aer Soléir, που είναι ο φορέας υλοποίησης του έργου, με έδρα το Δουβλίνο και σημαντική παρουσία στην Ευρώπη στον κλάδο ανάπτυξης υποδομών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Επιπλέον, η Aer Soleir έχει ήδη διαθέσει περισσότερα από 2,8 εκατομμύρια ευρώ για επενδύσεις στις τοπικές κοινότητες, με αναβάθμιση υποδομών, υποστήριξη υπηρεσιών, αλλά και σε αναδασώσεις και προγράμματα βιοποικιλότητας και διατήρησης του δασικού πλούτου.

Βιώσιμες επενδύσεις σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο

Τα νέα έργα ευθυγραμμίζονται με την πρωτοβουλία “Climate Pledge” της Amazon, που αποτελεί τη δέσμευση της εταιρείας για επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα μέχρι το 2040. Παράλληλα,  συμβάλλουν  στην επίτευξη των στόχων του  Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα της Ελλάδας, το οποίο προβλέπει την παραγωγή άνω του 80% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας από Ανανεώσιμες Πηγές έως το 2030. Με το 48% της παραγωγής ενέργειας στην Ελλάδα να βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα, τα νέα, αιολικά πάρκα αναμένεται να βοηθήσουν, σημαντικά, στη μείωση των εκπομπών άνθρακα στη χώρα και να υποστηρίξουν τη μετάβαση της Ελλάδας στην παραγωγή καθαρής ενέργειας. Τα εν λόγω έργα Ανανεώσιμης Ενέργειας της Amazon αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας, η οποία περιλαμβάνει περισσότερα από 500 έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας, παγκοσμίως. Σε αυτό το πλαίσιο, η Amazon πέτυχε, πρόσφατα, τον στόχο της για 100% χρήση Ανανεώσιμης Ενέργειας το 2023, επτά χρόνια νωρίτερα από την αρχική πρόβλεψη για το 2030. Παράλληλα, η Amazon έχει δεσμευτεί ότι θα έχει επιτύχει θετικό αντίκτυπο και στη χρήση νερού για τις υποδομές (water positive) μέχρι το 2030. Όπως σημείωσαν χαρακτηριστικά τα στελέχη της, η εταιρεία επιστρέφει 7 δισεκατομμύρια λίτρα νερού στις περιοχές που βρίσκονται οι εγκαταστάσεις της.

«Η συνεργασία της Amazon, της Aer Soléir και της Εθνικής Τράπεζας οδήγησε σε μία πολύ καλή είδηση για τη χώρα μας, σε μια επένδυση άνω του 1 δισ. δολαρίων, η οποία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη διετία, προσφέροντας καθαρή ενέργεια, που ισοδυναμεί με ενέργεια σε 200.000 νοικοκυριά. Αυτή η εμβληματική επένδυση, αποτελεί τμήμα της ολοκληρωμένης, στρατηγικής παρουσίας της Amazon στην Ελλάδα και στην ευρύτερη περιοχή. Δεν είναι, δηλαδή, μόνον μία ενεργειακή επένδυση, αλλά μία επένδυση συνδεδεμένη με όλες τις δραστηριότητες που αναπτύσσει και θα αναπτύξει η Amazon τα επόμενα χρόνια στην Ελλάδα. Το σημαντικό στην παρούσα επένδυση, πέραν από τις νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, είναι ο συνδυασμός ενέργειας και ανάπτυξης που την χαρακτηρίζει. Είναι μία απόδειξη πως δεν πρέπει να κοιτάμε την καθαρή ενέργεια στατικά ή αμυντικά. Η καθαρή ενέργεια εκτοξεύει την ανάπτυξη προς το μέλλον, δίνοντας μας τη δυνατότητα να σκεφτούμε και να προχωρήσουμε και σε άλλες δραστηριότητες, αλλά ενισχύει και την προοπτική της εθνικής, ενεργειακής ανεξαρτησίας. Αυτός είναι ο στόχος. Η πλήρης αλλαγή προτύπου για την ελληνική οικονομία, η μετάβαση σε μία οικονομία που θα παράγει η ίδια άφθονη, φθηνή και καθαρή ενέργεια, που θα της επιτρέπει να είναι ένας φάρος ανάπτυξης και προόδου στην ευρύτερη περιοχή» δήλωσε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης.

«Τα τρία, νέα αιολικά πάρκα στην Ελλάδα αποτελούν ένα σημαντικό ορόσημο της επενδυτικής μας δραστηριότητας για καθαρή ενέργεια χωρίς άνθρακα σε όλη την Ευρώπη και έρχονται να προστεθούν στον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό έργων Ανανεώσιμης Ενέργειας που υποστηρίζουμε στη χώρα», δήλωσε η Director of Energy for EMEA της Amazon Web Services (AWS), κυρία Lindsay McQuade. «Με περισσότερα από 180 έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας σε πάνω από δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, δεσμευόμαστε να προωθήσουμε τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια τόσο για την υποστήριξη των λειτουργικών μας αναγκών όσο και για τις τοπικές κοινωνίες», πρόσθεσε η ίδια.

«Η Quantum είναι περήφανη που υποστηρίζει την Aer Soléir στη συνεργασία της με την Amazon στην Ελλάδα», δήλωσε ο ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Quantum Capital Group, κ. Wil Vanloh. «Οι εν λόγω συμφωνίες προμήθειας ενέργειας με την Amazon αποδεικνύουν την επιτυχία της Aer Soléir ως μια κορυφαία πλατφόρμα ανάπτυξης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και υπογραμμίζουν, παράλληλα, τη δέσμευσή μας για την προώθηση βιώσιμων ενεργειακών λύσεων σε όλη την Ευρώπη».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος και ιδρυτικός εταίρος της Aer Soléir, κ. Andy Kinsella, δήλωσε: «Από την ίδρυσή της το 2021, η Aer Soléir έχει δεσμευτεί να προωθήσει τη μετάβαση της Ελλάδας στην πράσινη ενέργεια. Με την υποστήριξη των επενδυτών μας, Quantum Capital Group και 547 Energy, των χρηματοοικονομικών συνεργατών μας, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και του τοπικού μας συνεργάτη ανάπτυξης, Enteka, επενδύουμε πάνω από 500 εκατ. ευρώ σε έργα αιολικής ενέργειας, σε όλη την Ελλάδα. Είμαστε περήφανοι που τα έργα μας συμβάλλουν, σημαντικά, στους στόχους της ελληνικής κυβέρνησης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και είμαστε ενθουσιασμένοι που συνεργαζόμαστε με την Amazon».

Ο Γενικός Διευθυντής Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Βασίλης Καραμούζης, δήλωσε: «Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης της Ελλάδας και η προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την τράπεζά μας. Είμαστε περήφανοι που είμαστε ο αποκλειστικός “Συνεργάτης Επιλογής” για την Aer Soléir, συμμετέχοντας και εμείς, από τη πλευρά μας, στη μεγαλύτερη, μέχρι σήμερα, συμφωνία προμήθειας Ανανεώσιμης Ενέργειας της Amazon στην Ελλάδα».

The post Εμβληματική επένδυση 1 δισ. της Amazon σε αιολικά πάρκα στην Ελλάδα appeared first on 2045.gr.

Μία πολυάριθμη και πολύχρωμη κοινότητα εφήβων από όλο τον κόσμο κατέκλυσε το ΣΕΦ και το Καλλιμάρμαρο από τις 26 έως τις 29 Σεπτεμβρίου. Όλοι και όλες με το κοινό ενδιαφέρον τους για τη ρομποτική και την αναζήτηση λύσεων στα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας. Όλες και όλοι με τη διάθεση να συνεργαστούν μεταξύ τους, να ανταλλάξουν ιδέες, ακόμα και πολιτισμικές εμπειρίες, με ένα κοινό στόχο: ένα βιώσιμο μέλλον τροφίμων για όλους. Ο παγκόσμιος διαγωνισμός FIRST Global Challenge, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, είναι μία ακόμα απόδειξη ότι η επιστήμη και η τεχνολογία μπορούν να ενώσουν τους λαούς.

«Στις 26 Σεπτεμβρίου, η Αθήνα δεν θα είναι απλά μια πόλη στον κόσμο, αλλά όλος ο κόσμος σε μια πόλη. Ενώνοντας νέους καινοτόμους από όλο τον κόσμο για να επικεντρωθούν σε κρίσιμα ζητήματα όπως η επισιτιστική ασφάλεια και η βιωσιμότητα, καλλιεργούμε τις δεξιότητες και τις αξίες που απαιτούνται για τη δημιουργία ενός πιο δίκαιου και αρμονικού μέλλοντος. Η Αθήνα, με την πλούσια ιστορία της στην πνευματική και πολιτιστική ανταλλαγή, είναι το ιδανικό σκηνικό για αυτό το παγκόσμιο γεγονός» ανέφερε λίγο πριν την έναρξη του διαγωνισμού ο διεθνούς φήμης Αμερικανός εφευρέτης και ιδρυτής του FIRST Global, Dean Kamen.

Ο διαγωνισμός FIRST Global Challenge αποτελεί έναν εκπαιδευτικό διαγωνισμό που έχει ως στόχο να προωθήσει την παγκόσμια συνεργασία και να εμπνεύσει τα δύο δισεκατομμύρια νέων στον κόσμο να ασχοληθούν με τους τομείς του STEM για να συμβάλλουν στην επίλυση σημαντικών ζητημάτων. Με θέμα “Τροφοδοτώντας το Μέλλον” ο φετινός διαγωνισμός καλούσε τις ομάδες των νέων που συμμετείχαν, να αναπτύξουν λύσεις πάνω στη βιώσιμη παραγωγή τροφίμων, που αποτελεί και μία από τις πιο σημαντικές προκλήσεις του 21^ου αιώνα. Μία πρόκληση που κάθε ομάδα, ανάλογα με τη χώρα προέλευσής της ίσως να τη ζει διαφορετικά, αλλά όλες μαζί κλήθηκαν να ενημερωθούν και να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια και τις ευκαιρίες στην παροχή δίκαιων, ασφαλών, θρεπτικών και περιβαλλοντικά υπεύθυνων τροφίμων στον παγκόσμιο πληθυσμό.

Χρησιμοποιώντας τη δύναμη των αλγόριθμων οι νέοι και οι νέες στο FIRST Global Challenge κλήθηκαν να χρησιμοποιήσουν τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη τους για να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν ένα ρομπότ και εν συνεχεία να χειριστούν ρομπότ, τα οποία μέσα από μια προσομοίωση της πραγματικότητας εστίαζαν στη δημιουργία ενός βιώσιμου συστήματος διατροφής. Οι μπλε και οι κόκκινες συμμαχίες των χωρών κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού στο ΣΕΦ «έτρεξαν» τα ρομπότ στις ειδικά διαμορφωμένες πίστες με στόχο να συγκεντρώσουν όσο περισσότερα γίνεται στοιχεία για τη δημιουργία ενός βιώσιμου συστήματος διατροφής. Οι ομάδες που νίκησαν πέρασαν αρκετές ώρες αγωνίας, μετά από αλλεπάλληλους αγώνες, όπου συνεχώς ανατρέπονταν οι βαθμολογίες. 

«Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που στηρίζουμε τις προσπάθειες των νέων που συμμετέχουν στο φετινό FIRST Global Challenge στην Αθήνα, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τα γρήγορα δίκτυα της COSMOTE και να διευρύνουν τη δημιουργικότητά τους. Η συνεχής συνεισφορά μας στην εκπαιδευτική ρομποτική και τα προγράμματα STEM, ενισχύει την καινοτομία και συμβάλλει στην καλλιέργεια των ψηφιακών δεξιοτήτων της νέας γενιάς στην Ελλάδα. Αυτή η μεγάλη κοινότητα νέων θα διαμορφώσει το μέλλον της ρομποτικής και της καθημερινότητάς μας», δήλωνε λίγο πριν την έναρξη του διαγωνισμού ο κ. Παναγιώτης Γαβριηλίδης, Chief Marketing Officer Ομίλου ΟΤΕ. Η COSMOTE, την τελευταία δεκαετία, μέλος του Ομίλου Telekom, με προτεραιότητα τη δημιουργία μιας ψηφιακής κοινωνίας για όλους, συμβάλλει ενεργά στην ανάπτυξη του STEM και της εκπαιδευτικής ρομποτικής στην Ελλάδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της δράσης της COSMOTE, είναι η συνεχής υποστήριξη του Πανελλήνιου Διαγωνισμού STEM από τον STEM Education, στον οποίο αποτελεί και στρατηγικό συνεργάτη. 

Στο FIRST Global Challenge, η COSMOTE, ως χορηγός τηλεπικοινωνιών κάλυψε με υπερσύγχρονες δικτυακές υποδομές κινητής και σταθερής τις ανάγκες διεξαγωγής του. Άλλωστε για ένα τόσο μεγάλο διαγωνισμό με παγκόσμια εμβέλεια οι υποδομές παίζουν σημαντικό ρόλο, αποτελώντας τα θεμέλια πάνω στα οποία «χτίζουν» τις ιδέες τους οι συμμετέχοντες. Ειδικότερα, η εταιρεία προσέφερε ειδικά σχεδιασμένες λύσεις συνδεσιμότητας μέσα από τα δίκτυα COSMOTE Fiber και COSMOTE 5G. Για πρώτη φορά χορηγός τηλεπικοινωνιών του διαγωνισμού προσέφερε 1.700 κάρτες κινητής 5G στους διοργανωτές και εθελοντές του διεθνούς τουρνουά ρομποτικής για να εξυπηρετηθεί η επικοινωνία των ομάδων και εθελοντών και να εξασφαλιστεί η επιτυχής διοργάνωση του διαγωνισμού.

Για την COSMOTE η δημιουργία μιας ψηφιακής κοινωνίας για όλους αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Άλλωστε, η υποστήριξη δράσεων και πρωτοβουλιών, όπως το FIRST Challenge Global, ταυτίζονται με το όραμα της εταιρείας. Γιατί ένας κόσμος στον οποίο η τεχνολογία είναι προσβάσιμη σε όλους, είναι ένας κόσμος καλύτερος για όλους.

The post Χιλιάδες μαθητές από όλο τον κόσμο συμμετείχαν στο μεγάλο ραντεβού FIRST Global Challenge 2024 στην Αθήνα appeared first on 2045.gr.

Μία άβολη πραγματικότητα παραδέχθηκε τον Σεπτέμβριο ο διευθύνων σύμβουλος της Google, λέγοντας ότι η εταιρεία δεν θα πετύχει τους στόχους της για περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Google δεν είναι η μόνη που βλέπει ότι τα «πράσινα» σχέδιά της εκτροχιάζονται. Στον απολογισμό βιωσιμότητας  για το 2023 η Microsoft αποκάλυψε ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αυξήθηκαν κατά 29% σε σχέση με το 2020 που αποτελεί το έτος αναφοράς της εταιρείας.

Εταιρείες όπως η Google, η Microsoft, η Meta και η Amazon αντιλαμβάνονται ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θέλει μόνο κεφάλαια αλλά και υποδομές. Κυρίως data centers. H Microsoft, για παράδειγμα, έχει ένα πρόγραμμα στο οποίο οι εγκαταστάσεις που πρόκειται να κατασκευαστούν στην Αττική αποτελούν λεπτομέρεια σε ένα μεγάλο παζλ.  Εκτός από κεφάλαια (που φαίνεται ότι… λεφτά υπάρχουν), όλες αυτές οι υποδομές χρειάζονται και κάτι άλλο – ενέργεια.

Ακριβό μου AI chatbot

Οι υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί το ευρύ κοινό αποδεικνύονται ιδιαίτερα κοστοβόρες σε σχέση με άλλες online υπηρεσίες. Κάθε φορά που το ChatGPT επεξεργάζεται μία εντολή, χρειάζεται τουλάχιστον 10 φορές περισσότερη ενέργεια από εκείνη που θα ξόδευε μία μηχανή αναζήτησης. Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2023 στο περιοδικό Joule εκτίμησε ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα χρειαστούν το 2027 την ενέργεια που καταναλώνει σε ένα έτος η Ολλανδία και ίσως η εκτίμηση αυτή να αποδειχθεί συντηρητική. Υπηρεσίες όπως το ChatGPT, το Gemini, το Claude ή το Mistral λειτουργούν με περιορισμούς στις δωρεάν εντολές που μπορούν να δεχθούν από έναν χρήστη και διαθέτουν επίσης συνδρομητική υπηρεσία για πιο απαιτητικούς χρήστες, ωστόσο η ζήτηση διαρκώς μεγαλώνει. Μία πρόταση που έχει διατυπωθεί προβλέπει την πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης αποκλειστικά με συνδρομή. Κάτι τέτοιο αφενός θα έκανε τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν με μεγαλύτερη φειδώ τις συγκεκριμένες υπηρεσίες και επίσης θα εξαφάνιζε ή έστω θα μείωνε τα ποσοστά ερωτήσεων της μορφής «πόσα δάχτυλα έχει το χταπόδι» ή «πόσα λάμδα έχει η λέξη ιππόκαμπος». Αλλά το ενεργειακό πρόβλημα δεν δημιουργήθηκε με το ChatGPT ή το Midjourney, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω είναι διαθέσιμο σχεδόν από την αρχή μόνο επί πληρωμή για να αποφύγει την κατάχρηση (και τη χαζομάρα).

Πριν από την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, όμως, συζητούσαμε για τις ενεργειακές απαιτήσεις των συστημάτων «εξόρυξης» κρυπτονομισμάτων. Η υπηρεσία Energy Star είχε υπολογίσει ότι το κόστος αυτής της «εξόρυξης» ισοδυναμεί με την ενέργεια που παράγουν 19 μονάδες λιγνίτη, ενώ σύμφωνα με μία μελέτη για το 2022, η κατανάλωση ενέργειας  μόνο για το Bitcoin ξεπέρασε εκείνη της Φινλανδίας.

Γενικότερα, οι προοπτικές από πλευράς ζήτησης δεν είναι ευοίωνες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Goldman Sachs, η τεχνητή νοημοσύνη θα αυξήσει κατά 160% τις ενεργειακές απαιτήσεις των data centers. Αυτή η ενέργεια από κάπου πρέπει να έρθει. Ακόμα και αν δεχθούμε ότι χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορέσουμε να βρούμε απαντήσεις στους περιορισμούς των πιο πράσινων τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας, δεν παύει η ίδια τεχνητή νοημοσύνη να χρειάζεται ρεύμα για να λειτουργήσει…

Τον περασμένο Ιούνιο στο Λας Βέγκας, στελέχη της Google και της Microsoft συναντήθηκαν με εκπροσώπους εταιρειών που λειτουργούν πυρηνικά εργοστάσια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εταιρείες που πρωταγωνιστούν στην ψηφιακή μας ζωή κατέστησαν σαφές ότι δεν θα αγοράσουν ένα πυρηνικό εργοστάσιο ούτε θα κατασκευάσουν κάποιο, αλλά δεν θα είχαν πρόβλημα να αγοράσουν ρεύμα από  μια τέτοια μονάδα.

Το Three Mile Island παίρνει μπροστά

Το πυρηνικό εργοστάσιο του Three Mile Island έγινε διάσημο για παρόμοιους λάθος λόγους που έκαναν γνωστά τα εργοστάσια της Φουκουσίμα και του Τσερνομπίλ. Το ατύχημα στη συγκεκριμένη μονάδα το 1979 ήταν το χειρότερο στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, αν και χωρίς (άμεσα) θύματα.  Η λειτουργία του ανεστάλη πλήρως το 2019 όμως σήμερα πέντε χρόνια μετά, ετοιμάζεται να ξαναμπεί στην πρίζα με μόνο έναν πελάτη – την Microsoft.

Η εταιρεία θα απορροφήσει όλη την ενέργεια που θα παράγει το πυρηνικό εργοστάσιο για τα επόμενα 20 χρόνια πληρώνοντας 100 – 110 δολάρια τη μεγαβατώρα (δηλαδή 10 με 11 σεντς την κιλοβατώρα). Η αναγέννηση του διάσημου (για τους λάθους λόγους) εργοστασίου στην Πολιτεία της Πενσιλβάνια οφείλεται αφενός στις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες της Microsoft και αφετέρου στις νομοθετικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης Μπάιντεν που ανοίγουν την πόρτα της χρηματοδότησης σε τεχνολογίες που δεν θεωρούνται κατ’ ανάγκη πράσινες.

Φαίνεται ότι η συνάντηση στο Λας Βέγκας τον περασμένο Ιούνιο δεν ήταν τυχαία. Μόλις τρεις μήνες νωρίτερα, Google και Microsoft -που μοιράζονται κοινές ανησυχίες πάνω στα ενεργειακά θέματα- ανακοίνωσαν τη συνεργασία τους με την χαλυβουργική εταιρεία Nucor. Οι τρεις εταιρείες «θα συνεργαστούν σε όλο το οικοσύστημα ηλεκτρικής ενέργειας για την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων και τη συγκέντρωση της ζήτησής τους για προηγμένες τεχνολογίες καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της προηγμένης πυρηνικής ενέργειας», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη σχετική ανακοίνωση.

Αυτά όμως ίσως να είναι μόνο η αρχή μιας σειράς αλλαγών στον τρόπο που οι εταιρείες αντιμετωπίζουν το θέμα της ενέργειας. Χωρίς αντίρρηση, οι ανανεώσιμες πηγές έχουν σοβαρά πλεονεκτήματα, αλλά δεν είναι πάντοτε διαθέσιμες και στην εξίσωση θα πρέπει να λάβει κανείς υπόψιν και το θέμα της αποθήκευσης. Αναντίρρητα χώρες με ισχυρό δυναμικό έχουν πολλά να συνεισφέρουν στο θέμα της παραγωγής πράσινης ενέργειας αλλά με δεδομένη την ακόρεστη πείνα (ή δίψα) των σύγχρονων εταιρειών για ηλεκτρικό ρεύμα, η πυρηνική ενέργεια έχει την ευκαιρία να δηλώσει παρών.

Startups, επενδυτές, συμβόλαια

Το ζήτημα δεν είναι (πια) ταμπού. Ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI Sam Altman είναι επενδυτής στην Oklo και την Helion Energy, εταιρείες που ασχολούνται με την πυρηνική τεχνολογία. Πελάτης της Helion θα είναι από το 2028 -εκτός απροόπτου βέβαια- η Microsoft, που ταυτόχρονα είναι από τους μεγάλους επενδυτές στην OpenAI.

Αν βλέπετε διαρκώς τα ίδια ονόματα δεν είναι η ιδέα σας…

Στο μεταξύ, στην ιδιοκτησία της Amazon Web Services πέρασε την περασμένη Άνοιξη ένα data center 48 MW, το οποίο καλύπτει τις ενεργειακές του ανάγκες από ένα πυρηνικό εργοστάσιο δυναμικότητας 2.5 GW στην Πενσιλβάνια. Από την πλευρά της, η Google επενδύει στην TAE, μία startup που δραστηριοποιείται στην πυρηνική τεχνολογία νέας γενιάς και που έχει συγκεντρώσει 1,2 δισ. δολάρια από διάφορους επενδυτές.

Η επανεμφάνιση της πυρηνικής ενέργειας στο προσκήνιο συμπίπτει χρονικά με τη διαπίστωση ότι ένα σημαντικό μέρος του κοινού δεν δείχνει να συμμερίζεται με ιδιαίτερη θέρμη το σλόγκαν «Πυρηνική ενέργεια; Όχι ευχαριστώ» που έγινε διάσημο στις δεκαετίες του ’70 και του ’80.

Σχετική έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι το 56% είναι υπέρ της πυρηνικής ενέργειας με τους Ρεπουμπλικάνους να είναι περισσότερο θετικοί σε σχέση με τους Δημοκρατικούς.

Στην Ευρώπη πρέπει να ανατρέξουμε σχετικά πίσω στον χρόνο για να δούμε τις απόψεις της κοινής γνώμης. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου το 2010, το 59% των Ευρωπαίων πιστεύει ότι τα πυρηνικά εργοστάσια μπορούν να λειτουργούν με ασφάλεια, αν και πολλοί εκφράζουν επιφυλάξεις για θέματα ασφαλείας και προστασίας των εγκαταστάσεων από τρομοκρατικές ενέργειες. Στη συγκεκριμένη έρευνα, οι Έλληνες εμφανίζονται από τους πιο αρνητικούς (ή επιφυλακτικούς) απέναντι στη συγκεκριμένη τεχνολογία, μαζί με τους Πορτογάλους, τους Ιρλανδούς και τους Αυστριακούς. Η έρευνα είχε γίνει έναν μόλις χρόνο πριν την καταστροφή στη Φουκουσίμα που είχε ως αποτέλεσμα πολλές χώρες να αναθεωρήσουν τα σχέδια λειτουργίας των πυρηνικών τους μονάδων. Ωστόσο, έκτοτε φαίνεται να υπάρχει μια σταδιακή αύξηση στην παραγωγή ενέργειας , με ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Γαλλία να έχουν την πρωτοκαθεδρία. Στην ευρωπαϊκή ήπειρο σήμερα λειτουργούν 167 μονάδες συνολικής δυναμικότητας 148 GW, από τις οποίες οι 56 βρίσκονται στη Γαλλία. Προσεχώς, άλλες δέκα μονάδες θα προστεθούν στο δίκτυο, ενώ η απόφαση της Γερμανίας να κλείσει τις δικές της μονάδες που χαρακτηρίστηκε ως νίκη του αντι-πυρηνικού κινήματος, περιγράφεται σήμερα ως «ιστορικό λάθος» από τον επικεφαλής της Παγκόσμιας Επιτροπής Ενέργειας. Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα ίσως, αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης…

Στη χώρα μας και σε πολιτικό επίπεδο, ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε πει από το βήμα συνεδρίου του Economist ότι «δεν υπάρχει τρόπος να φτάσουμε στο ουδέτερο ισοζύγιο εκπομπών χωρίς την πυρηνική ενέργεια», ωστόσο μάλλον δεν θα δούμε πυρηνικό εργοστάσιο στη χώρα στο ορατό μέλλον. Οι λόγοι είναι γνωστοί και δεν χρειάζεται να αναλυθούν.

Ανεξαρτήτως όμως του τι δεν θα κάνει η Ελλάδα, οι ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η πιεστική ανάγκη για την ταχύτερη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα έχουν ξαναφέρει στο τραπέζι των επιλογών την πυρηνική ενέργεια όπως έχει εξελιχθεί και αυτή όλες τις προηγούμενες δεκαετίες.  Και φαίνεται ότι δεν πρόκειται να σηκωθεί από το τραπέζι πολύ σύντομα…

The post Τεχνητή νοημοσύνη και πυρηνική ενέργεια appeared first on 2045.gr.

Μόλις πριν δύο μήνες, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε το «δικαίωμα στην επισκευή» (right to repair). Μια ευρωπαϊκή (πλέον) νομοθεσία που δίνει περισσότερη δύναμη στους καταναλωτές να καταφεύγουν στην επισκευή της συσκευής τους και όχι στην αγορά μιας καινούριας. Μπορεί αυτός ο νόμος, αλλά και άλλες αντίστοιχες νομοθεσίες που συναντάμε σε πολιτείες των ΗΠΑ, να αλλάξουν συνολικά τον κλάδο της τεχνολογίας;

H ελπίδα είναι ότι θα συντελέσουν στη μείωση του αποτυπώματος της τεχνολογίας στο περιβάλλον, αφού οι συσκευές μας θα παραμένουν «ζωντανές» για περισσότερο χρόνο. Είναι πιθανό όμως να συντελέσουν και στη βελτίωση της ποιότητας των ηλεκτρονικών συσκευών;  Πώς μπορούν να επηρεάσουν τη στρατηγική των κατασκευαστών, την κουλτούρα εμάς των καταναλωτών και της αγοράς συνολικά;

Από το μοντέλο της κατανάλωσης στο μοντέλο της επισκευής

Είναι κοινά παραδεκτό ότι ζούμε σε μια περίοδο που το μοντέλο ανάπτυξης βασίζεται περισσότερο στην κουλτούρα της κατανάλωσης και λιγότερο σε εκείνη της επισκευής. Κουλτούρα που έχει πολυδιάστατες επιπτώσεις, όχι μόνο στην τσέπη των καταναλωτών, αλλά και στο περιβάλλον. Χαρακτηριστικές είναι οι πρόσφατες δηλώσεις του Rene Repasi, συνεισηγητή της νομοθεσίας για το δικαίωμα στην επισκευή, αμέσως μετά την έγκριση από το ΕΚ. «Κάθε χρόνο, η πρόωρη αντικατάσταση αγαθών αντιπροσωπεύει απώλεια έως και 12 δισεκατομμύρια ευρώ στην τσέπη των καταναλωτών και δημιουργία 35 εκατομμυρίων τόνων απορριμμάτων, ακριβώς επειδή τείνουμε να αντικαθιστούμε τις ηλεκτρονικές συσκευές μας αντί να τις επισκευάζουμε. Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια να ζούμε σε μια κοινωνία που απλώς πετάει προϊόντα. Δεν είναι βιώσιμο», σημείωσε ο κ. Repasi.

Οι δηλώσεις του έχουν επιβεβαιωθεί και από σχετική μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, σύμφωνα με την οποία πολλά από τα ηλεκτρονικά προϊόντα στα σπίτια μας – από τηλεοράσεις μέχρι ηλεκτρικές σκούπες – χρησιμοποιούνται κατά μέσο όρο 2,3 χρόνια λιγότερο από τη σχεδιασμένη ή επιθυμητή διάρκεια ζωής τους. Η συγκεκριμένη μελέτη υπογραμμίζει το πρόβλημα της αυξημένης απαξίωσης των προϊόντων, που είτε μοιάζουν ξεπερασμένα στα μάτια των καταναλωτών (οι οποίοι ενθαρρύνονται να αγοράζουν νεότερα μοντέλα) είτε γιατί το hardware δεν υποστηρίζει ένα μελλοντικό software update. Επιπρόσθετα, υπάρχουν περιπτώσεις κατασκευαστών που σταματούν την υποστήριξη ενημερώσεων ασφαλείας σε παλαιότερες συσκευές.

Ο αντίκτυπος αυτής της πρακτικής στο περιβάλλον είναι ιδιαίτερα έντονος. Σύμφωνα με τη Statista, το 2022 ο όγκος των ηλεκτρονικών αποβλήτων έφθασε τους 62 εκατομμύρια μετρικούς τόνους, με την πρόβλεψη για το 2030 να είναι ακόμα πιο τρομακτική, αφού η εκτίμηση φθάνει τους 82 εκατομμύρια μετρικούς τόνους. Το πρόβλημα για το περιβάλλον εντείνεται από την εξόρυξη μετάλλων σπάνιων γαιών που απαιτούνται για την κατασκευή νέων συσκευών.

 Δεν είναι λίγοι εκείνοι που τη ρίζα της κουλτούρας της απαξίωσης των προϊόντων την τοποθετούν σε έναν επίσης ευρωπαϊκό νόμο της δεκαετίας των 90s. Ήταν τότε που εισήχθη η ελάχιστη περίοδος εγγύησης δύο ετών, στη διάρκεια των οποίων ο καταναλωτής είχε το δικαίωμα να επιλέξει μεταξύ της απόκτησης ενός νέου προϊόντος ή της επισκευής αυτού που είχε στην κατοχή του, σε περίπτωση που αυτό παρουσίαζε κάποια βλάβη. Σε συνδυασμό με την σημαντική πρόοδο της τεχνολογίας, ήταν μάλλον αναμενόμενο ότι οι περισσότεροι καταναλωτές θα επέλεγαν τη λύση της απόκτησης μιας καινούριας συσκευής.

O παράγοντας service

Η ροπή προς την αντικατάσταση μιας συσκευής υποκινείται και από την αγορά της επισκευής. Όσο μεγαλώνει το κόστος της επισκευής μιας πιθανής βλάβης τόσο περισσότερο αποθαρρύνεται ο καταναλωτής να επιλέξει τη συγκεκριμένη λύση. Ενδεικτικά και σύμφωνα με τους online τιμοκαταλόγους που έχουν αναρτημένους οι κατασκευαστές το κόστος αντικατάστασης οθόνης (μαζί με τη μπαταρία είναι η πιο τακτική ανάγκη) σε ένα flagship smartphone 2ετίας μπορεί να φθάσει κοντά στο 1/3 της τιμής πώλησης του ίδιου προϊόντος από τα επίσημα κανάλια. Το πρόβλημα του κόστους επισκευής δεν είναι μόνο ελληνικό και δεν αφορά μόνο τα κινητά μας τηλέφωνα.

Από την άλλη πλευρά, η λύση ενός μη εξουσιοδοτημένου service με ανταλλακτικά που δεν προέρχονται απαραίτητα από τον ίδιο τον κατασκευαστή αν και μπορεί να είναι αρκετά φθηνότερη ενέχει ένα μικρό ρίσκο, καθώς έχουν παρατηρηθεί σε κάποιες περιπτώσεις δυσλειτουργίες μετά την «επισκευή» τους. Σε συνδυασμό με την έλλειψη ανταλλακτικών που παρατηρείται στη συγκεκριμένη αγορά, αλλά και το γεγονός ότι η όποια μη εξουσιοδοτημένη επέμβαση σε μια συσκευή εντός εγγύησης σημαίνει και απώλεια της εγγύησης αποθαρρύνουν τη μεγάλη πλειονότητα των χρηστών να καταφεύγουν στη συγκεκριμένη λύση.

Η παρέμβαση των ρυθμιστικών αρχών

Όλα τα παραπάνω ζητήματα, η κυριαρχία της καταναλωτικής κουλτούρας έναντι εκείνης της επισκευής, οδήγησαν στην παρέμβαση των ρυθμιστικών αρχών. Όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στις ΗΠΑ.

Με το «δικαίωμα στην επισκευή» η Ευρωπαϊκή Ένωση χτίζει πάνω στη νομοθετική παράδοση που η ίδια έχει δημιουργήσει, προς όφελος των χρηστών. Ενδεικτικό παράδειγμα παρόμοιας ευρωπαϊκής νομοθεσίας είναι ο «κοινός φορτιστής», ο αντίκτυπος του οποίου είναι η αποδοχή από την πλευρά της Apple του προτύπου USB-C, αντί για το δικό της πρότυπο lightning. Σε πρακτικό επίπεδο για τον καταναλωτή, ένα επώνυμο καλώδιο USB-C κοστίζει αρκετά φθηνότερα από ένα αντίστοιχο καλώδιο lightning της Apple. To “δικαίωμα στην επισκευή” αποτελεί συνέχεια αυτής της κουλτούρας των ευρωπαϊκών οργάνων.

Εκτός όμως από την Ευρώπη, βλέπουμε αντίστοιχες πρωτοβουλίες και σε εθνικό επίπεδο. Από το 2021 η Γαλλία υποχρεώνει τους κατασκευαστές να αναφέρουν τη βαθμολογία “επισκευασιμότητας” (ίσως αδόκιμος, αλλά μάλλον κατανοητός ο όρος) σε μια ευρεία γκάμα συσκευών τους, από τα smartphones και τα laptops, μέχρι τις τηλεοράσεις και τα πλυντήρια ρούχων. Η βαθμολογία αφορά πέντε διαφορετικές κατηγορίες επισκευής, όπως αυτές υπαγορεύονται από το γαλλικό Yπουργείο Περιβάλλοντος. Στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι να ενθαρρυνθεί ο Γάλλος καταναλωτής να επιλέξει τα προϊόντα με το μεγαλύτερο δείκτη επισκευασιμότητας, άρα και στο μέλλον αν χρειαστεί να επιλέξει την επισκευή και όχι την αντικατάσταση.

Ανάλογες πρωτοβουλίες συναντάμε και στις ΗΠΑ, όπου η Καλιφόρνια πρώτη και εν συνεχεία η Νέα Υόρκη, το Κολοράντο και η Μινεσότα υιοθέτησαν το δικό τους δικαίωμα στην επισκευή. Οι συγκεκριμένοι νόμοι υποχρεώνουν τους κατασκευαστές να διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία, ανταλλακτικά και λογισμικό στους καταναλωτές για επτά χρόνια μετά την παραγωγή, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επισκευή συσκευών. Ήδη εταιρείες, όπως η Apple, αλλά και η Samsung έχουν αναπτύξει προγράμματα Self Repair (όχι μόνο στις παραπάνω πολιτείες), μέσω των οποίων πωλούν kit επισκευής και οδηγίες για τις συσκευές τους. Τα παραπάνω προγράμματα Self Repair της Apple και της Samsung είναι ήδη διαθέσιμα και στην Ελλάδα, όμως οι πληροφορίες μας κάνουν λόγο ότι το ενδιαφέρον των καταναλωτών για αυτή τη λύση είναι πολύ περιορισμένο.

Ο νέος ευρωπαϊκός νόμος, το «δικαίωμα στην επισκευή» επιχειρεί να ακουμπήσει το ζήτημα συνολικά, υποχρεώνοντας τους κατασκευαστές μεταξύ άλλων:

• να παρέχουν έγκαιρη και προσιτή υπηρεσία επισκευής, ενημερώνοντας παράλληλα τους καταναλωτές για τα δικαιώματά τους.
• να επεκτείνουν κατά ένα έτος την εγγύηση για τα προϊόντα που επισκευάζονται εντός της εγγύησης των δύο ετών
• να επισκευάζουν τα προϊόντα, ακόμα και μετά τη λήξη της εγγύησης, ενώ οι καταναλωτές μπορούν να δανείζονται μια συσκευή ενώ η δική τους επισκευάζεται
• να παρέχουν πρόσβαση σε ανταλλακτικά, εργαλεία και πληροφόρηση στους καταναλωτές, όπως επίσης να μην εμποδίζουν τη χρήση μεταχειρισμένων ή 3D printed ανταλλακτικών από ανεξάρτητους επισκευαστές

Τα μέτρα περιλαμβάνουν και ενέργειες ενθάρρυνσης της επισκευής από τα κράτη-μέλη της ΕΕ, έτσι ώστε να προσφέρουν επιπλέον κίνητρα στους καταναλωτές να επιλέξουν αυτή τη λύση, έναντι της αντικατάστασης.

Μπορούμε να οδηγηθούμε σε μια αλλαγή στα προϊόντα;

Για αρκετούς, ακόμα και για τους εισηγητές του δικαιώματος στην επισκευή, οι παραπάνω ρυθμιστικές αλλαγές, εκτιμάται ότι μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές αλλαγές, όχι μόνο στον τρόπο κατασκευής, αλλά και πώλησης ή χρήσης των τεχνολογικών προϊόντων.

Ενδεικτικά, μοιάζει αναπόφευκτο (ή τουλάχιστον πολύ πιθανό) να επιστρέψουμε σε συσκευές με εναλλάξιμες μπαταρίες, όπως είχαμε για πολλά χρόνια στα κινητά τηλέφωνα και στα πρώτα smartphones, αλλά και στους φορητούς υπολογιστές. Αν λοιπόν έχουμε στο μέλλον την ευχέρεια να αφαιρέσουμε μια  μπαταρία και να την αντικαταστήσουμε γιατί όχι και κάποιο άλλο δυσλειτουργικό, ελαττωματικό στοιχείο της συσκευής;

Για τους υποστηρικτές του δικαιώματος στην επισκευή η νέα νομοθεσία αναμένεται να οδηγήσει στην αναζωογόνηση της αγοράς των επισκευών. Εάν η ευρωπαϊκή ρύθμιση οδηγήσει σε μεγαλύτερη πρόσβαση σε ανταλλακτικά, όχι μόνο από τους ίδιους τους κατασκευαστές, τότε το κόστος επισκευής (αλλά και ο χρόνος) αναμένεται να μειωθεί σημαντικά. Αρωγός σε αυτό εκτιμάται ότι θα παίξει και η τρισδιάστατη εκτύπωση ανταλλακτικών, χρησιμοποιώντας κεντρικές βάσεις δεδομένων από τους κατασκευαστές.

Άλλοι εκτιμούν ότι η νομοθεσία δεν αποκλείεται να οδηγήσει στην επιδότηση της επισκευής από τους ίδιους τους κατασκευαστές, ως περιβαλλοντικό κίνητρο, για να πετύχουν και τους δικούς τους στόχους βιωσιμότητας.

Για την ώρα τα παραπάνω είναι εκτιμήσεις. Αν τελικά γίνουν και πραγματικότητα θα πρόκειται για μια συναρπαστική εξέλιξη.

The post To “δικαίωμα στην επισκευή” και πως μπορεί να αλλάξει τον κλάδο της τεχνολογίας appeared first on 2045.gr.

Στις 5 Νοεμβρίου του 2023 τα ελληνικά social media πλημμύρισαν από memes για το Βόρειο Σέλας, το οποίο είχε μόλις κάνει μια guest εμφάνιση στον ουρανό της Μακεδονίας. Κάποιοι έγραφαν χαριτολογώντας ότι ήρθε για να τσεκάρει αν πράγματι σαν την Χαλκιδική δεν έχει, κάποιοι άλλοι σχολίαζαν μεταξύ σοβαρού και αστείου ότι με τη μεταγραφή του σέλαος ολοκληρώσαμε το τουριστικό μας ρόστερ. Δεν μας λείπει πλέον τίποτα. Η high season θα τεντωθεί μέχρι τα Χριστούγεννα, έλα μωρέ ποιο Ροβανιέμι και τέτοια. 

Όλος ο υπόλοιπος μήνας βγήκε με χαβαλέ και αστειάκια για τα κουνούπια. Και με τη μεγάλη συσκευασία αυτοκόλλητα Cer’8 πρόχειρη στην τσάντα και τόνους Crilen και after nip γιατί, κατά τ’ άλλα, τα κουνούπια δεν αστειεύονταν. 

Δεν έλειψαν βέβαια και αυτοί που ήταν πραγματικά θυμωμένοι με τα αιμοδιψή έντομα. Κυρίως όσοι είχαν φροντίσει από νωρίς να κλείσουν ένα ωραίο τραπεζάκι σε καλό σημείο της πλατείας για να απολαύσουν το negroni τους και τα πόδια τους γίνονταν κόσκινο από τα τσιμπήματα. 

Βόρειο Σέλας ορατό από Σέρρες εξαιτίας μιας σπάνιας γεωμαγνητικής καταιγίδας. Επεισόδιο στο Lost γίναμε

Φωτ. Δημήτρης Καστορής pic.twitter.com/mnuTwz4xHl

— live and let live (@Myriam_K) November 5, 2023

Στις αρχές του Δεκέμβρη, αν κάποιος περνούσε από το Σύνταγμα μια τυχαία εργάσιμη ώρα θα βρισκόταν μπροστά σε ένα παράδοξο θέαμα: ομάδες τουριστών με βερμούδες και σανδάλια φωτογράφιζαν με τα κινητά τους τα συνεργεία του Δήμου Αθηναίων που προετοίμαζαν την πλατεία για τον στολισμό του Χριστουγεννιάτικου δέντρου. 

Τώρα πια έχουμε μπει στο 2024. Τα κουνούπια έχουν φύγει επιτέλους και οι τουρίστες που βρίσκονται ακόμα εδώ φορούν μακρυμάνικα και sneakers, αλλά τα περισσότερα τραπεζάκια παραμένουν στη θέση τους. Σε εξωτερικούς χώρους, δηλαδή. Σε πεζοδρόμια και πλατείες, σε φιλόξενα roof gardens και περιποιημένες αυλές. Με εξαίρεση τις ελάχιστες μέρες στις οποίες αναπτύχθηκαν στη χώρα επικίνδυνα μετεωρολογικά φαινόμενα, ο καιρός στην Αθήνα και σε αρκετές άλλες ελληνικές πόλεις παραμένει ιδανικός για δροσερά κοκτέιλ και φασούλα έξω. 

Κατά τ’ άλλα, βέβαια, ο καιρός αυτός είναι το αντίθετο του ιδανικού. Όπως επιβεβαίωσαν οι τελευταίες επίσημες μετρήσεις, ο Νοέμβριος των κουνουπιών ήταν ο πιο θερμός Νοέμβριος που γνώρισε ο πλανήτης από το 1979, ενώ συνολικά το 2023 ήταν, σε παγκόσμια κλίμακα, το θερμότερο έτος στα χρονικά των επίσημων μετεωρολογικών καταγραφών. 

Η Μεσόγειος φλέγεται 

Η άνοδος της θερμοκρασίας, η οποία πλέον γίνεται αντιληπτή στην καθημερινότητά μας κι αρχίζει να έχει αισθητές επιπτώσεις στον τρόπο ζωής μας, είναι το πιο απτό και το πιο εύκολα μετρήσιμο δείγμα της ταχύτητας με την οποία εκδηλώνεται η κλιματική αλλαγή. Η φετινή ετήσια έκθεση του Copernicus, του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για το κλίμα, περιλαμβάνει κι άλλα ενδεικτικά και πολύ ανησυχητικά στοιχεία, αλλά απ’ ό,τι φαίνεται, η θερμοκρασία είναι αυτή που επηρεάζει πιο άμεσα την Ελλάδα και συνολικά τη δική μας περιοχή. 

“Τον περασμένο Νοέμβριο, για παράδειγμα, δεν καταγράφηκαν απλώς θερμοκρασίες – ρεκόρ. Τα ρεκόρ καταρρίφθηκαν θεαματικά. Έσπασαν μαζί με τα θερμόμετρα.”

Μεσοσταθμικά, ο Νοέμβριος ήταν κατά 0,85°C πιο ζεστός από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 (αυτό είναι το καθιερωμένο μέτρο σύγκρισης και σημείο αναφοράς για τη θερμοκρασία). Το πανευρωπαϊκό ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας, μάλιστα, για τον Νοέμβριο του 2023, σημειώθηκε στο Λασίθι της Κρήτης: το Σάββατο 04/11/23, ο τοπικός μετεωρολογικός σταθμός κατέγραψε 35,1 °C. Για να έχουμε κι ένα πρόσφατο μέτρο σύγκρισης, ο μέχρι πρότινος πιο θερμός Νοέμβρης ήταν αυτός του 2020, με απόκλιση +0,53°C από την τιμή αναφοράς.  

Συνολικά, οι έξι από τους 12 μήνες του 2023 καταγράφηκαν ως οι θερμότεροι στα χρονικά παγκοσμίως, με αποτέλεσμα η χρονιά που αφήσαμε πίσω μας να περάσει στην ιστορία ως το πιο θερμό έτος στην ιστορία των μετρήσεων, με απόκλιση +0,62 από τη μέση τιμή. Ο πλανήτης μας είναι πλέον 1,42 °C πιο ζεστός απ’ όσο ήταν στην προβιομηχανική περίοδο (1851-1900). Πλησιάζουμε, δηλαδή, ολοταχώς το όριο του +1,5 °C, το οποίο είχε τεθεί ως  κόκκινη γραμμή στη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή το 2016. 

Στην Ευρώπη, οι μεγαλύτερες θετικές αποκλίσεις θερμοκρασίας καταγράφηκαν στα Βαλκάνια και στην Ιβηρική. Στη γειτονιά μας, στη νότια Βαλκανική χερσόνησο, οι θετικές αποκλίσεις της θερμοκρασίας έφτασαν ως και τους 3 °C και συνδυάστηκαν με βροχοπτώσεις άνω του μέσου όρου σε όλη σχεδόν τη χερσόνησο. Η εξαίρεση ως προς της βροχές ήταν η δική μας χώρα και πιο συγκεκριμένα η Θεσσαλία, η Στερεά Ελλάδα και η Κρήτη, όπου πλέον παρατηρείται παρατεταμένη ξηρασία.  

Ειδικά για την Ελλάδα, καταγράφεται εδώ και χρόνια μια διαρκώς αυξητική τάση και στην αισθητή θερμοκρασία. Σύμφωνα με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ως αισθητή θερμοκρασία αναφέρεται η θερμοκρασία που εκτιμάται όχι από τη θερμοκρασία του αέρα, αλλά από τους βιοκλιματικούς ή θερμικούς δείκτες και αποτελεί μέτρο της απόκρισης του ανθρώπινου οργανισμού στις μετεωρολογικές συνθήκες. Για τη μέτρησή της λαμβάνονται υπόψη πρόσθετες μετεωρολογικές παράμετροι όπως η υγρασία, η ταχύτητα του ανέμου και η ακτινοβολία, καθώς και η φυσιολογία του ανθρώπινου σώματος. 

Ο θερμικός δείκτης που ταιριάζει περισσότερο στο μεσογειακό κλίμα είναι ο Παγκόσμιος Δείκτης Θερμικού Κλίματος (UTCI), ο οποίος εκτιμά πώς ανταποκρίνεται το ανθρώπινο σώμα στο θερμικό του περιβάλλον και πόσο καταπονείται στην προσπάθεια του να προσαρμοστεί σε αυτό. H θερμοκρασία που υπολογίζεται από τον UTCI μπορεί να αντιστοιχηθεί σε μια κατηγορία κλίμακας εκτίμησης της θερμικής καταπόνησης (στρες) του ανθρώπινου οργανισμού λόγω ζέστης ή κρύου. 

Ο χάρτης του Meteo απεικονίζει την τάση του δείκτη UTCI (°C/έτος) για την περίοδο 1991–2020. Τα κόκκινα χρώματα υποδηλώνουν αυξητική τάση, η οποία βέβαια εμφανίζεται σε όλη την ελληνική επικράτεια. Μεσοσταθμικά, η ετήσια τιμή του δείκτη UTCI στο τέλος του 2020 αυξήθηκε κατά 1,5 °C σε σχέση με το 1991, ενώ ανά περιοχές η αύξηση κυμάνθηκε από 0,6 °C (στη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο) έως 2,7 °C (στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη).  

Τουρισμός στα πρόθυρα κλιματικής κρίσης  

Είναι αυτονόητο ότι η άνοδος της θερμοκρασίας γίνεται πολύ περισσότερο αισθητή και ενοχλητική τους θερινούς μήνες. Το περασμένο καλοκαίρι, ειδικά, η παρατεταμένη ζέστη συνοδεύτηκε από μια πρωτόγνωρη για τη χώρα μας υγρασία και από φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος. Μαζί με τους καύσωνες, ζήσαμε ξανά τη φρίκη των πυρκαγιών (αυτή τη φορά στη Ρόδο και στον Έβρο) και τα πλημμυρικά φαινόμενα σε περιοχές που είχαν καεί τα προηγούμενα καλοκαίρια. 

Στα μισά του καλοκαιριού, τον Ιούλιο του 2023 δημοσιεύθηκε η ετήσια έκθεση της European Travel Commission η οποία συνέδεσε -για πρώτη φορά τόσο άμεσα- την άνοδο της θερμοκρασίας στις χώρες της Νότιας Ευρώπης με αρνητικές επιπτώσεις στον τουρισμό τους. 

Σύμφωνα, μάλιστα, με τους ερευνητές της ETC, η οποία συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα υπουργεία τουρισμού των κρατών-μελών της Ε.Ε. για την προαγωγή και προώθηση του τουρισμού συνολικά στην Ευρώπη, είναι πολύ πιθανό αυτό να λειτουργήσει προς όφελος άλλων ευρωπαϊκών χωρών που αποτελούν ανερχόμενους τουριστικούς προορισμούς. «Η ζήτηση για τους Μεσογειακούς προορισμούς μειώθηκε κατά 10% τον περασμένο χρόνο», συνοψίζει η έκθεση της ETC. «Αντίθετα, χώρες όπως η Τσεχία, η Βουλγαρία, η Ιρλανδία και η Δανία, βλέπουν τη δημοτικότητά τους να ανεβαίνει θεαματικά. Μπορούμε να εκτιμήσουμε με ασφάλεια ότι το ποσοστό αντικατοπτρίζει την επιθυμία κάποιων ταξιδιωτών για προορισμούς με ηπιότερες θερμοκρασίες και μικρότερα πλήθη τουριστών». Στην ανάλυση της ETC υπογραμμίζεται ότι το 7,6% των ερωτηθέντων ταξιδιωτών παραδέχτηκε ότι η κλιματική κρίση και η άνοδος της θερμοκρασίας αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή του μέρους που θα επιλέξουν για ένα ταξίδι ή για τις διακοπές τους». 

[show_proposals ids=”7833″]

Σε σχετικό άρθρο του εκείνη την περίοδο, ο Guardian περιέγραφε (κάπως υπερβολικά, για να είμαστε δίκαιοι), δυστοπικά στιγμιότυπα, με παραθεριστές στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία, οι οποίοι αναζητούσαν απεγνωσμένα λίγη δροσιά και δεν την έβρισκαν ούτε στη θάλασσα, καθώς σε κάποιες ακτές (κυρίως στην Ανατολική Ισπανία και τις Βαλεαρίδες) η θερμοκρασία του νερού άγγιξε τους 30 βαθμούς.

Για την Ισπανία το περασμένο καλοκαίρι ήταν όντως μαρτυρικό. Η ζέστη δεν πύρωσε μόνο τις νότιες περιφέρειες – στη Βαρκελώνη υπήρχαν μέρες που το θερμόμετρο ξεπέρασε τους 36 °C (σε συνδυασμό με την υγρασία της πόλης η συνθήκη που δημιουργήθηκε ήταν αβίωτη), ενώ στη Φιγκέρες, γενέτειρα του Σαλβαδόρ Νταλί που βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της Ισπανίας στα σύνορα με τη Γαλλία, σημειώθηκε ιστορικό ρεκόρ θερμοκρασίας για την περιοχή, ύψους 45 °C. Όλα αυτά, βέβαια, δεν εμπόδισαν 85 εκατομμύρια ανθρώπους να ταξιδέψουν στην Ισπανία τον περασμένο χρόνο (περίπου δύο εκατομμύρια περισσότεροι σε σχέση με το 2019, το τελευταίο καλοκαίρι πριν τον Covid), αλλά η Ένωση των Ξενοδόχων της χώρας σημείωσε ότι αρκετοί απ’ αυτούς τους τουρίστες επέλεξαν προορισμούς σε βορειότερες περιοχές της Ισπανίας, στην Αστούριας, την Κανταβρία και τα Πυρηναία. 

Στο άρθρο του Guardian, ο Ζόριτσα Ουρόσεβιτς, εκτελεστικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού δήλωνε απερίφραστα ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη τις τουριστικές ροές στην Ευρώπη. «Οι καύσωνες παίζουν ρόλο στην επιλογή ενός προορισμού διακοπών. Οι ακραίες θερμοκρασίες λειτουργούν αποτρεπτικά για μια μερίδα τουριστών που υπό άλλες συνθήκες θα προτιμούσε ένα ταξίδι στη Μεσόγειο. Η κλιματική αλλαγή ίσως αλλάξει συνολικά την αντίληψή μας για τον τουρισμό». Στην ανάλυσή του, ο Ουρόσεβιτς σημειώνει ότι πολλοί ταξιδιώτες προγραμματίζουν τις διακοπές τους αρκετούς μήνες νωρίτερα προκειμένου να μειώσουν τα κόστη κι έρχονται αντιμέτωποι με ταξιδιωτικά γραφεία που δεν καλύπτουν ασφαλιστικά το ενδεχόμενο ενός καύσωνα ή κάποιου άλλου ακραίου καιρικού φαινομένου. Σε ό,τι αφορά το κόστος αυτό καθαυτό, υπογραμμίζει ότι οι Μεσογειακοί προορισμοί έχουν γίνει σημαντικά πιο ακριβοί τα τελευταία χρόνια, καθώς οι επιχειρηματίες στον κλάδο του τουρισμού προσπαθούν να βγάλουν τα σπασμένα της εποχής του Covid. Κατά την εκτίμησή του, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου πολύ σύντομα θα βρεθούν αντιμέτωπες και με μια νέα κρίση, καθώς η παρατεταμένη ξηρασία θα δημιουργήσει πρόβλημα υδροδότησης σε συγκεκριμένες επαρχίες ή και ολόκληρες περιφέρειες. Κάτι τέτοιο, βέβαια, θα έχει άμεσο αντίκτυπο και στις τουριστικές δομές των περιοχών αυτών (πισίνες, γήπεδα γκολφ κλπ), ειδικά αν χρειαστεί να επιβληθούν περιοριστικά μέτρα στη χρήση του νερού. 

Σε αντίστοιχο δημοσίευμά του, με τον εύγλωττο τίτλο «Ήρθε το τέλος των διακοπών στις ακτές της Μεσογείου;» το βρετανικό BBC εμπλουτίζει το δυστοπικό πανόραμα με σκηνές από τις πυρκαγιές στον Έβρο («κατέκαψαν περισσότερα από 54.000 εκτάρια γης, σχεδόν πέντε φορές περισσότερα από τον ετήσιο μέσο όρο της χώρας και οδήγησαν σε εκκενώσεις οικισμών σε κλίμακα που δεν είχε ξαναβιώσει η Ελλάδα»), ενώ δεν ξεχνά και τις μέδουσες που επισκέφθηκαν μαζικά τις μεσογειακές ακτές και -βέβαια- τα αγαπημένα μας κουνούπια. 

Σχετικά με τις επιπτώσεις που αναμένεται να έχουν αυτά τα φαινόμενα στον τουρισμό των τριών κρατών, της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Ιταλίας, το BBC στέκεται σε ένα επιπλέον στοιχείο της έκθεσης της ETC: το 5% των ερωτηθέντων ταξιδιωτών παραδέχτηκαν ότι στο εξής θα προτιμούν λιγότερο ζεστούς και δημοφιλείς μήνες για τις επισκέψεις τους, όπως ο Οκτώβρης και ο Νοέμβρης. Ήδη, στην Ιταλία, ο αριθμός των ξένων που επισκέφθηκαν τη χώρα από τον Ιανουάριο ως τον Απρίλιο του 2023 ήταν αυξημένος κατά 43% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα το 2022. 

Με δεδομένο, όμως, ότι η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει και οι επιπτώσεις θα γίνονται αισθητές όλο και πιο έντονα, ακόμα κι αυτή η προοπτική, μιας διαφοροποιημένης ημερολογιακά τουριστικής περιόδου δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. «Οι συνθήκες στη Μεσόγειο θα γίνονται χειρότερες κάθε καλοκαίρι», ξεκαθαρίζει ο Μπας Άμελουνγκ, καθηγητής περιβαλλοντικών συστημάτων στο ολλανδικό πανεπιστήμιο Wageningen, που ειδικεύεται στην αξιολόγηση των επιπτώσεων που επιφέρει η κλιματική αλλαγή στον τουρισμό. «Δεν είμαστε ακόμα σε θέση να εκτιμήσουμε τι ακριβώς θα σημάνει αυτό, αλλά νομίζω ότι πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για το χειρότερο». 

Ένα κάποιο τέλος 

Το χειρότερο αποτυπώνεται σε κάποιον βαθμό στην τελευταία έκθεση του Ερευνητικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκεί ξεκαθαρίζεται -ψυχρά και ακαδημαϊκά, χωρίς περιστροφές- ότι αν επιβεβαιωθούν κάποια από τα κακά σενάρια σχετικά με την κλιματική αλλαγή, πιο χαμένος απ’ όλους θα βγει ο ευρωπαϊκός Νότος. Συγκεκριμένα, μια αύξηση της θερμοκρασίας της τάξης των 3 °C ή των 4 °C, θα μεταφραστεί σε μείωση του πλήθους των τουριστών κατά τουλάχιστον 10% τους θερινούς μήνες σε σχέση με την κίνηση του 2019. Ως παράδειγμα, μάλιστα, χρησιμοποιούνται τα νησιά του Ιονίου, τα οποία εκτιμάται ότι θα χάνουν κάθε καλοκαίρι το 9% των επισκεπτών τους. «Για κάποιες περιοχές στη Νότια Ευρώπη είναι αναπόφευκτο: οι συνθήκες θα χειροτερεύουν κάθε καλοκαίρι. Κάποιες ίσως καταλήξουν να γίνουν ακατάλληλες για τουρισμό», προειδοποιούν οι επιστήμονες του Ερευνητικού Κέντρου. 

Ακόμα κι αν καταφέρουμε να αναχαιτίσουμε τη ζέστη και υπερασπιστούμε το σύνορο του +1,5 °C, ο Μεσογειακός τουρισμός θα δεχτεί σοβαρά πλήγματα. Σ’ αυτό το σενάριο, πιο χαμένη απ’ όλες θα είναι η Κύπρος, η οποία εκτιμάται ότι θα δει την τουριστική της κίνηση να συρρικνώνεται κατά 2%. 

Για τους επιστήμονες που διεξάγουν τις έρευνές τους στο πεδίο, η δυσοίωνη εικόνα που σχηματίζουν τα νούμερα και οι εκτιμήσεις ενισχύεται από τις πρακτικές και τις συμπεριφορές που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους. Ο δρ Άμελουνγκ εμφανίστηκε απηυδισμένος στο BBC από την αδιαφορία και τον στρουθοκαμηλισμό των ανθρώπων που ασχολούνται με τον τουρισμό στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. «Κάποιοι αμφισβητούν ακόμα την κλιματική αλλαγή», σχολίασε. «Κάποιοι άλλοι απλώς αδιαφορούν, λένε ότι έχουν πιο επείγοντα ζητήματα να αντιμετωπίσουν». Ο ίδιος, βέβαια, σημειώνει ότι σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία, η «βιομηχανία» του τουρισμού έχει ως επίκεντρο μικρές ή και οικογενειακές επιχειρήσεις και ανθρώπους που εστιάζουν τις προσπάθειές τους στο πώς θα επιβιώσουν από τη μία χρονιά στην άλλη και δεν έχουν τον χρόνο ή την εκπαίδευση να σκεφτούν τι θα σημάνουν μακροπρόθεσμα για τον χώρο και τις δουλειές τους αυτές οι αλλαγές.

Εξίσου απογοητευτική και σίγουρα πιο προβληματική είναι η συμπεριφορά των θεσμών στις χώρες αυτές, που σε μεγάλο βαθμό είναι οικονομικά εξαρτημένες από τον τουρισμό. Στις 21 Ιουλίου του 2023, ενώ μέσω του χειρότερου καύσωνα που έχει πλήξει την Ιταλία, η υπουργός τουρισμού της γείτονος, Ντανιέλα Σανταντσέ δήλωνε: «Η ανταγωνιστικότητα και το επίπεδο των υπηρεσιών μας οδηγούν τις ξένες εφημερίδες σε υπερβολικές διογκώσεις του αφηγήματός τους για τον καύσωνα. Οι υψηλές θερμοκρασίες είναι φυσιολογικές αυτήν την εποχή και δεν υπονομεύουν ούτε στο ελάχιστο το τουριστικό προϊόν που προσφέρουμε». Δύο περίπου μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβρη του ‘23, ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, εκτιμούσε σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο Bloomberg ότι «η κλιματική αλλαγή αποτελεί μια ευκαιρία για να επεκτείνουμε την τουριστική μας σεζόν». 

Η κλιματική αλλαγή, βέβαια, δεν αποτελεί ευκαιρία για κανέναν και για τίποτα. Και οι καύσωνες που σαρώνουν τις μεσογειακές χώρες κάθε καλοκαίρι δεν είναι ούτε αφήγημα ούτε προάγγελοι καταστροφής. Είναι η καταστροφή που συμβαίνει ήδη και σε ορισμένες περιπτώσεις έχει και θύματα (στην Ισπανία, στις οκτώ μέρες που διήρκεσε ο καύσωνας του Ιουλίου περίπου 1000 άνθρωποι πέθαναν από θερμοπληξία, ανάμεσά τους και πολλοί τουρίστες). Αντίθετα, αφήγημα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί προς το παρόν η επέκταση της τουριστικής περιόδου. Ο κύριος όγκος των επισκεπτών που υποδέχεται η Ελλάδα είναι από την Ευρώπη, όπου τα σχολικά προγράμματα και γενικά αυτό που έχουμε στο μυαλό μας ως «σεζόν» για τους μαθητές, τους υπαλλήλους και τους επαγγελματίες δεν αφήνουν περιθώρια για διακοπές σε νησιά και παραλίες πέραν της θερινής περιόδου. Σίγουρα θα προσελκύσουμε κάποιους συνταξιούχους τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο, αλλά για όλον τον υπόλοιπο πληθυσμό και όλους τους υπόλοιπους μήνες υπάρχουν πολύ πιο δελαστικοί προορισμοί στην ήπειρο. 

Ένα πρώτο δείγμα για το κόστος που θα πληρώσουμε ως τουριστική χώρα ίσως αποτελεί η τοποθέτηση του Σεμπάστιαν Έμπελ. Ο διευθύνων σύμβουλος της TUI (είναι το μεγαλύτερο ταξιδιωτικό πρακτορείο στην Ευρώπη), σε πρόσφατη παρουσίαση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας, τόνισε ότι οι πυρκαγιές στη Νότια Ευρώπη επηρέασαν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων στην περιοχή. Οι φωτιές στη Ρόδο κόστισαν στην TUI περίπου 25 εκ. ευρώ, καθώς 8.000 πελάτες της αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το νησί εν μέσω των διακοπών τους. Όπως σημείωσε ο Έμπελ, στο εξής η εταιρεία του θα επικεντρώσει τις ενέργειές της στην προσθήκη νέων, εναλλακτικών προορισμών, προκειμένου να μετριάσει το ρίσκο της μελλοντικά. 

Οι φωτιές στη Ρόδο και στην Κέρκυρα αποτέλεσαν την αφορμή για ένα δυστοπικό άρθρο που αναρτήθηκε στο Prevention Web, την ιστοσελίδα του Οργανισμού Πρόληψης Καταστροφών του ΟΗΕ. Το ρεπορτάζ ξεκινά με την περιγραφή στιγμιοτύπων φρίκης και τρόμου από τα δύο νησιά: «Χιλιάδες άνθρωποι στην παραλία. Παιδιά που γλιστρούν και πέφτουν από τις σωστικές λέμβους. Πανικός. Άνθρωποι που τρέχουν για να σωθούν κουβαλώντας λίγα ρούχα στην πλάτη τους». Λίγες γραμμές παρακάτω, σημειώνεται ότι η Ακρόπολη παρέμεινε κλειστή κάποιες από τις μέρες του καύσωνα. Σε άλλο σημείο του κειμένου υπάρχει η φράση «οι φωτιές που κατέκαψαν τα ελληνικά νησιά της Ρόδου και της Κέρκυρας μας δείχνουν ότι κάποιοι αγαπημένοι τουριστικοί προορισμοί δεν είναι πλέον ασφαλή μέρη, καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνεται… Πολλοί από εμάς αλλάζουμε γνώμη για τις διακοπές σε ζεστά καλοκαιρινά θέρετρα. Κάποτε τις αποζητούσαμε, τώρα τις φοβόμαστε». 

Evacuated onto the beach at Rhodes, small fishing boats came to shore to pick us up, amazing people, they weren’t ask to do it they just heard we where stuck there with the fire getting closer and closer pic.twitter.com/yeC5EeFLx6

— Barney (@brianmcdonnel16) July 24, 2023

Το άρθρο του Prevention Web δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αναφέρονται σ’ αυτό κι άλλα παραδείγματα χωρών όπου συνέβησαν καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής. Το συμπέρασμα, όμως, για όλες τις χώρες που «πουλάνε» διακοπές κάτω απ’ τον καυτό ήλιο είναι κοινό: Πρέπει ν’ αλλάξουν το τουριστικό τους μοντέλο. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που επιβάλλουν αυτήν την αλλαγή -ο τουρισμός ως μονοκαλλιέργεια είναι βέβαιο ότι σε λίγο δεν θα είναι βιώσιμος- και ίσως έχουμε ήδη καθυστερήσει τη δρομολόγησή τους. Στο κείμενο του Οργανισμού Πρόληψης Καταστροφών του ΟΗΕ, για παράδειγμα, αναφέρεται με σαφήνεια ότι στη Ρόδο υπήρξαν πολλά προβλήματα με τις εκκενώσεις. Οι δομές και οι φορείς δεν ήταν επαρκείς ή δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένοι. 

“Η Μεσόγειος είναι ένα κλιματικό hotspot, που θερμαίνεται 20% πιο γρήγορα από τον πλανητικό μέσο όρο”

UNEP (Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών)

Σε γενικές γραμμές, οι λύσεις που προτείνονται στο άρθρο είναι οι χιλιοειπωμένες: αναχαίτιση του υπερτουρισμού, προώθηση ορεινών και λιγότερο δημοφιλών προορισμών, αλλαγή στον σχεδιασμό του οικονομικού μοντέλου των κρατών προκειμένου να μην υπάρχει εξάρτηση από τον τουρισμό κλπ. Η θλιβερή διαπίστωση, όμως, είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα κι αυτές οι δύσκολες και ριζικές αλλαγές μπορεί να μην αρκούν για τη σωτηρία. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «οι χώρες που σκέφτονται και δρουν προληπτικά θα είναι καλύτερα προετοιμασμένες, αλλά η προετοιμασία και η προσαρμογή μπορούν να λειτουργήσουν μέχρις ενός ορίου. Οι καλοκαιρινές διακοπές στη Μεσόγειο θα γίνονται όλο και λιγότερο δελεαστικές, καθώς η περιοχή είναι ένα κλιματικό hotspot, που θερμαίνεται 20% πιο γρήγορα από τον πλανητικό μέσο όρο. Ο τουρισμός στο μέλλον θα είναι πολύ διαφορετικός απ’ αυτό που ξέρουμε σήμερα».

Το μέλλον, φυσικά, είναι απροσδιόριστο. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πότε θα έρθει και τι θα φέρει. Οι εκτιμήσεις, πάντως, για το δικό μας μέλλον είναι δυσοίωνες. Αν τίποτα δεν πάει καλά, το μεσογειακό καλοκαίρι -και μαζί του το ονειρεμένο ελληνικό καλοκαίρι- θα γνωρίσει έναν άδοξο, παράδοξο και κάπως ποιητικό θάνατο: Θα τελειώσει γιατί δεν θα τελειώνει ποτέ. Οι καύσωνες θα καταστήσουν τους θερινούς μήνες νεκρή, απροσπέλαστη ζώνη και όλοι οι υπόλοιποι μήνες θα μεταλλαχθούν σε ένα πολύ μακρύ και πολύ θερμό καλοκαίρι στο οποίο κανείς δεν θα θέλει να κολυμπήσει, να κάνει ηλιοθεραπεία ή να ζήσει τον μύθο του. 

The post Το άδοξο τέλος του μεσογειακού καλοκαιριού appeared first on 2045.gr.

Για πολλούς παράκτιους λαούς η θάλασσα είναι ταξίδι, είναι ελπίδα, είναι φυγή, είναι προσμονή, είναι αποχαιρετισμός, είναι όνειρα. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κουλτούρας, είναι μια αστείρευτη και διαχρονική πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες. Είναι τροφή. Είναι όμως και ένας «κλάδος» (αν μας επιτρέπεται αυτός ο χαρακτηρισμός) που στηρίζει την τοπική οικονομία, μπορεί -και είναι- επίσης ένα ανταγωνιστικό τουριστικό προϊόν για πολλά κράτη. Για όλα τα παραπάνω, για τις τωρινές και μελλοντικές γενιές οφείλουμε να προστατέψουμε το οικοσύστημά της.

«Αλίμονο αν προδώσουμε τη θάλασσα, γιατί έχει τρόπους να μας καταπίνει», έγραφε ο Ντίνος Χριστιανόπουλος το 1962. Κάτι τέτοιο συντελείται τις τελευταίες δεκαετίες σε παγκόσμια κλίμακα.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή…

Μια σπουδαία ανακάλυψη…

Το πλαστικό, που ανακαλύφθηκε στις αρχές του 20^ου αιώνα,  χρησιμοποιείται προς όφελος κάθε κλάδου παραγωγής. Από την ιατρική, τις μεταφορές, την τεχνολογία, στη συσκευασία, στις κατασκευές και στη μεταποίηση μεταξύ άλλων. Σήμερα η ετήσια παραγωγή πλαστικού εκτιμάται ότι έχει ξεπεράσει τα 400 εκατομμύρια μετρικούς τόνους. Ο μισός όγκος αυτής της παραγωγής αφορά την κατασκευή αντικειμένων μιας χρήσης. Τσάντες για ψώνια, φλιτζάνια και καλαμάκια, είναι μερικά από αυτά τα αντικείμενα που πολλοί από εμάς εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας.

Οι αριθμοί δείχνουν την έκταση του προβλήματος

Μαζί όμως με τα σημαντικά οφέλη του πλαστικού έρχονται και οι εξίσου σημαντικές προκλήσεις. Η ρύπανση από το πλαστικό έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο πιεστικά περιβαλλοντικά ζητήματα, καθώς η ραγδαία αυξανόμενη παραγωγή πλαστικών προϊόντων (κυρίως μιας χρήσης) υπερκαλύπτει την ικανότητα του ανθρώπου να τα αντιμετωπίσει. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΟΑΣΑ σε παγκόσμια κλίμακα μόλις το 9% των πλαστικών ανακυκλώνεται, ενώ το 22% δεν διαχειρίζεται με τον κατάλληλο τρόπο. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση ο όγκος των πλαστικών απορριμμάτων την τελευταία εικοσαετία έχει υπερδιπλασιαστεί, ξεπερνώντας τα 350 εκατομμύρια τόνους.

Και ετησίως, 8 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων διαρρέουν στη θάλασσα από τα παράκτια κράτη. Σε μια πιο γλαφυρή εικόνα, η ποσότητα αυτή ισοδυναμεί με έως και δέκα γεμάτες σακούλες σκουπιδιών σε κάθε μέτρο της ακτογραμμής σε όλο τον κόσμο.

Όλοι οι παραπάνω αριθμοί σκιαγραφούν και την έκταση του προβλήματος. Τα πλαστικά απορρίμματα απειλούν την υγεία των θαλασσών και των ωκεανών, την υγεία των θαλάσσιων ειδών, την ασφάλεια και την ποιότητα των τροφίμων, την ανθρώπινη υγεία, τον παράκτιο τουρισμό.

Μπορεί να αντιστραφεί η πορεία; Ποιος ο ρόλος που μπορεί να παίξει η τεχνολογία;

Η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει την ανάληψη δράσης. Σίγουρα δεν είναι εύκολο και για να μειωθεί η έντασή του χρειάζεται ένα σύνολο ενεργειών σε όλα τα επίπεδα: από τη συμπεριφορά μας στην καθημερινότητα μέχρι πολιτικές και θεσμικό πλαίσιο σε τοπικό, αλλά και παγκόσμιο επίπεδο. Από εκστρατείες ενημέρωσης, την ανακύκλωση, μέχρι τον επανασχεδιασμό προϊόντων. Απαιτούνται λύσεις που υπερβαίνουν τη διαχείριση των απορριμμάτων, αλλά λαμβάνουν υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής των πλαστικών προϊόντων.

Σε αυτήν την στροφή για ένα πιο βιώσιμο μέλλον για τους ωκεανούς, η τεχνολογία θα παίξει καταλυτικό ρόλο. Από την εκπαίδευση της κοινωνίας για τους κινδύνους της θαλάσσιας ρύπανσης και της αλλαγής συμπεριφοράς, μέχρι την ανάπτυξη νέων υλικών, φιλικών προς το περιβάλλον. Σ’ αυτήν την περίπτωση μια από τις πιο ελπιδοφόρες καινοτομίες είναι η ανάπτυξη νέων βιοδιασπώμενων μορφών του, από μικροοργανισμούς, όπως τα βακτήρια. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι τα πλαστικά αυτά δεν θα παραμένουν αιώνια στους ωκεανούς, αλλά θα διασπαστούν και θα επιστρέψουν στο περιβάλλον.

Όμως η ψηφιακή τεχνολογία είναι ήδη παρούσα στον καθαρισμό των θαλασσών, στη συλλογή και διαχείριση των πλαστικών απορριμμάτων. Χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα είναι η τεχνολογία blockchain. Ακόμα και στην Ελλάδα, η  κοινωνική επιχείρηση «Εναλεία» χρησιμοποιεί την τεχνολογία blockchain, έτσι ώστε να μπορεί να παρακολουθεί την πορεία του πλαστικού από τη στιγμή που συλλέγεται από τη θάλασσα και σε όλο του το ταξίδι στην κυκλική οικονομία, έως δηλαδή τη στιγμή που θα μεταμορφωθεί σε ένα νέο προϊόν.

COSMOTE BLUE: μία πρωτοβουλία για την προστασία των ελληνικών θαλασσών

Με την «Εναλεία» και τους 200 ψαράδες που συμμετέχουν στο δίκτυο της ενώνει τις δυνάμεις της και η COSMOTE με την πρωτοβουλία COSMOTE BLUE με στόχο την απομάκρυνση της πλαστικής ρύπανσης από το θαλάσσιο περιβάλλον της Ελλάδας και κατ’ επέκταση στην προστασία του οικοσυστήματος και της βιοποικιλότητας και σε ένα υγιές περιβάλλον για τον άνθρωπο.

Οι δράσεις της πρωτοβουλίας COSMOTE BLUE περιλαμβάνουν τον καθαρισμό των ακτών και του βυθού από τα σκάφη των ψαράδων, τη συλλογή, την ανακύκλωση και την υπεύθυνη διαχείριση των απορριμμάτων, καθώς ένα μεγάλο μέρος αυτών επαναχρησιμοποιούνται για την παραγωγή νέων προϊόντων στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας. Σύμφωνα με τον Λευτέρη Αραπάκη, ιδρυτή και διαχειριστή της «Εναλεία», ποσοστό κοντά στο 70% μπορεί να ενταχθεί στην κυκλική οικονομία.

Παράλληλα και για όλη τη διάρκειά της πρωτοβουλίας θα πραγματοποιούνται εκπαιδεύσεις των ψαράδων σε βιώσιμες μεθόδους αλιείας, καλές πρακτικές καθαρισμού των θαλασσών και υπεύθυνη διαχείριση του αλιευτικού εξοπλισμού, ώστε να αποφεύγεται η μελλοντική πλαστική ρύπανση από δίχτυα και αλιευτικό εξοπλισμό και η μείωση των ιχθυαποθεμάτων.

Η πρωτοβουλία COSMOTE BLUE ξεκίνησε με δράσεις σε θαλάσσιες περιοχές που παρατηρούνται μεγάλες συγκεντρώσεις πλαστικής ρύπανσης. Ο Θερμαϊκός κόλπος, η Χαλκιδική, ο Αργοσαρωνικός και η Κρήτης, είναι οι πρώτες τέσσερις. Μέχρι το 2025 αναμένεται να συγκεντρωθούν 90 τόνοι πλαστικού, από τους οποίους περισσότεροι από 50  θα μπορέσουν να μετατραπούν σε νέα ανακυκλωμένα προϊόντα, όπως κάλτσες, μπουφάν, παπούτσια ακόμη και έπιπλα.

«Η Ελλάδα είναι η χώρα του απέραντου γαλάζιου. Οι θάλασσές μας είναι ό,τι πολυτιμότερο διαθέτουμε: πηγή οξυγόνου, πηγή ζωής και τροφής. Οφείλουμε στις τωρινές και επόμενες γενιές, να τις προστατέψουμε. Γι’ αυτό αναλαμβάνουμε αυτή τη μεγάλη πρωτοβουλία, να καθαρίσουμε τις θάλασσες από το πλαστικό και τα απορρίμματα. Με τη βιώσιμη ανάπτυξη στην καρδιά κάθε δράσης μας, εργαζόμαστε συνεχώς για έναν κόσμο καλύτερο για όλους», δήλωσε σχετικά ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΟΤΕ, κ. Μιχάλης Τσαμάζ.

Για τον Λευτέρη Αραπάκη το κλειδί αυτής της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία αμοιβαίων επωφελών σχέσεων μεταξύ των κοινωνιών και της θάλασσας, η αρμονική συνύπαρξη μας μαζί με το με το θαλάσσιο οικοσύστημα. Αν το καταφέρουμε τότε μάλλον δεν θα δώσουμε λόγους στη θάλασσα να μας εκδικηθεί, όπως «προέβλεπε» ο Ντίνος Χριστιανόπουλος.

The post <strong>Η προστασία της θάλασσας από το πλαστικό προϋποθέτει την ανάληψη δράσης   </strong> appeared first on 2045.gr.

Κανείς δεν έφτασε πιο κοντά σε μια εύλογη απόδειξη για την ύπαρξη του Θεού ή στην οριστική απόρριψή της, από τον Ρόμπερτ Οπενχάιμερ. Αμέσως μετά τη δοκιμαστική έκρηξη Trinity ή ίσως λίγο πριν τη Χιροσίμα ή -πιο πιθανό- όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με το πρώτο οπτικοακουστικό υλικό από το Ναγκασάκι, στο λαμπρό μυαλό του διευθυντή του Manhattan Project θα χωρούσε μία και μόνο σκέψη: στον πυρήνα ενός ατόμου, στον απειροελάχιστο χώρο ενός αόρατου στο μάτι στοιχειώδους σωματιδίου, κρύβεται τόση ενέργεια που μπορεί πράγματι να ανατινάξει ολόκληρες πόλεις. Να σβήσει μέσα σε μερικά δευτερόλεπτα γενιές ανθρώπων. 

Είναι μια συγκλονιστική διαπίστωση, η οποία με τη σειρά της μπορεί να περιορίσει σε μόλις δύο τα πιθανά συμπεράσματα για την οντολογία της ανθρωπότητας: 

Α. Ο Θεός σίγουρα υπάρχει κι έφτιαξε τη Γη σαν γιγάντιο escape room και η πυρηνική ενέργεια είναι η λύση του τελευταίου γρίφου – το κλειδί που θα απασφαλίσει την πόρτα της εξόδου και θα αποδράσουμε (με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο) από τα δεσμά της θνητότητάς μας. 

Β. Ο Θεός σίγουρα δεν υπάρχει. Αν υπήρχε κι αν είχε έστω και λίγη θεία σοφία, δεν θα φύτευε στην εξίσωση της Γης μια τόσο καταστροφική πιθανότητα. Ή τουλάχιστον θα φρόντιζε να μην υποπέσει στη δική μας αντίληψη. 

Η προσωπικότητα του «πατέρα της ατομικής βόμβας» έχει αποτυπωθεί στην Ιστορία ως αινιγματική και παρεξηγημένη, οπότε δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το αν το όπλο που επινόησε ενίσχυσε ή κλόνισε την πίστη του στον Θεό. Ο μετέπειτα βίος και κάποιες στιβαρά διατυπωμένες απόψεις του, όμως, μας πείθουν για το πρώτο. Δύο χρόνια μετά τις εκρήξεις θα παραδεχόταν στο αμερικανικό κογκρέσο ότι έχει «αίμα στα χέρια του» και ότι «ακόμα και με μια λογική τόσο ψυχρή που ούτε η χυδαιότητα ούτε το χιούμορ ούτε οι μεγαλοστομίες μπορούν να ακυρώσουν, είναι βέβαιο ότι οι Πυρηνικοί Φυσικοί έχουν γνωρίσει την αμαρτία. Κι αυτή είναι μια γνώση που δεν μπορούν να διαγράψουν». 

Γεννημένος στις ΗΠΑ και μεγαλωμένος σε εβραϊκή οικογένεια, ο Οπενχάιμερ επέλεξε ως ενήλικος να ακολουθήσει τον δρόμο του Ινδουισμού. Η φράση με την οποία ταυτίστηκε και η οποία συνοδεύει μέχρι σήμερα κάθε βιογραφική αναφορά σ’ εκείνον, είναι ένα απόσπασμα από το ιερό κείμενο της Μπαγκαβάντ-Γκίτα: «Σήμερα είμαι ο θάνατος, ο καταστροφέας των κόσμων». Σε μια από τις διασημότερες ομιλίες του σημείωσε ότι «κάθε φορά που αρνιόμαστε την ύπαρξη του Κακού μέσα μας, απανθρωπίζουμε τον εαυτό μας και του στερούμε όχι μόνο τη δυνατότητα να ελέγξει το δικό του πεπρωμένο, αλλά και κάθε πιθανότητα να διαχειριστεί το Κακό που ενυπάρχει στους άλλους».

Ο άνθρωπος που μετέτρεψε πρώτος την πυρηνική ενέργεια σε όπλο αφιερώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο στην εκστρατεία για την αποτροπή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων και για τη λελογισμένη χρήση της πυρηνικής ενέργειας συνολικά. Και στην ουσία των επιχειρημάτων του υπήρχε πάντα ένα ηθικό ισοζύγιο. Στο δικό του μυαλό και στη δική του συνείδηση, η πυρηνική ενέργεια δεν μπορούσε να απαλλαγεί από το βάρος του Κακού και των Αμαρτημάτων που είχαν ήδη διαπραχθεί στ’ όνομά της. 

Σήμερα, η ανθρωπότητα είναι υποχρεωμένη να επανεξετάσει με πολύ καθαρό βλέμμα και με απολύτως καθαρή συνείδηση την πυρηνική ενέργεια. Η κλιματική αλλαγή καθιστά εγκληματική την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι αναδιαμορφούμενες γεωπολιτικές ισορροπίες έχουν πυροδοτήσει την πιο σοβαρή διεθνή ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Μέσα σ’ αυτό το δυσοίωνο τοπίο, οι ανακοινώσεις που έγιναν τον περασμένο Δεκέμβρη από τους επιστήμονες του Εθνικού Εργαστηρίου Lawrence Livermore στην Καλιφόρνια, ακούστηκαν σαν τα καμπανάκια από το έλκηθρο του Άη-Βασίλη. 

Τα media του πλανήτη αναπαρήγαγαν αστραπιαία τον χαρμόσυνο απόηχό τους και σε διάστημα λίγων μόλις ωρών, αναγνώστες, θεατές, ακροατές και καταναλωτές περιεχομένου σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, ενημερώθηκαν ότι στην Καλιφόρνια πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά μια αντίδραση πυρηνικής σύντηξης με αποτέλεσμα το καθαρό ενεργειακό κέρδος. 

Μια ενέργεια χωρίς παρενέργειες 

Για την επιστημονική κοινότητα, η πυρηνική σύντηξη είναι μαζί η φιλοσοφική λίθος και το Γκράαλ της εποχής μας: μια διαδικασία μέσω της οποίας μπορεί να παραχθεί άπειρη, καθαρή και ακίνδυνη ενέργεια. Είναι -χοντρικά- ο τρόπος με τον οποίο παράγει ενέργεια ο ήλιος κι εδώ και δεκαετίες, πυρηνικοί επιστήμονες σε όλον τον κόσμο προσπαθούν να τον «μιμηθούν» στα εργαστήριά τους, προκειμένου να μας απαλλάξουν από την εξάρτηση από οποιαδήποτε άλλη μορφή ενέργειας. 

“Η πυρηνική σύντηξη μπορεί όντως να αποτελέσει την καλύτερή μας πιθανότητα στην αναζήτηση νέων, καθαρότερων και ασφαλέστερων πηγών ενέργειας”

Οι Αμερικανοί του Lawrence Livermore ανακοίνωσαν ότι τα κατάφεραν – έκοψαν πρώτοι το νήμα σ’ αυτήν την κούρσα, το τέλος της οποίας μπορεί να αποτελέσει μια νέα αρχή για την ανθρωπότητα. Τι πραγματικά, όμως, σημαίνει αυτή η επιτυχία και πόσο κοντά είμαστε στην αξιοποίησή της για την ηλεκτροδότηση και τη θέρμανση πχ των σπιτιών μας; Μπορεί η πυρηνική σύντηξη να δώσει την οριστική λύση στο ενεργειακό πρόβλημα σε παγκόσμια κλίμακα; Η δρ. Κωνσταντίνα Μεργιά, διευθύντρια ερευνών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», εκτιμά ότι -υπό προϋποθέσεις και σε βάθος χρόνου- η πυρηνική σύντηξη μπορεί όντως να αποτελέσει την καλύτερή μας πιθανότητα στην αναζήτηση νέων, καθαρότερων και ασφαλέστερων πηγών ενέργειας. 

«H πυρηνική σύντηξη», εξηγεί η κ. Μεργιά, «είναι η φυσική διαδικασία με την οποία ο ήλιος και τα αστέρια παράγουν την ενέργεια που εκπέμπουν. Σε αυτή τη διαδικασία πυρήνες ελαφρών ατόμων συνενώνονται για να δημιουργήσουν έναν βαρύτερο πυρήνα, απελευθερώνοντας μεγάλη ποσότητα ενέργειας». Όπως υπογραμμίζει, «η πυρηνική σύντηξη έχει όντως τη δυνατότητα να αποτελέσει μια καθαρή, ασφαλή και άφθονη πηγή ενέργειας για τις μελλοντικές γενιές. Καθαρή γιατί δεν παράγονται αέρια θερμοκηπίου, όπως διοξείδιο του άνθρακα. Ασφαλή γιατί δεν μπορεί να τεθεί εκτός ελέγχου με καταστροφικές συνέπειες. Και άφθονη γιατί απαιτεί μικρές ποσότητες καυσίμου, υδρογόνο και τα ισότοπά του τα οποία μπορούν να παραχθούν από το  θαλασσινό νερό ή από το λίθιο μέσω κλειστού κύκλου αντιδράσεων σύντηξης». 

Η ενέργεια που παράγεται στους πυρηνικούς σταθμούς του πλανήτη από τη δεκαετία του 1950 μέχρι και σήμερα, είναι προϊόν της σχάσης, του διαχωρισμού βαρέων πυρήνων όπως οι πυρήνες ουρανίου. Η σύντηξη είναι το αντίθετο της σχάσης: μια διαδικασία κατά την οποία πυρήνες ελαφρών ατόμων συνενώνονται, απελευθερώνοντας μεγάλη ποσότητα ενέργειας. Αέρια του θερμοκηπίου δεν εκλύονται σε καμία από τις δύο διαδικασίες, αλλά κατά τη σχάση παράγονται επικίνδυνα ραδιενεργά απόβλητα, η διαχείριση των οποίων έχει αποδειχθεί τεράστιο άχθος, αφού πρέπει να φυλάσσονται σε ασφαλείς εγκαταστάσεις για εκατομμύρια χρόνια. Όπως εξηγεί η κ. Μεργιά, στη σύντηξη δεν υφίσταται αυτό το πρόβλημα: «Tα ραδιενεργά απόβλητα είναι πολύ μικρού όγκου και πολύ μικρής ζωής. Επιπλέον, η αντίδραση της σύντηξης είναι εγγενώς ασφαλής, δηλαδή δεν μπορεί να τεθεί εκτός ελέγχου με αρνητικές συνέπειες για την ασφάλεια». 

“Πυρηνική σύντηξη: παράγει πολύ μικρού όγκου απόβλητα, η αντίδρασή της είναι ασφαλής και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πυρηνικά όπλα”

Το τρίτο πλεονέκτημα της σύντηξης στον τομέα της ασφάλειας, είναι ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή όπλων. Αν υποθέσουμε ότι ως ανθρωπότητα είμαστε στο κατώφλι μιας νέας πυρηνικής εποχής, μπορούμε να αισιοδοξούμε ότι αυτή δεν θα σκιάζεται μονίμως από οριακές ισορροπίες του τρόμου και την απειλή ενός πυρηνικού ολέθρου. Η σύντηξη υπόσχεται ότι στο μέλλον δεν θα υπάρξουν ούτε νέες Χιροσίμες ούτε νέα Τσέρνομπιλ. 

Επιπλέον, διατηρεί ζωντανή την ελπίδα για φθηνή και άφθονη ενέργεια για όλους. Χωρίς μονοπώλια, χωρίς εξαρτήσεις και χωρίς κάθε είδους εκβιασμούς από και προς τις αγορές, που δημιουργούν επίπλαστες κρίσεις. Αυτό, γιατί «για τη σύντηξη χρησιμοποιούνται ως καύσιμα ισότοπα του υδρογόνου, το δευτέριο και το τρίτιο. Το δευτέριο μπορεί να ληφθεί από το θαλασσινό νερό, ενώ το τρίτιο να παραχθεί από το λίθιο  μέσω ενός κλειστού κύκλου ανατροφοδότησης στον αντιδραστήρα σύντηξης. Επομένως, το καύσιμο είναι και άφθονο και μικρού κόστους». Το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, στη δική του ανακοίνωση μετά τις ανακοινώσεις του Ινστιτούτου Livermore, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ένα φλιτζάνι υδρογόνου αρκεί για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες ενός νοικοκυριού για έναν αιώνα. 

Από το εργαστήριο στον θερμοσίφωνα 

Λόγω επικαιρότητας, αλλά κι επειδή πραγματικά σχετίζεται με κάτι που μας αφορά όλους άμεσα και πρακτικά, η επιτυχία του National Ignition Facility του Εθνικού Εργαστηρίου Lawrence Livermore σχολιάστηκε με ενθουσιασμό και συνοδεύτηκε από θριαμβευτικές προβλέψεις για την εφαρμογή της σύντηξης σε εμπορικές χρήσεις μεγάλης κλίμακας, στην παραγωγή ενέργειας που θα ηλεκτροδοτεί τα σπίτια μας, τις επιχειρήσεις, τα μέσα μεταφοράς. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια εργαστηριακή επιτυχία. Σπουδαία αναμφίβολα, αλλά το βεληνεκές της είναι αυτό ενός επιστημονικού πειράματος. Όπως εξήγησε χαριτολογώντας ο Τζέρεμι Τσίτεντεν, διευθυντής του Κέντρου Μελετών Αδρανειακής Σύντηξης στο Imperial College του Λονδίνου, «η ενέργεια που έχει παραχθεί μέχρι σήμερα μέσω της πυρηνικής σύντηξης αρκεί για να ζεσταθούν περίπου 10 ηλεκτρικοί βραστήρες με νερό». 

Για να φτάσουμε να μιλάμε για βιομηχανική χρήση της ενέργειας που παράγεται από τη σύντηξη, θα πρέπει το ισοζύγιο της εξερχόμενης ενέργειας προς την εισερχόμενη κατά τη διαδικασία, να ξεπερνά το 1000% κι αυτό να συμβαίνει σε βάθος ενός ικανού χρονικού διαστήματος και όχι για μία στιγμή ή για μερικά δευτερόλεπτα που διαρκεί ένα πείραμα. Στην Εθνική Εγκατάσταση Ανάφλεξης του Lawrence Livermore, ένα σύστημα από 192 λέιζερ βομβάρδισε έναν κύλινδρο με παγωμένο υδρογόνο επί 100 περίπου τρισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου με ενέργεια 2,05 megajoule και η ροή νετρονίων που προκλήθηκε απελευθέρωσε ενέργεια 2,5 megajoule. Το θετικό ισοζύγιο, δηλαδή ήταν της τάξης του 120%. Πριν φτάσουμε να συζητάμε για μεγάλες μονάδες και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, θα πρέπει αυτό το ποσοστό να δεκαπλασιαστεί και το κόστος της παραγωγής του να ελαττωθεί σημαντικά. Το γλαφυρό παράδειγμα εδώ δόθηκε από τους ίδιους τους φυσικούς του Livermore: «είναι μια διαφορά μεγέθους αντίστοιχη αυτής του ανάμματος ενός σπίρτου με την κατασκευής μιας τουρμπίνας αεροσκάφους». 

Επιπλέον, θα πρέπει να βρεθεί τρόπος η ενέργεια που παράγεται από τη σύντηξη να συλλέγεται και να μεταφέρεται ως ηλεκτρισμός στα δίκτυα ηλεκτροδότησης. Θα χρειαστούν δεκαετίες για να φτάσουμε μέχρι εκεί. Οι περισσότερες προβλέψεις τοποθετούν τον χρονικό ορίζοντα στο 2050, αλλά κάποιοι αισιοδοξούν ότι μετά τις πρόσφατες εξελίξεις -και με δεδομένο ότι στο εξής θα υπάρξει ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση των ερευνών και από ιδιωτικά κεφάλαια- ίσως δούμε κάποιες πρώτες δοκιμές μέσα στη δεκαετία του 2030. 

Πέρα απ’ όλα αυτά, θα χρειαστούν και τεράστιες επενδύσεις στις υποδομές, αφού οι υπάρχοντες σταθμοί παραγωγής πυρηνικής ενέργειας δεν είναι εύκολο να μετατραπούν σε σταθμούς σύντηξης. Όπως σημειώνει η Κωνσταντίνα Μεργιά, «Η παραγωγή ενέργειας μέσω σύντηξης απαιτεί την ανάπτυξη αντιδραστήρων εντελώς διαφορετικής λειτουργίας από αυτή των πυρηνικών εργοστασίων». 

Τα καλά νέα είναι ότι αυτήν τη στιγμή, όλες σχεδόν οι αναπτυγμένες χώρες αλλά και πολλές από τις αναπτυσσόμενες, επενδύουν στον συγκεκριμένο τομέα. Ήδη το 2022, τα ποσά που δαπανήθηκαν σε έρευνες για την πυρηνική σύντηξη ήταν τριπλάσια σε σχέση με τα αντίστοιχα του 2020. Πέρα από τις ΗΠΑ, σε προχωρημένο στάδιο βρίσκονται έργα παραγωγής σύντηξης τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ τουλάχιστον 10 εταιρείες startup ανά τον κόσμο, εργάζονται για την επίλυση των τεχνολογικών και μηχανολογικών προβλημάτων που θέτει η σύντηξη κι έχουν ήδη ροή χρηματοδότησης. 

Στη Γαλλία κατασκευάζεται ο Διεθνής Θερμοπυρηνικός Πειραματικός Αντιδραστήρας (ITER), για τον οποίο συνεργάζονται 35 κράτη, μεταξύ των οποίων η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Ινδία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και οι χώρες τη Ε.Ε., με την Ελλάδα να έχει ενεργό ρόλο. Στις εγκαταστάσεις του ITER, μάλιστα, δοκιμάζεται μια διαφορετική μέθοδος ενεργοποίησης του υδρογόνου σε σχέση με τα λέιζερ των Αμερικανών, η οποία επιτρέπει και πιο αισιόδοξες προβλέψεις για την εμπορική εκμετάλλευση της σύντηξης. 

Όπως αναλύει η δρ. Μεργιά, «οι επιστήμονες από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (συμπεριλαμβανομένων Ελλήνων Επιστημόνων από το Ερευνητικό Κέντρο Φυσικών Επιστημών “Δημόκριτος” καθώς και από Ελληνικά ΑΕΙ) έχουν υιοθετήσει μία διαφορετική επιστημονική προσέγγιση, η οποία είναι πιο ώριμη τεχνολογικά για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω σύντηξης. Η τεχνολογία αυτή στηρίζεται στη χρήση ισχυρών μαγνητικών πεδίων τα οποία παράγονται από υπεραγώγιμα υλικά (σύντηξη μαγνητικού περιορισμού)». 

Χάρη σ’ αυτήν την τεχνολογία, «ο πειραματικός αντιδραστήρας σύντηξης ITER, ισχύος 500 megawatts, θα παράγει 10 φορές περισσότερη ενέργεια από την ενέργεια που θα καταναλώνει. Επομένως θα αποδείξει ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τη σύντηξη είναι υλοποιήσιμη και χαμηλού κόστους». Ο αντιδραστήρας αναμένεται να λειτουργήσει σε αρχικό στάδιο το 2027 και θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2035. «Τα πειράματα που θα γίνουν», σημειώνει η Κωνσταντίνα Μεργιά, «αποσκοπούν στην κατανόηση της Φυσικής και στην ανάπτυξη τεχνολογιών ώστε να παραχθεί εμπορικά ηλεκτρική ενέργεια από τη σύντηξη. Ο Ευρωπαϊκός οδικός χάρτης για την εμπορική εκμετάλλευση της σύντηξης για παραγωγή ενέργειας προβλέπει ότι το 2050 θα κατασκευαστεί το πρώτο πιλοτικό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω σύντηξης. Βέβαια το όλο εγχείρημα μπορεί να επιταχυνθεί αν δοθεί επαρκής χρηματοδότηση και οι καλύτεροι επιστήμονες συμμετάσχουν στην προσπάθεια». 

Η κ. Μεργιά τονίζει εμφατικά ότι στην Ελλάδα, εκτός από ερευνητικές δραστηριότητες στη σύντηξη γίνεται προσπάθεια, μέσω διδακτορικών διατριβών, για την εκπαίδευση νέων επιστημόνων, «ώστε να εξασφαλιστεί η μελλοντική συμμετοχή της χώρας στην παραγωγή ενέργειας από τη σύντηξη και στη λειτουργία εργοστασίων ηλεκτρικής παραγωγής από σύντηξη». Και βέβαια, εξυπακούεται ότι «η συμμετοχή της Ελληνικής βιομηχανίας και τεχνολογικών υποδομών στην ερευνητική προσπάθεια παραγωγής ενέργειας μέσω σύντηξης είναι άκρως επιθυμητή και θα επιφέρει σε αυτή άμεσα οφέλη μέσω Ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και ανάληψη κατασκευών τόσο στο ITER όσο και σε μελλοντικούς αντιδραστήρες σύντηξης». Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητικές προσπάθειες των ελληνικών ομάδων «αναφέρονται στην Τεχνολογία και Φυσική Σύντηξης και στα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν στον αντιδραστήρα σύντηξης», αλλά «η παραγωγή ενέργειας μέσω σύντηξης απαιτεί διεθνείς συνέργειες και συνεργασίες όπως αυτή για την κατασκευή του ΙΤΕR. Υπάρχει αρκετός δρόμος ακόμη να διανυθεί για να είμαστε σε θέση να μιλάμε για εθνικές υποδομές».  

Δύο αντίστροφες μετρήσεις 

Μέχρι πρόσφατα, η κοινοπραξία του ITER έμοιαζε να είναι η πιο προωθημένη πρωτοβουλία στην έρευνα για την πυρηνική σύντηξη, αλλά η ανακοίνωση του Lawrence Livermore ανέτρεψε κάπως τα δεδομένα. Το Bloomberg προέβλεψε ότι σύντομα ο αγγλοσαξωνικός κόσμος θα πάρει σαφές προβάδισμα στον συγκεκριμένο τομέα, ευνοούμενος τόσο από τις καθυστερήσεις που προκαλεί στην ανάπτυξη του ITER η διακρατική γραφειοκρατία, όσο και από τα ιδιωτικά κεφάλαια που αναμένεται να επενδυθούν στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ήδη η καναδική General Fusion ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να έχει έτοιμο ένα εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω πυρηνικής σύντηξης στις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Η αμερικανική Commonwealth Fusion Systems γνωστοποίησε ότι έχει συγκεντρώσει κεφάλαια για την κατασκευή σταθμού μέχρι το 2025(!), ο οποίος θα λειτουργεί με ενεργειακό ισοζύγιο της τάξης του 10/1. Στη Βρετανία, η First Light Fusion φιλοδοξεί ότι θα έχει στήσει πιλοτικό σταθμό παραγωγής 60 μεγαβάτ μέχρι το 2035. 

“Η πυρηνική σύντηξη υπόσχεται άφθονη καθαρή ενέργεια που θα επιτρέψει στην ανθρωπότητα να πάρει μια βαθιά ανάσα, αλλά μέχρι να συμβεί αυτό, η ανθρωπότητα θα πρέπει να βρει τρόπους να διατηρήσει τα πνευμόνια της ζωντανά”

Ο ανταγωνισμός αναμένεται να επισπεύσει τις εξελίξεις και -πρακτικά- το ρολόι για την πρώτη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω σύντηξης έχει αρχίσει να μετράει αντίστροφα, αλλά για αποτελέσματα και εφαρμογές μεγάλης κλίμακας θα χρειαστεί να περάσουν τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Εν τω μεταξύ, ο χρόνος που έχουμε στη διάθεσή μας για να αναχαιτίσουμε την κλιματική αλλαγή και να αντιστρέψουμε τα δεδομένα σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον, είναι πολύ περιορισμένος. «Η πυρηνική σύντηξη δεν πρόκειται να συμβάλει ουσιαστικά στον τομέα της κλιματικής κρίσης για τα επόμενα 20, ίσως και 30 χρόνια», προειδοποιεί ο Τζούλιο Φρίντμαν, πρώην επικεφαλής τεχνολόγος ενέργειας στο Lawrence Livermore και διευθυντής σήμερα της Carbon Direct. 

Εν τω μεταξύ, θα πρέπει να έχουμε ήδη επιτύχει σημαντική πρόοδο στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και να έχουμε πιάσει τους πρώτους στόχους για τη βιωσιμότητα του πλανήτη. Η σύντηξη υπόσχεται άφθονη καθαρή ενέργεια που θα επιτρέψει στην ανθρωπότητα να πάρει μια βαθιά ανάσα, αλλά μέχρι να συμβεί αυτό, η ανθρωπότητα θα πρέπει να βρει τρόπους να διατηρήσει τα πνευμόνια της ζωντανά. Είμαστε υποχρεωμένοι να συνεχίσουμε να επενδύουμε στις εναλλακτικές πηγές ενέργειας, οι οποίες έτσι κι αλλιώς μπορούν να αξιοποιηθούν στο μέλλον ως συμπληρωματικές της σύντηξης. 

Η δρ. Κωνσταντίνα Μεργιά το θέτει ως εξής: «Οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας όπως η αιολική και η ηλιακή δεν είναι σε θέση να καλύψουν τις όλο και αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες της ανθρωπότητας, αλλά πρέπει να αποτελούν μέρος του ενεργειακού μίγματος. Μπορούν και πρέπει να λειτουργήσουν παράλληλα με τη σύντηξη. Έτσι κι αλλιώς, τα σημερινά βεβαιωμένα πλανητικά αποθέματα σε ορυκτά καύσιμα αναμένεται να εξαντληθούν μέσα στα επόμενα 60 με 100 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι για τη διατήρηση της ενεργειακής βιωσιμότητας του ανθρώπινου είδους απαιτείται μια διαφορετική ενεργειακή λύση από εκείνη που εφαρμόζεται τα τελευταία εκατό τουλάχιστον χρόνια στον πλανήτη μας». Ακούγεται περίπου διαστροφικό το ότι η λύση αυτή είναι η πυρηνική ενέργεια, η ίδια που στη συνείδηση του Ρόμπερτ Οπενχάιμερ σπιλώθηκε με αμαρτίες που δεν γίνεται να διαγραφούν, αλλά ίσως η σύντηξη της δώσει την ευκαιρία να εξιλεωθεί μια για πάντα. 

The post Πυρηνική σύντηξη: Μύθοι και πραγματικότητες για τη φθηνή και άφθονη ενέργεια appeared first on 2045.gr.

Τον περασμένο Απρίλιο η λίμνη Μέρι Τζέιν κατέθεσε αγωγή κατά της πολιτείας της Φλόριντα κι ενός κονσόρτσιουμ αγροκαλλιεργητικών εταιρειών που επιχειρούσαν μια σημαντική ανάπλαση στην περιοχή των υδροβιότοπων της Όραντζ Κάουντι. Στο πλευρό της λίμνης Μέρι Τζέιν στάθηκαν η λίμνη Χαρτ, ο βάλτος Κρόσμπι Άιλαντ και δύο αποξηραμένα ρέματα. 

Θα μπορούσε να είναι η αρχή μιας ταινίας των αδερφών Κοέν ή ενός new age παραμυθιού με οικολογικό επιμύθιο, αλλά είναι μια απολύτως αληθινή δικαστική υπόθεση. Για την ακρίβεια, είναι η παρθενική τέτοια υπόθεση στη νομική ιστορία των ΗΠΑ. Η λίμνη Μέρι Τζέιν έγινε η πρώτη οντότητα του φυσικού περιβάλλοντος που εμφανίστηκε ως ενάγουσα σε κάποιο αμερικανικό δικαστήριο. Η υπόθεσή τής πήρε μεγάλη δημοσιότητα και ανακίνησε τη δημόσια συζήτηση για το αν τα δέντρα, τα βουνά, τα ποτάμια, οι θάλασσες και οποιοδήποτε κομμάτι της Φύσης θα πρέπει να αναγνωριστούν από τα κράτη στα οποία υπάγονται ως νομικά πρόσωπα, προκειμένου να έχουν συνταγματικά δικαιώματα και να μπορούν να διεκδικούν και να προστατεύουν δικαστικά την ύπαρξη και την ευημερία τους.

Παρά το hype και την πίεση της κοινής γνώμης, οι λίμνες και τα ρέματα της Φλόριντα έχασαν τη δίκη. Τον Ιούλιο που μας πέρασε, η πολιτειακή δικαστής Πέτρα Τ. Μπράουνλι απέρριψε την «αγωγή για τα δικαιώματα της φύσης», κρίνοντάς την έωλη και αντισυνταγματική, αφού στηρίχθηκε σε μια τροπολογία ενός κομητειακού νόμου για την προστασία του περιβάλλοντος, η οποία επίσης κρίθηκε άκυρη. Η τροπολογία που εγκρίθηκε το 2020 από τη συντριπτική πλειοψηφία των ψηφοφόρων της Όραντζ Κάουντι, παραχωρούσε στις λίμνες, τους βαλτότοπους και τα ρέματα της κομητείας το δικαίωμα «να υπάρχουν και να κυλούν» ως υγιή οικοσυστήματα, προστατευμένα από κάθε παράγοντα μόλυνσης ή αφανισμού τους. Η ίδια τροπολογία επέτρεπε στους κατοίκους του Ορλάντο και των γειτονικών κωμοπόλεων να λειτουργούν ως εκπρόσωποι και υπερασπιστές των τοπικών οικοσυστημάτων και να στρέφονται δικαστικά ενάντια σε όσους τα απειλούν. 

Το βασικό επιχείρημα των κατοίκων απέναντι σε όσους επέμεναν ότι μια λίμνη ή ένας υδροβιότοπος δεν μπορεί να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του σε μια δικαστική αίθουσα είναι ότι το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με τις εταιρείες, τους οργανισμούς και τα κάθε είδους ιδρύματα. Είναι οντότητες που δεν μπορούν να μιλήσουν, αλλά εκπροσωπούνται μια χαρά στα δικαστήρια ως νομικά πρόσωπα. Στις ΗΠΑ ειδικά, οι επιχειρήσεις έχουν κατοχυρωμένα συνταγματικά δικαιώματα από τον 19ο αιώνα. Η Σιδηροδρομική Εταιρεία του Νότιου Ειρηνικού κέρδισε την πρώτη της δίκη το 1881… 

Νομικά πρόσωπα, ζώα, πράγματα 

Μπορεί η υπόθεση της λίμνης Μέρι Τζέιν να ήταν πρωτοφανής για το αμερικανικό δικαστικό σύστημα, αλλά το επιχείρημα ότι η χλωρίδα και η πανίδα ενός τόπου δικαιούται το status νομικού προσώπου διατυπώθηκε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το 1972, από τον διακεκριμένο Αμερικανό νομικό Κρίστοφερ Ντ. Στόουν. 

Ο Στόουν, ο οποίος ανέπτυξε έντονη ακτιβιστική δράση τη δεκαετία του ‘70, διορίστηκε καθηγητής στη νομική σχολή του πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας το 1965 και διατήρησε την έδρα του ως τον θάνατό του, τον Μάιο του 2021, στα 83 του χρόνια. Στο εμβληματικό άρθρο που δημοσίευσε το 1972 στη Νομική Επιθεώρηση της Νότιας Καλιφόρνιας, με τίτλο «Δικαιούνται υπεράσπισης τα δέντρα; Για ένα πλαίσιο νομικών δικαιωμάτων των φυσικών αντικειμένων», ανέπτυξε τη βασική επιχειρηματολογία υπέρ της συνταγματικής αναβάθμισης των οικοσυστημάτων και των στοιχείων τους σε νομικά πρόσωπα και ουσιαστικά δημιούργησε το κίνημα που σήμερα πλέον έχει φτάσει να διεκδικεί κάποιες «οικολογικές» υποθέσεις μέσα σε δικαστικές αίθουσες, με όρους και διαδικασίες του αστικού και του ποινικού δικαίου. 

“To πρώτο κράτος που κατοχύρωσε συνταγματικά δικαιώματα στη φύση ήταν ο Ισημερινός, το 2008”

Όπως υπενθύμιζε στο άρθρο του, στην αρχαία Ρώμη τα παιδιά δεν είχαν νομικά δικαιώματα – η ζωή και η ευμάρειά τους ήταν στην αποκλειστική ευθύνη των πατεράδων τους. Σήμερα, τα παιδιά όπως και οι γυναίκες, οι μειονοτικές ομάδες και τα άτομα με αναπηρία απολαμβάνουν πλήρη δικαιώματα, τα οποία προστατεύονται από τα συντάγματα των σύγχρονων κρατών. Το ίδιο συμβαίνει και με τις εταιρείες, τους οργανισμούς, αλλά και με μεγαλύτερους σχηματισμούς, όπως τα κράτη αυτά καθαυτά. «Μέχρι αυτός που δεν απολαμβάνει δικαιώματα να αποκτήσει τα δικαιώματά του», σημείωνε ο Στόουν, «δεν μπορούμε να τον δούμε παρά ως ένα άψυχο αντικείμενο που εξυπηρετεί αποκλειστικά τους δικούς μας σκοπούς, τα συμφέροντα δηλαδή όσων τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή έχουμε κατοχυρώσει δικαιώματα. Σε όλη τη νομική ιστορία, κάθε συνταγματικό άνοιγμα προς τη συμπερίληψη μιας νέας οντότητας έμοιαζε αρχικά αδιανόητο». 

Η ιστορία της κατοχύρωσης νομικών δικαιωμάτων για τη χλωρίδα και την πανίδα μιας περιοχής δεν ξεκινά σε καμία περίπτωση από τις ΗΠΑ. Η πρώτη χώρα που αναγνώρισε συνταγματικά δικαιώματα στη Φύση ήταν ο Ισημερινός, το 2008. Στο πρώτο άρθρο του σχετικού νόμου για τα Δικαιώματα της Πατσαμάμα (της Μητέρας Φύσης), ξεκαθαρίζεται ότι «Η Φύση ή Πατσαμάμα, όπου ζωή αναπαράγεται και εξελίσσεται, απολαμβάνει το αδιαμφισβήτητο δικαίωμα του σεβασμού της ύπαρξής της και της διατήρησης και αναζωογόνησης των δομών, των λειτουργιών, των εξελικτικών της διαδικασιών και των κύκλων της ζωής της. Όλα τα φυσικά πρόσωπα, οι κοινότητες, οι λαοί και τα έθνη μπορούν να ζητήσουν από τις δημόσιες αρχές να επιβάλουν τα δικαιώματα της Φύσης». 

Το 2011, μάλιστα, κατατέθηκε στο Εκουαδόρ και η πρώτη αγωγή που βασίστηκε στον νόμο των δικαιωμάτων της Φύσης. Ο Παγκόσμιος Συνεταιρισμός για τα Δικαιώματα της Φύσης (GARN) στράφηκε νομικά κατά της εταιρείας που ανέλαβε το έργο της κατασκευής ενός αυτοκινητόδρομου που διασχίζει κατά πλάτος τον ποταμό Βικαμπάμπα, καταγγέλλοντας ότι οι κατασκευαστές απέρριπταν τα μπάζα και τα σκουπίδια των εργοταξίων μέσα στην κοίτη του ποταμού. Οι δικαστικές αρχές της επαρχίας της Λόγια δικαίωσαν σε πρώτο βαθμό τον GARN, αλλά η κατασκευάστρια εταιρεία δεν συμμορφώθηκε με την απόφαση και ο Συνεταιρισμός δεν διέθετε τους οικονομικούς πόρους για μια δεύτερη αγωγή και μια νέα δίκη.

Το 2017, τέσσερις ποταμοί διεκδίκησαν και σε κάποιες περιπτώσεις κέρδισαν νομικά δικαιώματα: ο Ρίο Αλτράτο στην Κολομβία, ο Γουανγκανούι στη Νέα Ζηλανδία, ο Γάγγης και ο Γιαμούνα στην Ινδία. Δεν είναι φυσικά τυχαίο, ότι στις περιοχές όπου υπήρχαν αυτόχθονες πληθυσμοί πριν από την «ανακάλυψη» και την κατάκτησή τους από τις αποικιοκρατικές αυτοκρατορίες, όπως στη Νότια Αμερική και την Ωκεανία, η δυναμική των κινημάτων για τη νομική προστασία της Φύσης είναι μεγαλύτερη, αφού έλκει τις ρίζες της από τις προϋπάρχουσες λατρείες των γηγενών για τα φυσικά στοιχεία. Στη Νέα Ζηλανδία ειδικά, η νομική προστασία του ποταμού Γουανγκανούι κατέληξε στη θέσπιση από το τοπικό κοινοβούλιο του Νόμου Τε Άουα Ταπούα, σύμφωνα με τον οποίο, ο ποταμός έχει δύο κηδεμόνες που οφείλουν και δικαιούνται να τον εκπροσωπούν ενώπιον του νόμου: έναν εκλεγμένο εκπρόσωπο από την κοινότητα των Μαορί κι έναν εντεταλμένο της κυβέρνησης. Η λογική πίσω από αυτήν την απόφαση είναι ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Γουανγκανούι θα επιτηρείται και θα προστατεύεται με βάση και τις δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες που αντιπροσωπεύουν οι κηδεμόνες του. 

Πιο πρόσφατα, τον Φεβρουάριο του 2021, στις περιφέρειες του Λαμπραντόρ και του Κεμπέκ, στον Καναδά, το Συμβούλιο των αυτόχθονων Ινού και οι διοικήσεις των τοπικών Κομητειών αναγνώρισαν από κοινού τον ποταμό Μάγκπαϊ ως νομικό πρόσωπο και προσδιόρισαν εννέα απαράβατα δικαιώματά του, τα οποία προστατεύονται θεσμικά. Σε περίπτωση προσβολής τους, ο ποταμός μπορεί να προσφύγει σε κάποιο τοπικό δικαστήριο, εκπροσωπούμενος από δύο διορισμένους κηδεμόνες του.

Στο Μπαγκλαντές, το ανώτατο δικαστήριο του κράτους έδρασε αυταπάγγελτα το 2019 και αναγνώρισε νομικά δικαιώματα για όλα τα ποτάμια της χώρας. Η κίνηση και η απόφαση βασίστηκαν στην αναγνώριση του κρίσιμου ρόλου που αναμένεται να παίξει το νερό στο μέλλον για την επιβίωση του περιβάλλοντος αλλά και των ανθρώπων. Σε αντίστοιχες ενέργειες έχουν προβεί δικαστήρια στη Βραζιλία, τη Βολιβία και την Κολομβία, ενώ σε χώρες όπως το Μεξικό, η Αργεντινή, το Περού και το Πακιστάν έχουν ήδη τροποποιηθεί σημαντικά οι συνταγματικές διατάξεις που σχετίζονται με την προστασία και την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας κατά του περιβάλλοντος. Στην Ευρώπη, η πρώτη χώρα που προχώρησε σε σοβαρές σχετικές συνταγματικές αλλαγές ήταν η Γαλλία, ενώ πριν από λίγες εβδομάδες (στις αρχές Οκτώβρη), ομάδα νομικών με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο δημοσίευσαν την έκθεση Law in the emerging bio-age, στην οποία συμπεριλαμβάνονται αναλυτικές προτάσεις για την αναδιαμόρφωση των σημερινών νομοθετικών πλαισίων μέχρι το 2050, «προκειμένου να είναι κατάλληλα για ένα μέλλον όχι απλώς ανθρώπινο, αλλά κάτι περισσότερο απ’ αυτό».  

Στις ΗΠΑ, πριν από την υπόθεση της λίμνης Μέρι Τζέιν που έφτασε μέχρι το δικαστήριο (έστω κι αν εκεί κατέρρευσε), υπήρξαν στο παρελθόν αρκετές αντίστοιχες κινητοποιήσεις. Το 2010, για παράδειγμα, το πολιτειακό συμβούλιο της Πενσιλβάνια υποχρεώθηκε να εκδώσει διαταγή απαγόρευσης εξόρυξης του σχιστολιθικού αερίου που έχει εντοπιστεί σε μεγάλες εκτάσεις γύρω από το Πίτσμπουργκ, έπειτα από τις συντονισμένες προσπάθειες των πολιτών να αναγνωριστούν στο τοπικό οικοσύστημα πλήρη νομικά δικαιώματα. 

Τεράστια κινητοποίηση έγινε και στο Οχάιο το 2019, όταν οι κάτοικοι της μικρής πόλης Τολέδο παρέδωσαν στη δημοτική τους αρχή ένα υπογεγραμμένο κείμενο που αναγνώριζε τα δικαιώματα της λίμνης Ήρι. Η Ήρι είναι ο νοτιότερος υδάτινος σχηματισμός της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών, του μεγαλύτερου συστήματος γλυκού νερού στον πλανήτη Γη. Εδώ και περίπου μια δεκαετία, κάθε καλοκαίρι, μεγάλο μέρος της επιφάνειάς της λίμνης καλύπτεται από τοξική άλγη (το φλούο πράσινο χρώμα της είναι ορατό από το διάστημα) που αλλοιώνει το οικοσύστημα δημιουργώντας «νεκρές ζώνες», εντός των οποίων δεν είναι δυνατό να συντηρηθεί η βιοποικιλότητα του τοπίου. Τον Αύγουστο του 2014, το νερό της λίμνης Ήρι περιείχε τόσο μεγάλες ποσότητες φωσφόρου και ήταν τόσο τοξικό, ώστε η πόλη του Τολέδο παρέμεινε χωρίς υδροδότηση για τρεις μέρες, την πιο θερμή εποχή του έτους. 

Εκείνη την περίοδο οι κάτοικοι συνειδητοποίησαν ότι έπρεπε να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Συνασπίστηκαν, οργανώθηκαν και με τη βοήθεια νομικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων συνέταξαν ένα κείμενο, το οποίο παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2018 ως νομοσχέδιο για τα δικαιώματα της λίμνης Ήρι. Λίγους μήνες αργότερα, ένας καλλιεργητής της περιοχής κατέθεσε αγωγή στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο των ΗΠΑ κατά των κατοίκων του Τολέδο, καταγγέλλοντας ότι ένας πιθανός νόμος για τα δικαιώματα της λίμνης θα έθετε σε κίνδυνο τη φάρμα του και το σύνολο των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων, καθώς κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι μια -μικρή έστω- ποσότητα φυτοφαρμάκου δεν θα καταλήξει στη λίμνη, μεταφερόμενη πχ από τον άνεμο ή από κάποιο ζώο που διέσχισε τη φάρμα του για να καταλήξει στον υδροβιότοπο. Στο πλευρό του καλλιεργητή στάθηκε ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ντριούς και, αργότερα, η ίδια η πολιτεία του Οχάιο. Εννοείται ότι οι θεσμοί νίκησαν και σ’ αυτήν την περίπτωση. Το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο των ΗΠΑ έβαλε φρένο στην προσπάθεια των κατοίκων, κρίνοντας το περιβαλλοντικό τους νομοσχέδιο «άκυρο στην ολότητά του». 

Η ουτοπία της προσωποποίησης των τοπίων

Η υπόθεση της λίμνης Ήρι είναι ένα καλό study case για το κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει ή όχι υπέρ του αγώνα για την προστασία του περιβάλλοντος η αναγνώριση ενός φυσικού τοπίου ως νομικό πρόσωπο. Στη θεωρία, πρόκειται για ένα αποφασιστικό βήμα υπέρ των οικοσυστημάτων. Πρακτικά, όμως, τί μπορούν να διεκδικήσουν οι κηδεμόνες ενός τοπίου σε μια δικαστική αίθουσα; 

Ας χρησιμοποιήσουμε το παράδειγμα ενός υδροβιότοπου ο οποίος έχει μολυνθεί από τα λύματα των καλλιεργειών και των επιχειρήσεων που τον περιβάλλουν. Τί αποζημίωση μπορεί να διεκδικήσει κάποιος για τον αφανισμό ενός ολόκληρου σμήνους πουλιών ή μιας ποικιλίας ψαριών που μπορεί να δηλητηριάστηκαν από τα μολυσμένα νερά; Πώς αποτιμάται μια τέτοια απώλεια; Επίσης, από πού ξεκινάει και πού τελειώνει ένας υδροβιότοπος; Μετράνε τα ποταμάκια και τα ρέματα που καταλήγουν σ’ αυτόν; Και τι γίνεται όταν ο υδροβιότοπος απλώνεται σε περισσότερες από μία περιφέρειες ή κράτη; Πόσες διαφορετικές αρχές (με αντίστοιχα διαφορετικά νομικά πλαίσια) θα συγκρουστούν στο δικαστήριο; Πέρα από το πρακτικό / λογιστικό πρόβλημα του επιμερισμού των ευθυνών (και της αποζημίωσης) που αναλογούν σε κάθε φορέα που μολύνει έναν υδροβιότοπο, οι δικαστές θα κληθούν κάποιες φορές να αποφασίσουν και για ζητήματα που ανήκουν στη σφαίρα της παγκοσμιοποίησης και του φαινομένου της πεταλούδας. Ποιος μπορεί, πχ, να κατηγορηθεί για μια όξινη βροχή που θα διαβρώσει τον υδροβιότοπο. Ή για μια μακρά περίοδο καύσωνα που θα τον αποξηράνει; 

Κυρίως, όμως, ποιος θα καταβάλει αποζημίωση εκ μέρους του υδροβιότοπου, αν ένας επιχειρηματίας της περιοχής τον καταγγείλει για παρακώλυση των δραστηριοτήτων του και για οικονομική ζημία ή χαμένα κέρδη; Ή αν ο υδροβιότοπος ξεχειλίσει και καταστρέψει τις γειτονικές του καλλιέργειες; Η υπόθεση της λίμνης Ήρι μας το δίδαξε αυτό, κι ας ακούγεται δυστοπικό και ακραίο: Αν ένα τοπίο αποτελεί νομικό πρόσωπο, οποιοδήποτε άλλο νομικό ή φυσικό πρόσωπο μπορεί να το σύρει στα δικαστήρια και να διεκδικήσει σε βάρος του ό,τι νομίζει. Ποιος ιδιωτικός ή δημόσιος φορέας θα αντέξει το οικονομικό κόστος μιας δίκης για την προστασία ενός κομματιού γης ή θάλασσας απέναντι πχ σε έναν πετρελαϊκό κολοσσό; 

Μέχρι στιγμής λοιπόν, οι επιτυχίες όσων αγωνίζονται για την κατοχύρωση νομικών δικαιωμάτων σε οικοσυστήματα ή τμήματα του φυσικού περιβάλλοντος συνιστούν νίκες στο συμβολικό κυρίως επίπεδο. Παράλληλα, συμβάλλουν στο κρίσιμο πεδίο της επίγνωσης και στο να διατηρείται το ζήτημα της αναγκαιότητας της προστασίας του περιβάλλοντος στην καθημερινή ατζέντα, όχι μόνο ως προς τη μεγάλη εικόνα, ως κάτι που πρέπει να αντιμετωπιστεί πανανθρώπινα και διακρατικά, αλλά και ως μια διαρκή, καθημερινή υποχρέωση κάθε τοπικής κοινότητας. 

Αυτό το τελευταίο είναι πιο σημαντικό απ’ όσο μοιάζει σε πρώτη ανάγνωση. Αναγνωρίζοντας τη ζοφερή πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης, ο ΟΗΕ και η διεθνής κοινότητα έχουν συμφωνήσει σε ένα πλαίσιο δράσεων για τη μείωση των ρύπων και των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και τη συνολική βελτίωση των συνθηκών για τα φυσικά οικοσυστήματα (στην COP26, τη Συνδιάσκεψη για το Κλίμα που πραγματοποιήθηκε στη Γλασκώβη το 2026, υπογράφηκαν σημαντικές συμφωνίες). Μεγάλοι οργανισμοί και προσωπικότητες διεθνούς ακτινοβολίας και επιρροής (όπως ο Πάπας) πιέζουν ώστε η οικοκτονία να χαρακτηριστεί «πέμπτο έγκλημα» και να υπάγεται στη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, μαζί με τη γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τις εθνοκαθάρσεις. Υπάρχει, δηλαδή, ένα κάπως διαμορφωμένο ποινικό κανονιστικό πλαίσιο για τα σοβαρά εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος. Το κίνημα για τα νομικά δικαιώματα της Φύσης τονίζει την ανάγκη για τη δημιουργία και την ενίσχυση ενός αντίστοιχου πλαισίου στο επίπεδο των αδικημάτων του αστικού κώδικα. Διεκδικεί, δηλαδή, μια ρεαλιστική και αποτελεσματική πολιτική κατά των φθορών και των καταστροφών μικρότερης κλίμακας.  

Δικαιοσύνη για όλ@ 

Σ’ ένα πολύ αναλυτικό άρθρο του στον Guardian με αφορμή την υπόθεση της λίμνης Ήρι, ο συγγραφέας Ρόμπερτ Μακ Φάρλαν αναδεικνύει μερικούς ακόμη προβληματισμούς που προκύπτουν από τις δράσεις του κινήματος υπέρ των νομικών δικαιωμάτων της Φύσης. Σχολιάζοντας το κείμενο του νομοσχεδίου που συνέταξαν οι κάτοικοι του Τολέδο, στέκεται στην παθιασμένη και οραματική του διατύπωση. Πρόκειται για ένα μανιφέστο μεγάλης πνοής που θυμίζει σε σημεία του το κείμενο της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ ή κείμενα της περιόδου της Γαλλικής Επανάστασης. Διεκδικεί τη νομική υπόσταση της λίμνης, προκειμένου αυτή «να μπορεί να υπάρχει, να εξελίσσεται και να ακμάζει», χωρίς να «λογοδοτεί σε όσους διαθέτουν πλεόνασμα πλούτου και ανεξέλεγκτη πολιτική ισχύ». Ολόκληρο το κείμενο διέπεται από την τολμηρή και ρηξικέλευθη οντολογική δήλωση, η οποία τελικά συνιστά και το ζητούμενό του: ότι, δηλαδή, η λίμνη Ήρι είναι ένας ζωντανός οργανισμός και όχι ένα σύνολο στοιχείων που αλληλεπιδρούν και συνθέτουν ένα οικοσύστημα. Όπως σωστά παρατηρεί ο Μακ Φάρλαν, το κείμενο αποτελεί ήδη ένα λογοτεχνικό μνημείο του σύγχρονου ανιμισμού, πάνω στον οποίο έχει χτιστεί το οικοδόμημα των διεκδικήσεων του κινήματος για τα νομικά δικαιώματα της φύσης. 

Στα περισσότερα τέτοια κείμενα, τα δέντρα, οι λίμνες, τα βουνά, τα ποτάμια, οι βιότοποι περιγράφονται ως όντα. Ως ζωντανοί και -κατά συνέπεια- ευάλωτοι οργανισμοί. Κατά κάποιον τρόπο, προκειμένου να αποκτήσουν νομική υπόσταση -να αναγνωριστούν δηλαδή ως νομικά πρόσωπα- παρουσιάζονται ως περίπου φυσικά πρόσωπα, ως πλάσματα με ανθρώπινη υπόσταση. Υπάρχει σίγουρα λογοτεχνική αξία σ’ αυτήν την ιδέα καθώς και ένα στιβαρό ηθικό / βιοηθικό υπόβαθρο, με ρίζες που φτάνουν ως τις αρχαίες παγανιστικές κουλτούρες, τον πανθεϊσμό και τον ανιμισμό των πρωτόγονων φυλών και των σύγχρονων αυτόχθονων πληθυσμών, αλλά σ’ αυτές τις διατυπώσεις κρύβονται και διάφοροι κίνδυνοι. Ο πρώτος είναι αυτός που έχει ήδη αναφερθεί: ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να βρεθεί ανά πάσα στιγμή στο εδώλιο του κατηγορουμένου, ενώ ένα οικοσύστημα που προστατεύεται από τους νόμους ενός κράτους ή ενός διεθνούς οργανισμού είναι καλύτερα θωρακισμένο απέναντι σε πιθανές κακόβουλες σε βάρος του διεκδικήσεις. 

Ένα δεύτερο πρόβλημα είναι ο ορισμός του «όντος». Πού, αλήθεια, ξεκινάει ένα βουνό; Από τους πρόποδές του ή από τις ρίζες του; Η βροχή που το ποτίζει και είναι απαραίτητη για τη συντήρησή του είναι κομμάτι του βουνού; Συναποτελούν τη νομική του οντότητα; Η ακτιβίστρια δημοσιογράφος Άννα Γκριρ αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τον ανθρωπομορφισμό που έχει τοποθετηθεί στον κεντρικό άξονα του κινήματος των δικαιωμάτων της Φύσης. Αναρωτιέται γιατί πρέπει να κάνουμε λόγο για νομικά πρόσωπα και όχι για «νομικά δέντρα» ή «νομικές λίμνες». Κατά τη γνώμη της, μ’ αυτόν τον τρόπο «κινδυνεύουμε να διεκδικούμε τον σεβασμό μόνο απέναντι σε ό,τι διαθέτει ανθρώπινα χαρακτηριστικά ή απευθύνεται με κάποιον τρόπο στην ανθρώπινη εμπειρία. Αντίθετα, θα πρέπει να αναπτύξουμε νομικά συστήματα στα οποία ο άνθρωπος θα αντιμετωπίζεται ως μέρος της Φύσης και της ζώσας ύλης και όχι ως το αλάνθαστο επίκεντρό της». Με πιο απλά λόγια, η Γκριρ δεν διεκδικεί νομικά δικαιώματα για τα δέντρα και τις λίμνες, αλλά δεντρικά και λημνικά δικαιώματα. 

Θα μπορούσε κάποιος να σχολιάσει ότι μια τέτοια διεκδίκηση μοιάζει ακόμα πιο ιδεαλιστική, ουτοπική και απλησίαστη. Απ’ την άλλη βέβαια, αν σήμερα, στην εποχή της επίγνωσης, της πρόσβασης και της παγκοσμιοποιημένης πληροφορίας δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τη θέση που κατέχουμε στον πλανήτη που μας περιβάλλει, τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες που έχουμε απέναντί του αλλά και την εξάρτησή μας από τα φυσικά στοιχεία -από όλα ανεξαιρέτως τα φυσικά στοιχεία- ίσως πρέπει να αρχίσουμε σοβαρά να αναθεωρούμε τη δική μας υπόσταση. Τι νόημα έχει να προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τα ζώα και τα φυτά ως πρόσωπα -φυσικά ή νομικά- αν τελικά πρόκειται να τα κάνουμε σαν τα μούτρα μας;

The post Χλωροφύλλη, παιδεία, ελευθερία: Ο αγώνας για τα νομικά δικαιώματα των δέντρων appeared first on 2045.gr.

Αντιμετωπίζετε συχνά το φαινόμενο της διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος στο σπίτι ή το εξοχικό σας; Είστε φίλος του camping στην ύπαιθρο ή κάποια παραλία στις μικρές ή μεγάλες αποδράσεις σας από την καθημερινότητα; Χρησιμοποιείτε μήπως τροχόσπιτο στις καλοκαιρινές διακοπές σας; Αν απαντήσατε ναι σε ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω ερωτήματα τότε μάλλον θα έχετε σκεφθεί (αν δεν έχετε αποκτήσει ήδη) και το ενδεχόμενο αγοράς μιας γεννήτριας.

Τώρα έχετε μια ακόμα καλύτερη επιλογή. Άλλωστε, μπορεί η γεννήτρια να έδινε λύση στο βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζατε, αλλά γεννούσε και μια σειρά άλλων,  που δημιουργούσαν δεύτερες σκέψεις για το αν θα τη θέσετε σε λειτουργία. Τεράστιος όγκος, που δημιουργούσε πρόβλημα στη μεταφορά της, αδύνατη η χρήση σε κλειστό χώρο, ανυπόφορος θόρυβος και αποπνικτική ατμόσφαιρα, συνθήκες που δεν μπορούσατε να υποστείτε για παραπάνω από μερικά λεπτά και βέβαια απαραίτητη η χρήση καυσίμου (αερίου ή πετρελαίου) που στις σημερινές συνθήκες μάλλον καθιστά ασύμφορη τη χρήση της. Προσθέστε στα παραπάνω και την περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Πείτε αντίο λοιπόν στις κλασσικές γεννήτριες και υποδεχθείτε τους φορητούς σταθμούς ενέργειας της EcoFlow. Την εταιρεία που ιδρύθηκε μόλις το 2016, αλλά προσφέρει ήδη μια ευρεία γκάμα ενεργειακών λύσεων για κάθε ανάγκη, φιλικών προς το περιβάλλον, τα οποία διατίθενται σε περισσότερες από 85 χώρες σε όλο τον κόσμο. Σ’ αυτές προστέθηκε πρόσφατα και η Ελλάδα, μέσω της συνεργασίας με την Info Quest Technologies, προσφέροντας την ευχέρεια στους Έλληνες καταναλωτές να γνωρίσουν τα καινοτόμα προϊόντα της EcoFlow, που έχουν συγκεντρώσει αρκετά βραβεία και διακρίσεις από διεθνή Μέσα και πιστοποιημένους φορείς.

Δύο σειρές προϊόντων: EcoFlow River και EcoFlow Delta

Είπαμε προηγουμένως ότι το εύρος των φορητών σταθμών ενέργειας της EcoFlow έρχεται να καλύψει κάθε ανάγκη, γι’ αυτό και η εταιρεία έχει χωρίσει σε δύο μεγάλες κατηγορίες τις προτάσεις της. Η σειρά EcoFlow River δίνει έμφαση στην φορητότητα και αποτελεί ιδανική πρόταση για εκείνους που χρειάζονται ενέργεια σε κάποια εξόρμησή τους: στο camping σε μια απομονωμένη παραλία της Νότιας Εύβοιας ή δίπλα στη Νέδα. Τέσσερις επιλογές, τα River, River mini, River Max και River Pro έρχονται να προσφέρουν χωρητικότητα από 210 Wh έως και 720 Wh, με το μέγιστο τους βάρος να φθάνει μέχρι τα 7,7 κιλά και όλα εξοπλισμένα με μια ειδική λαβή, έτσι ώστε να μπορείτε να τη μεταφέρετε όπου θέλετε και να φορτίζετε όλες τις συσκευές που έχετε μαζί σας: τα smartphones ή τα φορητά ηχεία, το laptop ή ακόμα και κάποια καφετιέρα, καλύπτοντας ταυτόχρονα τις ανάγκες πολλαπλών συσκευών, χάρη στις υποδοχές τυπικής πρίζας, USB-A αλλά και USB-C, ανάλογα με το μοντέλο που έχετε στην κατοχή σας.

Αν η φορητότητα είναι το ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης σειράς, το δεύτερο είναι η ταχύτατη φόρτιση χάρη στην πατενταρισμένη τεχνολογία X-Stream, που υπόσχεται ροή ενέργειας με εντυπωσιακό ρυθμό.

Ωραία όλα αυτά θα πείτε, αλλά εύλογα θα αναρωτιέστε που θα φορτίσετε το EcoFlow που αποκτήσατε σε περίπτωση που η χωρητικότητά του δεν σας φθάσει. Με τρεις εύκολους τρόπους θα σας απαντήσουμε: μέσω μιας κλασικής πρίζας, του φορτιστή του αυτοκινήτου σας ή ακόμα ενός ηλιακού πάνελ, που επίσης προσφέρει η EcoFlow.

Επιπρόσθετα, αν επιλέξετε το River Max, η αρθρωτή κατασκευή του σας επιτρέπει δυνατότητα επιλογής χωρητικότητας μεταξύ 288 Wh και 576 Wh, ενώ για οποιοδήποτε μοντέλο μπορείτε να αποκτήσετε μια επιπλέον μπαταρία για να έχετε πάντα μαζί σας την ενέργεια που χρειάζεστε.

Αν η σειρά River απευθύνεται σε ανάγκες μικρής διάρκειας εξορμήσεων, η σειρά EcoFlow Delta έρχεται να καλύψει τις ανάγκες επαγγελματιών ή ακόμα και ολόκληρων νοικοκυριών σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Και η συγκεκριμένη σειρά απαρτίζεται από τέσσερα μοντέλα (Delta, Delta mini, Delta Max και Delta Pro), με την ισχύ τους να κυμαίνεται μεταξύ 882 Wh και 3600 Wh, ενώ βέβαια μια extra μπαταρία μπορεί εκτοξεύσει τη χωρητικότητα σε πολύ μεγαλύτερα νούμερα.

Πέρα από τις φορητές συσκευές μας, η σειρά Delta μπορεί να καλύψει τις ανάγκες φόρτισης βασικών οικιακών συσκευών, όπως ψυγεία και πλυντήρια, μέχρι τη φόρτιση ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου. Επιπρόσθετα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα EcoFlow Delta με ενεργοβόρα εργαλεία, όπως τα κομπρεσέρ ή ακόμα και με εξωτερικές δραστηριότητες, όπως ο φωτισμός και ο ήχος ενός μεγάλου χώρου. Πόσο μεγάλου; Η EcoFlow προσφέρει τη δυνατότητα να συνδυάσετε έως και 25 σταθμούς EcoFlow Delta, που διευρύνει τα όρια πέρα από κάθε φαντασία. Με λίγα λόγια, τα ExoFlow Delta το ιδανικό back up για τη λειτουργία του σπιτιού ή οποιουδήποτε άλλου χώρου.

Τα τέσσερα μοντέλα EcoFlow Delta, όπως και εκείνα της River, υπόσχoνται και ταχύτατο γέμισμα της δικής τους μπαταρίας, σε ποσοστό 0-80% μέσα σε λιγότερο από μία ώρα.

Τα ηλιακά πάνελ EcoFlow προσφέρουν μια ολοκληρωμένη, «πράσινη» λύση

Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, η φόρτιση των σταθμών EcoFlow γίνεται με τρεις τρόπους, όμως αν θέλετε μια πλήρως πράσινη λύση η εταιρεία προσφέρει την ευχέρεια απόκτησης και των δικών της ηλιακών πάνελς.

Τρία μοντέλα, από 110W έως 400 W, προσφέρουν εξαιρετική αποδοτικότητα, δυνατότητα χρήσης κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, αφού φέρουν πιστοποίηση ανθεκτικότητας στο νερό και τη σκόνη (IP67 και ΙΡ68) και μεγάλη διάρκεια ζωής. Το μονοκρυσταλλικό πάνελ των 110W έρχεται με θήκη προστασίας που γίνεται και βάση, το πάνελ των 160W είναι η χρυσή τομή μεταξύ ισχύος και φορητότητας (έχει βάρος 7 κιλά), ενώ στο πάνελ των 400W η προστατευτική θήκη μετατρέπεται σε βάση με δυνατότητα περιστροφής έως και 90 μοίρες, για να «αιχμαλωτίζει» όσο το δυνατό περισσότερο ήλιο.

Αν μέχρι τώρα η απόφαση απόκτησης μιας γεννήτριας ήταν γεμάτη διλήμματα, τα προϊόντα της EcoFlow διώχνουν κάθε πιθανή αμφιβολία και δεύτερη σκέψη. Χάρη στην απίστευτη ευελιξία τους, την ταχεία φόρτισή τους, τις δικλείδες ασφάλειας που διαθέτουν και τον εύκολο χειρισμό τους (ακόμα και μέσω ενός smartphone, χάρη στο ομώνυμο app), τα προϊόντα της EcoFlow αποτελούν την ιδανική επιλογή. Μια επιλογή που σέβεται και τις ανάγκες σας, αλλά και το φυσικό περιβάλλον.

Μάθετε περισσότερα εδώ https://www.infoquest.gr/el/ecoflow ή επικοινωνήστε  στο e-mail: Ecoflow@info.quest.gr

The post Με τους φορητούς σταθμούς ενέργειας της EcoFlow δεν θα ξεμείνετε ποτέ από ισχύ appeared first on 2045.gr.

Η ώρα είναι δώδεκα το μεσημέρι. Οι τελευταίοι κάτοικοι της Μυκόνου μαζί με το επιχειρησιακό κλιμάκιο που επέβλεψε την εκκένωση του νησιού και το πολιτικό προσωπικό που επισφράγισε τον χαρακτηρισμό του ως «οριστικά μη κατοικήσιμο», επιβιβάζονται στην «Κιβωτό». Το πρυμναίο κατάστρωμα του πλοίου που θα τους μεταφέρει στον Πειραιά για την πρώτη φάση της μετεγκατάστασής τους, είναι σπαρμένο με κάμερες. Πίσω τους, δεκάδες ρεπόρτερ και κινηματογραφιστές απ’ όλον τον κόσμο φιλοδοξούν να καταγράψουν με λέξεις και εικόνες το τέλος της ανθρώπινης παρουσίας στο σύμπλεγμα των Κυκλάδων έπειτα από 5000 ιστορικά και προϊστορικά χρόνια. 

Τα περισσότερα Κυκλαδονήσια έχουν ήδη εγκαταλειφθεί από την προηγούμενη δεκαετία. Η πολυετής ανομβρία και η άνοδος της θερμοκρασίας τα μετέτρεψαν σε αβίωτες επιπλέουσες ερήμους, ενώ τα δύο απανωτά τσουνάμι που σάρωσαν το Αιγαίο το 2038 κατάπιαν δεκάδες λιμάνια και παράκτιους οικισμούς και προκάλεσαν ανεπίστρεπτες καταστροφές σε καλλιέργειες και υποδομές. 

Σε μια εβδομάδα από σήμερα, η «Κιβωτός» θα επιστρέψει στη Μύκονο για να μεταφέρει τους δημοσιογράφους που θα καλύψουν την τελετή ανακήρυξης του Κεντρικού Αιγαίου σε υποβρύχιο πάρκο (αυτό είναι το σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης για τη διατήρηση κάποιας τουριστικής ροής στην περιοχή, με κρουαζιερόπλοια και ιστιοπλοϊκά), αλλά η σημερινή συγκυρία είναι αυτή που συγκινεί περισσότερο την παγκόσμια κοινή γνώμη. Ας μην ξεχνάμε ότι εδώ γεννήθηκε ο Δυτικός Πολιτισμός. Από την περασμένη εβδομάδα στα media κυριαρχούν φράσεις όπως «υδάτινη Πομπηία» και «σύγχρονη Ατλαντίδα», ενώ δεν λείπουν και οι φονταμενταλιστικές πινελιές, οι αναπόφευκτες αναφορές στα Σόδομα. 

Υπερβολές, σίγουρα, αλλά όπως και να το δεις, ο συμβολισμός της στιγμής είναι βαρύς. Οι «ίπποι πέτρινοι με τη ράχη ορθή» του Ελύτη δεν θα καλπάζουν πια κάτω από το εκτυφλωτικό φως του ελληνικού ήλιου και το απαράμιλλο γαλάζιο του ουρανού του Αιγαίου. Θα βουλιάζουν χρόνο με τον χρόνο στα σκοτεινά έγκατα μιας θάλασσας που μετατράπηκε σε κλιματικό κολαστήριο.

Κυκλάδες 2050, μια ρεαλιστική προβολή 

Η εικόνα που προηγήθηκε είναι φανταστική, δεν πρόκειται να τη βιώσουμε ως  πραγματικότητα. Σίγουρα όχι μέχρι το 2050 και σίγουρα όχι στην καθολικότητα της ολοκληρωτικής εξαφάνισης των Κυκλάδων. Τα νησιά του Αιγαίου δεν θα ερημοποιηθούν ούτε θα βουλιάξουν. Μέχρι τα μέσα του αιώνα που διανύουμε, όμως, θα έχουν υποστεί τις πρώτες σοβαρές συνέπειες που θα επιφέρει η κλιματική αλλαγή στην ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. 

Στην τελευταία μεγάλη έρευνα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που δημοσίευσε η διαΝΕΟσις τον Οκτώβριο του 2021, εκτιμάται ότι μέχρι το 2050 στην Ελλάδα θα βιώνουμε ετησίως 15-20 περισσότερες μέρες καύσωνα, ενώ η βροχόπτωση θα μειωθεί από 10% – 30%. Κατά συνέπεια, «οι ημέρες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς θα αυξηθούν από 15% έως και 70% και τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα είναι πολύ πιο συχνά». Με βάση την κλίμακα που έχει διαμορφώσει η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος του ΟΗΕ (IPCC), «συνολικά στο επίπεδο της χώρας, αν ισχύσει το ‘καλό’ σενάριο RCP 2.6, η θερμοκρασία θα αυξηθεί περί τους 2 βαθμούς μέχρι τα μέσα του αιώνα. Αν ισχύσει το ‘μεσαίο’ RCP 4.5 θα αυξηθεί μέχρι και 2,5 βαθμούς, ενώ αν ισχύσει το εφιαλτικό RCP 8.5, η αύξηση θα φτάσει τους 3,4 βαθμούς στην ηπειρωτική Ελλάδα». 

“H Μεσόγειος χαρακτηρίζεται ως κλιματικό hotspot, ως περιοχή όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εμφανίζονται με μεγαλύτερη ένταση.”

Κωνσταντίνος Καρτάλης

Ο Κωνσταντίνος Καρτάλης, καθηγητής στον τομέα Φυσικής Περιβάλλοντος του ΕΚΠΑ και συντονιστής της έκθεσης της διαΝΕΟσις, υπογραμμίζει ότι τα συγκεκριμένα σενάρια δεν είναι υποθετικά ή φανταστικά. Είναι φαινόμενα που θα βιώσουμε στο εγγύς μέλλον και η έκτασή τους θα εξαρτηθεί από την άμεση και βραχυπρόθεσμη συμπεριφορά μας και -κυρίως- τα μέτρα που θα λάβουμε. «Η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται ήδη, σε όλες τις χώρες του κόσμου, σε διαφορετική ένταση και με διαφορετικές επιπτώσεις, ανάλογα με την περιοχή», εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Καρτάλης. «Και σε όλες τις μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, η Μεσόγειος χαρακτηρίζεται ως κλιματικό hotspot, ως περιοχή δηλαδή όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εμφανίζονται με μεγαλύτερη ένταση, μεγαλύτερη συχνότητα και μεγαλύτερη διάρκεια». 

Ήδη, στην περιοχή της μεσογειακής λεκάνης καταγράφεται μια αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία, όπως τονίζει ο κ. Καρτάλης, «δεν είναι υποθετική ούτε υπολογισμός που προκύπτει από προσομοιωτές και κλιματικά μοντέλα – είναι αποτέλεσμα πραγματικών μετρήσεων». Πραγματικότητα είναι και η συστηματική άνοδος της στάθμης της θάλασσας σε όλη τη Μεσόγειο, «η οποία δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή, αλλά δεν είναι ευκαταφρόνητη», ενώ καταγράφεται και «μια ιδιαίτερα αυξημένη συχνότητα, ένταση και διάρκεια των ακραίων καιρικών φαινομένων». Περιορίζοντας την εστίαση στον ελλαδικό χώρο και δη στο κεντρικό και νότιο Αιγαίο, ο καθηγητής εξηγεί ότι «στην περιοχή των Κυκλάδων θα υπάρξει μια σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία τους καλοκαιρινούς μήνες μπορεί να φτάσει μέχρι και τους δυόμιση ή και τρεις βαθμούς Κελσίου, ανάλογα με το ποια θα είναι η εξέλιξη του φαινομένου του θερμοκηπίου. Ακόμα και στο αισιόδοξο σενάριο, προβλέπεται μια σημαντική αύξηση δύο βαθμών Κελσίου». Άλλες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που σίγουρα (και σύντομα) θα γίνουν αισθητές στις Κυκλάδες είναι «η μείωση του υετού, των βροχοπτώσεων και η αύξηση των καυσονικών επεισοδίων». 

Και τα τρία αυτά φαινόμενα αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά και σε πολλά επίπεδα τη ζωή των κατοίκων αλλά και των επισκεπτών των νησιών. 

Περισσότεροι καύσωνες, λιγότερο νερό 

Η πιο άμεση και πιο σοβαρή συνέπεια της αύξησης της θερμοκρασίας, του πολλαπλασιασμού των καυσώνων και της μείωσης των βροχοπτώσεων στα νησιά, θα είναι η έλλειψη πόσιμου νερού. Σε γενικές γραμμές, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα λειψυδρίας. Προσφάτως, το National Geographic τη χαρακτήρισε ως μία από τις χώρες με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν απόθεμα νερού στη Μεσόγειο, σημειώνοντας, όμως, ότι υπάρχει τεράστια γεωγραφική ανισότητα στην κατανομή αυτού του αποθέματος. Σε ό,τι αφορά τα νησιά, η πρόβλεψη των ερευνητών του περιοδικού είναι απαισιόδοξη: «οι υπόγειοι αποταμιευτήρες αδειάζουν γρηγορότερα απ’ ό,τι γεμίζουν και αν συνεχιστεί η κατανάλωση σ’ αυτούς τους ρυθμούς, η φυσική αναπλήρωση δεν θα είναι δυνατή». 

Ο Θοδωρής Κολυδάς είναι καθησυχαστικός ως προς το αποθεματικό του νερού στα νησιά. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο διευθυντής της ΕΜΥ, «τα φετινά δεδομένα ήταν πολύ ικανοποιητικά στις Κυκλάδες. Τα επίπεδα των νερών είναι υψηλότερα από τα συνήθη. Βοήθησαν και οι χιονοπτώσεις, παρότι τα χιόνια δεν κρατάνε πολύ στα βουνά των νησιών. Ακόμα και το γεγονός ότι οι θάλασσες του Αιγαίου είναι πιο ζεστές τα τελευταία καλοκαίρια μπορεί να ερμηνευθεί ως κάτι θετικό: σημαίνει ότι θα έχουμε πολύ περισσότερα νερά στον υδροφόρο ορίζοντα, γιατί θα προκληθεί μεγαλύτερη εξάτμιση, η οποία θα εντείνει τη δυναμική των βαρομετρικών συστημάτων. Βραχυπρόθεσμα, τουλάχιστον, η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας είναι καλό νέο». 

Το Αιγαίο ήταν όντως ζεστό τα προηγούμενα καλοκαίρια. Σύμφωνα με τις μετρήσεις του Συστήματος «Ποσειδών», ο θαλάσσιος καύσωνας που σημειώθηκε στο δεύτερο μισό του 2021 ανέβασε τη μέση ημερήσια θερμοκρασία των νερών στους 28 βαθμούς, τέσσερις περισσότερους από τα προηγούμενα χρόνια. Ο Θοδωρής Κολυδάς υπενθυμίζει ότι οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις κάνουν λόγο για μειωμένες βροχοπτώσεις και ξηρασία, αλλά επιλέγει πάλι να είναι ψύχραιμος απέναντί τους: «Ας μην ξεχνάμε ότι στον Ελλαδικό χώρο και δη στον νησιωτικό, έχουν καταγραφεί πολλές περίοδοι ξηρασίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι τα θερμά έτη πολλαπλασιάζονται, αλλά ό,τι συμβαίνει με τις υψηλές θερμοκρασίες, συμβαίνει και με τις χαμηλές. Στη χώρα μας, για παράδειγμα, παρατηρούμε τα τελευταία χρόνια μεγάλους κι έντονους χιονιάδες. Αντίστοιχο φαινόμενο καταγράφηκε και στη δεκαετία του ‘60, που ήταν μια από τις πιο κρύες δεκαετίες του 20ου αιώνα για την Ελλάδα». 

Τα θερμά έτη στα οποία αναφέρεται ο κ. Κολυδάς δεν έχουν πολλαπλασιαστεί απλώς, έχουν γίνει η σύγχρονη νόρμα. Το 2016 χαρακτηρίστηκε από τη NASA ως το θερμότερο έτος που βίωσε η ανθρωπότητα από τότε που εφαρμόζονται οι σύγχρονες μετεωρολογικές μετρήσεις (από το 1880 δηλαδή), ενώ το 2019, το 2020 και το 2021 συμπεριλήφθηκαν στις επτά θερμότερες χρονιές στην ιστορία των μετρήσεων. Αν αυτή η διαδοχή θερμών ετών συνεχιστεί στον ίδιο ρυθμό, μέχρι τα μέσα του αιώνα μας αναμένεται να έχει μια δεύτερη άμεση επίπτωση στη ζωή των κατοίκων των Κυκλάδων: «Είναι σίγουρο ότι η άνοδος της θερμοκρασίας, συνδυασμένη με τη μείωση της βροχόπτωσης, θα επηρεάσει τις καλλιέργειες και την κτηνοτροφική παραγωγή στα νησιά», εξηγεί ο Κωνσταντίνος Καρτάλης. «Τα επίπεδα της υγρασίας του εδάφους θα ελαττωθούν, η γη θα απωλέσει ποσοστό της γονιμότητάς της και είναι πιθανό κάποια στιγμή να μην μπορεί να υποστηρίξει τις αγροτικές καλλιέργειες». Σταδιακά, η ξηρασία θα επιφέρει αλλοιώσεις ακόμα και στο τοπίο. Ο καθηγητής φέρνει ως παράδειγμα τις πεζούλες, τις χαρακτηριστικές αναβαθμίδες που απαντώνται σε όλα σχεδόν τα νησιά του Αιγαίου: «Οι πεζούλες φτιάχτηκαν στο παρελθόν, όταν ακόμα η κλιματική αλλαγή δεν υπήρχε ούτε ως συζήτηση, προκειμένου να συγκρατηθεί το χώμα και να δημιουργηθούν στα πρανή -στις κατωφέρειες του αναγλύφου- μικροί κήποι, αγροί και περιβόλια. Όσο αυξάνεται η θερμοκρασία, μειώνεται η βροχόπτωση και το έδαφος γίνεται ξερικό όμως, οι αναβαθμίδες αυτές υπόκεινται σε διάβρωση. Η καταστροφή τους αποτελεί σημαντική αλλοίωση του κυκλαδίτικου τοπίου και απομάκρυνση από την παραδοσιακή του εικόνα, όπως την έχουμε σήμερα στο μυαλό μας».

Σημαντικότατη αλλοίωση του τοπίου (και όχι μόνο) θα επιφέρει και η σταδιακή άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η πύκνωση φαινομένων όπως οι θυελλογενείς μετεωρολογικές παλίρροιες και οι κυματικές καταιγίδες, που συμπεριλήφθηκαν στις προβλέψεις της προ δεκαετίας έρευνας της Τράπεζας της Ελλάδος για την Κλιματική Αλλαγή και τη Βιωσιμότητα. Το κακό σενάριο προβλέπει τον μόνιμο κατακλυσμό των παράκτιων εκτάσεων, τη μετακίνηση των ζωνών Αγιαλού και Παραλίας και εκτεταμένη παράκτια διάβρωση, η οποία μπορεί να προκαλέσει υφαλμύρωση των υπόγειων παράκτιων υδροφορέων, αλλά και βλάβες στις υποδομές (λιμάνια, παραθαλάσσιοι οδικοί άξονες, παράκτια αεροδρόμια, συστήματα αποχέτευσης, μονάδες επεξεργασίας λυμάτων κλπ). 

Ο Θοδωρής Κολυδάς εμφανίζεται και σ’ αυτόν τον τομέα καθησυχαστικός,  εκτιμώντας ότι οι Κυκλαδίτες δεν χρειάζεται να ανησυχούν για την άνοδο της στάθμης του Αιγαίου, αφού η Μεσόγειος είναι μια κλειστή θάλασσα και δεν αναμένεται να επηρεαστεί δραματικά από το λιώσιμο των πάγων. Παρατηρεί, όμως, ότι «στο εξής ίσως πρέπει να υπάρξει πρόνοια και να δημιουργηθούν μηχανισμοί για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων φαινομένων, όπως ένας σεισμός ή ένα τσουνάμι, ειδικά στις περιοχές όπου καταγράφεται πύκνωση των μεγάλων συστημάτων που προκαλούν θυελλώδεις ανέμους». Όπως εξηγεί ο διευθυντής της ΕΜΥ, «Σε κάποιες μεσογειακές χώρες αναπτύσσονται ήδη πειραματικά προειδοποιητικά συστήματα για τσουνάμι, ενώ κι εδώ είναι θετική εξέλιξη η αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας από γραμματεία σε Υπουργείο, προκειμένου να ενοποιηθούν όλοι οι φορείς που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Χρειάζεται χρόνος, βέβαια, και γενναίες επενδύσεις για κάτι τέτοιο. Απ’ όσο γνωρίζω, ήδη έχουν προβλεφθεί κάποια σημαντικά κονδύλια για αναβάθμιση των ραντάρ και για την ανάπτυξη προειδοποιητικών συστημάτων για πλημμύρες». 

Βιωσιμότητα ή όλεθρος 

Κάθε συζήτηση για το εγγύς ή το απώτερο μέλλον περιοχών με χαρακτηριστικά τόσο ιδιαίτερα όσο τα νησιά των Κυκλάδων, ξεκινά υποχρεωτικά από τη σκληρή πραγματικότητα που διαμορφώνει η κλιματική αλλαγή και καταλήγει στο ζήτημα της ενέργειας. Οι μονάδες αφαλάτωσης που μπορούν να αποτελέσουν λύση για την ύδρευση και την άρδευση των νησιών καταναλώνουν τεράστια ποσά ενέργειας. Τα συστήματα ψύξης και κλιματισμού που θα επιτρέψουν την ποιοτική διαβίωση κατοίκων κι επισκεπτών στις αυξημένες θερμοκρασίες που έρχονται, καταναλώνουν τεράστια ποσά ενέργειας. Ο τουρισμός, η βαριά βιομηχανία της σύγχρονης κυκλαδίτικης οικονομίας, γιγαντώνει έτσι κι αλλιώς εδώ και δεκαετίες τις ενεργειακές ανάγκες των νησιών κατά τους θερινούς μήνες. 

Ο Κώστας Κομνηνός, γενικός διευθυντής του μη κερδοσκοπικού Δικτύου Αειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ) βιώνει, αναλύει και προσπαθεί να αντιμετωπίσει το ενεργειακό ζήτημα των ελληνικών νησιών καθημερινά. Όπως εξηγεί, «Αυτή τη στιγμή, τα νησιά χωρίζονται σε δύο κατηγορίες ως προς την ενεργειακή τους ταυτότητα: σ’ αυτά που είναι διασυνδεδεμένα με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα και στα μη διασυνδεδεμένα, τα οποία καταναλώνουν πετρέλαιο ή μαζούτ». Κατά την εκτίμησή του, «το καλύτερό χαρτί που διαθέτουμε για την εξασφάλιση την ενεργειακής επάρκειας των νησιών είναι οι νέες διασυνδέσεις, οι οποίες προχωρούν με βάση το δεκαετές πλάνο του ΑΔΜΗΕ, που επικαιροποιείται κάθε χρόνο κι εγκρίνεται από τη ρυθμιστική αρχή ενέργειας». Κάποια νησιά, όμως, θα παραμείνουν μη διασυνδεδεμένα για περισσότερα χρόνια, «οπότε εκεί εξετάζουμε πιο αυτόνομες λύσεις, υβριδικά συστήματα που συνδυάζονται με μονάδες αποθήκευσης ενέργειας». 

Γι’ αυτά τα νησιά, ο στόχος είναι η φυσική ενεργειακή αυτονομία, η δημιουργία ενός ανεξάρτητου συστήματος χωρίς καλώδιο, το οποίο θα τροφοδοτείται από τοπικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ακόμα και για τα διασυνδεδεμένα νησιά, η παραγωγή ενέργειας από τοπικές ΑΠΕ κι ενδεχομένως η αποθήκευσή της, είναι σημαντικό κομμάτι του ενεργειακού σχεδιασμού, αφού σύμφωνα με τον κ. Κομνηνό «μπορεί να εξασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια με τοπικά διαθέσιμους πόρους σε περίπτωση που προκύψει κάποια κρίση με την εισαγόμενη ενέργεια, κάποια βλάβη στο καλώδιο ή ακόμα κι ένα σφάλμα που θα οδηγήσει σε διακοπή της παροχής ρεύματος». 

Κοντολογίς, η αξιοποίηση των ΑΠΕ κρίνεται επιβεβλημένη σε κάθε επιχειρησιακό σχεδιασμό για τα νησιά και θα γίνεται όλο και πιο αναγκαία στην προσπάθειά μας να μειώσουμε τα επίπεδα των αερίων του θερμοκηπίου που εκπέμπονται από τους πετρελαϊκούς σταθμούς και την κατανάλωση λιγνίτη. Σε ό,τι αφορά τις Κυκλάδες ειδικά, ο προγραμματισμός των έργων μετάβασης από την κατανάλωση ορυκτών πόρων για την παραγωγή ηλεκτρισμού στην αξιοποίηση των τοπικά διαθέσιμων ΑΠΕ, έχει ορίζοντα δεκαετίας. Ο Κώστας Κομνηνός, μάλιστα, εκτιμά ότι είναι εφικτό αυτά τα έργα να δρομολογηθούν, να ωριμάσουν και να υλοποιηθούν ακόμα κι εντός της τρέχουσας δεκαετίας. Ο δρόμος προς τη βιωσιμότητα, όμως, δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Στη συζήτηση για τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά μπαίνουν υποχρεωτικά δύο σημαντικά ζητήματα: το στοίχημα της δίκαιης μετάβασης και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν οι εγκαταστάσεις των ΑΠΕ. 

«Στην περίπτωση των Κυκλάδων, όπως και του βορείου Αιγαίου και της Κρήτης, η δίκαιη μετάβαση (just transition) αφορά τους θερμικούς σταθμούς. Τους ανθρώπους που εργάζονται εκεί, τις συνεργαζόμενες εταιρείες και συνολικά την όποια οικονομία εξαρτάται απ’ αυτούς», εξηγεί ο Κώστας Κομνηνός, υπογραμμίζοντας ότι «από την πλευρά της Ευρώπης η στρατηγική για τη δίκαιη μετάβαση έχει ήδη θεσμοθετηθεί, γιατί ο ενεργειακός μετασχηματισμός έχει καταστεί επείγουσα υπόθεση. Έτοιμες είναι και οι μελέτες του ελληνικού Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ πλέον εμφανίζονται και τα χρηματοδοτικά εργαλεία. Ήδη, το δίκτυο ΔΑΦΝΗ υποστηρίζει πολλούς Δήμους ώστε να εκπονήσουν τις δικές τους μελέτες και προτάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση». 

Το ζήτημα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε ό,τι αφορά τις ΑΠΕ είναι πολυεπίπεδο. Όπως εξηγεί ο Κώστας Κομνηνός, για τις άμεσες συνέπειες που μπορεί να έχουν στο τοπικό οικοσύστημα οι εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών, ηλιακών συλλεκτών και οι χώροι αποθήκευσης της ενέργειας, υπάρχει ήδη ένα καλό ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο ενώ και η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που διαθέτουν επαρκή νομοθεσία σε ό,τι αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήματα. «Υπάρχει όμως και το ζήτημα της αλλοίωσης του τοπίου, το οποίο δεν συγκαταλέγεται ρητώς στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που αναφέρονται στις διάφορες μελέτες» παρατηρεί ο κ. Κομνηνός. «Κι εδώ διαφοροποιούμαστε από την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, όπου το ανάγλυφο του εδάφους περιλαμβάνει τεράστιες επίπεδες εκτάσεις. Στη δική μας γεωγραφία υπάρχει πολυμορφία κι έντονες διαφορετικότητες. Τα νησιά μας είναι ως επί το πλείστον βουνίσια και το καλό αιολικό δυναμικό συγκεντρώνεται στις βουνοκορφές, με αποτέλεσμα οι ανεμογεννήτριες να τοποθετούνται εκεί και να είναι εμφανείς από πολλά σημεία, αλλοιώνοντας την εικόνα του φυσικού τοπίου». Αυτός είναι ο λόγος που το δίκτυο ΔΑΦΝΗ προάγει πλέον τις προσπάθειες να μετακινηθούν τα μεγαλύτερης κλίμακας έργα στον θαλάσσιο χώρο – μιλάμε δηλαδή για πλωτές ανεμογεννήτριες ή και υπεράκτιες, με θεμελίωση στον βυθό της θάλασσας. Κι αυτές, βεβαίως, επηρεάζουν το θαλάσσιο οικοσύστημα, αλλά όπως σχολιάζει ο κ. Κομνηνός «οι επιπτώσεις συνολικά μειώνονται, λύνεται σε κάποιο σημαντικό βαθμό το ζήτημα των αισθητικών επιπτώσεων, ενώ αποφεύγονται και οι συγκρούσεις χρήσεων γης στις ιδιοκτησίες των νησιών». 

“H πανάκριβη κυκλαδίτικη γη δημιουργεί σημαντικά προβλήματα με τις απαλλοτριώσεις, εντείνοντας κατ’ επέκταση το ζήτημα των λυμάτων και της διαχείρισης των απορριμμάτων στα νησιά.”

Το ζήτημα των «συγκρούσεων» σχετίζεται άμεσα με ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα που ήδη αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των νησιών του Αιγαίου και το οποίο αναμένεται να οξυνθεί μέσα στις επόμενες δεκαετίες: το ζήτημα των λυμάτων και της διαχείρισης των απορριμμάτων. «Σε όλα τα νησιά το μεγάλο πρόβλημα είναι οι χώροι υγειονομικής ταφής», παρατηρεί ο Θοδωρής Κολυδάς (είναι κι ο ίδιος Κυκλαδίτης, κατάγεται από την Άνδρο). «Σε ορισμένες περιοχές η γη είναι πανάκριβη και δημιουργούνται μεγάλα προβλήματα με τις απαλλοτριώσεις. Συχνά αναπτύσσονται διχόνοιες μεταξύ των κατοίκων, αλλά και ανταγωνισμοί και αντιδικίες μεταξύ των Δήμων. Δυστυχώς, σ’ αυτό το πρόβλημα δεν φαίνεται να υπάρχει οριζόντια λύση. Κάθε νησί έχει τα δικά του χαρακτηριστικά και πρέπει να το αντιμετωπίσει διαφορετικά». 

Σ’ αυτό συμφωνεί απόλυτα και ο Κώστας Κομνηνός: «Μιλάμε υποχρεωτικά για tailor made λύσεις, για κοστούμια που πρέπει να ραφτούν αποκλειστικά πάνω σε κάθε νησί. Δεν έχουμε, δυστυχώς, την πολυτέλεια του ‘one size fits all’. Δεν υπάρχει κάποιο πλάνο που να μπορεί να εφαρμοστεί με την ίδια αποτελεσματικότητα από τη Δονούσα ως την Τήνο και από την Τήνο στην Ικαρία και στη Σαμοθράκη». Οι επιστήμονες και οι μηχανικοί του δικτύου ΔΑΦΝΗ αντιμετωπίζουν κάθε νησί σαν ένα αυτόνομο οικοσύστημα και επιχειρούν ολιστικές και διασυνδεδεμένες προσεγγίσεις σε όλους τους τομείς των υποδομών: στη διαχείριση των υδατικών πόρων, στα λύματα και τα απορρίμματα, στην ενέργεια και την αποδοτικότητα, στις μεταφορές, αλλά και σε παρεμβάσεις που αφορούν την εργασία και τον βιώσιμο τουρισμό. «Σ’ αυτήν τη φιλοσοφία της διασύνδεσης των υποδομών -sector coupling είναι η αγγλική ορολογία- εδράζεται η πρωτοβουλία ‘Έξυπνα Νησιά’» αναλύει ο κ. Κομνηνός. Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, μάλιστα, υλοποιείται ήδη το έργο ‘Κύθνος, Έξυπνο Νησί’, η πρώτη ολιστική παρέμβαση που επιχειρεί το δίκτυο ΔΑΦΝΗ στις Κυκλάδες. 

And what about our precious tourists? 

Εδώ και δεκαετίες οι Κυκλάδες ζουν σε μεγάλο βαθμό από και για τον τουρισμό. Στις επόμενες δεκαετίες, όμως, ο τουρισμός είναι βέβαιο ότι θα επηρεαστεί από την κλιματική αλλαγή, ενώ παράλληλα θα την επιτείνει. 

Όπως επισημαίνεται στην έρευνα της διαΝΕΟσις, «μια επιφανειακή ανάγνωση των δεδομένων που μας παρουσιάζουν οι κλιματικοί δείκτες θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να έχει και μια θετική επίπτωση στον τουρισμό της Ελλάδας: η τουριστική περίοδος μπορεί να επιμηκυνθεί. Το καλοκαίρι μπορεί να κρατά από τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο – και αυτό είναι κάτι που θα έρθει σχετικά σύντομα». Ο Κωνσταντίνος Καρτάλης, όμως, προειδοποιεί ότι «οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να στρέψουν κάποιους επισκέπτες των Κυκλάδων σε άλλες τουριστικές περιοχές του πλανήτη, όπου η θερμοκρασία δεν θα είναι τόσο επιβαρυμένη. Το πώς, λοιπόν, θα αναδιαταχθεί η τουριστική αγορά δεν είναι εύκολο να εκτιμηθεί. Το μόνο βέβαιο είναι ότι θα  υπάρξουν αυξημένες θερμικές συνθήκες οι οποίες θα επιβαρύνουν τον πολίτη, τον επισκέπτη και τον εργαζόμενο των νησιών». 

Ο κ. Καρτάλης εκτιμά ότι «όλα τα νησιά πρέπει άμεσα να λειτουργήσουν με βάση τη φέρουσα ικανότητά τους. Με βάση, δηλαδή, τις δυνατότητες που προσφέρει το φυσικό τους περιβάλλον για την εξυπηρέτηση των αναγκών του μόνιμου πληθυσμού και του τουρισμού. Η Σαντορίνη για παράδειγμα, έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια των αντοχών της. Το ίδιο θα συμβεί και στη Μύκονο -αν δεν έχει συμβεί ήδη- και στην Τήνο. Στο εξής, η ανάπτυξη των νησιών θα πρέπει να προσαρμοστεί στις αντοχές του φυσικού περιβάλλοντος και στις πιέσεις που δημιουργεί η κλιματική κρίση. Αν αυτό δεν συμβεί έγκαιρα και συνεχίσουν εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες να αποβιβάζονται κάθε καλοκαίρι σε νησιά χωρίς επαρκή υδατικά αποθέματα, χωρίς επαρκή αγροτική παραγωγή και χωρίς επαρκή ενέργεια για την ηλεκτροδότηση και την ψύξη των καταλυμάτων και των τουριστικών μονάδων, οι επιπτώσεις στην ποιότητα του τουρισμού θα είναι εμφανείς». Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο καθηγητής, «Ήδη, πολλές τουριστικές περιοχές στον πλανήτη έχουν αποφασίσει να βάλουν ένα μέτρο στην επισκεψιμότητά τους, όχι γιατί θέλουν να χάσουν χρήματα, αλλά γιατί αντιλαμβάνονται ότι αν δεν το κάνουν θα χάσουν σίγουρα χρήματα και μάλιστα πολύ περισσότερα». 

Για τον Κώστα Κομνηνό, μεγάλο στοίχημα στο εξής θα αποτελέσει η χωροταξία των νησιών – οι χρήσεις γης και οι πολεοδομικές προβλέψεις. «Μέχρι σήμερα, χάρη σε πολιτισμικούς, περιβαλλοντικούς και πολεοδομικούς περιορισμούς η ανάπτυξη στις Κυκλάδες συγκρατήθηκε κατά κάποιον τρόπο. Άλλα νησιά της Ευρώπης όπως η Μαγιόρκα και η Μινόρκα δεν είχαν αυτό το προνόμιο. Η οικιστική και τουριστική ανάπτυξη εκεί ήταν ραγδαία και αλλοίωσε δραματικά τον χαρακτήρα τους. Ευτυχώς, τα εξειδικευμένα πολεοδομικά σχέδια για τα νησιά που βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στα σκαριά φαίνεται ότι προχωρούν, έστω και με πολλές δυσκολίες και παρατράγουδα σε ό,τι αφορά την ανάθεση και τη διεκπεραίωσή τους. Είναι διαδικασίες που ξεκίνησαν από την προηγούμενη κυβέρνηση και συνεχίζονται. Τώρα βρισκόμαστε στο σημείο όπου πρέπει να ληφθούν στρατηγικές αποφάσεις για το πού χτίζουμε, τί χτίζουμε, ποιους οικισμούς επεκτείνουμε και πώς δημιουργούμε τις υποδομές που θα εξυπηρετήσουν αυτούς τους οικισμούς. Η ανάπτυξη πρέπει να γίνεται πάνω στον δεδομένο χώρο και ο χώρος πρέπει να είναι οργανωμένος, προκειμένου να επιτρέψει μια αποτελεσματική ανάπτυξη. Αυτό νομίζω ότι είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο και -ευτυχώς- υπάρχουν κάποια ελπιδοφόρα στοιχεία προς αυτήν την κατεύθυνση». 

Ένα διαφορετικό μέλλον

Αντίθετα με όσα επιτάσσει η πολιτική επικοινωνία σε περιόδους οικονομικών κρίσεων, κανείς δεν θα τολμήσει να χαρακτηρίσει την κλιματική κρίση ως ευκαιρία για τα νησιά ή για οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Κανενός η ζωή δεν θα βελτιωθεί από τις αλλαγές που συμβαίνουν και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν. Η προσαρμογή σ’ αυτές τις αλλαγές, όμως, θα είναι σημαντική για την επιβίωση όλων. Στην περίπτωση των Κυκλάδων και συνολικά των νησιών του Αιγαίου, η προσαρμογή ίσως μεταφραστεί σε σημαντικές αλλαγές του τρόπου ζωής των κατοίκων  και -κυρίως- σε απομάκρυνση από το σημερινό μοντέλο βιοπορισμού των κατοίκων τους. 

«Προσωπικά, ευελπιστώ ότι τα νησιά θα καταφέρουν να είναι πιο ισορροπημένα σε ό,τι αφορά την οικονομία τους», σημειώνει ο Κώστας Κομνηνός. «Να μην έχουν αποκλειστική εξάρτηση από τον τουρισμό κι αυτό να τους δίνει τη δυνατότητα να αναπτύσσονται πιο ήπια, αξιοποιώντας βεβαίως τα οφέλη του τουρισμού, αλλά ταυτόχρονα, διασυνδέοντάς τα δραστηριότητες στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα, η αναβίωση του οποίου είναι στρατηγικής σημασίας». 

Ο Θοδωρής Κολυδάς επισημαίνει με τη σειρά του την ανάγκη απαγκίστρωσης των νησιών από το σημερινό εποχικό τουριστικό μοντέλο: «Πέρα από τα έργα υποδομής, τη δημιουργία ασφαλέστερων λιμανιών και κέντρων υγείας, πρέπει να δοθούν και κίνητρα προκειμένου η νεολαία να παραμένει στα νησιά – να υπάρχουν δουλειές και υγιής ανάπτυξη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Και με τον τουρισμό μπορεί να συμβεί αυτό, αρκεί να αλλάξουν κάποιες νοοτροπίες και επιδιώξεις. Στην Άνδρο, για παράδειγμα, λειτουργεί ήδη το πρότζεκτ Andros Roots που απευθύνεται σε περιπατητές, σε ανθρώπους που τους αρέσει η φύση κι επισκέπτονται το νησί χειμώνα για να γνωρίσουν τα μονοπάτια του, που διασχίζουν πανέμορφες προστατευόμενες περιοχές Natura». 

Για τον Κωνσταντίνο Καρτάλη, το μέλλον των νησιών και η ευζωία των κατοίκων τους θα κριθεί σήμερα, στον παρόντα χρόνο. «Τα προβλήματα είναι βέβαιο ότι θα προκύψουν στο εγγύς μέλλον. Το αν θα λυθούν θα εξαρτηθεί από το πώς θα ανταποκριθεί σήμερα στην πρόκριση της κλιματικής αλλαγή η πολιτεία μας, οι κυβερνήσεις μας αλλά και η διεθνής κοινότητα. Απαιτείται εγρήγορση απ’ όλους και εμπιστοσύνη στην επιστημονική κοινότητα. Εγώ αυτό θα ‘λεγα πως είναι το βασικό μήνυμα: έγκαιρη λήψη μέτρων με υπομονή στον χρόνο και με γνώση ότι το περιβάλλον και δη το νησιωτικό περιβάλλον που είναι ιδιαίτερα ευάλωτο, δεν έχει άπειρες αντοχές. Αυτές τις αντοχές πρέπει να προστατεύσουμε». 

The post Κυκλάδες, 31 Αυγούστου 2050 appeared first on 2045.gr.