Είναι περιττό να πούμε ότι ο κλάδος που χτυπήθηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα τους τελευταίους 18 μήνες, είναι ο τουρισμός. Οι υπηρεσίες φιλοξενίας, ψυχαγωγίας και μεταφορών επλήγησαν βαρύτατα κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης, ενώ αλυσιδωτές είναι οι επιπτώσεις στις μεταφορές, στην εστίαση, το εμπόριο και μια σειρά άλλων κλάδων που άμεσα ή έμμεσα σχετίζονται με την τουριστική δραστηριότητα. Δεν υπάρχει ούτε ένας τουριστικός προορισμός διεθνώς που να μην επηρεάστηκε από την πρωτοφανή κρίση, και οι πρώτες ενδείξεις ανάκαμψης οδηγούν πολλούς επιχειρηματίες, εκπροσώπους και συλλογικούς φορείς του τουρισμού στην προσπάθεια να αφήσουν πίσω τους την πανδημία.

Όσο ομόθυμη όμως κι αν είναι η βούληση να επανέλθουμε στην κανονικότητα, ο ιός που μας ταλαιπωρεί δεν τη συμμερίζεται. Μήπως λοιπόν αντί για την πολυπόθητη επάνοδο στην κανονικότητα –όπως τουλάχιστον την εννοούσαμε και την προσλαμβάναμε το 2019–, να προετοιμαζόμαστε για προσαρμογή σε μία νέα κανονικότητα; Η απάντηση στο όχι και τόσο ρητορικό ερώτημα έρχεται απ’ όσα διαδραματίζονται και προλέγονται για τον τουριστικό κλάδο.

“Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για επάνοδο στα προ κρίσης μεγέθη σε ορίζοντα τριετίας, αλλά οι πιο συγκρατημένες εκτιμήσεις καταλήγουν στο ότι η πλήρης επάνοδος δεν θα έρθει πριν το 2025.“

Τα εμβόλια ως πηγή αισιοδοξίας

Κινητήριος μοχλός της αισιοδοξίας των εκπροσώπων του τουριστικού κλάδου είναι αν μη τι άλλο τα εμβολιαστικά προγράμματα που σε αρκετές περιοχές του πλανήτη προχωρούν και επεκτείνονται. Στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών όμως, ο εμβολιασμός πόρρω απέχει από το να είναι καθολικός. Η χώρα μας, όπως και όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, δέχονται επισκέπτες που είτε έχουν εμβολιαστεί, είτε έχουν υποβληθεί σε διαγνωστικό έλεγχο, είτε έχουν (πιστοποιημένα) νοσήσει από COVID-19. Το ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό αν μη τι άλλο διευκολύνει τις μετακινήσεις, αλλά προφανώς δεν συνεπάγεται ότι απομακρύνει και τις όποιες ανησυχίες.

Όπως επισημαίνουν αρκετοί αναλυτές, η ταξιδιωτική φοβία που συνδέεται άμεσα με τον κορονοϊό θα συνεχίζει να λειτουργεί ανασταλτικά κυρίως για τα διεθνή ταξίδια – ακόμη και στις περιπτώσεις όπου χώρες με μηδενική ή ελάχιστη διάδοση του ιού, σχημάτισαν μεταξύ τους ταξιδιωτικές φούσκες ή διαδρόμους ασφαλούς και γρήγορης διέλευσης. Οι δυνητικοί ταξιδιώτες είναι ακόμη επιφυλακτικοί, ειδικά αν δεν έχουν ακόμη εμβολιαστεί. Αλλά ακόμη και οι εμβολιασμένοι ανησυχούν. Οι παραλλαγές του ιού που επελαύνουν διεθνώς –λόγω και των εκατομμυρίων ταξιδιωτών που τις διαδίδουν– καθιστούν ακόμη πιο δυσεπίλυτο τον γρίφο της ταξιδιωτικής συμπεριφοράς στο εγγύς μέλλον.

Συνακόλουθα, η οικονομική κρίση που συνδέεται και ανατροφοδοτείται από την πανδημία, λειτουργεί ανασταλτικά για τα ταξίδια. Οι πολυάριθμοι άνθρωποι που έχασαν τη δουλειά τους τους τελευταίους μήνες, όσοι υπέστησαν μείωση των εισοδημάτων τους και αυτοί που βιώνουν εργασιακή ανασφάλεια είναι απίθανο να ταξιδέψουν – ειδικά στο εξωτερικό. Η ανεργία που συνδέεται με τον κλάδο του τουρισμού μάλιστα έχει εκτοξευτεί σε πρωτοφανή ύψη: 100 εκατομμύρια εργαζόμενοι έχασαν την εργασία τους πέρυσι, και παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο πόσοι εξ αυτών θα επανέλθουν στην αγορά.

Οι προσωπικές ανάγκες στο επίκεντρο

Οι ειδικοί προβλέπουν ότι η τουριστική βιομηχανία θα αναπροσαρμοστεί ακολουθώντας τις απαιτήσεις των τουριστών. Στο μέλλον, η επιλογή των διακοπών δεν θα γίνεται βάσει του προορισμού ή συγκεκριμένων αξιοθέατων, αλλά θα διαμορφωθεί βάσει των ενδιαφερόντων και των προσωπικών αναγκών των ταξιδιωτών. Εν προκειμένω, βασική απαίτηση θα είναι η υγιεινή, η τήρηση των πρωτοκόλλων και η διαφύλαξη της υγείας όλων των εμπλεκόμενων.

Οι νέες τάσεις θέλουν τις ειδικές και θεματικές μορφές τουρισμού να πρωταγωνιστούν: Τουρισμός υγείας και ευεξίας, αθλητικός και περιπέτειας, θρησκευτικός και πολιτιστικός τουρισμός. Οι ατομικές ανάγκες που στην πλειονότητά τους «καταπιέστηκαν» κατά τη διάρκεια του πανδημικού εγκλεισμού, πιθανότατα θα είναι κομβικές και θα πρέπει να καλυφθούν κατά την επόμενη μέρα.

Το πιθανότερο είναι ότι τα ταξίδια σε μεγάλα γκρουπ θα σημειώσουν επίσης κάμψη, καθώς ολοένα και λιγότεροι θα είναι πρόθυμοι να ταξιδέψουν στοιβαγμένοι με άλλους 50 στο ίδιο πούλμαν. Η συνακόλουθη αύξηση των εξατομικευμένων και οικογενειακών ταξιδιών αναμένεται να είναι καθοριστική για τη βιομηχανία.

Οι προσδοκίες από τα ταξίδια θα είναι αυξημένες, καθώς τα ηλιοβασιλέματα και τα αρχαία μνημεία δεν θα αποτελούν πια μονοσήμαντο πόλο έλξης επισκεπτών. Αντιθέτως, στην εξίσωση θα είναι παρούσες και οι προσφερόμενες υπηρεσίες σε όλα τα στάδια του τουριστικού πακέτου.

Η κομβική αξιοποίηση της τεχνολογίας

Οι τουρίστες θα αναζητούν ολοένα και περισσότερο ολοκληρωμένες ταξιδιωτικές εμπειρίες. Από την αρχική αναζήτηση και επιλογή προορισμού, έως την αναχώρηση και την επιστροφή στο σπίτι. Η τεχνολογία διαδραματίζει ήδη κομβικό ρόλο, ο οποίος αναμένεται να διευρυνθεί στο μέγιστο βαθμό.

Εφαρμογές, πλατφόρμες και ιστοσελίδες όπως το Trip.com αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν στην επόμενη μέρα. Η διευκόλυνση των μετακινήσεων, των κρατήσεων αλλά και όλων των διαδικασιών που σχετίζονται με το ταξίδι, κρίνονται επίσης θεμελιώδεις. Το check-in χωρίς επαφή σε ξενοδοχεία και αεροδρόμια, οι εικονικές περιηγήσεις σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους και άλλα σημεία ενδιαφέροντος {Δείτε το άρθρο μας}

Όπως αναφέρει ο Τζέιμς Λιανγκ, πρόεδρος της μητρικής εταιρείας η δυνατότητα να «ζωντανεύουν» οι προορισμοί, τα αξιοθέατα και τα καταλύματα στην οθόνη του δυνητικού ταξιδιώτη θα είναι κομβικά για την ανάκαμψη.  Άξια αναφοράς είναι και η μελέτη που εκπόνησε η Trip σε συνεργασία με την Google, και από την οποία προέκυψε ραγδαία άνοδος των ταξιδιών τελευταίας στιγμής, και σε κάθε περίπτωση σε χρονικά διαστήματα πολύ μικρότερα σε σύγκριση με το παρελθόν: Το 80% των πρόσφατων κρατήσεων πραγματοποιήθηκαν το τελευταίο δεκαπενθήμερο πριν την αναχώρηση, όταν προ της πανδημίας ο μέσος όρος ήταν 36 ημέρες πριν την αναχώρηση. Σημαντικός παράγοντας είναι και η ευελιξία στις ακυρώσεις και τον επαναπρογραμματισμό των ταξιδιών.

Πώς θα μετριαστούν οι ιλιγγιώδεις απώλειες;

“Σύμφωνα με τους αναλυτές της McKinsey, η αθροιστική πτώση των ταξιδιωτικών εισπράξεων έως την επάνοδο στα προπανδημικά επίπεδα, θα κινηθεί μεταξύ 3-8 τρισεκατομμύρια δολάρια.”

Τα ιλιγγιώδη ποσά υπογραμμίζουν το γεγονός ότι η ανάκαμψη θα είναι αργή και βέβαια δεν θα έρθει ταυτόχρονα και οικουμενικά. Γι’ αυτό καλούν τις κυβερνήσεις και τους παράγοντες του κλάδου να προετοιμαστούν επαναπροσδιορίζοντας τις δομές, τις υπηρεσίες και βέβαια το προσφερόμενο προϊόν. Βασικοί άξονες σε αυτή την κατεύθυνση είναι:

• Η αντιμετώπιση των ανησυχιών των ταξιδιωτών. Οι βασικότερες εξ αυτών σχετίζονται με την υγεία: Αφενός την επιδημιολογική κατάσταση των περιοχών, όσο και τις υγειονομικές υποδομές. Σημαντικός άξονας είναι και η ασφαλιστική κάλυψη, και κατά πόσο πχ τα συμβόλαια εγγυώνται την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη κατά το ταξίδι.

• Η προετοιμασία για αργή ανάκαμψη (Κατά το αισιόδοξο σενάριο –που προσώρας δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται η επάνοδος στο 85% των αφίξεων και των εσόδων στα επίπεδα θα σημειωθεί φέτος, ενώ η πλήρης ανάκαμψη θα έρθει έως το τέλος του 2023. Στο απαισιόδοξο σενάριο όμως, φέτος θα φτάσουμε στο 60% των εσόδων του 2019, ενώ η πλήρης ανάπτυξη θα σημειωθεί ακόμη αργότερα).

• Ο εγχώριος τουρισμός πιθανότατα θα ανακάμψει ίσως και ένα έως δύο χρόνια γρηγορότερα από τα ταξίδια στο εξωτερικό.

• Οι ταχύτητες ανάκτησης ποικίλλουν ανάλογα με τις αγορές. Η ισχυρότερη και ταχύτερη ανάπτυξη αναμένεται στις χώρες και τους προορισμούς που διαθέτουν ισχυρό εγχώριο τουρισμού και υψηλής ποιότητας δίκτυα χερσαίων μεταφορών, καθώς πιθανότατα πολλοί ταξιδιώτες θα συνεχίσουν να αποφεύγουν τις αερομεταφορές.

• Η εξάρτηση από τα εγχώρια ταξίδια και τα μη ταξίδια θα καθορίσει πιθανώς την ανάκαμψη

Αλλαγές που θα μείνουν

Τα πρωτόκολλα που έχει εκπονήσει το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού αναμένεται να μείνουν μαζί μας για αρκετό καιρό. Τα ξενοδοχεία, τα αεροπλάνα, τα εστιατόρια, τα μουσεία και κάθε χώρος που δέχεται τουρίστες θα ακολουθεί συγκεκριμένα πρωτόκολλα όσον αφορά τον καθαρισμό, την απολύμανση, τον προστατευτικό εξοπλισμό του προσωπικού, αλλά και τη μείωση του συνωστισμού, τη βελτίωση του εξαερισμού και τη χρήση συμπληρωματικών μέσων όπως θερμικές κάμερες κ.ά.

Αρκετοί βέβαια αναμένουν ότι οι αλλαγές θα είναι πρόσκαιρες, και γρήγορα θα αρθούν. Κρίνοντας όμως από άλλες κομβικές αλλαγές στον κλάδο, οι οποίες επήλθαν πχ μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11^ης Σεπτεμβρίου, άλλοι προβλέπουν ότι ο μετασχηματισμός θα είναι μόνιμος. Ουδείς φανταζόταν, για παράδειγμα, ότι οι αυστηροί έλεγχοι στα αεροδρόμια θα συνεχίζονται 20 χρόνια μετά τις επιθέσεις στις ΗΠΑ. Κι όμως, έχουν ενταχθεί στη «νέα κανονικότητα», τόσο που πλέον οι περισσότεροι τους προσπερνούν. Ενδεχομένως λοιπόν η «νέα νέα κανονικότητα» να λάβει μόνιμο χαρακτήρα κι έπειτα από ένα δύο χρόνια να μη μας απασχολεί ούτε κατ’ ελάχιστο. Στην Ασία για παράδειγμα η χρήση μάσκας και η σχολαστική απολύμανση των χεριών στα μέσα μεταφοράς και κυρίως στα αεροπλάνα έχει καθιερωθεί σε συντριπτικά ποσοστά μετά την πρώτη επιδημία του SARS το 2003, αλλά και ως τακτική για την αντιμετώπιση της εποχικής γρίπης. 

Η πανδημική κρίση ως ευκαιρία

Όπως επισημαίνει η έκθεση του ΟΟΣΑ, η κρίση αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία προκειμένου να κινηθούμε προς «δικαιότερα, πιο βιώσιμα και πιο ανθεκτικά μοντέλα τουριστικής ανάπτυξης». Οι διαρθρωτικές αδυναμίες του κλάδου και η ευπάθειά του σε εξωτερικούς κραδασμούς αποδείχθηκε περίτρανα τους τελευταίους μήνες, αναδεικνύοντας την ανάγκη διαφοροποίησης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας. Σημαίνουσα είναι επίσης η καλύτερη δυνατή προετοιμασία για την αντιμετώπιση αντίστοιχων ή σοβαρότερων καταστάσεων στο μέλλον, η ενθάρρυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού και βέβαια η εγκαθίδρυση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου με έμφαση στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής – ή έστω στη μείωση της αρνητικής επίπτωσης του κλάδου, μέσω της μείωσης εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, υπερκατανάλωσης νερού και καυσίμων κ.ά.

Θα την αξιοποιήσουμε όμως αυτή την «ευκαιρία»; Ή θα βιαστούμε να επιστρέψουμε στην προπανδημική κανονικότητα με ό,τι αυτή συνεπαγόταν για τον πλανήτη και την υγεία μας;

The post Πώς η COVID άλλαξε οριστικά τα ταξίδια appeared first on 2045.gr.

Η οικουμενική μάχη με την πανδημία βρίσκεται στην κορύφωσή της και όλοι ελπίζουμε ότι στο τέλος θα νικήσει η ανθρωπότητα και όχι ο ιός. Προκειμένου όμως να συμβεί αυτό, είναι σαφές ότι θα πρέπει να εμβολιαστεί η συντριπτική πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού, ούτως ώστε να πάψει να κυκλοφορεί, και συνεπώς να μεταλλάσσεται ο SARS-CoV-2. Η διαδικασία του εμβολιασμού όμως προχωρά με πολύ αργά βήματα διεθνώς, με την εξαίρεση ορισμένων πλούσιων χωρών που έχουν δεσμεύσει την πλειονότητα των διαθέσιμων εμβολίων. Περίπου τέσσερα στα πέντε εμβόλια που παράγονται διεθνώς, κατευθύνονται σε χώρες υψηλού και μεσαίου εισοδήματος, ενώ μόλις το 0,2% χορηγείται σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.

“Το πρόβλημα προφανές: Τα εμβόλια, προς το παρόν, δεν αρκούν για όλους τους κατοίκους του πλανήτη. Επομένως, οι χώρες που τα παράγουν, αλλά κυρίως όσες έχουν την οικονομική δυνατότητα διασφαλίζουν τις διαθέσιμες δόσεις για τους πολίτες τους.”

Προκειμένου να επιλυθεί το πρόβλημα, αρκετοί προτείνουν την άρση της προστασίας των πατεντών. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανακοίνωση της κυβέρνησης Μπάιντεν ότι οι ΗΠΑ προτίθενται να υποστηρίξουν την πρόταση για άρση των πατεντών ειδικά για τα εμβόλια κατά της Covid-19, προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση, αλλά και άφθονες αντιδράσεις. Αφενός, όσοι θεωρούν ότι η άρση των πνευματικών δικαιωμάτων των εν λόγω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας είναι μονόδρομος για να αυξηθεί η προσφορά εμβολίων διεθνώς και να καλυφθεί το ταχύτερο δυνατό η ζήτηση. Αφετέρου, όσοι επισημαίνουν ότι η πρόταση κινείται στο επίπεδο των εντυπώσεων, και δεν πρόκειται να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στην ύφεση της πανδημίας. Πού όμως εντοπίζεται η αλήθεια;

Πώς λειτουργούν οι πατέντες;

Η πατέντα (ή το «πατέντο» όπως χαρακτηριστικά επονομάζεται στους κόλπους της εγχώριας φαρμακοβιομηχανίας) είναι το καθεστώς προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων φαρμάκων ή εμβολίων. To καθεστώς προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων των εμβολίων είναι αρκετά περίπλοκο, αλλά για να το απλουστεύσουμε θα λέγαμε ότι πρόκειται για την ανταμοιβή της καινοτομίας και έναν έμμεσο τρόπο προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι φαρμακοβιομηχανίες να επενδύσουν στην έρευνα και ανάπτυξη πολυδάπανων και αμφίβολης αποτελεσματικότητας σκευασμάτων.

Όπως επισημαίνουν αρκετοί ειδικοί, εφόσον δεν υπήρχαν καν οι πατέντες των εμβολίων –όπως μαξιμαλιστικά ζητούν ορισμένοι– θα ήταν πρακτικά ασύμφορο για μια φαρμακοβιομηχανία ακόμη και να μπει στη χρονοβόρα και πολυδάπανη διαδικασία έρευνας ενός εμβολίου που θα μπορούν να αντιγράψουν οι ανταγωνιστές της, σχεδόν αμέσως μετά την εμπορική κυκλοφορία του.

Η προστασία είναι πολυετής και διαρκεί συνήθως έως και 20 έτη, με το σκεπτικό ότι εκτός από τις διαδικασίες έρευνας και ανάπτυξης, απαιτούνται και χρονοβόρες διαδικασίες κλινικών δοκιμών και εγκρίσεων. Θα πρέπει ασφαλώς να συνυπολογίζουμε το γεγονός ότι τα περισσότερα φάρμακα και εμβόλια δεν φτάνουν καν στην εγκριτική διαδικασία.

Ποιοι είναι υπέρ

Αρκετές χώρες ανά τον κόσμο, οι οποίες διαθέτουν εκτεταμένες και προηγμένες δυνατότητες παραγωγής εμβολίων όπως η Ινδία, η Βραζιλία, η Αίγυπτος, η Νότια Αφρική κ.ά., πιέζουν εδώ και μήνες για την άρση των πατεντών. Η πρόσφατη επιδημική έξαρση στην Ινδία έφερε το ζήτημα πιο πιεστικά στην επικαιρότητα, καθώς η ασιατική χώρα θα επιθυμούσε να παράγει εμβόλια εντός συνόρων. Επισημαίνεται βέβαια ότι οι Ινδοί ιθύνοντες δεν επιθυμούν να συμβεί το ίδιο και εντός συνόρων. Υπέρ της άρσης φέρονται και άλλες χώρες παραγωγής και ανάπτυξης εμβολίων όπως η Κίνα και η Ρωσία, παρότι δεν το έχουν ακόμη πράξει για τα δικά τους εμβόλια.

Υπέρ της άρσης όμως εκφράζονται και αρκετοί ειδικοί, επιστήμονες, νομπελίστες και πολιτικοί πλούσιων χωρών. Αρκετοί επίσης επισημαίνουν ότι η καινοτομία δεν εξαντλείται στις μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, καθώς προέρχεται και από μικρότερες εταιρείες βιοτεχνολογίας ή ακόμη και startups που αναγκάζονται να αναζητούν –συνήθως μάταια– χρηματοδότηση για να αναπτύξουν φάρμακα και εμβόλια.

Ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγιεσούς επαίνεσε την αμερικανική πρόταση ως μία «μνημειώδη στιγμή στον αγώνα κατά της Covid-19», αναγνωρίζοντας ότι η άρση των πατεντών θα αμβλύνει την εμβολιαστική ανισότητα. O επικεφαλής του ΠΟΥ έχει κατ’ επανάληψη ζητήσει την άρση των πατεντών προκειμένου να αντιμετωπιστεί η COVID-19. Αντίστοιχες είναι οι εκκλήσεις και άλλων διεθνών οργανισμών όπως η UNESCO.

Ποιοι είναι κατά

Εκτός από τις φαρμακοβιομηχανίες που παράγουν εμβόλια, την αντίθεσή τους στην πρόταση των ΗΠΑ εκφράζουν αρκετές κυβερνήσεις ανά τον κόσμο – πιθανότατα λόγω των εντατικών πιέσεων που ασκεί το φαρμακευτικό λόμπι. Στην προτεινόμενη άρση προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων–που σημειωτέον πρέπει να εγκριθεί από την ολομέλεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου– αντιτίθετο στο πρόσφατο παρελθόν τόσο η αμερικανική κυβέρνηση, όσο και η ΕΕ, αλλά και τρίτες χώρες, όπως η Ελβετία και η Ιαπωνία. 

«Ποιος θα αναπτύξει εμβόλια την επόμενη φορά;» αναρωτήθηκε στο twitter ο επικεφαλής της Vesper Health.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τηρεί προς το παρόν μία μάλλον αμφίθυμη στάση απέναντι στις πατέντες. Παρότι σχεδόν όλα τα υψηλόβαθμα στελέχη αναγνωρίζουν ότι πρέπει να αυξηθεί η παραγωγή εμβολίων και να ενισχυθεί η εξαγωγή τους σε όλες τις χώρες του πλανήτη, επισημαίνουν ότι η άρση των πατεντών δεν θα συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση. Ειδικά αν διατηρηθεί το σημερινό status-quo: Αρκετές χώρες παραγωγής εμβολίων όπως οι ΗΠΑ και το Ην. Βασίλειο απαγορεύουν τις εξαγωγές, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τις χώρες που εξάγουν πρώτες ύλες απαραίτητες για την παραγωγή τους.

Προς αυτή την κατεύθυνση, στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής της ΕΕ συζητήθηκε η προοπτική δημιουργίας ενός μηχανισμού εκτάκτου ανάγκης, ο οποίος στην πράξη θα υποχρεώνει τις φαρμακοβιομηχανίες να παραχωρούν προσωρινές άδειες παραγωγής των εμβολίων τους σε τρίτους, κατά τη διάρκεια επειγουσών καταστάσεων, όπως προφανώς είναι και η τρέχουσα. Όπως είναι εύλογο, θα προβλέπεται αποζημίωση για την παραχώρηση των πνευματικών δικαιωμάτων.

Αυτό άλλωστε συμβαίνει ήδη εν μέρει. Η AstraZeneca για παράδειγμα έχει ήδη συνάψει συμφωνίες με παραγωγούς εμβολίων στην Ινδία, τη Βραζιλία και άλλες χώρες, ενώ το ίδιο έχει συμβεί με το ρωσικό Ινστιτούτο Γκαμαλέγια που αδειοδότησε εργοστάσια ανά τον κόσμο για την παραγωγή του Sputnik-V.

Τι θα κάνει η Ελλάδα;

Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία είναι ιδιαίτερα ενεργή στην παραγωγή φαρμάκων, με εξαγωγική παρουσία σε τουλάχιστον 80 χώρες ανά τον κόσμο. Όπως εξηγούν στο 2045.gr παράγοντες του κλάδου, είναι εντελώς διαφορετικής τάξης και δυσκολίας η παραγωγή γενόσημων φαρμάκων και εμβολίων. Στη χώρα μας άλλωστε δεν υπάρχει εργοστάσιο παραγωγής εμβολίων. Ακόμη όμως κι αν αίρονταν οι πατέντες, θα χρειαζόταν επένδυση της τάξης των 20-30 εκατ. ευρώ και βέβαια η πρόσληψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, προκειμένου η χώρα να μπει στον διεθνή χάρτη της παραγωγής μετά από 15-18 μήνες. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, εγχώριες φαρμακοβιομηχανίες που εξέφρασαν σε διερευνητικό επίπεδο το ενδιαφέρον τους για την παραγωγή εμβολίων (τόσο του Sputnik-V όσο και του σκευάσματος της moderna), δεν έλαβαν σαφείς απαντήσεις από τους αρμόδιους των αντίστοιχων εταιρειών και οργανισμών.

Πόσο θα βοηθήσει;

Η άρση των πατεντών, όπως είναι λογικό, θα επιτρέψει την αύξηση της παραγωγής εμβολίων. Όχι όμως σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς η παραγωγή των εμβολίων (ειδικά κατά της covid) είναι μία εξαιρετική σύνθετη και απαιτητική διαδικασία που απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, εξειδικευμένο και εκπαιδευμένο προσωπικό, αυστηρότατα πρωτόκολλα ασφαλείας. Σημαντική παράμετρος είναι και η έλλειψη πρώτων υλών η οποία αποτελεί το βασικότερο ίσως εμπόδιο στην αύξηση της παραγωγής.

Εξάλλου, η άρση των πατεντών είναι πιθανό να διαφοροποιήσει την εστίαση από τα πραγματικά προβλήματα της εμβολιαστικής αλυσίδας, που είναι η παραγωγή και η διανομή των εμβολίων. Θα ήταν φρόνιμο, ισχυρίζονται πολλοί, οι πλούσιες χώρες να μοιραστούν δόσεις με τις φτωχότερες, αντί απλώς να μοιραστούν τη «συνταγή». «Η κατάργηση της προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων δεν είναι πανάκεια» δήλωσε ο Στιβ Μπέιτς, διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής Bioindustry Association. «Η παράδοση στις κυβερνήσεις των χωρών ενός βιβλίου συνταγών χωρίς τα συστατικά, τις συμφωνίες, την υποδομή και το πολυπληθές εργατικό δυναμικό με τις υψηλές δεξιότητες που απαιτούνται για τη χορήγηση ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων, δεν πρόκειται να προσφέρει γρήγορα βοήθεια σε όλους όσους το χρειάζονται», προειδοποίησε.

Από την άλλη, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι οι χώρες που ζητούν την παραίτηση των φαρμακοβιομηχανιών από τα πνευματικά τους δικαιώματα, αντιμετωπίζουν σοβαρότατα προβλήματα από την τρέχουσα πανδημία, και απλώς ζητούν την ευκαιρία να παραγάγουν εμβόλια χωρίς τον φόβο των ποινικών διώξεων από τους κατόχους τους. Όπως τονίζει και ο Τζον Νκενασόνγκ, διευθυντής του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Αφρικής: «Πρέπει να είναι στη σωστή πλευρά όταν γράφεται η ιστορία της πανδημίας».

The post Πατέντες εμβολίων: Είναι λύση η άρση της προστασίας τους; appeared first on 2045.gr.

Ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική κυριαρχία μεταξύ των ισχυρών κρατών αλλά των μεγάλων εταιρειών του κλάδου εντείνεται διαρκώς και εξελίσσεται σε έναν ακήρυχτο –αλλά ταυτόχρονα ιδιαίτερα δαπανηρό, χρονοβόρο και κοπιαστικό– πόλεμο. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας είναι ένα από τα βασικότερα όπλα του πολέμου αυτού που εκτυλίσσεται σε δικαστικές αίθουσες και δικηγορικά γραφεία ανά τον πλανήτη.

Το φαινόμενο βέβαια δεν είναι καινούριο. Οι αδερφοί Ράιτ που κατοχύρωσαν πρώτοι την πατέντα του αεροπλάνου επιδόθηκαν σε έναν πολυδαίδαλο δικαστικό αγώνα προκειμένου να εμποδίσουν δυνητικούς ανταγωνιστές από το να δραστηριοποιηθούν στον κλάδο. H μάχη τους κάθε άλλο παρά επιτυχής ήταν, καθώς έσπευδαν να μηνύσουν εταιρείες και άλλους εφευρέτες που ασχολούντο με τις αερομεταφορές, με στόχο να αποκομίσουν τεράστια ποσά από τους συμβιβασμούς. Μυθιστορηματικές διαστάσεις έλαβε τόσο η δικαστική όσο και η εξωδικαστική διαμάχη του Τόμας Έντισον με άλλους εφευρέτες που ισχυρίζονταν ότι ήταν εκείνοι που πατένταραν τον ηλεκτρικό λαμπτήρα. Αξιοσημείωτη είναι και η δικαστική περιπέτεια του Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, εφευρέτη του τηλεφώνου, η οποία διήρκεσε περισσότερα από 10 χρόνια και «απλώθηκε» σε περίπου 1.000 αγωγές και ανταγωγές.

Κατά τη διάρκεια του 20^ου αιώνα, ήταν αναρίθμητες οι διαμάχες με επίκεντρο διπλώματα ευρεσιτεχνίας οι οποίες κατέληξαν στις δικαστικές αίθουσες, με την κορύφωση να καταγράφεται τη δεκαετία του 1980 κυρίως μεταξύ αμερικανικών και ιαπωνικών εταιρειών. Η μεγάλη έξαρση όμως καταγράφηκε μετά την εμφάνιση του smartphone με τις μικρές και μεγάλες εταιρείες του κλάδου να κονταροχτυπιούνται εντός κι εκτός δικαστηρίων επί σειρά ετών. Η επταετής διαμάχη της Apple με τη Samsung διδάσκεται ήδη σε σχολές νομικής, αλλά διαρκώς εκκινούν νέες.

Ο λόγος είναι ότι οι κολοσσοί της τεχνολογίας κατοχυρώνουν χιλιάδες πατέντες κάθε χρόνο, οι οποίες μοιραία συμπίπτουν ή προσιδιάζουν, εσκεμμένα ή μη, με τις αντίστοιχες των ανταγωνιστών τους.

Όπου υπάρχει καπνός…

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες δικαστικές διαμάχες η οποία μάλιστα οξύνεται μάλιστα τους τελευταίους μήνες έχει στο επίκεντρό της τα προϊόντα θέρμανσης καπνού (ή e-cigarettes). H Philip Morris International που εμπορεύεται τα IQOS είναι πλέον αντιμέτωπη με την προοπτική να μπλοκαριστούν οι εισαγωγές των προϊόντων της στις ΗΠΑ, έπειτα από σχετικό νομικό αίτημα της British American Tobacco. Η θυγατρική της BAT, Reynolds American, ισχυρίζεται ότι η τεχνολογία που αξιοποιείται στις συσκευές IQOS για τη θέρμανση του καπνού παραβίασε τα κατοχυρωμένα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της. Η απόφαση αναμένεται μέσα στον Μάιο, αλλά εν τω μεταξύ αντίστοιχες υποθέσεις έχουν εκδικαστεί σε δικαστήρια άλλων χωρών.

Το ανώτατο αγγλικό δικαστήριο αποφάσισε πρόσφατα ότι τα εν λόγω διπλώματα ευρεσιτεχνίας των ΒΑΤ ήταν άκυρα, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό της βρετανικής εταιρείας αναφορικά με την τεχνολογία θέρμανσης και όχι καύσης.

Παρότι σε αυτή την περίπτωση δεν αναφερόμαστε σε υψηλή τεχνολογία, είναι μία άκρως σημαίνουσα υπόθεση, αφενός λόγω των δισεκατομμυρίων εσόδων της συγκεκριμένης αγοράς, και αφετέρου λόγω της σημασίας της χρήσης τους στην παγκόσμια προσπάθεια για μείωση του τσιγάρου. Παράλληλα, τα προϊόντα αυτά είναι κομβικά για τη ριζική μεταμόρφωση της καπνοβιομηχανίας που λαμβάνει χώρα την τελευταία δεκαετία, σωρεύοντας εκατομμύρια επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων. Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι η PMI συγκαταλέγεται μεταξύ των 50 κορυφαίων εταιρειών που έχουν υποβάλει διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Η μεγάλη αντεπίθεση από την Κίνα

Εκτός από τις μεμονωμένες εταιρείες, οι κόντρες έχουν λάβει εθνικές και υπερεθνικές διαστάσεις. Πλέον, οι δύο κυρίαρχοι μονομάχοι στον πόλεμο των πατεντών είναι εδώ η Κίνα και οι ΗΠΑ που έχουν ως διακηρυγμένο στόχο να ηγηθούν στην κούρσα της τεχνολογικής εξέλιξης. Πριν μερικούς μήνες μάλιστα, η Κίνα προσπέρασε τις ΗΠΑ για πρώτη φορά σε συνολικό αριθμό καταθετημένων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Σημαντικό ρόλο φιλοδοξεί να παίξει και η Ευρώπη (με πρωτοπόρο τη Γερμανία), όπως και άλλες δυνάμεις που διεκδικούν μερίδιο από την πίτα που ολοένα μεγαλώνει. Βασικό πεδίο μάχης είναι προφανώς η τεχνητή νοημοσύνη με όλα τα παρακλάδια και τις απολήξεις της, όπως και όλες οι υπόλοιπες εκθετικές τεχνολογίες. Σημαντικά είναι τα μερίδια της ιατρικής τεχνολογίας, της φαρμακευτικής και της βιοτεχνολογίας. Εκρηκτική αναμένεται η αύξηση των κατατεθειμένων πατεντών που σχετίζονται με το 5G.

Από μία ανάλυση του Nikkei φαίνεται ότι σε χρονικό άξονα δεκαετίας, η Κίνα θα έχει κυριαρχήσει στις περισσότερες τεχνολογικές υποκατηγορίες. Οι κολοσσοί της τεχνολογίας Baidu και Alibaba Group αναμένεται να είναι οι σημαντικότερες εταιρείες διεθνώς από ποσοτική άποψη. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι Αμερικανοί θα εξαφανιστούν από τον χάρτη. Τουναντίον, 64 από τις 100 κορυφαίες εταιρείες στην κατάθεση πατεντών θα είναι αμερικανικές, ενώ σαφές είναι το προβάδισμά τους και από άποψη ποιότητας των πατεντών.

Τα trolls των πατεντών

Μια πρακτική που εφαρμόζεται διεθνώς εδώ και αρκετά χρόνια παράλληλα με τον πόλεμο της πατέντας, αλλά το τελευταίο διάστημα έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις είναι το «patent trolling». Ουσιαστικά περιγράφει την πρακτική ορισμένων εταιρειών που στρέφονται δικαστικά έναντι άλλων εταιρειών διεκδικώντας αποζημίωση για προσβολή δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Σε πολλές περιπτώσεις, αλλά όχι σε όλες, η πρακτική αυτή έχει αμιγώς κερδοσκοπικά κίνητρα, καθώς οι εταιρείες αγοράζουν σωρηδόν πατέντες, μόνο και μόνο για να προσφύγουν κατά τρίτων, αξιοποιώντας την πρόνοια των σχετικών νόμων που προστατεύουν τους κατόχους πατεντών.

Το πρόβλημα είναι αρκετά εκτεταμένο στις ΗΠΑ, παρά τις ενέργειες προ οκταετίας από την κυβέρνηση Ομπάμα, όταν επιχείρησε να ανακόψει το «κύμα» αγωγών που εκδηλωνόταν στη χώρα.

Το Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και Εμπορικών Σημάτων (USPTO) των Ηνωμένων Πολιτειών ανέλαβε τότε συγκεκριμένες δράσεις που αναχαίτισαν σε κάποιο βαθμό την πληθώρα αγωγών. To βασικότερο είναι ότι απαιτεί από τον κάτοχο της πατέντας να αποκαλύψει ποιος πραγματικά θα επωφεληθεί από την αγωγή και παράλληλα να προσδιορίσει τον αρχικό κάτοχο του διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Κι αυτό προβλέφθηκε γιατί πολλές εταιρείες δημιουργούντο αποκλειστικά για την εκμετάλλευση των αγορασμένων πατεντών.

Το σχέδιο νόμου που κατατέθηκε στο αμερικανικό Κογκρέσο στοχεύει στην παροχή ευρύτερης προστασίας σε εφευρέτες που κατέχουν τα δικά τους διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ενώ δεν προβλέπει αντίστοιχα οφέλη σε οντότητες που κατέχουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας που εφευρέθηκαν από άλλους, συμπεριλαμβανομένων και των εργοδοτών των εφευρετών. Ο νομοθέτης βέβαια προβλέπει ότι ορισμένες οντότητες όπως πανεπιστήμια και εταιρείες διεκδίκησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ενδέχεται να επιχειρήσουν να παρακάμψουν τις απαιτήσεις προκειμένου να επωφεληθούν από τον Νόμο, θεσπίζοντας επιπλέον δικλείδες, χωρίς πάντως να αποκλείεται «παραθυράκι».

Γιατί μεταναστεύουν στην Ευρώπη

Μετά το δίχτυ προστασίας που απλώθηκε στις ΗΠΑ, διαστάσεις λαμβάνει το πρόβλημα και στην Ευρώπη, όπου σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη «μεταναστεύουν» τα trolls των πατεντών. Η μελέτη εστιάζει  στην έλλειψη διαφάνειας στην κατοχή διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και εταιρικής ιδιοκτησίας, αλλά και στον τρόπο που αδρανείς ή εικονικές εταιρείες αποκτούν ευρωπαϊκές πατέντες, με σκοπό να τις εκμεταλλευτούν σε δικαστήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης – και κυρίως στη Γερμανία.

Ορισμένα μέτρα λαμβάνονται και από τις ευρωπαϊκές αρχές στο πλαίσιο των κανονισμών για τη βιομηχανική ιδιοκτησία, αλλά ακόμη και ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι δεν είναι αρκετές.

Γεγονός είναι πάντως ότι ο «νομιμοποιημένος εκβιασμός» έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις σε όλο τον κόσμο, δημιουργώντας έναν πολυεπίπεδο γρίφο για τις νομικές υπηρεσίες των εμπλεκόμενων εταιρειών, τις δικαστικές αρχές, αλλά και τις κυβερνήσεις. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι πόροι που δαπανώνται σε δικαστικές διαμάχες είναι πολλαπλάσιες συγκριτικά με τον προϋπολογισμό για έρευνα και ανάπτυξη. To όριο που καλείται να μην ξεπεράσει η δικαιοσύνη, εντοπίζεται στη λεπτή γραμμή που χωρίζει αφενός τους πραγματικούς δημιουργούς και εφευρέτες οι οποίοι πράγματι πολλές φορές δεν μπορούν παρά να προσφύγουν δικαστικά κατά όσων καταχρώνται τη δουλειά τους, και αφετέρου όσους επιδιώκουν αποκλειστικά το κέρδος αγοράζοντας πατέντες τρίτων με αποκλειστικό στόχο να προσφύγουν δικαστικά έναντι μεγαλύτερων, συνήθως, εταιρειών. Αξιοσημείωτο δε είναι πολλές από αυτές τις διαφορές λύνονται εξωδικαστικά ή και «κάτω από το τραπέζι» προκαλώντας την οικονομική αιμορραγία αρκετών εταιρειών, ειδικά από τον κλάδο της υψηλής τεχνολογίας. Η Samsung αποφάσισε να «σκληρύνει» τη στάση της προκειμένου να αποθαρρύνει επίδοξα trolls.

Τα trolls που πλούτισαν από την Apple
Ένα δικαστήριο του Τέξας αποφάσισε τον περασμένο Οκτώβριο ότι η Apple πρέπει να καταβάλει 502,8 εκατομμύρια δολάρια στην εταιρεία VirnetX, μόνο και μόνο για μία λειτουργία των συσκευών της (τη δυνατότητα των χρηστών iOS να έχουν πρόσβαση σε σύνδεση VPN πχ στις κλήσεις με FaceTime!).
Η νομική μάχη των δύο εταιρειών για τις συγκεκριμένες πατέντες έχει ξεπεράσει τα δέκα χρόνια, και ασφαλώς θα συνεχιστεί καθώς οι δικηγόροι της Apple έχουν ασκήσει έφεση, επιμένοντας ότι τα τέσσερα επίδικα διπλώματα ευρεσιτεχνίας δεν σχετίζονται με τις συγκεκριμένες λειτουργίες των προϊόντων. Παρότι η VirnetX έχει υιοθετήσει το σύνολο των πρακτικών των trolls της πατέντας, οι εκπρόσωποί της αρνούνται τον χαρακτηρισμό.

Όπως το Risk

Αρκετοί βέβαια επισημαίνουν ότι ο τρόπος που είναι σχεδιασμένο το σύστημα πατεντών ευνοεί αντίστοιχες πρακτικές, με αποτέλεσμα αντί να ενθαρρύνεται η πραγματική καινοτομία, να καταπνίγεται.

Μία ενδιαφέρουσα παρομοίωση του πολέμου των πατεντών με το επιτραπέζιο παιχνίδι Risk κάνει η συγγραφέας και ερευνήτρια Λία Σέιβερ.

Στο παιχνίδι, οι ανταγωνιστές συγκεντρώνουν στρατηγικά πλεονεκτήματα και, στη συνέχεια, στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου στη μάχη για παγκόσμια κυριαρχία. «Ομοίως, καινοτόμες εταιρείες τεχνολογίας συγκεντρώνουν χαρτοφυλάκια διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, αρχικά για αμυντικούς σκοπούς στο πλαίσιο ενός δυναμικού και ανταγωνιστικού πεδίου» γράφει χαρακτηριστικά. «Καθώς μια βιομηχανία ωριμάζει, ωστόσο, οι κυρίαρχοι παίκτες μετατρέπουν τις ασπίδες τους σε όπλα προκειμένου να εξαλείψουν τον ανταγωνισμό τους». Όπως όμως συνέβη με τον ανταγωνισμό του 19^ου αιώνα για τον έλεγχο του λαμπτήρα, ο νέος πόλεμος της πατέντας για τον έλεγχο του smartphone, ενδέχεται να απειλήσει το μέλλον της καινοτομίας. Θα το επιτρέψουμε;

The post Ο άγνωστος παγκόσμιος πόλεμος των πατεντών appeared first on 2045.gr.

Διαβάζουμε πολλά για το Blockchain το τελευταίο διάστημα, ειδικά λόγω της κούρσας της τιμής του Bitcoin. H τεχνολογία βέβαια έχει σαφώς περισσότερες προεκτάσεις και πολλαπλάσιες δυνατότητες: Από την εφοδιαστική αλυσίδα, το real-estate και την κτηματογράφηση, μέχρι τον τραπεζικό τομέα όπου χρησιμοποιείται για τις εγγυητικές επιστολές, τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, τη δημόσια υγεία – όπου μεταξύ άλλων αξιοποιείται για τη φαρμακοεπιτήρηση και φαρμακοεπαγρύπνηση. Και πολλές, πολλές ακόμη πιθανές και απίθανες χρήσεις.

Μία νέα διάσταση του Blockchain, μάλλον απροσδόκητη για όσους δεν ασχολούνται, είναι η ώθηση που έδωσε στην ψηφιακή τέχνη, αλλά και σε κάθε είδους συλλεκτικά αντικείμενα.

Κάπως αφηρημένο ακούγεται αυτό. Ας γίνουμε λοιπόν πιο συγκεκριμένοι:

Συλλεκτικό αντικείμενο είναι πχ αυτό το έργο τέχνης της φωτογραφίας, που δημοπρατήθηκε στα €4.999. Για να είμαστε ακριβείς, δεν δημοπρατήθηκε το ίδιο το έργο, ο πίνακας, αλλά η ψηφιακή εκδοχή του. Αυτή η εικόνα δηλαδή.

Το ίδιο ισχύει και με το έργο «Shit Is Gold» του Τρέβορ Άντριου, το οποίο απεικονίζει μια χρυσή λεκάνη τουαλέτας που περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της.

Ναι, αυτό το GIF. Αγοράστηκε αντί $20.000 και μέσα σε λίγες ώρες η τιμή του εκτοξεύτηκε άνω των $50.000. Σήμερα έχει προσεγγίσει τα $110.000.

Σας φαίνονται υπερβολικά αυτά τα ποσά; Πάρτε βαθιά ανάσα.

O Logan Paul πουλάει ψηφιακές κάρτες Pokémon. Και τις πουλάει ακριβά: Συγκέντρωσε 3,5 εκατ. δολάρια μόνο την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας.

Αυτό το βίντεο άλλαξε (ψηφιακά) χέρια αντί 6,6 εκατομμύρια δολάρια.

Ένα βίντεο που παραμένει ανεβασμένο online. Και θα παραμείνει εκεί. Οποιοσδήποτε θα μπορεί αν το δει, να το κατεβάσει, να το στείλει στους φίλους του. Όπως ακριβώς και ο ανώνυμος ιδιοκτήτης του που πλειοδότησε +9.800% από την αρχική τιμή πώλησης.

Αγόρασα ένα κάρφωμα του Γιάννη

Δεν πωλούνται βέβαια μόνο έργα τέχνης. Αλλά και ψηφιακές κάρτες αθλημάτων. Κάτι σαν τα αυτοκόλλητα Panini που συλλέγαμε παλιά, μόνο που δεν είναι αυτοκόλλητα, και αυτός που τα αγοράζει δεν τα παίρνει ποτέ στα χέρια του. Παρά τα βλέπει στην οθόνη.

Το ΝΒΑ ήδη διέβλεψε τις μελλοντικές δυνατότητες των NFT και έστησε ένα ολόκληρο marketplace, απ’ όπου πουλάει φάσεις αγώνων. Ποιος όμως θα ήθελε να αποκτήσει την ψηφιακή ιδιοκτησία ενός βίντεο που υπάρχει στο YouTube και σε κάθε άλλη πλατφόρμα; Όπως φαίνεται από τις αγοραπωλησίες αυτής της απεικόνισης του καρφώματος του Γιάννη Αντετοκούμπο, είναι πολλοί. Και διατεθειμένοι να καταβάλουν χιλιάδες δολάρια για να το αποκτήσουν.

Και καλά τα καρφώματα του Γιάννη. Κάποιος πούλησε την ψηφιακή απεικόνιση μιας κάλτσας. Και μετά άλλης μίας. Δεν άργησε να συνεχίσει να πουλάει κάλτσες. Ένα ζευγάρι πουλήθηκε αντί $100.000.

Κωδική ονομασία της τάσης: NFT, αρκτικόλεξο του Non-Fungible token. H μετάφραση του όρου στα ελληνικά είναι μάλλον άκομψη και ασφαλώς ανακριβής: Μη εμπορεύσιμες/ ανταλλάξιμες μάρκες. Πολύ απλά γιατί η βασική αρχή των NFT έγκειται στο ότι είναι και εμπορεύσιμες και ανταλλάξιμες. Α, και δεν είναι ακριβώς μάρκες, αλλά ψηφιακά πιστοποιητικά ή υπογραφές. Ας αρκεστούμε λοιπόν στην αγγλική ορολογία.

“Γιατί να πληρώσεις για να αποκτήσεις την ιδιοκτησία ενός ψηφιακού αντικειμένου, όταν μπορείς να το δεις όταν και για όσο θέλεις, και μάλιστα εντελώς δωρεάν;“

Περί τίνος πρόκειται; Ας συμφωνήσουμε επίσης ότι το NFT ορίζεται αδρά ως ένα ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο ή ένας τύπος κρυπτονομίσματος που διασφαλίζει τη μοναδικότητα του αρχείου (φωτογραφία, βίντεο, ήχος GIF, κείμενο, σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να αποθηκευτεί και να αποθηκευτεί σε ψηφιακή μορφή). Για να το απλουστεύσουμε, πρόκειται για ένα πιστοποιητικό σε ηλεκτρονική μορφή που αποδεικνύει την αυθεντικότητα του ηλεκτρονικού αντικειμένου. Είτε αυτό είναι ένα τραγούδι, ένα έργο video-art, ένα meme, μία φάση από αγώνα μπάσκετ, μία συλλεκτική ή μη κάρτα, και πάει λέγοντας…  

Εδώ θα διαβάσετε μια υπεραναλυτική περιγραφή των NFT.

Πώς λειτουργούν τα NFT;

Βασίζονται στην πλατφόρμα Ethereum που υποστηρίζει κρυπτονομίσματα, χάρη στην τεχνική δυνατότητα ενσωμάτωσης επιπρόσθετων πληροφοριών στα ψηφιακά αρχεία. Το ίδιο ισχύει και διάφορες άλλες πλατφόρμες που σαφώς θα επιχειρήσουν να αποσπάσουν μερίδιο της ήδη μεγάλης πίτας των NFT.

Πρακτικά οποιοσδήποτε δημιουργός μπορεί να ανεβάσει και να οποιοδήποτε ψηφιακό στοιχείο, προκειμένου κατ’ αρχάς να πιστοποιήσει τη γνησιότητά του και εν συνεχεία να κωδικοποιήσει το NFT, δημιουργώντας ένα αρχείο μέσω του οποίου επαληθεύεται η τιμή, ο τίτλος ιδιοκτησίας και μεταβίβασης και συνεπώς καθίσταται δυνατή η αποτροπή της ψηφιακής πλαστογράφησης ή αναπαραγωγής του αρχείου.

Χάρη στην κωδικοποίηση μέσω του blockchain, κανένα NFT δεν είναι πανομοιότυπο, ακόμη κι αν ένας καλλιτέχνης δημιουργήσει δύο ή περισσότερα ίδια έργα τέχνης, καθώς τα μεταδεδομένα του εκάστοτε NFT είναι διαφορετικά.

Τι δεν καταλαβαίνω; Διαβάζοντας και γράφοντας για την ταχύτατα ανερχόμενη αυτή τάση, δυσκολεύτηκα ως προς το εξής: Γιατί να πληρώσεις για να αποκτήσεις την ιδιοκτησία ενός ψηφιακού αντικειμένου, όταν μπορείς να το δεις όταν και για όσο θέλεις, και μάλιστα εντελώς δωρεάν; Όχι μόνο να το δεις, αλλά να το αποθηκεύσεις, να το μοιραστείς, να το κατεβάσεις, να το επεξεργαστείς. Να κάνεις οτιδήποτε, εκτός από το να το πουλήσεις.

Και ομολογώ ότι συνεχίζω να μην το καταλαβαίνω.

Ειδικά όταν διαβάζω ότι ο ιδρυτής του Twitter Τζακ Ντόρσεϊ, έβγαλε προς πώληση το πρώτο του tweet. Ναι, το δημόσιο tweet που ο καθένας μπορεί να μπει και να δει.

Και κάποιοι πλειοδοτούν χιλιάδες δολάρια για να το αγοράσουν. Οι προσφορές είχαν ήδη ξεπεράσει τα $2,5 εκατ.

Γιατί λοιπόν πληρώνουν; Η βασική λογική πίσω από τα NFT είναι ότι διασφαλίζουν μέσω ενός ψηφιακού πιστοποιητικού την ιδιοκτησία ενός αντικειμένου – κατά βάση έργου τέχνης. Όπως δεν είναι το ίδιο το να πας στο Λούβρο και να φωτογραφίσεις τη Μόνα Λίζα, με το να είσαι ο ιδιοκτήτης του έργου. Με τη διαφορά ότι –επαναλαμβάνω– ούτε είσαι ο ιδιοκτήτης της ψηφιακής εκδοχής του έργου. Μιας απεικόνισής του, πρόσβαση στην οποία έχει ο οιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο internet. Το προνόμιό σας έγκειται στο ότι μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε ως φωτογραφία προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα ή έστω να καυχιέστε στο online περιβάλλον ότι είστε ο ιδιοκτήτης του.

Εκτός κι αν το έργο που απέκτησες έχει καταστραφεί. Οπότε απέκτησε και μεγαλύτερη αξία! Όπως συνέβη με το έργο του Banksy.

Ή όπως ενδέχεται να συμβεί με τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

“Είσαι ο ιδιοκτήτης της ψηφιακής εκδοχής του έργου. Μιας απεικόνισής του, πρόσβαση στην οποία έχει ο οιοσδήποτε διαθέτει πρόσβαση στο Internet.”

Ποιοι μπορούν να επωφεληθούν; Οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι καλλιτέχνες που πλέον –και ειδικά εν μέσω πανδημικών περιορισμών– βρήκαν ένα νέο, καινοτόμο, ανοιχτό και ιδιαίτερα κερδοφόρο κανάλι διάθεσης των έργων τους. Το αξιοπρόσεκτο είναι ότι οι καλλιτέχνες μπορούν να συνεχίσουν να αμείβονται για τα πνευματικά δικαιώματα των έργων τους όταν αυτά μεταπωλούνται – όπως περίπου γίνεται με τα δικαιώματα που καταβάλλονται στον καλλιτέχνη σε κάθε αναπαραγωγή ενός τραγουδιού του στο ραδιόφωνο, ταινίας του στην τηλεόραση, δανεισμού του βιβλίου του μέσω βιβλιοθήκης κοκ.

Τα NFT αποτελούν προφανώς μια απρόσμενη πηγή νέων εσόδων για όσους εργάζονται στον ευρύτερο καλλιτεχνικό κλάδο –από γκαλερίστες και εμπόρους, έως οίκους δημοπρασιών – ο Christie’s είναι ο πρώτος που έσπευσε να αξιοποιήσει την τάση.

Το ίδιο ισχύει για συλλέκτες και φιλότεχνους, αν και αυτοί είναι που θα κληθούν να βάλουν το χέρι βαθιά στην τσέπη. Οι ίδιοι βέβαια θα μπορούν εν συνεχεία να επωφεληθούν μεταπωλώντας το ψηφιακό έργο.

Κεντρική φωτογραφία: Το έργο “Everydays — The First 5000 Days,” του Beeple / Christie’s. Το έργο πωλήθηκε 69 εκατομμύρια δολάρια.

The post Τι είναι τα NFTs; Μια πρώτη ανάλυση appeared first on 2045.gr.

Η Μαριάνθη και ο Λουκάς γνωρίστηκαν μέσω της εφαρμογή Tindr πριν δύο περίπου χρόνια. Από το αρχικό «match» μέχρι το πρώτο ραντεβού μεσολάβησαν περίπου τρεις εβδομάδες τακτικών συνομιλιών – χρόνος υπερβολικός για τα δεδομένα μιας εποχής που τα one-night-stand είναι λογικό επακόλουθο μιας διαδικτυακής γνωριμίας. Από τη στιγμή όμως που συνειδητοποίησαν ότι ταιριάζουν, τα πάντα επιταχύνθηκαν. Λίγες εβδομάδες αργότερα ήταν ζευγάρι. Στους έξι μήνες αποφάσισαν να συγκατοικήσουν. Ο Λουκάς παραδέχεται ότι χρησιμοποίησε την εφαρμογή όχι για να βρει σεξουαλικό παρτενέρ αλλά για να δοκιμάσει τις πιθανότητες μιας ολοκληρωμένης σχέσης. «Όλες οι γνωριμίες που είχα κάνει ως τότε, δεν οδηγούσαν πουθενά», λέει χαρακτηριστικά. Δεν είναι ο μόνος.

“Βασικό συστατικό της επιτυχίας του Tindr είναι ότι έφερε το gamification στη διαδικασία του dating”

Σύμφωνα με μελέτη του ολλανδικού ινστιτούτου Ascor, η πλειονότητα των χρηστών του Tindr δεν στοχεύει σε ευκαιριακό σεξ, αλλά προσδοκά σε πιο μακροχρόνιες σχέσεις. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ, βασικός άξονας της επιτυχίας της εφαρμογής είναι ότι έφερε το gamification στη διαδικασία του dating και τη μεταμόρφωσε. Απαιτήθηκαν αιώνες ολόκληροι για να παγιωθούν οι τρόποι που δύο άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους, και μέσα σε λίγα χρόνια μια εφαρμογή για smartphones, έφερε τα πάνω κάτω. Μεταφορικά και κυριολεκτικά.

«Εγώ κατέβασα την εφαρμογή γιατί άκουγα πολλές φίλες μου να συζητούν γι’ αυτήν» λέει με τη σειρά της η Μαριάνθη. «Ίσως και για λόγους αυτοπεποίθησης» συμπληρώνει. Δίσταζε όμως ακόμη και να βγει ραντεβού με τα «matches» και όπως λέει γελώντας δεν μπορούσε καν να διανοηθεί ότι θα γνώριζε τον τωρινό σύντροφο της μέσω του app. Με τον μετανεωτερικό τρόπο δηλαδή που γνωρίστηκαν μέχρι σήμερα εκατομμύρια ζευγάρια σε όλο τον κόσμο, και όπως όλα δείχνουν, θα συνεχίσουν να το κάνουν στο εξής.

Ελάχιστοι μοιάζουν να παραξενεύονται όταν μαθαίνουν για ζευγάρια που έκαναν την πρώτη επαφή τους μέσω διαδικτύου – είτε η γνωριμία οδηγεί σε μακροχρόνια σχέση, είτε σε ευκαιριακό σεξ, είτε απλώς σε μια έξοδο για ποτό (όταν τέλος πάντων μπορούσαν να βγουν). Κι όμως, είκοσι χρόνια πριν όλα αυτά θα έμοιαζαν με αποκυήματα σεναριογράφου επιστημονικής φαντασίας. Κακογραμμένης, κατά πάσα πιθανότητα, επιστημονικής φαντασίας.

Πλέον, όμως, πρόκειται για αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινότητας των περισσότερων. Το internet έχει μεταμορφώσει οριστικά και αμετάκλητα τον τρόπο που γνωριζόμαστε, ερωτευόμαστε, κάνουμε σεξ. Όπως διαπιστώνουν ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι, το διαδίκτυο είναι δίχως αμφιβολία ο ισχυρότερος μοχλός αλλαγής της ανθρώπινης σεξουαλικότητας εδώ και αιώνες.

Μαζική πρόσβαση στην πορνογραφία

Μέχρι περίπου τη δεκαετία του ’90 η πρόσβαση σε πορνογραφικό υλικό ήταν περιορισμένη και μάλλον αρκετά δύσκολη. Πέρα από τους πρόδηλους ηλικιακούς περιορισμούς (18 έτη στη χώρα μας, από 16 έως 21 διεθνώς), οι περισσότεροι δίσταζαν να ζητήσουν ένα έντυπο με «ακατάλληλο περιεχόμενο» από το περίπτερο ή να επισκεφθούν ένα από τα σινεμά που πρόβαλλαν «ταινίες ενηλίκων».

Η έλευση του οικιακού βίντεο έκανε την κατανάλωση πορνογραφικού περιεχομένου αρκετά πιο απλή, αν και η αμηχανία του βίντεο κλαμπ εξαφανίστηκε μόνο χάρη στη μαζική διείσδυση του διαδικτύου. Ταυτόχρονα μειώθηκαν και οι αναστολές όσων σκόπευαν να καταναλώσουν πορνογραφικό περιεχόμενο κάθε είδους. Ενδεχομένως και όσων δεν σκόπευαν.

“1 στις 3 αναζητήσεις στο Internet σχετίζονται με την πορνογραφία – Το 50% γίνεται από το χώρο εργασίας”

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ερευνητών του Πανεπιστημίου Columbia, έξι στους δέκα χρήστες παρακολουθούν συστηματικά (πάνω από 1-2 φορές την εβδομάδα) πορνογραφικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο. Τα ποσοστά είναι συντριπτικά μεταξύ των ανδρών (κοντά στο 90%) και προσεγγίζουν το 30% στις γυναίκες. Από την ετήσια έκθεση του Pornhub διαπιστώνουμε ότι η αύξηση των αναζητήσεων για «πορνό για γυναίκες» έχουν αυξηθεί περίπου 350% από την ίδρυση του site, ενώ το 26% των επισκεπτών είναι, κατά δήλωσή τους, γυναίκες. Περίπου τρεις στις τέσσερις γυναίκες και ένας στους πέντε άντρες πάντως, ισχυρίζονται ότι ουδέποτε επισκέπτονται πορνογραφικά websites και εφαρμογές. Άλλες αναλύσεις αναφέρουν ότι μία στις τρεις αναζητήσεις στον παγκόσμιο ιστό σχετίζεται με την πορνογραφία, οι μισές εκ των οποίων γίνονται από χώρους εργασίας.  

Κάντε έρωτα, όχι πορνό

Εκτός από την ποσοτική διάσταση όμως, υπάρχει και η ποιοτική: Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η τόσο τακτική παρακολούθηση επαγγελματιών που κάνουν σεξ, αλλάζει δραστικά την αντίληψη των θεατών για τη σεξουαλική πράξη. Όπως διαπιστώνουν πολύ μιμούνται τις σεξουαλικές πρακτικές που βλέπουν επί της οθόνης, ακόμη κι αν δεν ταιριάζουν στις ερωτικές προτιμήσεις τους – αρκετοί νέοι άντρες για παράδειγμα υιοθετούν το πρότυπο της «ηγεμονικής αρρενωπότητας».  

Το νέο «φυσιολογικό» στις κρεβατοκάμαρες όλου του πλανήτη, επιβάλλεται από τους σκηνοθέτες της πορνοβιομηχανίας. Συνακόλουθα, επηρεάζει και τις απαιτήσεις για τις ερωτικές επιδόσεις – από τον εαυτό μας και βέβαια από τους συντρόφους μας. Υπάρχει πληθώρα επιστημονικών μελετών που συσχετίζει την υπερκατανάλωση πορνογραφικού υλικού με δυσλειτουργίες και αποκλίσεις. Το ίδιο ισχύει και για την εικόνα του σώματος που σχετίζεται άμεσα και με την αυτοπεποίθηση, η οποία αναπόφευκτα πλήττεται αν ως μέτρο σύγκρισης έχουμε τα πλαστικά σώματα των πορνοστάρ. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι έχουν αυξηθεί εκθετικά οι πλαστικές και άλλες επεμβάσεις με στόχο την αλλαγή της εικόνας συγκεκριμένων οργάνων. H κοσμητική αιδοιοπλαστική συνδέεται ευθέως με την κατασκευασμένη εικόνα που αντανακλάται από τα πορνογραφικά βίντεο. 

Η ερευνήτρια δημόσιας υγείας Έμιλυ Ρόθμαν, αφού διαπίστωσε ότι η mainstream πορνογραφία που παρακολουθούν οι περισσότεροι συνιστά μια απαράδεκτη μορφή σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, έκανε κάτι μάλλον ανατρεπτικό: Παρουσίασε το δικό της πρόγραμμα «πορνογραφικής εκπαίδευσης», με τη λογική ότι αφού δεν μπορούν να αποφύγουν την επαφή με την πορνογραφία, θα μπορούσαν τουλάχιστον να αποφύγουν την έκθεση σε επικίνδυνο υλικό. Στόχος της είναι να βοηθήσει τους έφηβους να εξοικειωθούν με έννοιες όπως η συναίνεση και ο σεβασμός. Οι εκατοντάδες χιλιάδες προβολές της σχετικής ομιλίας της στο TED είναι η απόδειξη για το ενδιαφέρον του κοινού.

Ενδιαφέρον έχει και μια άλλη ομιλία στο TED: Αυτή της Σίντυ Γκάλοπ που εξηγεί ότι κυρίως οι νεαρότεροι άντρες αλλά και πολλές νέες γυναίκες, μιμούνται τις κινήσεις και τον τρόπο δράσης των πορνοστάρ, σε βαθμό που να αλλοιώνεται η ερωτική εμπειρία. Η Γκάλοπ μάλιστα δημιούργησε την εταιρεία MakeLoveNotPorn προκειμένου να δώσει εναλλακτική σε όσους επιθυμούν να παρακολουθούν ταινίες για ενηλίκους, χωρίς να εκτίθενται στις ακρότητες και την πλαστή αίσθηση που αποπνέουν τα επαγγελματικά βίντεο.

Στην εποχή του VR

Μία πλάγια ώθηση στην ούτως ή άλλως ανθούσα διαδικτυακή πορνογραφία δίνεται και από την εικονική πραγματικότητα. Ένας διαρκώς αυξανόμενος αριθμός χρηστών στρέφεται στη μάλλον νωθρή τεχνολογία της εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας (VR & AR) προκειμένου να καλύψει τις σεξουαλικές του ανάγκες. Headsets και συνοδευτικά αξεσουάρ σημείωσαν αύξηση πωλήσεων ειδικά τις περιόδους της καραντίνας, ενώ αρκετές εφαρμογές είδαν ιλιγγιώδη άνοδο ενδιαφέροντος. Η εταιρεία VR Bangers έχει αναφέρει αύξηση πωλήσεων της τάξης του από την έναρξη της πανδημίας. Προφανώς όμως το εικονικό σεξ δεν μπορεί να συγκριθεί, πόσο μάλλον να υποκαταστήσει το (πραγματικό) σεξ.

Το ίδιο ισχύει και για τις κούκλες σεξ που διαθέτουν ρομποτικές ικανότητες και αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη – προς το παρόν προκαλούν απλώς θυμηδία.

Η απότομη σεξουαλική ωρίμανση των εφήβων

Οι ειδικοί διαπιστώνουν ότι οι νέοι επηρεάζονται όχι μόνο από το πορνογραφικό υλικό που παρακολουθούν, αλλά και απ’ όσα διαβάζουν για το σεξ στο διαδίκτυο, καθώς βρίσκονται σε διαδικασία εξερεύνησης της σεξουαλικότητάς τους. Ειδικά σε μικρότερες ηλικίες η διαδικασία αυτή (που μπορεί να εξελίσσεται για χρόνια) ενδέχεται να τους οδηγήσει σε μια πορεία ανακάλυψης της ταυτότητάς τους.

Αυτό υπό προϋποθέσεις μπορεί να είναι απελευθερωτικό –π.χ. ένας γκέι έφηβος είναι ευκολότερο να εκδηλώσει την ταυτότητά του στο διαδικτυακό περιβάλλον– αλλά σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να λειτουργήσει υπονομευτικά για την ανάπτυξη του παιδιού.  Οι έφηβοι άλλωστε λόγω της ευαλωτότητας που συνδέεται με αυτή τη φάση της ζωής τους, ενδέχεται να παρασυρθούν ευκολότερα στο online περιβάλλον σε συμπεριφορές που δεν θα υιοθετούσαν στον «πραγματικό» κόσμο. Όπως εξάλλου αναφέρει η καθηγήτρια ψυχολογίας Τζάνετ Μόραχαν-Μάρτιν το διαδίκτυο είναι πλέον ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για όσους εκδηλώνουν σεξουαλικές διαταραχές, ενώ παράλληλα ευνοεί την άρση των αναστολών τους, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο στις μικρότερες ηλικίες. Σε κάθε περίπτωση, οι ειδικοί καταγράφουν μια πρωτοφανή μετατόπιση των σεξουαλικών προτιμήσεων και συνηθειών των νεότερων ηλικιών. Μία από αυτές τις συνήθειες είναι το ευκαιριακό σεξ που χάρη στο internet είναι πιο εύκολο από ποτέ. Ταυτόχρονα όμως, οι ουσιαστικές σχέσεις γίνονται πιο δύσκολες από ποτέ. Κι αυτό μάλλον δεν χρειάζεται να το διαπιστώσουν ειδικοί επιστήμονες.

(Και) θετικό πρόσημο

Δεν είναι μόνο αρνητική η χροιά των αλλαγών που επιφέρει η μαζική χρήση του διαδικτύου. Από σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ, συνάγεται το συμπέρασμα ότι αρκετοί άνθρωποι πλέον δηλώνουν πιο ικανοποιημένοι από τον τρόπο και τη συχνότητα που κάνουν σεξ. Οι ερευνητές το αποδίδουν ευθέως στο διαδίκτυο. Δεν είναι απλώς η πορνογραφία που υπό προϋποθέσεις λειτουργεί ευεργετικά για τη σεξουαλική ζωή των θεατών. Πλέον, η πληροφόρηση και η εκπαίδευση για όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με το σεξ είναι πιο ανοιχτές και προσβάσιμες από ποτέ. Κι αυτό δεν ισχύει μόνο για τους νεότερους, αλλά και για τους μεγαλύτερους που στις εποχές προ ίντερνετ δύσκολα θα ζητούσαν συμβουλές από κάποιον. Εξάλλου, το internet κάνει ευκολότερη τη ζωή όσων εργάζονται στον χώρο του σεξ.

Η πρόσβαση στην πληροφορία δεν είναι η μοναδική θετική συμβολή του διαδικτύου. Η ευρεία διάδοση των εφαρμογών dating καθιστά ευκολότερη τη γνωριμία ανθρώπων με κοινά ενδιαφέροντα. Εξάλλου, είναι πολύ ευκολότερο –και σαφώς λιγότερο ντροπιαστικό– για έναν εργένη να αναζητά σύντροφο. Και κυρίως, να έχει σαφώς περισσότερες πιθανότητες να βρει. Εξίσου σημαντικό είναι ότι μιλάμε και γράφουμε πιο εύκολα για το σεξ. Και το κάνουμε δημοσίως. Με ολοένα και λιγότερες προκαταλήψεις. Παράλληλα, διευρύνεται η εξοικείωση όλων μας με τις ποικίλες σεξουαλικές προτιμήσεις και τη διαφορετικότητα εν γένει. Συνακόλουθα απομακρύνεται το «στίγμα» που παραδοσιακά συνόδευε διαφορετικές ερωτικές επιλογές, και σταδιακά γινόμαστε πιο ανεκτικοί και δεικτικοί σε συμπεριφορές που αποκλίνουν από τη δική μας. Εν ολίγοις, αυτή η υπερέκθεση στο ακατάλληλο περιεχόμενο, μας κάνει πιο ανοιχτόμυαλους.

Η λύση λοιπόν δεν είναι ούτε η δαιμονοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας, ούτε ο εξοβελισμός του σεξ από το ίντερνετ – πώς θα μπορούσε άλλωστε να γίνει αυτό; Αφού ζούμε σε μια εποχή διαρκούς δικτύωσης, θα πρέπει να αξιολογήσουμε τον τρόπο και τον βαθμό που του επιτρέπουμε να επηρεάζει τη σεξουαλική μας ζωή. Και βέβαια να προσπαθήσουμε να επανασυνδεθούμε με τους συντρόφους μας και τους εαυτούς μας χωρίς διαμεσολάβηση από οθόνες και εφαρμογές. Γίνεται; Η Μαριάνθη και ο Λουκάς συμφωνούν με το παραπάνω. Αρκεί να απενεργοποιήσεις την εφαρμογή την κατάλληλη στιγμή.

The post Πώς το internet μεταμορφώνει το σεξ appeared first on 2045.gr.

Στις καθιερωμένες ανασκοπήσεις του έτους που φεύγει, αναπόφευκτα οι περισσότεροι θα πουν ότι είναι η χρονιά του νέου κορονοϊού. Τουλάχιστον όσο βλέπουν το ποτήρι μισοάδειο. Όσοι όμως το βλέπουν μισογεμάτο, θα πουν ότι ήταν η χρονιά της επιστήμης. Τους τελευταίους μήνες, η επιστημονική κοινότητα συσπειρώθηκε με πρωτοφανή ομοψυχία, αλληλεγγύη και εργατικότητα κατά του αόρατου εχθρού.

Επιστήμονες, ερευνητές, εμπειρογνώμονες και ειδικοί από δεκάδες κλάδους αφιέρωσαν αναρίθμητες εργατοώρες για να καταπολεμήσουν το φονικό παθογόνο. Και λίγο πριν το κλείσιμο της χρονιάς, αχνοφαίνεται το φως που θα σημάνει την επικράτηση της ανθρωπότητας έναντι του ιού. Τα ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια, οι υπό ανάπτυξη θεραπείες, η γονιδιακή ανάλυση του ιού, η χωρίς προηγούμενο επιστράτευση της τεχνολογίας, είναι μερικές μόνο αποδείξεις αυτού του εν εξελίξει θριάμβου της επιστημονικής κοινότητας. Του ανέλπιστου θριάμβου των nerds.

Η πανδημία έφερε στο προσκήνιο τους αφανείς ήρωες των εργαστηρίων και των ερευνητικών κέντρων. Έδωσε δημόσιο βήμα και ανήκουστων διαστάσεων και χρόνου προβολή σε καθηγητές πανεπιστημίου, γιατρούς και ειδικούς που μέχρι σήμερα είχαν την ευκαιρία να μιλήσουν μόνο σε κλαδικά συνέδρια και κλειστά fora. Κι όμως, οι εισηγήσεις τους πλέον γίνονται σε prime-time, οι αναρτήσεις τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποκτούν viral διαστάσεις, ενώ οι ίδιοι είναι πλέον όχι απλώς αναγνωρίσιμοι αλλά έχουν αποκτήσει βεληνεκές rock-star.

Δεν πρέπει να υπάρχει ούτε ένας κάτοικος της χώρας μας που να μην αναγνωρίζει τον Σωτήρη Τσιόδρα.

Ή Αμερικανός που να αγνοεί τον Άντονι Φάουτσι, επικεφαλής της αμερικανικής task-force κατά της πανδημίας και διευθυντή του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων των ΗΠΑ. Ο 79χρονος επιστήμονας δεν έγινε απλώς το κεντρικό πρόσωπο πολλών εξωφύλλων και αφιερωμάτων, διαδικτυακών memes,αλλά οδήγησε πολλούς να ζητήσουν την ανακήρυξή του σε πιο «σέξι άντρα στον κόσμο». Μεταξύ των οποίων, και ο Μπραντ Πιτ.

Τατουάζ με τη φιγούρα του λοιμωξιολόγου

Εξίσου γρήγορα και εντυπωσιακά εκτοξεύτηκε και η δημοφιλία του Κρίστιαν Ντρόστεν στη Γερμανία. Δεν είναι μόνο ότι το podcast του είναι το δημοφιλέστερο της γερμανικής γλώσσας, αλλά ότι ο cult ιολόγος θεωρείται πλέον μία από τις πιο συζητημένες προσωπικότητες της χώρας.

Όπως και ο Σουηδός Άντερς Τέγκνελ που ηγήθηκε της εναλλακτικής προσέγγισης της Σκανδιναβικής χώρας. Παρά τα αμφιλεγόμενα αποτελέσματα της τακτικής που εισηγήθηκε ο 64χρονος λοιμωξιολόγος, οι συμπατριώτες του τον σέβονται και ακολουθούν με ευλάβεια τις συστάσεις του. Παρεμπιπτόντως, κάποιος χτύπησε τατουάζ στο μπράτσο του τη φιγούρα του Καθηγητή.

“Οι επιστήμονες είναι οι νέοι rock stars. Καθηγητές και ερευνητές απολαμβάνουν πλέον του σεβασμού και της εκτίμησης ανθρώπων που μέχρι πρότινος τους αγνοούσαν εντελώς”

Παράλληλα όμως με τους προβεβλημένους λοιμωξιολόγους και επιδημιολόγους, στη δημόσια σφαίρα αναδεικνύονται πολυάριθμες ακόμη φωνές. Αρκεί να αναρωτηθούμε πόσοι γνώριζαν τέτοιες ημέρες πέρυσι την Καθηγήτρια Εντατικολογίας Αναστασία Κοτανίδου; Πόσοι άκουγαν τρεις φορές την εβδομάδα τις τοποθετήσεις του επίκουρου καθηγητή Υγιεινής και Επιδημιολογίας, Γκίκα Μαγιορκίνη; Πόσοι ακολουθούσαν στο facebook και το twitter τον Ηλία Μόσιαλο και τον Μανώλη Δερμιτζάκη; Ή ποιος θα το έλεγε ότι πολλά μέσα θα ανακήρυσσαν «Προσωπικότητα της χρονιάς» τον μέχρι πρότινος άγνωστο στο ευρύ κοινό, CEO της Pfizer: Τον Θεσσαλονικό Άλμπερτ Μπουρλά που ηγήθηκε της προσπάθειας ταχύτατης ανάπτυξης του πρώτου εγκεκριμένου εμβολίου κατά της Covid-19.

Η επιστήμη στο ευρύ κοινό

H προβολή –σε ορισμένες περιπτώσεις και υπερπροβολή– επιστημόνων και εμπειρογνωμόνων ισοδυναμεί με το ευρύτερο πείραμα επικοινωνίας της επιστήμης. Όπως έχει αποδειχθεί τους τελευταίος μήνες, η ξεκάθαρη, βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα και επιστημονικές αποδείξεις, επικοινωνία δύναται ακόμη και να μειώσει το άγχος και να βελτιώσει την αίσθηση ευημερίας των πολιτών.

«Η επιστήμη και οι φορείς της πρέπει οπωσδήποτε να φέρουν το ευρύ κοινό όσο πιο κοντά γίνεται» λέει στο 2045.gr ο Δρ. Σπύρος Κιτσινέλης, Υπεύθυνος Επικοινωνίας της Ένωσης Ελλήνων Χημικών. «Ζούμε σε έναν κόσμο επιστημονικό και τεχνολογικό με πολλές προκλήσεις και γρήγορες εξελίξεις οπότε ο πολίτης μόνο όταν είναι σωστά ενημερωμένος θα μπορεί να πάρει σωστές αποφάσεις για το μέλλον το δικό του και των παιδιών του» προσθέτει. «Για μια ακόμη φορά, με όπλα μας την επιστήμη και τους αμέτρητους εργάτες της, στο τέλος θα βγούμε νικητές και σε αυτόν τον αγώνα. Θα πολεμούν κάποιοι που μοχθούν πάνω από βιβλία, μέσα σε εργαστήρια και δίπλα σε ασθενείς, για όλους μας. Κάθε φορά» τονίζει.

Όσον αφορά την επικοινωνία της επιστήμης μέσω social media, ο Σπύρος Κιτσινέλης επισημαίνει: «Αν και όλοι μας κάποιες στιγμές θα αναπαράγουμε ατεκμηρίωτες θέσεις, διότι οι αιτίες είναι πολλές και άρρηκτα συνδεδεμένες με την ανθρώπινη φύση, συνήθως οι πιθανότητες αυξάνονται όταν δεν υπάρχει επιστημονικός εγγραμματισμός και επιστημονική εκπαίδευση διότι η επιστήμη δεν είναι μόνο ένα σύνολο πληροφοριών και γνώσεων, αλλά τρόπος σκέψης και μεθοδολογία τεκμηρίωσης. Γι’ αυτό και είναι εξαιρετικά σημαντικός ο ρόλος των επιστημών στα σχολεία αλλά και ο ρόλος της επικοινωνίας της επιστήμης στο ευρύ κοινό».

“Μια κοινωνία στην οποία η επιστήμη έχει κύριο ρόλο και λόγο είναι μια κοινωνία πληροφορίας και κριτικής σκέψης και όχι κοινωνία αυθαίρετων ιδεών, δογματισμών και προκαταλήψεων“

Λόγω της παραπληροφόρησης και των θεωριών συνωμοσίας που κυκλοφορούν ευρέως στα κοινωνικά δίκτυα, είναι κρίσιμο να έρθουν οι νέοι και δη οι μαθητές ακόμη πιο κοντά στην επιστήμη. «Ο πραγματικός κόσμος και ο κόσμος της επιστήμης είναι πολύ πιο μαγικός από οποιοδήποτε παραμύθι» σημειώνει. Απλώς θέλει λίγη τόλμη και λίγο κόπο για να κάνεις τα πρώτα βήματα και να ανακαλύψεις όσα είναι εκεί».

Όπως τονίζει ο Δρ. Σπύρος Κιτσινέλης: «Μια κοινωνία στην οποία η επιστήμη έχει κύριο ρόλο και λόγο είναι μια κοινωνία πληροφορίας και κριτικής σκέψης και όχι κοινωνία αυθαίρετων ιδεών, δογματισμών και προκαταλήψεων». Επισημαίνει επίσης ότι ανοιχτόμυαλος δεν είναι αυτός που υιοθετεί έτσι αβίαστα οτιδήποτε αυθαίρετο επειδή του ακούγεται ωραίο. «Να είσαι ανοιχτόμυαλος σημαίνει να ελέγχεις την εγκυρότητα οποιασδήποτε θέσης, να κρίνεις με βάση τα στοιχεία και να αναθεωρείς μόλις έχεις νέα δεδομένα. Αυτό σημαίνει ούτε “Ναι σε όλα” ούτε ότι μένεις κολλημένος στις αρχικές σου θέσεις ισοβίως. Κάθε τι κρίνεται και ελέγχεται χωρίς παρωπίδες και χωρίς προκαταλήψεις και το αποτέλεσμα δεν έχει να κάνει με το γούστο σου».

Η επιστημονική πρόοδος ισοδυναμεί με ελπίδα

Ακόμη και σε μια τόσο δύσκολη χρονιά για την ανθρωπότητα, η πρόοδος της επιστήμης και της τεχνολογίας διέδωσε παντού την ελπίδα. Η πρωτοφανής κινητοποίηση της επιστημονικής κοινότητας στη μάχη με την COVID-19 είχε ως συνέπεια την πρωτοφανών διαστάσεων παραγωγή άρθρων, μελετών και ερευνών. Έχουν ήδη δημοσιευτεί πάνω από 150.000 άρθρα ενώ στην πλατφόρμα PubMed έχουν ανέβει περίπου 85.000 δημοσιεύσεις. Εκτός από την πανδημία βέβαια υπάρχουν αναρίθμητα ζητήματα και προκλήσεις για την επιστημονική κοινότητα. Αν ανοίξουμε ελαφρώς την εστίαση, αντικρίζοντας τη μεγάλη εικόνα, εύκολα θα αντιληφθούμε τη συμβολή της επιστήμης στον σύγχρονο πολιτισμό.

«Ο κόσμος αλλάζει προς το καλύτερο αν δούμε τη μεγάλη εικόνα. Είναι εύκολο να κοιτάξουμε καταστροφές, πολέμους, εγκλήματα, πείνα και να πούμε ότι όλα είναι τα ίδια χάλια ή και χειρότερα. Όμως στη σημερινή εποχή λιγότεροι άνθρωποι πεινάνε, λιγότερα παιδιά χάνουν τη ζωή τους από αρρώστιες, το προσδόκιμο ζωής παντού αυξάνεται, λιγότερος κόσμος είναι αναλφάβητος, και όλα αυτά χάρη στην επιστήμη, την τεχνολογία και την εξάπλωση της πληροφορίας» λέει στο 2045.gr ο Δρ. Σπύρος Κιτσινέλης, Υπεύθυνος Επικοινωνίας Ένωσης Ελλήνων Χημικών. «Αν έχει αλλάξει η ζωή των ανθρώπων μέσα στους αιώνες οφείλεται κυρίως στην εξέλιξη της επιστήμης η οποία έχει συνέπειες βαθύτερες και μεγαλύτερες από αυτό που συνήθως βλέπουμε, δηλαδή τις τεχνολογίες που γεννιούνται για να αντιμετωπίσουμε αρρώστιες και τα εμπόδια της φύσης» επισημαίνει ο κ. Κιτσινέλης. «Για παράδειγμα όταν νέες τεχνολογίες χαρίζουν σε κοινωνίες περισσότερη ευμάρεια και ευκολότερη διαβίωση, τότε αυτό έχει και ηθικές συνέπειες για τον άνθρωπο». Όπως μας λέει ο κ. Κιτσινέλης η επιστημονική μέθοδος είναι το καλύτερο εργαλείο που έχει αναπτύξει η ανθρωπότητα για να βρίσκει απαντήσεις, λύσεις και να ξεκλειδώνει τα μυστικά του κόσμου.

The post 2020: Ο θρίαμβος των nerds appeared first on 2045.gr.

«Μερικοί άνθρωποι θέλουν να επιτύχουν την αθανασία μέσω των έργων τους ή των απογόνων τους» είπε κάποτε ο Γούντι Άλεν. «Προσωπικά προτιμώ να επιτύχω την αθανασία χωρίς να πεθάνω» συμπλήρωσε με το γνωστό του φλέγμα, εκφράζοντας μια μύχια σκέψη πολλών ανθρώπων. Πώς θα ήταν η ζωή χωρίς την προοπτική του θανάτου; Κι αν τo όνειρο (ή μήπως ο εφιάλτης) της αιώνιας ζωής βρίσκεται ακόμη πολύ μακριά, η δυνατότητα επιμήκυνσης του βίου είναι ήδη εφικτή, χάρη (και) στην εντυπωσιακή πρόοδο της τεχνολογίας και των βιοεπιστημών.

Όπως ισχυρίζεται ο Όμπρεϊ Ντε Γκρέι, ένας επιστήμονας που έχει ασχοληθεί όσο λίγοι με το αντικείμενο, τα πρώτα ανθρώπινα όντα που θα μπορούσαν να ζήσουν για πάντα, έχουν ήδη γεννηθεί. Ο Ντε Γκρέι, άλλωστε, ισχυρίζεται ότι η γήρανση δεν είναι παρά μια ασθένεια που κάλλιστα θα μπορούσε να θεραπευτεί. Δεν κρύβει άλλωστε ότι δεν συμπαθεί τον όρο «αθανασία». Αντίθετα θεωρεί ότι θα πρέπει να επικεντρωθούμε στην υπέρβαση της νόσου των γηρατειών. Όταν ο δημοσιογράφος του Motherboard τον ρωτάει πόσο πιθανό είναι να έχει ήδη γεννηθεί ο πρώτος άνθρωπος που θα καταφέρει να απαλλαγεί από την «ασθένεια του γήρατους», ο Ντε Γκρέι αναφέρει ότι η πιθανότητα φτάνει στο 80%.

Όπως τονίζει ο ιδρυτής του ερευνητικού ιδρύματος SENS, δεν θα πρέπει να περιμένουμε μια τεράστια ανακάλυψη που θα επιτρέψει στους ανθρώπους να ζουν «για πάντα» αλλά μια επέκταση του προσδόκιμου κατά 30 χρόνια, διάστημα που θα προσφέρει στους επιστήμονες τον απαιτούμενο χρόνο για να ανακαλύψουν νέες μεθόδους που θα παρατείνουν περαιτέρω το προσδόκιμο. Αυτό που ουσιαστικά προτείνει (και προσδοκά) ο Ντε Γκρέι, είναι να αυξηθεί η ταχύτητα προόδου της επιστήμης που επιμηκύνει το προσδόκιμο σε βαθμό που να ισοσκελίζει ή να προσπερνάει τον χρόνο γήρανσης. Και κάπως έτσι, έστω και πλαγίως, ο θάνατος διαρκώς θα αναβάλλεται.

Διανθρωπιστές και τρανσουμανιστές

Ο Ντε Γκρέι βέβαια, δεν είναι ο μοναδικός που οραματίζεται την αναβολή του αναπόφευκτου. Οι εκπρόσωποι του τρανσουμανισμού (ή διανθρωπισμού) συγκλίνουν στο ότι το επόμενο στάδιο στην ανθρώπινη εξέλιξη θα βασίζεται στη «σύζευξη» του ανθρώπου με τη μηχανή. Είτε αυτό σημαίνει την εμφύτευση τσιπ στο σώμα με στόχο την αναβάθμισή του (πού είναι οι συνωμοσιολόγοι;)  είτε το download των σκέψεων,  των ονείρων και των αναμνήσεων, το οποίο μεταξύ άλλων εισηγείται και ο Έλον Μασκ.

Αν όπως λένε οι τρανσουμανιστές παύουμε να εξαρτόμαστε από το φθαρτό μας σώμα και δη τον ατελή εγκέφαλό μας, τότε θα μπορούμε να ζήσουμε για πάντα. Αν ξεπεράσουμε τα «εμπόδια» που θέτει στον δρόμο μας η βιολογία, θα πετύχουμε την αθανασία. Ακόμη όμως κι αν αυτό γίνει μια μέρα πραγματικότητα, θα αρκεί η μεταφορά του περιεχομένου του εγκεφάλου σε μια πλακέτα ή ένα τσιπ ώστε να δικαιολογηθεί η ανθρώπινη υπόσταση; Εικάζουμε βάσιμα πώς όχι.

«Ίσως ο ρόλος μας σε αυτόν τον πλανήτη δεν είναι να λατρεύουμε τον Θεό – αλλά να τον δημιουργούμε» – Άρθουρ Κλαρκ

Η ανατροπή του μηχανισμού της γήρανσης

Ουκ ολίγοι φουτουριστές και τεχνολάτρες επαφίενται στη σύγχρονη τεχνολογία και επιστήμη, προκειμένου να υλοποιήσουν το όραμα της αιώνιας ζωής. Προκειμένου αυτό να συμβεί θα πρέπει να ανατραπεί ο «μηχανισμός» της γήρανσης.

Η αύξηση του προσδόκιμου θα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή, εφόσον αποκρυπτογραφηθούν τα μυστικά της γήρανσης – και κατά βάση το θεμελιώδες: γιατί γερνάμε, αφού δεν υπάρχει βιολογική ανάγκη που να εξυπηρετείται από τη φυσική γήρανση, πόσο μάλλον από τον θάνατο. Η αποκρυπτογράφηση των μυστικών αυτών θα επιτρέψει παράλληλα να θεραπευτούν αρκετές ασθένειες, και ειδικά όσες συνδέονται με το γήρας.

Ήδη, η εξατομικευμένη ιατρική κάνει άλματα και σύντομα υπόσχεται να επιτρέψει τη θεραπεία του ασθενούς και όχι της ασθένειας.

Στο ίδιο πλαίσιο, η βιοτεχνολογία επιτρέπει την αναγέννηση (ή απλώς τη γέννηση) ιστών και κυττάρων, ενώ η πρόοδος της νανοτεχνολογίας αναμένεται να συνεισφέρει στη θεραπεία και την πρόληψη των νοσημάτων που μειώνουν το προσδόκιμο, όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά.  Σε συνδυασμό μάλιστα με τη γενετική, το ανθρώπινο σώμα θα μπορούσε να γίνει άτρωτο στη φθορά και τις ασθένειες.

O Ρέι Κούρτσβαϊλ, εμπνευστής του 2045 (όχι του site μας, αλλά του χρονολογικού ορόσημου, κατά το οποίο υποτίθεται ότι η νοημοσύνη των μηχανών θα ξεπεράσει την ανθρώπινη) αναφέρεται συχνά στους επιστημονικούς και τεχνολογικούς πυλώνες που θα κάνουν εφικτή την αθανασία ακόμη και κατά τη διάρκεια του 21^ου αιώνα:

Κλωνοποίηση για θεραπευτικούς λόγους, θεραπείες με βλαστοκύτταρα, συνθετικά όργανα, μοριακή νανοτεχνολογία κ.ά.

Τα ηθικά όμως ζητήματα που προκύπτουν είναι αναρίθμητα. Και όχι μόνο τα ηθικά αλλά και τα πρακτικά: Τι θα συμβεί όταν οι άνθρωποι φτάσουν να ζουν 300, 600 ή και χίλια χρόνια. Ειδικά αν γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να περάσει τα χρόνια αυτά κατάκοιτοι σε ένα κρεβάτι αλλά πλήρως λειτουργικοί; Τι θα συμβεί με τον υπερπληθυσμό, την αστικοποίηση ή τους πεπερασμένους πόρους του πλανήτη;

«Όποιος ελπίζει στην αθανασία, μάλλον δεν γνώρισε καλά τη ζωή.» – Ανώνυμος

Μήπως το μέλλον περνάει από τη βαθιά κατάψυξη;

Η ιδέα της διατήρησης ανθρώπινων σωμάτων ή έστω εγκεφάλων σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες (στους -196°C) με στόχο την απόψυξή τους όταν η ιατρική θα έχει προοδεύσει, δεν είναι καινούρια. Σίγουρα όμως οι τεχνικές που (θα μπορούσαν να) εφαρμόζονται σαφώς και διαφέρουν από την προηγούμενη φάση της κρυονικής (ή κρυογονικής). Μια φάση που ομολογουμένως σημαδεύτηκε από μοιραίες αποτυχίες.

H δυνατότητα «υαλοποίησης» του εγκεφάλου ώστε να διατηρηθεί έως ότου έρθει η μέρα της αθανασίας, για κάποιους φαντάζει ως η απόλυτη υπόσχεση για το μέλλον. Γι’ άλλους δεν είναι παρά ένα θρίλερ με πολύ άσχημο τέλος. Πολύ απλά γιατί φιλοδοξεί να προσφέρει την ανάκτηση των αναμνήσεων, όταν με το καλό αποψυχθεί ο εγκέφαλος και συνέλθει από τη νάρκη το σώμα. Κάτι που συνέβη με (σχετική) επιτυχία σε πειραματόζωο. Οι ειδικοί πάντως συστήνουν να μην επενδύουμε πολλές ελπίδες σε αυτή την προοπτική γιατί θα απογοητευτούμε. Ή τέλος πάντων, δεν θα αποψυχθούμε σωστά…

Ακόμη κι αν αυτές οι ακραίες προβλέψεις επιβεβαιωθούν στο απώτερο μέλλον, ουδείς μπορεί να εγγυηθεί ότι πράγματι θα υλοποιηθούν. Αντί λοιπόν να επενδύεις ελπίδες και χρόνο σε ένα αθάνατο μέλλον, είναι μάλλον προτιμότερο να αφοσιωθείς στην πραγματική ζωή που είναι τώρα και είναι εδώ.

The post Θα γεννήσει η τεχνολογία τον πρώτο αθάνατο άνθρωπο; appeared first on 2045.gr.

Δεν πάει πολύς καιρός που μικροί –και μεγάλοι, γιατί να το κρύψουμε;– αναζητούσαν Pokémon ανά τον πλανήτη, καρφωμένοι στις οθόνες των κινητών τους. Το Pokémon Go είναι ίσως το πιο επιτυχημένο παράδειγμα επιμειξίας της εικονικής πραγματικότητας με αυτό που άκομψα αλλά με ακρίβεια θα περιγράφαμε ως «πραγματική» πραγματικότητα.

Τα χαριτωμένα (και μη) πλασματάκια του παιχνιδιού πηγαινοέρχονταν στο φυσικό περιβάλλον, φέρνοντας το ευρύ κοινό σε επαφή με την έννοια της AR (Augmented Reality). Πρόκειται για την πιο πειστική, μέχρι σήμερα, απόδειξη των δυνατοτήτων της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Ένα άλλο, ακόμη πιο σύνηθες παράδειγμα χρήσης της AR στην καθημερινότητα, είναι οι μεταμφιέσεις στις selfie και τα βίντεο του Snapchat και του Instagram, τις οποίες επίσης χρησιμοποιούν μικροί – και μεγάλοι, ούτε αυτό θα το κρύψουμε.

Σε αντίθεση με τις εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας (Virtual Reality – VR), η AR ως παρακλάδι της δεν απαιτεί ειδικά γυαλιά και headsets, τα οποία όσο κομψά και ελαφριά κι αν γίνουν είναι μάλλον απίθανο να υιοθετηθούν από το ευρύ κοινό. Εξάλλου, η AR δεν απαιτεί την αποσύνδεση του χρήστη από πραγματικότητα γύρω του όπως η VR. Αντί να του δίνει ώθηση να «κλειστεί» μέσα, του δίνει αφορμή να «ανοιχτεί» περισσότερο έξω. Να βελτιώσει με έναν τρόπο, έστω και τεχνητό, την πραγματικότητα.

Γι’ αυτό και η επαυξημένη πραγματικότητα προέβαλε ως μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία που όμως δεν είχε μέχρι σήμερα την προσδοκώμενη πορεία. Αφενός η έλλειψη πολλών και ουσιαστικών εφαρμογών, και αφετέρου οι απαιτήσεις για συμβατό hardware, φρέναραν την εξάπλωσή της. Εκεί όμως που αμφότερες οι τεχνολογίες έδειχναν να ασθμαίνουν αναζητώντας μάταια το κοινό τους, ήρθε η πανδημία της νόσου Covid-19. Μέσα σε λίγους μήνες, αρκετές επιχειρήσεις και οργανισμοί επιχείρησαν να κρατήσουν επαφή με το κοινό μέσω της τεχνολογίας. Σε μια εποχή που οι περισσότεροι έχουν πάψει να ταξιδεύουν και περνούν πολύ περισσότερο χρόνο στο σπίτι, οι τεχνολογίες AR και VR θα μπορούσαν να προσφέρουν αναρίθμητες επιλογές.

«Θεωρώ ότι ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού των ανεπτυγμένων χωρών, και μακροπρόθεσμα όλων των χωρών, θα απολαμβάνουν καθημερινά εμπειρίες AR. Σχεδόν όπως τρώνε τρία γεύματα την ημέρα» — Τιμ Κουκ

Τα μουσεία της Εικονικής Πραγματικότητας

Πολλά από τα μουσεία που είχαν ήδη τις υποδομές για να επιτρέψουν εικονικές επισκέψεις, αξιοποίησαν την «ευκαιρία» για να ανοίξουν τις εικονικές αίθουσές τους σε επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο. Το Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι, για παράδειγμα, μας επιτρέπει να το επισκεφθούμε από την άνεση του σπιτιού μας και να θαυμάσουμε πολλά από τα έργα και μάλιστα με εγγύτητα που δεν θα μπορούσαμε καν να διανοηθούμε μέσα στο μουσείο. Ο επισκέπτης για παράδειγμα μπορεί να δει από απόσταση χιλιοστών τα χρώματα και τις υφές στους πίνακες, να ζουμάρει στα χαρακτηριστικά και να μελετήσει τις τεχνοτροπίες όπως δεν θα μπορούσε να κάνει ακόμη κι αν έμενε μόνος του στο μουσείο.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η απεικόνιση των αιθουσών και ορισμένων έργων τέχνης που εκτίθενται στο ΜΕΤ της Νέας Υόρκης.

Την εικονική πραγματικότητα επέλεξε και η Κρατική Όπερα της Βιέννης για να προσφέρει στους φιλότεχνους μια μοναδική ευκαιρία επίσκεψης – πιο εντυπωσιακή και από την επίσκεψη με φυσική παρουσία, θα τολμούσαμε να πούμε.

«Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο για το μέλλον της επαυξημένης πραγματικότητας είναι ο ρόλος της στις τέχνες. Διαθέτει αναρίθμητες δυνατότητες και μπορεί να απογειώσει την πολιτιστική εμπειρία και να την καταστήσει προσβάσιμη σε ευρύτερο κοινό με χαμηλότερο κόστος.» – Κάθριν Άλεν

Το Google Arts and Culture έχει επεκτείνει την ούτως ή άλλως εντυπωσιακή συλλογή του με εννιά επισκέψιμους χώρους (μουσεία, αρχαίοι ναοί, αξιοθέατα). Το μόνο που χρειάζεται ο χρήστης είναι ένα Google Cardboard  και η αντίστοιχη εφαρμογή στο smartphone του.

Όσοι δεν έχουν στην κατοχή του το Cardboard μπορούν να εξερευνήσουν τις ψηφιακές εκθέσεις μέσω του “Pocket Gallery”, το οποίο σας επιτρέπει να δείτε πολλά έργα τέχνης από όλο τον κόσμο με εντελώς διαφορετικό μάτι.

Μια ξεχωριστή εφαρμογή επαυξημένης πραγματικότητας μπορούν να δοκιμάσουν οι επισκέπτες του Εθνικού Μουσείου της Σιγκαπούρης, αλλά σε αυτή την περίπτωση απαιτείται η φυσική τους παρουσία στον χώρο.

Παραμένει βέβαια αμφίβολο αν όλες αυτές οι εφαρμογές θα κερδίσουν τους φιλότεχνους ανά τον κόσμο και κυρίως αν θα τους κρατήσουν και μετά το πέρας της πανδημικής κρίσης. Σίγουρα όμως θα φανούν χρήσιμες σε όσους ασχολούνται με αγοραπωλησίες και δημοπρασίες έργων τέχνης, αλλά και τους επιμελητές και τα στελέχη των μουσείων.

Μια υποδειγματική εφαρμογή της τεχνολογίας, κατά τη διάρκεια της καραντίνας, αξιοποιήθηκε από τη μεγάλη έκθεση σύγχρονης τέχνης Frieze. Μέσω AR έδωσε την ευκαιρία στους καλλιτέχνες να τοποθετήσουν τα έργα της στα εικονικά εκθετήρια, αλλά και στους φιλότεχνους τη δυνατότητα να δουν αν τα έργα που θα ήθελαν να αποκτήσουν ταιριάζουν στον χώρο τους.

Augmented Reality θα χρησιμοποιεί και η εφαρμογή που ετοιμάζει η Microsoft, σε συνεργασία με το ελληνικό αρχαιολογικό συμβούλιο για τον αρχαιολογικό χώρο της Ολυμπίας. Η συγκεκριμένη εφαρμογή θα προσφέρει στους επισκέπτες την ευχέρεια να αποκτήσουν μια τρισδιάστατη εικόνα για τα μνημεία και τα αντικείμενα του αρχαιολογικού χώρου και του μουσείου, όπως ήταν στην αρχαιότητα. Η εφαρμογή αναμένεται να παρουσιαστεί μέσα στο 2021.

Ένας ωκεανός εφαρμογών

Οι δυνατότητες της τεχνολογίας AR και VR όμως δεν εξαντλούνται σε εικονικές επισκέψεις σε μουσεία και τουριστικά αξιοθέατα.  Απλές ή και πιο σύνθετες εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας επιτρέπουν στους υποψήφιους πελάτες να «δοκιμάσουν» προϊόντα πριν τα αγοράσουν. Και αναφερόμαστε σε κάθε λογής προϊόντα: από ρούχα και παπούτσια μέχρι gadgets και αξεσουάρ. Ακόμη και make-up. Ή και γυαλιά. Όλα αυτά χωρίς να χρειαστεί να μπείτε σε κατάστημα.

Η πραγματική όμως καινοτομία έρχεται με την προεπισκόπηση αντικειμένων σε φυσικό μέγεθος. Μπορείτε για παράδειγμα να βλέπετε αν ταιριάζουν έπιπλα στο σαλόνι,  αν χωράνε οικιακές συσκευές στην κουζίνα, και πάει λέγοντας (και βλέποντας μέσω μιας οθόνης). Όλα αυτά σε τρεις διαστάσεις και σε πραγματική κλίμακα στο περιβάλλον σας.

Κι αν αυτές οι λύσεις φαντάζουν ιδανικές για περιόδους που δεν μπορείτε ή δεν θέλετε να επισκεφθείτε ένα κατάστημα, ασφαλώς θα αποτελέσουν μια παρακαταθήκη της AR τεχνολογίας για το μέλλον. Όσο μάλιστα βελτιώνεται και γίνεται πιο αξιόπιστη, τόσο θα ενισχύονται οι πωλήσεις πιο «δύσκολων» ειδών μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων.

«Το λιανεμπόριο είναι ένας τομέας όπου η AR φέρνει πραγματική επανάσταση. Κυρίως στον τρόπο που ψωνίζουμε, καθώς γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ ψηφιακού και φυσικού κόσμου. Μια ριζική αναθεώρηση της έννοιας του καταστήματος θα προσφέρει στα καταστήματα νέους τρόπους για να αυξήσουν την εξατομίκευση να πολλαπλασιάσουν την ευκολία, ενώ παράλληλα επιτρέπει και στους καταναλωτές να βιώσουν μια νέα καταναλωτική εμπειρία» – Μουχανέτα Καφούντ

Εξυπηρέτηση πελατών και ανέπαφες δραστηριότητες κάθε είδους

Στις ημέρες της κοινωνικής αποστασιοποίησης πολλές επιχειρήσεις αντιμετώπισαν το φλέγον ζήτημα της εξυπηρέτησης πελατών. Αν και ακόμη απέχουμε αρκετά από την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών στον τελικό πελάτη, η τεχνολογία AR μπορεί σίγουρα να διασφαλίσει απομακρυσμένες επισκευές και τεχνική υποστήριξη σε συγκεκριμένες συσκευές και κατηγορίες προϊόντων.

H αξιοποίηση της τεχνολογίας AR από επιχειρήσεις στον τομέα της απομακρυσμένης εξυπηρέτησης πελατών, ξεπερνά τις απλές βιντεοκλήσεις, καθώς π.χ. επιτρέπει σε έναν τεχνικό να καθοδηγεί εξ αποστάσεως έναν πελάτη στην επισκευή μιας συσκευής.

Η έτερη θεμελιώδης ιδιότητα της επαυξημένης πραγματικότητας είναι η εικονική διεπαφή του χρήστη με «υλικό» εξοπλισμό χωρίς καν να τον αγγίζει. Ο χρήστης για παράδειγμα, μπορεί να επιλέγει συγκεκριμένες ενέργειες αγγίζοντας απλώς την οθόνη ή αναλόγως της τεχνολογίας που αξιοποιεί μπορεί να αλληλεπιδρά με τον εξοπλισμό μέσω χειρονομιών ή φωνητικών εντολών. Το προφανές όφελος είναι οι μειωμένες επαφές με άλλα άτομα, τόσο κατά την εκπαίδευση όσο και κατά την εξυπηρέτηση πελατών.

Αντίστοιχες εφαρμογές στον κλάδο της υγειονομικής περίθαλψης θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από γιατρούς και νοσηλευτές, μειώνοντας την ανάγκη επαφής του θεράποντος με τον ασθενή, ενώ παράλληλα καθιστά εύκολη την επικοινωνία με άλλους γιατρούς. Το HoloLens Microsoft αποδεικνύεται ήδη ότι μπορεί να γίνει εργαλείο στα χέρια των υγειονομικών, ενώ μια καινοτόμος εφαρμογή με Mixed Reality headsets μειώνει κάθετα την ανάγκη για τα δυσεύρετα πια μέσα ατομικής προστασίας.

Οι εργαζόμενοι της GE Healthcare για παράδειγμα χρησιμοποιούν την εφαρμογή Skylight on Glass προκειμένου να ολοκληρώνουν τη διαλογή των παραγγελιών έως και 46% ταχύτερα. Η εν λόγω εφαρμογή προσφέρει τη δυνατότητα επόπτευσης από την οπτική γωνία του εργαζομένου, με αποτέλεσμα να προσφέρει αυτοματοποιημένες και μη οδηγίες στους εργαζόμενους για να εντοπίζουν ευκολότερα τα αντικείμενα σε όλο το κτίριο. Η διαδικασία αυτή αποτρέπει τον συνωστισμό στον χώρο εργασίας και μειώνει τον φόρτο για τον εκάστοτε εργαζόμενο.

Αυτά είναι δείγματα μόνο των δυνατοτήτων της επαυξημένης και της εικονικής πραγματικότητας. Προκειμένου όμως να ενταχθούν λειτουργικά στην καθημερινότητα των πολλών προσδίδοντας πραγματική αξία, απαιτούνται άλματα. Θα περιμένουμε να τα δούμε.

The post AR και VR στην εποχή των κοινωνικών αποστάσεων appeared first on 2045.gr.

Είμαστε αναμφίβολα άτυχοι που η νόσος Covid-19 ενέσκηψε κατά τη διάρκεια της ζωής μας, αλλά την ίδια στιγμή και αφάνταστα τυχεροί που διαθέτουμε τόσο προηγμένη επιστημονική και τεχνολογική κατάρτιση προκειμένου να την αντιμετωπίσουμε. Ένα από τα βασικότερα όπλα της ανθρωπότητας στη μάχη με τον νέο κορονοϊό είναι και η τεχνητή νοημοσύνη. Είναι ήδη δεκάδες οι εφαρμογές της AI που διευκολύνουν την ιατρική και επιδημιολογική έρευνα αναφορικά με τον ιό, αξιοποιώντας την ανάλυση των διαθέσιμων δεδομένων.

Όπως προκύπτει από τη συστηματική μελέτη της διαθέσιμης βιβλιογραφίας, τα εργαλεία που αναπτύσσονται με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης αφενός επιτρέπουν τον έγκαιρο εντοπισμό πρώιμων και αδιάγνωστων λοιμώξεων που οφείλονται στον SARS-CoV-2, μέσω των κατάλληλων διαγνωστικών πρωτοκόλλων ή των chatbots και αφετέρου βοηθούν την παρακολούθηση της κατάστασης των ασθενών. Η αξιοποίηση αλγορίθμων ενδέχεται επίσης να διευκολύνει τους ερευνητές που αγωνίζονται να ανακαλύψουν ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια κατά του ιού, αλλά και φάρμακα που θα προσαρμόζονται στις ανάγκες του εκάστοτε ασθενή, διευκολύνοντας τη λήψη ιατρικών αποφάσεων για τη θεραπεία του.

Ακραίες διαβαθμίσεις στην εκδήλωση της ασθένειας

Όπως συμβαίνει άλλωστε και με άλλες λοιμώξεις, η νόσος Covid-19 εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο στους περισσότερους ασθενείς. Σε αυτή την περίπτωση όμως, οι καταγεγραμμένες διαβαθμίσεις είναι ακραίες. Ορισμένοι φορείς του ιού (περίπου ένας στους πέντε) όχι απλώς δεν έχουν συμπτώματα, αλλά αντιλαμβάνονται ότι έχουν προβληθεί από τον ιό μόνο όταν λαμβάνουν τα αποτελέσματα του διαγνωστικού ελέγχου. Άλλοι όμως νοσούν βαριά, με μικρό ποσοστό να απαιτεί νοσηλεία και ακόμη μικρότερο ποσοστό να χρειάζεται εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας ή και διασωλήνωση.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει τόσο διαφορετική τη «συμπεριφορά» του ιού; Παρότι οι επιστήμονες κάνουν ό,τι μπορούν για να κατανοήσουν τις ιδιαιτερότητες του SARS-CoV-2, αρκετοί επισημαίνουν ότι η απάντηση κρύβεται στον ίδιο τον ασθενή. Εξού και η έμφαση που δίνουν (ή θα ήθελαν να δώσουν) οι θεράποντες στην εξατομικευμένη θεραπεία, την οποία υπόσχεται να υποβοηθήσει και η ανάλυση των μεγάλων δεδομένων σε συνδυασμό με την αξιοποίηση της μηχανικής μάθησης.

Το κατάλληλο φάρμακο

Δεν είναι βέβαια μόνο η Covid-19. Ο διαρκώς αναπτυσσόμενος κλάδος της βιοπληροφορικής δίνει έμφαση στη συγκέντρωση πολλών και ετερόκλητων δεδομένων τόσο για τους ασθενείς όσο και για τις ασθένειες, ενώ αξιοποιεί παράλληλα αλγόριθμους μηχανικής μάθησης, με στόχο να έρθει ακόμη πιο κοντά η εξατομικευμένη ιατρική και κατ’ επέκταση η ταχύτερη και πιο αποτελεσματική θεραπεία ασθενειών.

Οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση πολλών και ετερόκλητων δεδομένων τόσο για τους ασθενείς όσο και για τις ασθένειες, συντελούν στον προσδιορισμό της δράσης και της ικανότητας των φαρμάκων.  Για να το υπεραπλουστεύσουμε, θα λέγαμε ότι με αυτό τον τρόπο, θα απαντηθεί πιο αποτελεσματικά και γρήγορα το προαιώνιο ερώτημα της ιατρικής κοινότητας: γιατί το ίδιο φάρμακο λειτουργεί διαφορετικά στον κάθε ασθενή; Γιατί ο ίδιος ασθενής παύει να ανταποκρίνεται στην ίδια θεραπεία μετά από κάποιο διάστημα; Εφόσον διερευνηθούν και απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για την ανάπτυξη νέων και καλύτερων φαρμάκων αλλά και για την επαναχρησιμοποίηση υπαρχόντων για τη θεραπεία νέων ασθενειών.

Η μηχανική μάθηση αυτοματοποιεί και διευκολύνει αυτό το περίπλοκο και τιτάνιο έργο, διαβλέποντας την ανταπόκριση του ασθενούς σε συγκεκριμένη θεραπεία. Προκειμένου να γίνει αυτό εφικτό, απαιτείται η ανάλυση δεδομένων από τις θεραπείες της ίδιας νόσου σε άλλους ασθενείς.

Μια άλλη παράμετρος της χρήσης ΑΙ στη φαρμακοβιομηχανία είναι ο αυτοματοποιημένος προσδιορισμός της αποτελεσματικότητας των μορίων-στόχος που θα χρησιμοποιηθούν στα φάρμακα, ενώ παράλληλα εξετάζονται τόσο η αποτελεσματικότητα όσο και οι πιθανές τους παρενέργειες.

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Cambridge αξιοποιούν έναν ειδικά σχεδιασμένο αλγόριθμο που αναλύει τα ιατρικά δεδομένα και εντοπίζει συγκεκριμένα μόρια που ενεργοποιούν μια πρωτεΐνη η οποία σχετίζεται με το Αλτσχάιμερ αλλά και τη σχιζοφρένεια. Όπως ισχυρίζονται, το συγκεκριμένο εργαλείο, είναι δύο φορές πιο αποτελεσματικό από τα βιομηχανικά πρότυπα που χρησιμοποιούνται ήδη. Εφόσον αποδειχθεί πλήρως αποτελεσματικό θα μπορούσε να επιταχύνει αισθητά την ανάπτυξη θεραπειών για αυτές τις ασθένειες.

Τόσο τα φάρμακα όσο και τα εμβόλια πρέπει να περάσουν από το στάδιο των κλινικών δοκιμών, το οποίο μπορεί να επιταχυνθεί αισθητά με τη βοήθεια της ΑΙ. Οι αλγόριθμοι επιτρέπουν τον ταχύτερο προσδιορισμό των υποψήφιων ουσιών, αλλά και την εξαγωγή συμπερασμάτων σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.

“H AI θα απαντήσει πιο αποτελεσματικά και γρήγορα στο προαιώνιο ερώτημα της ιατρικής κοινότητας: γιατί το ίδιο φάρμακο λειτουργεί διαφορετικά στον κάθε ασθενή;”

Ενδεικτική είναι η παγκόσμια δράση του Ιδρύματος Vodafone που σε συνεργασία με το Imperial College του Λονδίνου ανέπτυξε την εφαρμογή Dreamlab, μέσω της οποίας αξιοποιείται η ανεκμετάλλευτη ισχύς εκατομμυρίων smartphones (όταν αυτά μένουν αχρησιμοποίητα – συνήθως τη νύχτα) για να αναλυθούν τεράστιες ποσότητες δεδομένων. Στόχος της ανάλυσης είναι να προσδιοριστεί αν υπάρχοντα φάρμακα μπορούν να θεραπεύσουν ασθενείς που πάσχουν από τη νόσο Covid-19, και αν κάποιες ουσίες που περιέχονται σε τρόφιμα που καταναλώνουμε καθημερινά ενδέχεται να δρουν θεραπευτικά.

Θεραπεία βασισμένη στο DNA

Ένα νέο πρόγραμμα που αναπτύχθηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αριζόνα έχει ήδη τη δυνατότητα να αναλύει ταχύτατα τεράστιες ποσότητες δεδομένων προκειμένου να προτείνει πλήρως εξατομικευμένες φαρμακευτικές θεραπείες. Ήδη, πάνω από ένα εκατομμύριο ασθενείς έχουν δώσει την άδειά τους προκειμένου να αναλύονται γενετικά, ιατρικά και άλλα δεδομένα τους με στόχο να προσαρμόζονται οι φαρμακευτικές θεραπείες στα «μέτρα τους».

Το πρόγραμμα ανέλαβε η υπερφιλόδοξη startup INTelico Theraputics, που έχει αναπτύξει έναν αλγόριθμο μηχανικής μάθησης ο οποίος εστιάζει στους μοριακούς μηχανισμούς και στην αλληλόδραση με τις φαρμακευτικές ουσίες. Ουσιαστικά, μέσω της ανάλυσης του γονιδιώματος, οι ερευνητές θα εντοπίζουν βιοδείκτες και θα μελετούν αφενός την απόκριση του φαρμάκου και αφετέρου την πρόβλεψη για την εξέλιξη της νόσου. Οι επιστήμονες που ασχολούνται με το συγκεκριμένο εγχείρημα αισιοδοξούν ότι οι αλγόριθμοι αυτοί θα επιτρέψουν την έγκαιρη πρόγνωση αλλά και αντιμετώπιση ασθενειών όπως το Αλτσχάιμερ.

ΑΙ και για τα ρομπότ
Η ρομποτική χρησιμοποιείται στην ιατρική εδώ και τουλάχιστον 30 χρόνια, ενώ την τελευταία δεκαετία συμβάλλουν τα μέγιστα στις χειρουργικές επεμβάσεις. Η συμβολή των ρομπότ αναμένεται να επεκταθεί όσο πιο έξυπνα γίνονται, με τη βοήθεια βέβαια της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως προβλέπουν οι αναλυτές, ο χειρουργός του 21^ου αιώνα θα είναι σαφώς πιο κοντά στη μηχανή, χωρίς όμως να βγαίνει εντελώς από το κάδρο ο άνθρωπος.

Η ΑΙ καλύτερη από τους γιατρούς στη διάγνωση

Επιπρόσθετα, η ΑΙ συντελεί ήδη στην έγκαιρη διάγνωση χρόνιων ασθενειών αλλά και την πρόβλεψη έκτακτων συμβάντων. Σε πολυάριθμες περιπτώσεις, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικά και από τους πιο έμπειρους ιατρούς.

Mια πλατφόρμα AI, για παράδειγμα, που ανέπτυξαν Αμερικανοί και Βρετανοί ερευνητές με την υποστήριξη της Google Health, αποδείχθηκε πολύ πιο ακριβής στη διάγνωση καρκίνου του μαστού από τους πλέον έμπειρους ακτινολόγους.

Σε απόλυτους αριθμούς, το σύστημα έδωσε 5,7% λιγότερα ψευδώς θετικά αποτελέσματα (στο δείγμα των ΗΠΑ) και 1,2% λιγότερα ψευδώς θετικά (στο δείγμα του Ηνωμένου Βασιλείου). Ενδέχεται τα ποσοστά να φαντάζουν μικρά, αλλά αντιπροσωπεύουν τεράστιο αριθμό γυναικών. Από αντίστοιχο πείραμα, προέκυψε ότι η μηχανή ήταν κατά 11,5% καλύτερα από τους ακτινολόγους.

Αυτό βέβαια δεν είναι το μοναδικό αντίστοιχο παράδειγμα. H AI και ειδική η μηχανική μάθηση αξιοποιούνται ήδη με μεγάλη επιτυχία στην ανίχνευση αλλά και στην παρακολούθηση της εξέλιξης καρκινικών όγκων, στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και άλλες οφθαλμικές παθήσεις, στην αρρυθμία και σε ορισμένα σπάνια αυτοάνοσα νοσήματα.  

Μια συστηματική ανασκόπηση από ερευνητές του Imperial College London, εστίασε σε 91 αντίστοιχες δοκιμές που βασίστηκαν σε αλγόριθμους βαθιάς μάθησης οι οποίοι αξιοποιήθηκαν για να εξετάσουν τα ιατρικά αρχεία ασθενών για διάφορες νόσους (από καρκίνο έως γλαύκωμα).

Στις 69 εξ αυτών, η AI έχει ανώτερη ή τουλάχιστον συγκρίσιμη απόδοση με τους κλινικούς γιατρούς όταν εφαρμόστηκε σε ένα συγκεκριμένο δείγμα (πχ σε καρκινικούς όγκους στο στήθος ή αλλοίωσης κίρρωσης στον ηπατικό ιστό). Μόνο δύο μελέτες ανέδειξαν την υπεροχή των γιατρών, ενώ 14 συμπέραναν ότι τα μοντέλα μηχανικής μάθησης θα μπορούσαν να συνδράμουν τους ανθρώπους στη διάγνωση.

Το πρόβλημα όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές που συστήνουν να μην υπερενθουσιαζόμαστε, είναι ότι τα άρθρα αυτά εντυπωσιάζουν μεν με τα συμπεράσματά τους, αλλά συχνά τα εξαγάγουν από προκαθορισμένα σύνολα δεδομένων που έχουν επιλέξει οι συγγραφείς των μελετών.

Deep learning για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα

Ερευνητές στη Βραζιλία μόλις τροφοδότησαν ένα σύστημα που βασίζεται στην AI με 2,3 εκατομμύρια ηλεκτροκαρδιογραφήματα, με αποτέλεσμα ο αλγόριθμος που τα «διαβάζει» να εκπαιδευτεί τάχιστα και να διαγιγνώσκει πιθανές ανωμαλίες και προβλήματα των ασθενών. Οι ερευνητές εστίασαν στην ανίχνευση έξι συνηθισμένων καρδιακών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της κολπικής μαρμαρυγής. Ο αλγόριθμος όχι απλώς τα πήγε καλά, αλλά τους εξέπληξε: Σε ένα δοκιμαστικό δείγμα 827 καρδιογραφημάτων, έκανε μόνο 20 λάθη. Για μέτρο σύγκρισης, ένας καρδιολόγος που εξετάζει αντίστοιχα δεδομένα, κάνει κατά μέσο όρο 35 λάθη, ενώ οι γιατροί στα επείγοντα, λόγω βιασύνης και πίεσης, κάνουν περίπου 70 λάθη.

Οι αλγόριθμοι Deep Learning συμβάλλουν στην αυτοματοποιημένη διάγνωση ασθενειών, καθώς έχουν τη δυνατότητα να αναλύουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων σε ελάχιστο χρόνο. Η ανάλυση δεδομένων από πολλές πηγές (ανάλυση DNA, αιματολογικών εξετάσεων, ιατρικού ιστορικού, άλλων διαγνωστικών, ακόμη και χειρόγραφων αρχείων) συνδυαστικά με τα αντίστοιχα δεδομένα άλλων ασθενών, επιτρέπει την ακριβέστερη διάγνωση αλλά και την εκτίμηση της βαρύτητας μιας ασθένειας ή της πιθανότητας εξέλιξής της.

“Το κλειδί για την πρόοδο του κλάδου είναι η ψηφιοποίηση και η ανάλυση ολοένα και περισσότερων και καλύτερης ποιότητας ιατρικών δεδομένων. Αρκεί όμως να μη θυσιάζεται η ιδιωτικότητα προς χάρη της ταχείας προόδου“

Όσα περισσότερα δεδομένα αναλύουν οι αλγόριθμοι, τόσο περισσότερο εξειδικεύονται και γίνονται πιο ακριβείς.  Εξάλλου, οι μηχανές μπορούν να διαβάζουν χιλιάδες ή και εκατομμύρια σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις και να εξάγουν συγκεκριμένα συμπεράσματα, καθώς σε αντίθεση με τους ανθρώπους δεν κουράζονται, ούτε έχουν ανάγκη διαλλειμάτων και βέβαια δεν έχουν άλλες ασχολίες.

Θα αντικαταστήσουν οι μηχανές τους γιατρούς;

Αν και οι περισσότεροι συμφωνούν ότι οι μηχανές θα αργήσουν να αντικαταστήσουν τους γιατρούς στην κλινική πρακτική, στον τομέα της διάγνωσης ασθενειών σαφώς και θα γίνουν αρωγοί τους. Και όπως ήδη αποδεικνύεται, θα τους βοηθήσουν να γίνουν καλύτεροι στα καθήκοντά τους, προς όφελος των ασθενών.

Παράλληλα, η ΑΙ δυνητικά θα συνεισφέρει τον εκδημοκρατισμό των ιατρικών υπηρεσιών, καθώς θα μπορούσαν να προσφέρουν αντίστοιχες υπηρεσίες σε ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, ανεξαρτήτως της γεωγραφικής θέσης και της οικονομικής τους κατάστασης.

Παρά τις εντυπωσιακές επιδόσεις των αλγόριθμων όμως, οι ασθενείς είναι ακόμη διστακτικοί στην υιοθέτηση της ΑΙ. Όσο αναξιόπιστοι κι αν είναι οι γιατροί, η ανθρωπότητα θα συνεχίσει να τους εμπιστεύεται. Ή μήπως όχι για πολύ ακόμη;

Οι υπεραισιόδοξοι θεωρούν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα θεραπεύσει όλες τις ασθένειες. O Stephen Hawking είχε δηλώσει ότι η ΑΙ θα μπορούσε να θεραπεύσει όλες τις ασθένειες. Κάποια μέρα, όπως λένε οι θιασώτες αυτής της θεωρίας, η έννοια της νόσου θα είναι άγνωστη. Οι αρρώστιες δεν θα είναι παρά απλές ιστορικές υπομνήσεις στην πορεία της ανθρωπότητάς προς το όνειρο (ή τον εφιάλτη) της αθανασίας. Η μέρα αυτή όμως θα αργήσει. Αν ποτέ έρθει. Έως τότε, η τεχνητή νοημοσύνη και όλα τα εργαλεία που δημιουργεί και υποστηρίζει, θα συνεχίσουν να μεταμορφώνουν την ιατρική βιομηχανία και την περίθαλψη των ασθενών. 

The post Από τη θεραπεία της ασθένειας στη θεραπεία του ασθενούς appeared first on 2045.gr.

Ποιος να φανταζόταν πριν μερικούς μήνες ότι οι διαρκώς αντιμαχόμενοι κολοσσοί της τεχνολογίας, Google και Apple, θα συνεργάζονταν για την ανάπτυξη μιας κοινής πλατφόρμας η οποία θα επιτρέπει τον εντοπισμό ανθρώπων που συναντήσαμε; Και ποιος να το έλεγε ότι η εν λόγω πλατφόρμα θα διατίθετο δωρεάν σε κυβερνήσεις με τις οποίες αμφότερες οι εταιρείες βρίσκονται σε διαρκή αντιπαράθεση για νομικά, φορολογικά και ηθικά ζητήματα;

Κι όμως, η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται βίαια από την επέλαση της πανδημίας, ακυρώνει τις βεβαιότητες και μετατοπίζει τις σταθερές. Οδεύοντας λοιπόν στο αβέβαιο παρόν, πιθανολογούμε (α)βάσιμα πώς θα διαμορφωθεί το μέλλον. Παρότι οι απόψεις διίστανται, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η πανδημία προκαλεί ήδη σαρωτικές αλλαγές στο μέτωπο των προσωπικών ελευθεριών.

Κερκόπορτα για μελλοντικές παραβιάσεις;

Με επιχείρημα (ή πρόσχημα) τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας, κυβερνήσεις και οργανισμοί σε όλο τον κόσμο εφαρμόζουν δρακόντεια και σαρωτικά μέτρα επιτήρησης των πολιτών, τα περισσότερα εκ των οποίων βασίζονται στις ψηφιακές και αναδυόμενες τεχνολογίες. Παρά την εύλογη σύμπνοια των πολιτών στις απόπειρες περιορισμού της πανδημίας, εκφράζονται ήδη εύλογες αντιρρήσεις για τα όρια της εισβολής στην ιδιωτική σφαίρα, αλλά και για την ανάγκη θεσμικού ελέγχου των μηχανισμών και των τεχνολογιών που επιστρατεύονται σε αυτό το πλαίσιο.

«Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και πολιτικών, ισχυρίζονται ότι αφού είμαστε σε πόλεμος, φυσικά και πρέπει να εμπλέξουμε τις υπηρεσίες ασφαλείας. Αλλά αυτό είναι ένα λάθος» αναφέρει ο ιστορικός Γιουβάλ Νόα Χαράρι. «Δεν πρόκειται για πόλεμο. Πρόκειται για υγειονομική κρίση» τονίζει συμπληρώνοντας ότι δεν είναι αρνητικός στην ιδέα της παρακολούθησης, αλλά πιστεύει ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία κατ’ αρχάς για την καταπολέμηση της επιδημίας και δευτερευόντως για την άμβλυνση των συνεπειών της οικονομικής κρίσης.

Η ισορροπία μεταξύ της προστασίας της ιδιωτικότητας και της διαφύλαξης της δημόσιας υγείας αποτελεί αν μη τι άλλο ζητούμενο, τουλάχιστον για τις φιλελεύθερες δημοκρατίες, αλλά εν μέσω της έκτακτης κατάστασης που βιώνουμε η σχετική συζήτηση φαντάζει ως περιττή πολυτέλεια.

Είναι όμως απαραίτητη. Ακόμη και η προσωρινή εκχώρηση ή καταπάτηση στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθεριών, ενδέχεται να αποδειχθεί κερκόπορτα για αντίστοιχες ή και βαρύτερες παραβιάσεις στο μέλλον. Ακόμη και σε χώρες με ισχυρό νομικό πλαίσιο και σχετικούς κανόνες (όπως ο GDPR που ισχύει στην ΕΕ και στη χώρα μας), εκφράζονται επιφυλάξεις για τις προοπτικές που ανοίγονται για κακόβουλες και μη κυβερνήσεις και υπερεθνικούς οργανισμούς.

Είναι λύση η «αποκέντρωση» των δεδομένων;

Η πιο προφανής και διαδεδομένη πτυχή των τεχνολογιών παρακολούθησης, βρίσκει έκφραση στις εφαρμογές contact tracing οι οποίες χρησιμοποιούνται ήδη σε δεκάδες χώρες ανά τον κόσμο, με μικρότερη ή μεγαλύτερη «επιτυχία».

Η λέξη επιτυχία μπαίνει ανάμεσα στα εισαγωγικά, καθώς η χρήση ενός app που πιθανόν να αποδειχθεί ευεργετική για την προστασία της δημόσιας υγείας, την ίδια στιγμή συνιστά διαρκή απειλή για την ιδιωτικότητα και τα ατομικά δικαιώματα. Μπορεί όμως να βρεθεί η «χρυσή τομή» μεταξύ της προστασίας της ιδιωτικότητας και της προστασίας της δημόσιας υγείας; Ακούγεται δύσκολο, αλλά ειδικά για τα apps ιχνηλάτησης, ενδέχεται να καταστεί εφικτό.

Ορισμένες από τις εφαρμογές για smartphones που έχουν λανσαριστεί μέχρι σήμερα, ενσωματώνουν βασικές δικλείδες ασφαλείας και συνοδεύονται από σαφείς όρους χρήσης, οι οποίες αν μη τι άλλο μετριάζουν τις προφανείς ανησυχίες μας. Η βασικότερη είναι η «αποκεντρωμένη» διαχείριση των δεδομένων: τα data δεν θα αποθηκεύονται δηλαδή σε κάποιον κεντρικό server ή άλλη ελεγχόμενη (από αρχές και κυβερνήσεις) «υλική» ή virtual τοποθεσία.

Αντιθέτως, τα δεδομένα θα αποθηκεύονται τοπικά και ανωνυμοποιημένα στις συσκευές των χρηστών. Αυτό θα διασφαλίζει ότι ακόμη και σε περίπτωση θετικού κρούσματος στον ιό SARS-CoV-2, οι αρχές δεν θα ειδοποιούνται για την ταυτότητα των επαφών του. Όσοι βρεθούν σε κοντινή απόσταση για προκαθορισμένο χρονικό διάστημα, θα ενημερώνονται μέσω μηνύματος χωρίς κι αυτοί να μαθαίνουν ποια «επαφή» τους διαγνώστηκε θετική.

Ακούγεται αρκετά καλό για να είναι αληθινό, και την ίδια στιγμή αρκούντως αισιόδοξο, καθώς θα βασίζεται εξ’ ολοκλήρου στην ατομική ευθύνη. Σε αντίστοιχο πλαίσιο αναμένεται να λειτουργεί και η πλατφόρμα που αναπτύσσουν συνεργατικά η Google και Apple, και αναμένεται να αξιοποιηθεί σε αρκετές εφαρμογές ιχνηλάτησης επαφών στην ΕΕ.

Τεχνικά προσκόμματα

Το πλεονέκτημα των εφαρμογών αυτών γίνεται ταυτόχρονα και μειονέκτημα. Οι εφαρμογές που βασίζονται στην επικοινωνία των συσκευών μέσω Bluetooth προκειμένου να προσδιοριστεί η εγγύτητα (χωρική και χρονική) ενός χρήστη με έναν άλλον που θα διαγνωστεί θετικός στον ιό, δεν θεωρούνται απόλυτα αποτελεσματικές.

Αυτός είναι και ο λόγος που μόνο το 15% από τις περίπου 50 εφαρμογές που είχαν λανσαριστεί διεθνώς στα τέλη Ιουνίου, βασίζονται αποκλειστικά στο Bluetooth. Το 53% αξιοποιεί τον εντοπισμό θέσης μέσω GPS, ενώ οι υπόλοιπες συνδυάζουν αμφότερες τις τεχνολογίες.

Ο λόγος είναι ότι η τεχνολογία Bluetooth δεν επιτρέπει τον ακριβή προσδιορισμό της απόστασης, ούτε τον ακριβή χρόνο προσέγγισης των δύο ατόμων. Αυτό το φαινομενικά τεχνικής φύσης πρόβλημα, εγείρει και ηθικά ζητήματα. Σε ένα πιθανό νέο επιδημικό κύμα, για παράδειγμα, η απλή παρουσία ενός φορέα του ιού (για τον οποίο παρεμπιπτόντως δεν γνωρίζουμε αν και πόσο μεταδοτικός είναι) θα σημαίνει μέσω του app συναγερμό σε δεκάδες ή εκατοντάδες ανθρώπους που έτυχε να συγχρωτιστούν (ή και όχι) μαζί του. Αναλόγως τις συνθήκες που θα επικρατούν τη δεδομένη χρονική στιγμή, οι άνθρωποι αυτοί θα πρέπει να υποστούν διαγνωστικό έλεγχο, να αυτοπεριοριστούν ή και να θέσουν υπό περιορισμό τα μέλη της οικογένειάς τους.

Τι θα συμβαίνει όμως στις άκρως πιθανές περιπτώσεις όπου ο διαγνωστικός έλεγχος δεν θα είναι τόσο εύκολος και τα αποτελέσματα δεν θα βγαίνουν τόσο γρήγορα ή δεν θα είναι ακριβή (ο ιός μπορεί αν επωάζεται στον οργανισμό περίπου μία εβδομάδα προτού ανιχνευθεί); Συνακόλουθα προκύπτουν και τεχνικά ζητήματα.

Προκειμένου τα apps να είναι αποδοτικά, θα πρέπει η πλειονότητα του ενεργού πληθυσμού (πάνω από το 60% λένε οι ερευνητές του Imperial College) θα πρέπει να κατεβάσει την εφαρμογή στο smartphone του (αγνοώντας ότι σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού –κυρίως από τις ευάλωτες στον ιό κοινωνικές ομάδες– δεν διαθέτει καν συμβατή συσκευή), να την έχει ενεργοποιημένη κάθε φορά που βγαίνει από το σπίτι, αλλά και να ανοίγει το ενεργοβόρο Bluetooth. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο τέλος Οκτωβρίου το σύνολο των downloads των 19 εφαρμογών ιχνηλάτησης στην Ευρώπη είναι μόλις 30 εκατομμύρια, πολύ μακριά δηλαδή από το 60% του πληθυσμού που εκτιμούν ως αποτελεσματικό ποσοστό οι ερευνητές.

Θα αντισταθούν οι κυβερνήσεις στον πειρασμό μετά το τέλος της κρίσης;

Η εξίσου ανησυχητική πτυχή που αναδύεται είναι η οικειοθελής «παράδοση» στοιχειωδών ελευθεριών εκ μέρους του ατόμου στους μηχανισμούς επιτήρησης με πρόσχημα τη διασφάλιση της δημόσιας (αλλά και της ιδιωτικής του) υγείας. Οι περισσότερες δημοκρατικές και φιλελεύθερες κυβερνήσεις ισχυρίζονται ότι μετά το πέρας της πανδημικής κρίσης θα πάψουν να χρησιμοποιούν τα όποια δεδομένα συλλέγονται. Ακόμη και οι πιο καλόπιστοι (μεταξύ των οποίων και ο υποφαινόμενος) εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο ένας τόσο καλά στημένος και λειτουργικός μηχανισμός επιτήρησης δεν θα αξιοποιηθεί και στο μέλλον με διαφορετικό πρόσχημα (π.χ. την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας ή άλλων εξωτερικών και εσωτερικών απειλών).

“Οι μηχανισμοί παρακολούθησης των πολιτών έχουν μπει ήδη σε εφαρμογή σε αρκετές χώρες, παραβιάζοντας ευθέως ατομικά δικαιώματα”

Για την οικονομία της συζήτησης, θα δεχθούμε ότι οι δημοκρατικές κυβερνήσεις θα αντισταθούν στον πειρασμό και δεν θα εκμεταλλευτούν για άλλους σκοπούς τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών, είναι απολύτως βέβαιο ότι τα απολυταρχικά καθεστώτα ή δικτατορίες ή ακόμη και οι κατ’ επίφαση δημοκρατίες θα πράξουν το ακριβώς αντίθετο.

Οι μηχανισμοί παρακολούθησης των πολιτών έχουν μπει ήδη σε εφαρμογή σε αρκετές χώρες, παραβιάζοντας ευθέως ατομικά δικαιώματα. Στην Πολωνία για παράδειγμα, η αρμόδια υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας απαιτεί απ’ όσους οφείλουν να βρίσκονται σε καραντίνα να κοινοποιούν τη γεωγραφική τοποθεσία τους αλλά και μια selfie που να πιστοποιεί ότι δεν έχουν αφήσει το κινητό στο σπίτι. Στο Ισραήλ, η πανίσχυρη υπηρεσία ασφαλείας της χώρας απέκτησε πρόσβαση στα δεδομένα των παρόχων κινητής προκειμένου να προσδιορίζει με ακρίβεια την εγγύτητα φορέων με άλλους χρήστες.

Από τα βραχιολάκια στα QR codes

Δεν είναι βέβαια μόνο τα apps. Σε διψήφιο αριθμό χωρών σε όλο τον πλανήτη επιστρατεύονται και διάφορα τεχνολογικά μέσα για τον έλεγχο ασθενών και υπόπτων. Σε αρκετές χώρες αξιοποιείται ποικιλοτρόπως σειρά δεδομένων που συλλέγονται με ή χωρίς τη συναίνεση των ατόμων: η γεωγραφική θέση των πολιτών μέσω του GPS του κινητού, το ταξιδιωτικό ιστορικό, οι ιατρικές επισκέψεις, οι συνταγογραφήσεις φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, οι συναλλαγές με πιστωτική κάρτα και πολλά ακόμη άκρως ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.

Παράλληλα, κυβερνήσεις επιστρατεύουν κάμερες παρακολούθησης με λειτουργία ανίχνευσης προσώπου, βραχιολάκια για νοσούντες και όσους πρέπει να μείνουν σε καραντίνα, και πολλά ακόμη βγαλμένα από οργουελική φαντασία.

Το πιο ανησυχητικό όμως, κατά τη γνώμη μου, λόγω της ευκολίας εφαρμογής είναι τα QR codes που χρησιμοποιούνται ήδη στην Κίνα για να υποδεικνύουν την επικινδυνότητα του ατόμου (βάσει ιατρικού και ταξιδιωτικού ιστορικού).

Σε ορισμένες περιφέρειες η χρήση τους είναι υποχρεωτική, καθώς είναι επιβεβλημένο να επιδείξεις τον κωδικό σου προτού επιβιβαστείς σε μέσα μαζικής μεταφοράς, ή προτού μπεις σε δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις. Εκτός βέβαια από τους νοσούντες και τους επικίνδυνους, οι εφαρμογές αυτές θα πιστοποιούν και όσους έχουν νοσήσει στο παρελθόν, δημιουργώντας μια ανατριχιαστική υπερταξική διάκριση μεταξύ άνοσων και επίνοσων.

Οι πρώτοι θα έχουν το αναντίρρητο πλεονέκτημα να ταξιδεύουν, να εργάζονται, να κοινωνικοποιούνται και να διασκεδάζουν δίχως να ανησυχούν ότι θα μολυνθούν ή θα μολύνουν. Οι υπόλοιποι θα ζουν σε ένα διαρκές καθεστώς φόβου και ανασφάλειας, η οποία φαινομενικά θα μετριάζεται από τα συστήματα μαζικής παρακολούθησης.

Είναι ίσως η πιο δυσοίωνη προοπτική των πολυσυζητημένων διαβατηρίων ανοσίας. Και είναι ένας από τους πολλούς λόγους ώστε να μπουν εγκαίρως οι βάσεις ώστε να καταπολεμηθεί η πανδημία και οι συνέπειές της, χωρίς να καταστρατηγηθούν βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Για να γίνει αυτό, οι μηχανισμοί και οι τεχνολογίες στις οποίες θα βασιστούν, θα πρέπει να ενισχύουν την αίσθηση της ασφάλειας, και όχι να επιτείνουν την ανασφάλεια των πολιτών.

The post Apps ιχνηλάτησης: High-tech δούρειος ίππος για την παρακολούθηση; appeared first on 2045.gr.